Kwestionariusz Temperamentu EAS
EAS Temperament Survey
Genetycznie uwarunkowane cechy temperamentu wg teorii Bussa i Plomina: Emocjonalność, Aktywność, Towarzyskość (EAS); w wersji dla dorosłych emocjonalność rozdzielona na Niezadowolenie/Emocjonalność, Strach i Złość
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Buss, Plomin (1984)
- Polska adaptacja
- Oniszczenko (1997)
- Grupa docelowa
- dorośli 18-40 lat (wersja D, samoopis); dzieci 3-11 lat (wersje C – ocena przez rodziców i nauczycieli)
- Czas badania
- przeciętnie 10 minut
- Procedura
- wersja dla dorosłych: samoopis; wersje dla dzieci: ocena dokonywana przez rodziców lub nauczycieli; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
Kwestionariusz EAS mierzy temperament rozumiany jako zespół dziedzicznie uwarunkowanych, wcześnie ujawniających się i względnie trwałych cech, które kształtują styl zachowania niezależnie od jego treści. Zgodnie z teorią Arnolda Bussa i Roberta Plomina temperament to ta część osobowości, która ma najsilniejsze podłoże genetyczne, jest obserwowalna już w pierwszych latach życia i utrzymuje się w toku rozwoju. Sama nazwa EAS to skrót od trzech podstawowych wymiarów: emocjonalności (Emotionality), aktywności (Activity) i towarzyskości (Sociability).
Emocjonalność to skłonność do łatwego i silnego wzbudzania negatywnych reakcji emocjonalnych, utożsamiana z ogólnym pobudzeniem organizmu w odpowiedzi na trudne bodźce. W wersji dla dorosłych wymiar ten rozdzielono na trzy węższe skale: niezadowolenie (ogólną emocjonalność), strach oraz złość, ponieważ u dorosłych te reakcje różnicują się wyraźniej niż u małych dzieci. Aktywność opisuje tempo i energię zachowania, czyli preferowane natężenie oraz szybkość działania. Towarzyskość to potrzeba przebywania z innymi ludźmi i czerpania nagrody z kontaktu społecznego, a jej przeciwstawnym biegunem, wyodrębnianym w wersjach dziecięcych jako osobna skala, jest nieśmiałość, czyli napięcie i hamowanie w sytuacjach społecznych.
Narzędzie opiera się na założeniu, że te same wymiary temperamentu można obserwować w różnym wieku, dlatego istnieją równoległe wersje: samoopisowa dla dorosłych oraz obserwacyjne dla dzieci, wypełniane przez rodziców i nauczycieli. Pozwala to badać temperament od wczesnego dzieciństwa do wczesnej dorosłości, choć zestaw skal różni się między wersjami. EAS jest jednym z klasycznych, krótkich narzędzi temperamentalnych, cenionym za oszczędność i zakorzenienie w genetyce zachowania, a w Polsce funkcjonuje w adaptacji Włodzimierza Oniszczenki z 1997 roku.
Typowe zastosowanie
Narzędzie stosowane głównie w badaniach nad temperamentem, genetyką zachowania i rozwojem, a także w badaniach nad związkami temperamentu z osobowością, przystosowaniem, radzeniem sobie ze stresem oraz zachowaniem w szkole i pracy. Wersje obserwacyjne dla dzieci są cenne tam, gdzie samoopis jest niemożliwy, i pozwalają porównać spostrzeżenia rodziców oraz nauczycieli. Ze względu na krótkość EAS bywa włączany jako miara temperamentu do większych baterii kwestionariuszy oraz do badań przesiewowych i przeglądowych, w których liczy się oszczędność czasu.
Wymiary i podskale
Emocjonalność (w wersji dorosłych: Niezadowolenie)
Skłonność do łatwego wzbudzania i silnego przeżywania negatywnych emocji oraz do wysokiego poziomu pobudzenia w sytuacjach trudnych. W wersjach dziecięcych stanowi jedną skalę ogólnej emocjonalności; w wersji dla dorosłych odpowiada jej skala niezadowolenia, ujmująca ogólną reaktywność emocjonalną. Wysoki wynik opisuje osobę napiętą, łatwo wytrącaną z równowagi. To najbardziej rzetelna skala wersji dla dorosłych (alfa 0,74).
