Kwestionariusz Agresji Bussa-Perry'ego
Buss-Perry Aggression Questionnaire
Agresja: fizyczna, słowna, gniew, wrogość
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- A. H. Buss, M. Perry (1992)
- Polska adaptacja
- Aranowska, Rytel, Szymańska (Instytut Amity) (2005)
Co bada ten test
BPAQ mierzy agresję rozumianą jako względnie trwała dyspozycja, a nie jako pojedynczy incydent. Kluczowe dla zrozumienia tego narzędzia jest to, że agresja nie jest tu jednym konstruktem, tylko wiązką trzech różnych składników: behawioralnego, emocjonalnego i poznawczego. Agresja fizyczna i słowna to komponent behawioralny, czyli to, co człowiek faktycznie robi. Gniew to komponent emocjonalny, czyli pobudzenie i gotowość do reagowania złością. Wrogość to komponent poznawczy, czyli przekonania o wrogich intencjach innych ludzi, poczucie krzywdy i nieufność.
Rozdzielenie tych trzech poziomów ma bardzo konkretne konsekwencje interpretacyjne. Osoba z wysoką wrogością i niską agresją fizyczną nie bije ani nie krzyczy, ale odbiera otoczenie jako nieprzyjazne i podejrzewa złe zamiary; osoba z wysokim gniewem i niską wrogością reaguje wybuchowo, choć nie żywi wobec ludzi trwałej niechęci. Suma ogólna zaciera te różnice, dlatego w większości zastosowań ważniejszy jest profil czterech podskal niż jedna liczba.
Narzędzie powstało jako rewizja starszego inwentarza wrogości Bussa i Durkeego z 1957 roku. Autorzy odeszli w nim od pozycji punktowanych zerojedynkowo na rzecz skali stopniowej i wyodrębnili czynniki metodą analizy czynnikowej, przez co BPAQ szybko wyparł poprzednika i stał się w literaturze światowej standardowym samoopisowym pomiarem agresji.
Wynik BPAQ mówi o skłonności do reagowania w określony sposób, deklarowanej przez samego badanego. Nie jest to ani prognoza konkretnego czynu, ani rozpoznanie kliniczne. W polskiej wersji, opracowanej w Instytucie Amity za zgodą autorów oryginału, wyniki odnosi się do norm opublikowanych w monografii z 2015 roku.
Typowe zastosowanie
Najczęściej stosowany samoopisowy pomiar agresji w badaniach naukowych: analizy różnic płciowych i wiekowych, badania nad agresją w sporcie, w grupach zawodowych narażonych na przemoc, w populacjach więziennych i klinicznych, a także badania nad związkiem agresji z osobowością, impulsywnością i regulacją emocji. W pracach magisterskich pojawia się głównie jako narzędzie korelacyjne, zestawiane z miarami temperamentu, samooceny, stresu lub stylów przywiązania.
Wymiary i podskale
Agresja fizyczna9 pozycjizakres 9–45
Skłonność do wyrządzania krzywdy fizycznej: popychania, bicia, niszczenia rzeczy, gotowości do rękoczynów w sytuacji prowokacji. Komponent behawioralny agresji, najsilniej różnicujący płeć i najsilniej związany z wiekiem – w badaniach populacyjnych wyższy u mężczyzn i u osób młodszych.
Agresja słowna5 pozycjizakres 5–25
Skłonność do raniącego używania słów: kłótliwość, otwarte wyrażanie sprzeciwu, sarkazm, wchodzenie w spory. Również komponent behawioralny, ale o niższym progu ujawniania się niż agresja fizyczna, przez co pojawia się częściej i w bardziej codziennych sytuacjach.
Gniew7 pozycjizakres 7–35
Komponent emocjonalny: łatwość wzbudzania złości, poczucie napięcia i frustracji, trudność w opanowaniu reakcji emocjonalnej. Gniew traktowany jest w modelu jako pomost między poznawczą wrogością a zachowaniem agresywnym – to on dostarcza pobudzenia, które przekłada myśli na czyny.
