Skala Ekspresji Gniewu
Ekspresja gniewu (natężenie gniewu niezwiązanego z konkretną sytuacją)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Nina Ogińska-Bulik, Zygfryd Juczyński
- Grupa docelowa
- dzieci od 11 lat i młodzież
Co bada ten test
SEG mierzy ekspresję gniewu, czyli charakterystyczny dla danej osoby sposób wyrażania i przeżywania złości niezwiązany z jedną konkretną sytuacją, lecz odnoszący się do ogólnych, typowych reakcji. Narzędzie nie ocenia, czy ktoś ma powód do gniewu, tylko jak zwykle sobie z tą emocją radzi: czy ją uzewnętrznia, czy tłumi. Podstawą teoretyczną jest rozróżnienie na gniew kierowany na zewnątrz (anger-out) i gniew kierowany do wewnątrz (anger-in), znane z badań nad złością i zdrowiem.
Skala składa się z dwóch podskal po dziesięć stwierdzeń. Gniew skierowany na zewnątrz opisuje tendencję do okazywania złości otoczeniu: w słowach, zachowaniu, reakcjach wobec ludzi i przedmiotów. Gniew skierowany do wewnątrz opisuje tendencję do powstrzymywania złości, tłumienia jej i kierowania przeciwko sobie. Oba style mają odmienne konsekwencje: nadmierne uzewnętrznianie gniewu wiąże się z agresją i wrogością, a długotrwałe tłumienie z ryzykiem dolegliwości psychosomatycznych. To właśnie ten zdrowotny kontekst sprawia, że SEG należy do zbioru narzędzi psychologii zdrowia.
Wynik uzyskuje się osobno dla każdej podskali, dzięki czemu można opisać profil ekspresji gniewu, a nie tylko jego ogólne nasilenie. Narzędzie przeznaczone jest dla dzieci od 11. roku życia i młodzieży, ma charakter samoopisowy i wchodzi w skład zbioru Narzędzia Pomiaru w Promocji i Psychologii Zdrowia autorstwa Niny Ogińskiej-Bulik i Zygfryda Juczyńskiego. Kategoria A oznacza, że jest szeroko dostępne dla osób z odpowiednim przygotowaniem, także spoza wąskiego grona psychologów klinicznych.
Typowe zastosowanie
SEG stosuje się w badaniach z zakresu psychologii zdrowia i psychologii emocji, w profilaktyce oraz w pracy z dziećmi i młodzieżą. Typowe zastosowania to badanie związku stylu ekspresji gniewu z agresją, wrogością, wzorem zachowania typu A, dolegliwościami psychosomatycznymi, funkcjonowaniem szkolnym oraz zachowaniami ryzykownymi. Ze względu na krótkość i prostotę bywa łączony z innymi narzędziami zdrowia i emocji w jednej baterii. W pracach dyplomowych to wygodne narzędzie do pomiaru ekspresji gniewu jako zmiennej wyjaśniającej lub wyjaśnianej.
Wymiary i podskale
Gniew skierowany na zewnątrz10 pozycji
Dziesięć stwierdzeń opisujących tendencję do uzewnętrzniania złości: okazywania jej w słowach, zachowaniu i reakcjach wobec otoczenia. Wyższy wynik oznacza silniejszą skłonność do ekspresji gniewu na zewnątrz, powiązaną w badaniach z agresją i wrogością. Zgodność wewnętrzna tej podskali według wydawcy mieści się w przedziale ok. 0,73–0,83.