Strach (tylko wersja dla dorosłych)
Węższy aspekt emocjonalności wyodrębniony u dorosłych. Tendencja do reagowania lękiem, niepokojem i wycofaniem w sytuacjach zagrożenia. Wysoki wynik wskazuje na łatwe wzbudzanie reakcji strachu. Rzetelność zadowalająca (alfa 0,70).
Złość (tylko wersja dla dorosłych)
Węższy aspekt emocjonalności wyodrębniony u dorosłych. Tendencja do reagowania rozdrażnieniem, gniewem i wybuchowością na przeszkody i frustracje. Wysoki wynik opisuje osobę łatwo wpadającą w złość. Skala o umiarkowanej rzetelności (alfa 0,59), co nakazuje ostrożność w interpretacji.
Aktywność
Tempo, energia i wigor zachowania: preferowane natężenie działania, ruchliwość, szybkość i zapotrzebowanie na bycie zajętym. Wysoki wynik opisuje osobę energiczną, będącą stale w ruchu i preferującą szybkie tempo. Niski wynik oznacza spokojny, powolny styl działania. Rzetelność umiarkowana (alfa 0,67). Wymiar obecny we wszystkich wersjach.
Towarzyskość
Potrzeba przebywania z innymi ludźmi, dzielenia z nimi aktywności i czerpania satysfakcji z kontaktu społecznego. Wysoki wynik opisuje osobę poszukującą towarzystwa i źle znoszącą samotność. Wymiar obecny we wszystkich wersjach, o najniższej rzetelności w wersji dla dorosłych (alfa 0,57), co jest znaną słabością narzędzia.
Nieśmiałość (tylko wersje dla dzieci)
Napięcie, zahamowanie i skrępowanie w kontaktach z osobami nowymi lub mało znanymi. W wersjach dziecięcych wyodrębniona jako osobna skala, choć teoretycznie powiązana z niskim biegunem towarzyskości. Wysoki wynik opisuje dziecko wycofujące się i niepewne w sytuacjach społecznych.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Dwadzieścia stwierdzeń w każdej wersji, opisujących typowe reakcje i sposoby zachowania, a nie poglądy czy wartości. W wersji dla dorosłych są to stwierdzenia samoopisowe (odnoszące się do własnych reakcji), a w wersjach dla dzieci stwierdzenia obserwacyjne, w których rodzic albo nauczyciel ocenia zachowanie dziecka. Pozycje poszczególnych skal są wymieszane, a część z nich jest sformułowana w kierunku odwrotnym i wymaga przekodowania. Przypisanie pozycji do skal oraz wykaz pozycji odwróconych znajdują się wyłącznie w podręczniku PTP i nie są tu przytaczane.
- Skala odpowiedzi
- Pięciostopniowa skala zgody, od zdecydowanie nie do zdecydowanie tak. W wersji dla dorosłych badany ocenia, na ile dane stwierdzenie opisuje jego samego, a w wersjach dla dzieci rodzic lub nauczyciel ocenia, na ile opisuje ono dziecko. Stwierdzenia nie mają ram czasowych i dotyczą tego, jak osoba zachowuje się zazwyczaj. Wypełnienie zajmuje przeciętnie około 10 minut, a badanie można prowadzić indywidualnie lub grupowo.
- Normy i interpretacja
- Normy opracowano osobno dla różnych wersji i grup. Dla wersji dla dorosłych obejmują one osoby w wieku 18-40 lat, oddzielnie dla kobiet i mężczyzn. Dla wersji dziecięcych obejmują dzieci w wieku 3-11 lat, oddzielnie dla ocen matek, ojców i nauczycieli, ponieważ różni obserwatorzy systematycznie różnią się w spostrzeganiu tego samego dziecka. Typ skali normalizacyjnej wymaga potwierdzenia w podręczniku, a pełne tabele norm są dostępne wyłącznie w płatnym podręczniku PTP i nie są tu reprodukowane. EAS nie ma punktów odcięcia i nie służy do diagnozy zaburzeń; opisuje nasilenie cech temperamentu względem właściwej grupy odniesienia.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Bardzo krótki: 20 pozycji i około 10 minut badania, łatwy do włączenia w większą baterię