Wrogość8 pozycjizakres 8–40
Komponent poznawczy: przekonanie o nieprzychylności innych ludzi, podejrzliwość, poczucie bycia pokrzywdzonym, zazdrość. Nie oznacza agresywnego zachowania, tylko sposób interpretowania intencji otoczenia; w badaniach nie różnicuje płci tak wyraźnie jak agresja fizyczna.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Dwadzieścia dziewięć stwierdzeń opisujących typowe reakcje i przekonania. Rozkład na podskale jest nierówny: agresja fizyczna liczy 9 pozycji, wrogość 8, gniew 7, a agresja słowna 5. Zestaw zawiera dwie pozycje sformułowane przeciwstawnie, punktowane odwrotnie – i to właśnie one bywają w analizach problematyczne, bo w badaniach populacyjnych ich powiązanie z resztą skali okazywało się słabe. Numery pozycji poszczególnych podskal i klucz punktacji polskiej wersji znajdują się w monografii wydanej przez Instytut Amity i nie są tu odtwarzane.
- Skala odpowiedzi
- Pięciostopniowa skala dopasowania stwierdzenia do siebie, od 1 (zupełnie do mnie nie pasuje) do 5 (bardzo do mnie pasuje). Uwaga przy porównywaniu z literaturą zagraniczną: część badań stosuje wersję zakotwiczoną od 0 do 3 lub siedmiostopniową, co zmienia zakresy wyników. Zawsze sprawdzaj, jaka metryka odpowiedzi obowiązuje w cytowanym badaniu, zanim porównasz średnie.
- Normy i interpretacja
- Polskie normy zostały opublikowane w monografii Aranowskiej, Rytel i Szymańskiej (2015) wydanej przez Instytut Amity razem z danymi o trafności i rzetelności. Ich typ, postać i podział na grupy odniesienia nie zostały potwierdzone w źródłach otwartych DO WERYFIKACJI – tabele znajdują się wyłącznie w płatnej monografii i nie są tu reprodukowane. Bez nich pozostaje interpretacja wymiarowa: porównanie wyniku podskal z rozkładem w badanej próbie. W pracach badawczych taka interpretacja jest w pełni wystarczająca, natomiast do opisu pojedynczej osoby potrzebne są normy z monografii.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Rozdziela trzy różne komponenty agresji: zachowanie, emocję i przekonania – co daje profil, a nie jedną liczbę
- •Krótki (29 pozycji) i prosty do przeprowadzenia, także grupowo
- •Standard międzynarodowy z ogromną literaturą, co ułatwia osadzenie wyników w kontekście porównawczym
- •Polska adaptacja opracowana za zgodą autorów oryginału, z monografią zawierającą trafność, rzetelność i normy
- •W badaniach w populacji ogólnej odtwarza się dobrze struktura trzech z czterech podskal, co przemawia za stosowaniem narzędzia poza próbami studenckimi
Ograniczenia
- •Struktura czynnikowa nie jest bezsporna: w polskiej analizie na dużej, zróżnicowanej wiekowo próbie akceptowalne dopasowanie uzyskał model pięcioczynnikowy, a nie pierwotny czteroczynnikowy
- •Dwie pozycje odwrócone bywają słabo powiązane z pozostałymi – w badaniach populacyjnych rekomendowano ich wyłączenie z analiz
- •Samoopis agresji jest szczególnie podatny na zniekształcenie w kierunku aprobaty społecznej; brak skal kontrolnych stylu odpowiadania
- •Podskala agresji słownej liczy tylko 5 pozycji, więc jej rzetelność jest z natury niższa niż pozostałych
- •Mierzy dyspozycję, a nie zachowanie: wysokiego wyniku nie wolno przekładać na prognozę konkretnego czynu agresywnego
- •Normy i klucz są płatne (monografia Instytutu Amity), a wtórne opracowania krążące w sieci nie są wiarygodnym źródłem punktacji
Budowa
- Liczba pozycji
- 29
- Format odpowiedzi
- 29 stwierdzeń, skala 1-5 (zupełnie do mnie nie pasuje - bardzo do mnie pasuje)
- Wersje
- wersja oryginalna z 1992 r. (29 pozycji, 4 czynniki)
- rewizja z 2000 r. (34 pozycje, 5 czynników – wyodrębniona agresja pośrednia)
Podskale
Agresja fizyczna
- Zakres: 9–45
Agresja słowna
- Zakres: 5–25
Gniew
- Zakres: 7–35
Wrogość
- Zakres: 8–40
Obliczanie wyników
- Metoda
- Suma punktów w obrębie każdej z czterech podskal po odwróceniu punktacji dwóch pozycji wskazanych w kluczu (zakresy: agresja fizyczna 9-45, słowna 5-25, gniew 7-35, wrogość 8-40); wynik ogólny to suma wszystkich 29 pozycji (29-145).