Gniew skierowany do wewnątrz10 pozycji
Dziesięć stwierdzeń opisujących tendencję do powstrzymywania i tłumienia złości oraz kierowania jej przeciwko sobie. Wyższy wynik oznacza silniejszą skłonność do zatrzymywania gniewu w sobie, co przy długotrwałym utrzymywaniu wiąże się z ryzykiem dolegliwości psychosomatycznych. Zgodność wewnętrzna tej podskali według wydawcy mieści się w przedziale ok. 0,67–0,84.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Skala liczy 20 stwierdzeń, po 10 w każdej z dwóch podskal. Stwierdzenia opisują typowe, powtarzalne sposoby reagowania złością, a nie pojedyncze, konkretne zdarzenie. Badany odnosi każde z nich do siebie, oceniając, jak często tak reaguje. Podział na gniew kierowany na zewnątrz i do wewnątrz jest wbudowany w treść stwierdzeń: jedne opisują uzewnętrznianie złości, inne jej tłumienie. Konkretna treść stwierdzeń jest chroniona prawem autorskim wydawcy i nie jest tutaj przytaczana. Opis ogranicza się do charakteru pozycji i mierzonego wymiaru ekspresji gniewu.
- Skala odpowiedzi
- Każde stwierdzenie ocenia się na pięciostopniowej skali częstości, od odpowiedzi oznaczającej nigdy do odpowiedzi oznaczającej zawsze, przy czym wyższa ocena oznacza silniejsze nasilenie danego stylu ekspresji gniewu. Badany wypełnia skalę samodzielnie (samoopis), a wypełnienie zajmuje kilka minut. Wynik oblicza się osobno dla obu podskal. Szczegóły punktacji, w tym ewentualne pozycje o odwróconym kierunku, znajdują się w podręczniku i nie są tutaj odgadywane.
- Normy i interpretacja
- Wynik interpretuje się osobno dla każdej podskali, odnosząc go do norm dla dzieci i młodzieży podanych w podręczniku zbioru. Pełne tabele norm znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku (Narzędzia Pomiaru w Promocji i Psychologii Zdrowia) i nie są tutaj reprodukowane. SEG jest narzędziem przesiewowym i badawczym, a nie diagnostycznym: wynik opisuje nasilenie i styl ekspresji gniewu na tle grupy odniesienia, nie stanowi natomiast rozpoznania zaburzenia. Interpretując profil, warto pamiętać, że wysokie wyniki na obu podskalach mają odmienne znaczenie: przewaga gniewu kierowanego na zewnątrz wskazuje na skłonność do zachowań agresywnych, a przewaga gniewu kierowanego do wewnątrz na tłumienie emocji, które bywa czynnikiem ryzyka dolegliwości psychosomatycznych.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Rozróżnienie dwóch stylów ekspresji gniewu (na zewnątrz i do wewnątrz), a nie tylko ogólnego nasilenia złości
- •Krótka i prosta w wypełnianiu skala samoopisowa, łatwa do łączenia z innymi narzędziami
- •Zadowalająca zgodność wewnętrzna obu podskal w polskich danych (wg wydawcy)
- •Przeznaczona dla dzieci i młodzieży, u których pomiar ekspresji gniewu bywa istotny profilaktycznie
Ograniczenia
- •Narzędzie przesiewowe i badawcze, nie służy do diagnozy zaburzeń związanych z agresją czy regulacją emocji
- •Samoopis podatny na aprobatę społeczną i na ograniczony wgląd we własne reakcje, zwłaszcza u młodszych dzieci
- •Odnosi się do typowych, ogólnych reakcji, a nie do gniewu w konkretnej, bieżącej sytuacji
- •Pełne normy i klucz znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku zbioru
- •Krótkie podskale (po 10 pozycji) ograniczają precyzję pomiaru na poziomie indywidualnym
Budowa
- Liczba pozycji
- 20
- Wersje
- papier (arkusze w zbiorze NPPPZ)
Podskale
Gniew skierowany na zewnątrz
- Alfa Cronbacha: 0,73-0,83
Gniew skierowany do wewnątrz
- Alfa Cronbacha: 0,67-0,84
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma punktów osobno w dwóch podskalach po 10 stwierdzeń (gniew kierowany na zewnątrz i do wewnątrz); podskal nie łączy się w wynik ogólny
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- Po 10 stwierdzeń w każdej z dwóch podskal.