- •Równoległe wersje dla dorosłych i dzieci oraz możliwość oceny dziecka przez różnych obserwatorów (rodzic, nauczyciel)
- •Zakorzenienie w klasycznej, dobrze udokumentowanej teorii temperamentu jako cechy dziedzicznej, z bogatą literaturą międzynarodową
- •Zadowalająca stabilność czasowa wyników, potwierdzająca trwały, dyspozycyjny charakter mierzonych cech
Ograniczenia
- •Niska zgodność wewnętrzna części skal (Towarzyskość 0,57, Złość 0,59), co ogranicza zaufanie do pojedynczych wyników i wymaga ostrożnej interpretacji
- •Klucz, pozycje odwrócone i pełne normy dostępne wyłącznie w płatnym podręczniku PTP
- •Trafność wersji dziecięcych zależy od trafności spostrzeżeń obserwatora, a oceny rodziców i nauczycieli bywają rozbieżne
- •Różny zestaw skal w wersjach dla dorosłych i dla dzieci utrudnia bezpośrednie porównania w różnym wieku
- •Zawężony przedział wieku norm dla dorosłych (18-40 lat) ogranicza stosowanie u osób starszych
Budowa
- Liczba pozycji
- 20
- Format odpowiedzi
- 5-stopniowa skala (od zdecydowanie nie do zdecydowanie tak)
- Wersje
- EAS-D – dla dorosłych (samoopis, skale: Emocjonalność, Strach, Złość, Aktywność, Towarzyskość)
- EAS-C – dla dzieci, ocena rodziców (skale: Nieśmiałość, Towarzyskość, Aktywność, Emocjonalność)
- EAS-C – dla dzieci, ocena nauczycieli (skale: Nieśmiałość, Towarzyskość, Aktywność, Emocjonalność)
Podskale
Emocjonalność (wersja dorosłych: Emocjonalność/Niezadowolenie)
- Alfa Cronbacha: 0,74
Strach (tylko wersja dorosłych)
- Alfa Cronbacha: 0,70
Złość (tylko wersja dorosłych)
- Alfa Cronbacha: 0,59
Aktywność
- Alfa Cronbacha: 0,67
Towarzyskość
- Alfa Cronbacha: 0,57
Nieśmiałość (tylko wersje dla dzieci)
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma punktów w obrębie każdej skali (po 20 pozycji na wersję)
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- DO WERYFIKACJI: klucz i pozycje odwrócone wyłącznie w podręczniku PTP
Jak policzyć wynik
Krok 1: wybierz właściwą wersję i klucz. Wersja dla dorosłych (EAS-D, samoopis) ma pięć skal: niezadowolenie, strach, złość, aktywność i towarzyskość. Wersje dziecięce (EAS-C, ocena rodzica lub nauczyciela) mają cztery skale: nieśmiałość, towarzyskość, aktywność i emocjonalność. Zestaw skal różni się między wersjami, więc nie wolno przenosić klucza z jednej na drugą.
Krok 2: zsumuj punkty w obrębie każdej skali, odwracając wskazane pozycje. Każda wersja liczy 20 pozycji rozdzielonych między skale, a część z nich wymaga przekodowania zgodnie z kluczem z podręcznika. Bez oryginalnego klucza poprawne obliczenie wyniku nie jest możliwe.
Krok 3: wyniki surowe przelicz na normy właściwe dla wersji. W wersji dla dorosłych korzystaj z norm dla płci i wieku 18-40 lat, a w wersjach dziecięcych z norm odpowiednich dla źródła oceny, osobno dla matek, ojców i nauczycieli. Nie porównuj wprost wyników pochodzących od różnych obserwatorów.