- Zakres wyniku
- 29–145
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- Kwestionariusz zawiera dwie pozycje odwrócone; ich numerów nie udało się potwierdzić w otwartym źródle DO WERYFIKACJI. Część analiz (PMC6878225) zaleca wyłączenie ich z obliczeń ze względu na słabe własności psychometryczne. Rozkład pozycji: agresja fizyczna 9, słowna 5, gniew 7, wrogość 8.
Jak policzyć wynik
Krok 1: odwróć punktację dwóch pozycji sformułowanych przeciwstawnie, według zasady 1 na 5, 2 na 4, 3 zostaje 3, 4 na 2, 5 na 1. Ich numery podaje klucz z monografii – nie zgaduj ich na podstawie treści.
Krok 2: zsumuj pozycje w obrębie każdej podskali osobno. Zakresy wynikają z liczby pozycji: agresja fizyczna 9-45, agresja słowna 5-25, gniew 7-35, wrogość 8-40.
Krok 3: jeśli potrzebujesz wskaźnika ogólnego, zsumuj wszystkie 29 pozycji. Rób to jednak świadomie: suma miesza komponent poznawczy z behawioralnym i zaciera profil, który jest najciekawszą informacją z tego narzędzia. Przy porównywaniu podskal między sobą używaj średnich pozycji, a nie sum, bo podskale mają różną liczbę pozycji.
Krok 4: policz i zaraportuj alfę Cronbacha dla każdej podskali osobno w swojej próbie. Szczególnie sprawdź agresję słowną (tylko 5 pozycji) i zachowanie pozycji odwróconych – jeśli mocy dyskryminacyjnej brak, opisz to w wynikach zamiast ukrywać.
Krok 5: przed przeliczeniem wyniku na normy upewnij się, że korzystasz z norm polskich z monografii Instytutu Amity, a nie z wartości cytowanych za badaniami zagranicznymi na innej metryce odpowiedzi.
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Trafność
- struktura oryginalna zakłada 4 czynniki, jednak Aranowska i Rytel (2012) na dużej próbie polskiej uzyskały akceptowalne dopasowanie dopiero dla modelu pięcioczynnikowego – przy planowaniu analizy konfirmacyjnej warto to uwzględnić
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Instytut Amity (wersja Amity, adaptacja za zgodą Bussa i Perry'ego); monografia z normami w sklepie trening-art.pl
- Cena
- 89,25 zł (monografia: Kwestionariusz Agresji Bussa-Perry'ego. Trafność, rzetelność i normy, Amity 2015, 206 s.)
- Zgoda autora / licencja
- polska adaptacja opracowana i udostępniana przez Instytut Amity za zgodą Bussa i Perry'ego (od 2005)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Buss-Perry Aggression Questionnaire
- Construct
- aggression: physical aggression, verbal aggression, anger, hostility
- Response format
- 29 statements, 1-5 scale (does not fit me at all – fits me very well)
- Notes
- Polish adaptation (Amity version) available since 2005, developed with the consent of Buss and Perry; a monograph with validity, reliability and norm data: Aranowska, Rytel, Szymańska (2015), Amity Institute. Subscale ranges are based on secondary sources – item counts per subscale to be confirmed in the monograph. [TO VERIFY]: publication year of the original (Buss and Perry), subscale item numbers, alpha values, description of the norms.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W opisie metody podaj: pełną nazwę i skrót, autorów oryginału (Buss, Perry, 1992), autorów polskiego opracowania (Aranowska, Rytel, Szymańska, Instytut Amity), liczbę pozycji, cztery podskale wraz z liczbą pozycji, format skali 1-5 oraz rzetelność uzyskaną we własnej próbie.
Zdecyduj z góry, czy analizujesz wynik ogólny, czy cztery podskale, i uzasadnij ten wybór hipotezami. Raportowanie samego wyniku ogólnego jest najczęstszym marnotrawstwem informacji w pracach z BPAQ, bo cała wartość narzędzia leży w rozróżnieniu komponentów.