Jak policzyć wynik
Krok 1: przypisz odpowiedziom wartości liczbowe zgodnie z kluczem z podręcznika (pięciostopniowa skala częstości). Sprawdź w podręczniku, czy któreś pozycje mają odwrócony kierunek punktacji; nie zakładaj tego samodzielnie.
Krok 2: policz wynik osobno dla każdej z dwóch podskal, sumując dziesięć należących do niej stwierdzeń. Nie łączy się ich w jeden wynik ogólny, ponieważ gniew kierowany na zewnątrz i do wewnątrz to odrębne style o odmiennym znaczeniu.
Krok 3: odnieś wyniki obu podskal do norm dla dzieci i młodzieży z podręcznika. Pełne tabele znajdują się w płatnym podręczniku – w opisie nie podajemy progów. W pracy badawczej często pracuje się bezpośrednio na wynikach surowych obu podskal (korelacje, porównania grup), co jest poprawne.
Krok 4: policz i zaraportuj rzetelność obu podskal dla własnej próby, zamiast przepisywać wartości z podręcznika. Przy interpretacji indywidualnej pamiętaj o ograniczonej precyzji krótkich podskal.
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Alfa Cronbacha
- 0,67-0,84 (zależnie od podskali i próby, wg strony wydawcy)
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP (część zbioru NPPPZ)
- Kategoria testu wg PTP
- A
- Cena
- 321,66 zł (podręcznik NPPPZ, wspólny dla zbioru) + 32,25 zł (25 arkuszy SEG)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Anger Expression Scale (SEG)
- Construct
- anger expression (intensity of anger not tied to a specific situation)
- Target group
- children from age 11 and adolescents
- Notes
- An original Polish instrument (Oginska-Bulik, Juczynski): 20 items, 10 statements in each of two subscales – anger directed outward (alpha 0.73-0.83) and anger directed inward (alpha 0.67-0.84). Separate norms for children and adolescents (per publisher). Part of Juczynski's NPPPZ collection, distributed by PTP (category A). [TO VERIFY]: year of development, response format, norms and full psychometric data (NPPPZ manual).
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii pracy opisz narzędzie: nazwa i skrót, autorzy (Ogińska-Bulik, Juczyński) oraz przynależność do zbioru Narzędzia Pomiaru w Promocji i Psychologii Zdrowia, liczba pozycji (20) i podskale (gniew na zewnątrz i do wewnątrz, po 10 pozycji), format odpowiedzi (pięciostopniowa skala częstości) oraz rzetelność podana przez wydawcę obok rzetelności uzyskanej we własnej próbie. Zaznacz, że jest to skala samoopisowa kategorii A, szeroko dostępna, lecz wymagająca odpowiedzialnego stosowania; w pracy studenckiej korzystaj z niej pod kierunkiem promotora i zgodnie z zasadami dystrybucji wydawcy.
W wynikach raportuj średnie i odchylenia standardowe obu podskal osobno, alfę Cronbacha dla własnej próby oraz – przy porównaniach grup – wielkość efektu obok testu istotności. Nie sumuj obu podskal w jeden wskaźnik, bo mierzą odmienne style ekspresji gniewu; analizuj je oddzielnie. Jeśli badasz dzieci, uwzględnij ograniczenia samoopisu i wglądu emocjonalnego w młodszych grupach wieku.
Pamiętaj o prawie autorskim: nie reprodukuj treści stwierdzeń ani klucza w aneksie pracy. Zadbaj o zgodne z zasadami PTP wykorzystanie arkuszy oraz o poprawne przypisanie badanych do właściwej grupy normalizacyjnej (dzieci lub młodzież).