Krok 4: w pracy badawczej policz alfę Cronbacha własnej próby dla każdej skali. Spodziewaj się, że niektóre skale (zwłaszcza towarzyskość i złość) będą miały jedynie umiarkowaną rzetelność, co jest znaną cechą tego narzędzia, a nie błędem pomiaru.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- normy dla wersji dorosłych: 18-40 lat, oddzielnie dla płci; dla wersji dziecięcych: 3-11 lat, oddzielnie dla ocen matek, ojców i nauczycieli (typ skali normalizacyjnej do potwierdzenia w podręczniku)
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Alfa Cronbacha
- EAS-D (dorośli), za podręcznikiem Oniszczenki (1997), cyt. w Kwiatkowski, Polskie Forum Psychologiczne 2020: Niezadowolenie 0,74; Strach 0,70; Złość 0,59; Aktywność 0,67; Towarzyskość 0,57. Alfy dla wersji dziecięcych (EAS-C) – [DO WERYFIKACJI: podręcznik PTP]
- Stabilność (test-retest)
- satysfakcjonująca stabilność (wg practest.com.pl, bez wartości liczbowych)
- Trafność
- wg practest.com.pl: niska zgodność wewnętrzna, satysfakcjonująca stabilność
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- C
- Cena
- 444,05 zł komplet pełny; 302,41 zł komplet dla dorosłych; 373,23 zł komplet dla dzieci (podręcznik 231,59 zł; klucze/arkusze 33,07-37,75 zł) – ceny brutto wg practest.com.pl
- Zgoda autora / licencja
- test płatny w PTP; kategoria C – wyłącznie dla psychologów
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- EAS Temperament Survey
- Construct
- Genetically determined temperament traits according to Buss and Plomin's theory: Emotionality, Activity, Sociability (EAS); in the adult version emotionality is split into Distress/Emotionality, Fear and Anger
- Target group
- Adults aged 18-40 (version D, self-report); children aged 3-11 (C versions – ratings by parents and teachers)
- Response format
- 5-point scale (from definitely not to definitely yes)
- Scoring
- Sum of points within each scale (20 items per version)
- Norms / interpretation
- Norms for the adult version: ages 18-40, separately by sex; for the child versions: ages 3-11, separately for mothers', fathers' and teachers' ratings (type of normalization scale to be confirmed in the manual)
- Procedure
- Adult version: self-report; child versions: ratings by parents or teachers; individual or group administration
- Administration time
- On average 10 minutes
- Notes
- EAS-D alphas per Oniszczenko's manual (1997), as cited in Kwiatkowski, Polskie Forum Psychologiczne 2020: Activity 0.67; Sociability 0.57; Distress 0.74; Fear 0.70; Anger 0.59 – consistent with the publisher's description (low internal consistency, satisfactory stability). Subscale alphas refer to the EAS-D version. Scoring key and reverse-scored items only in the PTP manual. The publisher lists 2015 for the product (probably a later edition of the manual; first edition of the Polish adaptation 1997). Original year 1984 (Buss and Plomin's book defining the EAS theory). [TO VERIFY]: alphas of the child EAS-C versions, norm type (sten scores?), size of the standardization sample – data available only in the PTP manual.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Wersja oryginalna (EN)
- Dostępność wersji EN
- oryginał opublikowany w książce Buss i Plomin (1984) Temperament: Early Developing Personality Traits – brak zweryfikowanej wersji OA i oficjalnego publicznego arkusza EN; wersja PL komercyjna (PTP)
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W rozdziale metodologicznym podaj: pełną nazwę i skrót, autorów oryginału (Buss, Plomin, 1984) i polskiej adaptacji (Oniszczenko, 1997), użytą wersję (dla dorosłych czy dla dzieci, a przy dzieciach źródło oceny), liczbę pozycji, mierzone skale oraz format odpowiedzi. Zaznacz osadzenie narzędzia w teorii temperamentu jako cechy dziedzicznej.
W wynikach raportuj średnie i odchylenia standardowe dla każdej skali oraz alfę Cronbacha własnej próby. Ze względu na znane ograniczenia rzetelności części skal opisz je wprost i interpretuj wyniki cząstkowe ostrożnie. Jeśli badasz dzieci ocenami rodziców i nauczycieli, rozważ zaraportowanie zgodności między obserwatorami, bo rozbieżność ocen sama w sobie bywa informacją.
Uwzględnij dostępność narzędzia. EAS jest testem kategorii C, przeznaczonym wyłącznie dla psychologów, a klucz i normy znajdują się tylko w płatnym podręczniku PTP. Zaplanuj dostęp do materiałów oraz odpowiednie uprawnienia przed rozpoczęciem badania.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Do badania samoopisem osób powyżej 40 roku życia: normy wersji dla dorosłych obejmują wiek 18-40 lat
- •Do badania dzieci poniżej 3 roku życia, dla których wersje obserwacyjne nie mają norm
- •Do decyzji indywidualnych opartych na pojedynczej skali o niskiej rzetelności (np. towarzyskość, złość)
- •Do diagnozy zaburzeń: EAS nie ma punktów odcięcia i mierzy nasilenie cech temperamentu, a nie patologię
- •Gdy chcesz mierzyć impulsywność: wymiar ten (obecny w pierwotnym modelu EASI) został usunięty z ostatecznej wersji EAS
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Temperament w ujęciu EAS a przystosowanie i funkcjonowanie społeczne u młodych dorosłych
- Emocjonalność, strach i złość a radzenie sobie ze stresem u dorosłych
- Towarzyskość i nieśmiałość a funkcjonowanie dziecka w grupie rówieśniczej
- Zgodność ocen temperamentu dziecka dokonywanych przez rodziców i nauczycieli
- Temperament EAS a cechy osobowości w modelu Wielkiej Piątki
- Aktywność temperamentalna a zachowanie i osiągnięcia szkolne dzieci
- Cechy temperamentu a proaktywność i zaradność u osób dorosłych
- Różnice płciowe w profilu temperamentu mierzonym EAS u dorosłych
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Rzetelność wersji dla dorosłych
Zgodność wewnętrzna skal wersji dla dorosłych jest zróżnicowana i miejscami niska: niezadowolenie 0,74, strach 0,70, aktywność 0,67, złość 0,59 oraz towarzyskość 0,57. Wartości te, podane za podręcznikiem adaptacji, są spójne z opisem wydawcy mówiącym o niskiej zgodności wewnętrznej przy zadowalającej stabilności czasowej.