Odnieś się do dyskusji o strukturze czynnikowej. Polska analiza wskazała, że w populacji zróżnicowanej wiekowo lepsze dopasowanie daje rozwiązanie pięcioczynnikowe niż pierwotne czteroczynnikowe. Jeśli w swojej próbie liczysz cztery podskale, napisz wprost, że przyjmujesz strukturę oryginalną, i wskaż to ograniczenie w dyskusji. Jeśli masz wystarczająco dużą próbę, warto sprawdzić dopasowanie modelu konfirmacyjnego u siebie.
Uwzględnij płeć i wiek jako zmienne kontrolne. Badania konsekwentnie pokazują wyższą agresję fizyczną u mężczyzn i spadek agresji fizycznej z wiekiem, przy znacznie mniejszych różnicach dla gniewu i wrogości. Pominięcie tych zmiennych zniekształca porównania grup.
Polska wersja jest chroniona i płatna: dostęp do arkusza, klucza i norm wymaga nabycia monografii Instytutu Amity. Nie korzystaj z wersji krążących w sieci ani z rekonstrukcji punktacji z prac cudzych.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Do prognozowania konkretnego zachowania agresywnego lub opiniowania o niebezpieczeństwie – BPAQ mierzy deklarowaną dyspozycję, a nie ryzyko czynu
- •W sytuacjach o wysokiej stawce (opinia sądowa, orzecznictwo, selekcja), gdzie badany ma oczywisty interes w zaniżeniu wyniku, a narzędzie nie ma skal kontrolnych
- •Do pomiaru pojedynczego epizodu złości lub reakcji na konkretne zdarzenie – do tego służą narzędzia stanu, np. skale ekspresji gniewu
- •U małych dzieci – narzędzie jest samoopisowe i wymaga rozumienia stwierdzeń o własnych dyspozycjach; do badania agresji rówieśniczej u dzieci stosuje się osobne skale
- •Gdy przedmiotem badania jest przemoc rówieśnicza w konkretnej relacji sprawca-ofiara, a nie ogólna skłonność do agresji
- •Gdy nie masz dostępu do polskiego klucza i norm z monografii – samodzielne przypisywanie pozycji do podskal na podstawie treści prowadzi do błędnych wyników
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Profil czterech komponentów agresji a płeć: agresja fizyczna, słowna, gniew i wrogość w grupie młodych dorosłych
- Wrogość jako komponent poznawczy agresji a styl przywiązania w relacjach bliskich
- Agresja a impulsywność: związek podskal BPAQ z Kwestionariuszem Impulsywności IVE
- Poziom agresji u sportowców dyscyplin kontaktowych i niekontaktowych
- Kontrola emocji a ekspresja gniewu i agresji słownej: badanie z użyciem BPAQ i Skali Kontroli Emocji
- Struktura czynnikowa Kwestionariusza Agresji Bussa-Perry'ego w próbie polskich studentów: weryfikacja modelu czteroczynnikowego i pięcioczynnikowego
- Agresja a doświadczenie przemocy rówieśniczej w okresie dorastania
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Konstrukcja narzędzia
Kwestionariusz opracowany w 1992 roku przez Bussa i Perry'ego jako rewizja wcześniejszego inwentarza wrogości Bussa i Durkeego. Autorzy wyodrębnili cztery czynniki – agresję fizyczną, agresję słowną, gniew i wrogość – i zastąpili punktację zerojedynkową skalą stopniową. W 2000 roku ukazała się wersja rozszerzona z dodatkowym czynnikiem agresji pośredniej, która nie jest tożsama z wersją 29-pozycyjną.
źródłoStruktura czynnikowa w populacji polskiej
Aranowska i Rytel przeanalizowały strukturę polskiej wersji na dużej, zróżnicowanej wiekowo próbie, obejmującej zarówno dzieci, jak i osoby starsze. Zarówno w analizie eksploracyjnej, jak i konfirmacyjnej akceptowalne dopasowanie uzyskało rozwiązanie pięcioczynnikowe, a nie pierwotny model czteroczynnikowy. Autorki omawiają konsekwencje i ograniczenia tego wyniku dla praktyki interpretacyjnej.