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz diagnozy zaburzenia (SEG nie diagnozuje, mierzy nasilenie i styl ekspresji gniewu)
- •Gdy interesuje Cię reakcja gniewu na konkretną, bieżącą sytuację, a nie typowy, ogólny styl reagowania
- •Gdy badasz małe dzieci poniżej 11. roku życia – narzędzie przeznaczone jest dla dzieci od 11 lat i młodzieży
- •Gdy zależy Ci na precyzyjnym pomiarze indywidualnym – krótkie podskale (po 10 pozycji) mają ograniczoną dokładność
- •Gdy istnieje wysokie ryzyko zniekształceń samoopisu (silna motywacja do pokazania się w dobrym świetle) bez możliwości kontroli tej tendencji
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Styl ekspresji gniewu a nasilenie zachowań agresywnych u młodzieży
- Gniew kierowany do wewnątrz a dolegliwości psychosomatyczne u nastolatków
- Ekspresja gniewu a wzór zachowania typu A u dzieci i młodzieży
- Ekspresja gniewu a problematyczne używanie internetu wśród młodzieży
- Styl ekspresji gniewu a funkcjonowanie szkolne i relacje rówieśnicze
- Różnice płciowe w ekspresji gniewu na zewnątrz i do wewnątrz
- Ekspresja gniewu a radzenie sobie ze stresem u uczniów
- Tłumienie gniewu a poziom lęku i objawów internalizacyjnych u młodzieży
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Budowa i rzetelność skali
SEG składa się z 20 stwierdzeń tworzących dwie podskale po 10 pozycji: gniew skierowany na zewnątrz i gniew skierowany do wewnątrz. Odpowiedzi udziela się na pięciostopniowej skali częstości. Zgodność wewnętrzna według wydawcy wynosi ok. 0,73–0,83 dla gniewu na zewnątrz i ok. 0,67–0,84 dla gniewu do wewnątrz.
źródłoTrafność i powiązania z agresją oraz wzorem A
Wyniki walidacyjne wskazują, że gniew kierowany na zewnątrz koreluje dodatnio, a gniew kierowany do wewnątrz raczej ujemnie ze wskaźnikami agresji i zachowań typu A. Nadmierna ekspresja gniewu współwystępuje z agresją i wrogością, a długotrwałe tłumienie złości wiąże się z ryzykiem dolegliwości psychosomatycznych.
źródłoZastosowanie w badaniach nad młodzieżą
SEG wykorzystywano między innymi w badaniach nad związkiem ekspresji gniewu z problematycznym używaniem internetu u młodzieży, co ilustruje typowe zastosowanie skali jako miary stylu radzenia sobie ze złością w kontekście zdrowia i zachowań ryzykownych.
źródłoPodobne narzędzia
Mierzy wzór zachowania typu A u dzieci i młodzieży (w tym komponent wrogości), a nie sam styl ekspresji gniewu. Naturalne uzupełnienie SEG w badaniach nad zdrowiem.
BPAQ (Kwestionariusz Agresji Bussa-Perry'ego)
Mierzy agresję jako złożoną cechę (w tym gniew i wrogość) w szerszym ujęciu. SEG koncentruje się wyłącznie na sposobie ekspresji gniewu (na zewnątrz vs do wewnątrz).
Dotyczy roli w zachowaniach agresywnych (sprawca lub ofiara), a nie wewnętrznego stylu przeżywania i wyrażania gniewu jak SEG.
Bibliografia
- Juczyński Z. (2012). Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia (wyd. 2). Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/SEG
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/NPPPZ
- blog (do potwierdzenia)https://poprawaprac.pl/skala-ekspresji-gniewu-seg/
- artykuł open accesshttps://pfp.ukw.edu.pl/archive/article/526/dudziak-sitarczyk-ekspresja-gniewu-a-problematyczne-uzywanie-internetu/article.pdf
Uwagi
Część zbioru NPPPZ Juczyńskiego. Normy odrębne dla dzieci i młodzieży (wg wydawcy). Ceny practest ważne do 31.12.2026. DO WERYFIKACJI: rok powstania, format odpowiedzi, normy i pełna psychometria (Faza 3, podręcznik NPPPZ).
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.