źródłoTemperament a proaktywność
W badaniu nad rolą cech temperamentalnych w kształtowaniu proaktywności EAS posłużył jako miara temperamentu u osób dorosłych, co pokazuje wykorzystanie narzędzia w badaniach nad zasobami i zachowaniem w trudnych warunkach życiowych.
źródłoCharakterystyka psychometryczna wg wydawcy
Wydawca opisuje narzędzie jako mające niską zgodność wewnętrzną, ale satysfakcjonującą stabilność czasową, oraz udostępnia osobne normy dla wersji dla dorosłych (18-40 lat, według płci) i dla wersji dziecięcych (3-11 lat, osobno dla ocen matek, ojców i nauczycieli).
źródłoPodobne narzędzia
FCZ-KT (Formalna Charakterystyka Zachowania - Kwestionariusz Temperamentu)
Dłuższe i bogatsze narzędzie temperamentalne oparte na Regulacyjnej Teorii Temperamentu Strelaua, z sześcioma lub siedmioma skalami. EAS jest znacznie krótszy i oferuje wersje dziecięce oceniane przez rodziców, których FCZ-KT nie ma.
NEO-FFI (Inwentarz Osobowości)
Mierzy osobowość w modelu Wielkiej Piątki, czyli cechy treściowo bogatsze i silniej kształtowane społecznie, a nie wąskie, dziedziczne cechy temperamentu ujmowane przez EAS.
EPQ-R (Kwestionariusz Osobowości Eysencka)
Również odwołuje się do biologicznych podstaw zachowania, ale ujmuje je w wymiarach ekstrawersji, neurotyzmu i psychotyzmu w ramach teorii Eysencka, a nie w modelu emocjonalności, aktywności i towarzyskości Bussa i Plomina.
Bibliografia
- Oniszczenko W. (1997). Kwestionariusz Temperamentu EAS Arnolda H. Bussa i Roberta Plomina. Wersje dla dorosłych i dla dzieci. Adaptacja polska. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
- Buss A. H., Plomin R. (1984). Temperament: Early developing personality traits. Hillsdale: Erlbaum.
Źródła
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/EAS
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- artykuł open accesshttps://pfp.ukw.edu.pl/archive/article-full/470/kwiatkowski_rola_cech_temperamentalnych/
Uwagi
Alfy EAS-D podane za podręcznikiem Oniszczenki (1997), cytowane w: Kwiatkowski B., Rola cech temperamentalnych w kształtowaniu proaktywności skazanych, Polskie Forum Psychologiczne 2020, 25(4) (https://pfp.ukw.edu.pl/archive/article-full/470/kwiatkowski_rola_cech_temperamentalnych/): Aktywność 0,67; Towarzyskość 0,57; Niezadowolenie 0,74; Strach 0,70; Złość 0,59 – spójne z opisem practest (niska zgodność wewnętrzna). Alfy w podskalach dotyczą wersji EAS-D. DO WERYFIKACJI: alfy wersji dziecięcych EAS-C, typ norm (steny?), liczebność próby normalizacyjnej – dane wyłącznie w podręczniku PTP. Practest podaje przy produkcie rok 2015 (prawdopodobnie kolejne wydanie podręcznika; pierwsze wydanie polskiej adaptacji 1997). Rok oryginału 1984 (książka Bussa i Plomina definiująca teorię EAS). DO WERYFIKACJI Oryginał EN opublikowany wyłącznie w książce (1984) – nie znaleziono zweryfikowanej wersji OA ani oficjalnego publicznego arkusza EN, stąd wersja_oryginalna z wartościami null.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.