źródłoOdtwarzalność struktury w populacji ogólnej
W badaniu na reprezentatywnej próbie ogólnokrajowej trzy czynniki (agresja fizyczna, agresja słowna i wrogość) odtworzyły się dobrze, a czwarty (gniew) jedynie umiarkowanie. Autorzy zalecili wyłączenie z analiz dwóch pozycji odwróconych ze względu na ich niską rzetelność. Potwierdzono typowe zależności demograficzne: wyższą agresję fizyczną u mężczyzn i u osób młodszych oraz brak wyraźnych różnic płciowych w gniewie i wrogości. Wniosek ogólny: narzędzie nadaje się do badań w populacji ogólnej, nie tylko w próbach studenckich.
źródłoPolskie normy i właściwości psychometryczne
Dane o trafności, rzetelności i normach polskiej wersji zebrano w monografii Aranowskiej, Rytel i Szymańskiej wydanej przez Instytut Amity w 2015 roku. Publikacja jest płatna, dlatego konkretne wartości współczynników i tabele norm nie są w tym opisie przytaczane DO WERYFIKACJI.
źródłoPodział pozycji na podskale
Niezależne opracowania metodologiczne potwierdzają nierówny rozkład 29 pozycji: dziewięć na agresję fizyczną, osiem na wrogość, siedem na gniew i pięć na agresję słowną, co przekłada się na różne zakresy wyników poszczególnych podskal. Ta nierównomierność jest powodem, dla którego przy porównywaniu podskal między sobą należy używać średnich, a nie sum.
źródłoPodobne narzędzia
Skupia się wyłącznie na gniewie i sposobie jego wyrażania (na zewnątrz, do wewnątrz, kontrola), bez komponentu behawioralnego agresji fizycznej i słownej. Dobre uzupełnienie, gdy hipoteza dotyczy regulacji emocji, a nie zachowania.
Opisuje konkretne role w relacji przemocowej (sprawca i ofiara), a nie ogólną dyspozycję. Właściwy wybór przy badaniu przemocy rówieśniczej.
Mierzy tłumienie gniewu, lęku i depresji, czyli powstrzymywanie ekspresji, a nie skłonność do agresji. Często zestawiana z BPAQ w badaniach nad regulacją emocji.
IVE (Kwestionariusz Impulsywności)
Mierzy impulsywność, skłonność do ryzyka i empatię. Nie dotyczy agresji, ale bywa jej istotnym korelatem i uzupełnia obraz mechanizmu kontroli zachowania.
Mierzy makiawelizm, narcyzm, psychopatię i sadyzm. Dotyka skłonności do krzywdzenia innych, ale w ramach cech ciemnej triady i tetrady, a nie modelu komponentów agresji.
EAS (Kwestionariusz Temperamentu)
Opisuje temperamentalne podłoże reagowania (emocjonalność, aktywność, towarzyskość), czyli poziom bardziej podstawowy niż wyuczona dyspozycja agresywna.
Bibliografia
- Aranowska, E., Rytel, J., Szymańska, A. (2015). Kwestionariusz Agresji Bussa-Perry'ego: Trafność, rzetelność i normy. Warszawa: Instytut Amity.
- Aranowska, E., Rytel, J. (2012). Struktura czynnikowa kwestionariusza agresji Bussa i Perry'ego (BPQA) w populacji polskiej. Studia Psychologica, 12(2), 135-151.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://trening-art.pl/product/kwestionariusz-agresji/
- repozytoriumhttps://www.researchgate.net/publication/286450046_Kwestionariusz_Agresji_Bussa-Perry'ego_Trafnosc_rzetelnosc_i_normy
- artykuł open accesshttps://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/sp/article/download/2781/2539
- innehttps://en.wikipedia.org/wiki/Buss%E2%80%93Perry_Aggression_Questionnaire
- innehttp://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-b0fb9b6a-a8c6-4282-877b-8b5ccc907587
- artykuł open accesshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6878225/
- innehttps://www.prosettastone.org/buss-perry-aggression-questionnaire-bpaq
Uwagi
Polska adaptacja (wersja Amity) dostępna od 2005; monografia z danymi o trafności, rzetelności i normami: Aranowska, Rytel, Szymańska (2015), Instytut Amity. Zakresy podskal wg opracowań wtórnych (ResearchGate, opis monografii) – liczby pozycji w podskalach do potwierdzenia w monografii. DO WERYFIKACJI: rok publikacji oryginału (Buss i Perry), numery pozycji podskal, wartości alfa, opis norm.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-24.