Badania psychologiczne osób ubiegających się o pozwolenie na broń – wpis zbiorczy
zbiór: ocena sprawności intelektualnej, osobowości (w tym funkcjonowania w sytuacjach trudnych) i poziomu dojrzałości społecznej i emocjonalnej
Podstawowe informacje
- Procedura
- zakres badania określa art. 15a ust. 3 ustawy o broni i amunicji. Kluczowe rozgraniczenie kompetencji: psycholog orzeka wyłącznie w zakresie art. 15 ust. 1 pkt 3, czyli o istotnych zaburzeniach funkcjonowania psychologicznego, natomiast o chorobie psychicznej i uzależnieniu orzeka lekarz. Od 28 lipca 2023 zmienił się tryb odwoławczy: odwołanie w terminie 30 dni składa się do INNEGO psychologa upoważnionego (wcześniej do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy), a dokumentację przekazuje się w ciągu 3 dni. Rejestr psychologów upoważnionych prowadzi komendant wojewódzki Policji
Co bada ten test
To nie jest test ani kwestionariusz, tylko wpis zbiorczy o procedurze prawnej. Badanie psychologiczne osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń nie jest metodą diagnostyczną, którą można kupić u wydawcy i zastosować: jest czynnością orzeczniczą uregulowaną ustawą, wykonywaną wyłącznie przez psychologa upoważnionego, wpisanego do rejestru prowadzonego przez komendanta wojewódzkiego Policji.
Podstawą prawną są dwa akty. Ustawa z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji reguluje samą procedurę w artykułach 15-15l: kto podlega badaniu, jaki jest jego zakres, jakie wymagania musi spełnić psycholog, jak wygląda tryb odwoławczy, kto ponosi opłaty i kto sprawuje nadzór. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 7 sierpnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1562, tekst jednolity Dz.U. 2021 poz. 2178, zmiana Dz.U. 2024 poz. 829) reguluje już tylko sprawy techniczne: zakres i formę szkoleń dających uprawnienia, jednostki uprawnione do ich prowadzenia, sposób oceny stanu narządu wzroku oraz wzory orzeczeń i zaświadczeń. Odrębne rozporządzenie Ministra Zdrowia z 23 grudnia 2005 r. (Dz.U. 2006 nr 2 poz. 14) zawiera zamkniętą listę stanów chorobowych i zaburzeń funkcjonowania psychologicznego wykluczających wydanie pozwolenia.
Najważniejszy szczegół, który umyka w popularnych opisach: psycholog i lekarz orzekają o różnych rzeczach. Artykuł 15 ustęp 1 ustawy wymienia w punktach 2-4 trzy przeszkody zdrowotne: zaburzenia psychiczne lub znacznie ograniczoną sprawność psychofizyczną (punkt 2), istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego (punkt 3) oraz uzależnienie od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych (punkt 4). Wzór orzeczenia psychologicznego, stanowiący załącznik nr 4 do rozporządzenia, odnosi rozstrzygnięcie wyłącznie do punktu 3. Psycholog stwierdza więc, czy badany należy do osób z istotnymi zaburzeniami funkcjonowania psychologicznego i czy może dysponować bronią, a nie czy jest chory psychicznie albo uzależniony – to domena orzeczenia lekarskiego, wydawanego po badaniu psychiatrycznym.
Zakres samego badania określa artykuł 15a ustęp 3: obejmuje ono w szczególności określenie poziomu rozwoju intelektualnego i opis cech osobowości, z uwzględnieniem funkcjonowania w trudnych sytuacjach, a także określenie poziomu dojrzałości społecznej. Ustęp 4 pozwala psychologowi rozszerzyć ten zakres, jeżeli uzna to za niezbędne. Ustawa nie wskazuje ani jednego konkretnego testu – dobór narzędzi należy do psychologa upoważnionego.
Wynikiem nie jest profil ani liczba, tylko orzeczenie psychologiczne o treści dychotomicznej: badany należy albo nie należy do osób z artykułu 15 ustęp 1 punkt 3 i może albo nie może dysponować bronią. Orzeczenia lekarskie i psychologiczne przedstawia się Policji wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem złożenia wniosku. Dla studenta oznacza to jedno: tej procedury nie da się odtworzyć w pracy dyplomowej, bo jest zastrzeżona dla wąskiej grupy uprawnionych psychologów. Badać ten obszar naukowo można, ale poza ścieżką orzeczniczą.
Typowe zastosowanie
Badaniu podlegają trzy grupy wskazane w art. 15 ust. 3, 4 i 5 ustawy, określane w niej łącznie jako osoby ubiegające się. Po pierwsze, każdy, kto składa wniosek o wydanie pozwolenia na broń albo zgłasza do rejestru broń pneumatyczną: przedstawia właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem złożenia wniosku. Po drugie, osoba już posiadająca pozwolenie wydane w celu określonym w art. 10 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy jest obowiązana raz na 5 lat przedstawić aktualne orzeczenia, wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem tego terminu. Po trzecie, w razie ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, że posiadacz pozwolenia lub zarejestrowanej broni pneumatycznej należy do osób z art. 15 ust. 1 pkt 2-4, właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom i przedstawienia orzeczeń. W każdym z tych przypadków, jeżeli orzeczenie jest negatywne, lekarz lub psycholog ma ustawowy obowiązek zawiadomić o tym właściwy organ Policji. Jest to wyjątek od zwykłej poufności relacji diagnostycznej, przewidziany wprost w ustawie, i psycholog powinien poinformować o nim badanego. Z obowiązku badań zwolnieni są funkcjonariusze Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz funkcjonariusze innych państwowych formacji uzbrojonych i żołnierze zawodowi Sił Zbrojnych RP, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów posiadają przydzieloną im broń służbową (art. 15 ust. 6). Osobny tryb dotyczy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, którzy przedstawiają orzeczenia lekarskie wydane w trybie ustawy o ochronie osób i mienia (art. 15 ust. 4a).
Wymiary i podskale
Poziom rozwoju intelektualnego
Pierwszy element zakresu badania wskazany w art. 15a ust. 3 ustawy o broni i amunicji. Ustawa mówi o określeniu poziomu rozwoju intelektualnego, nie wskazując żadnego konkretnego testu. Obszar ten wiąże się bezpośrednio z pozycją 11 wykazu z rozporządzenia z 23 grudnia 2005 r. (upośledzenie umysłowe) – jednym z trzynastu stanów wykluczających wydanie pozwolenia.
Cechy osobowości, z uwzględnieniem funkcjonowania w trudnych sytuacjach
Drugi element zakresu badania z art. 15a ust. 3. Ustawa mówi o opisie cech osobowości, a nie o pomiarze jednej zmiennej, i wprost nakazuje uwzględnić funkcjonowanie w trudnych sytuacjach. Odpowiada to trzem pozycjom wykazu z 2005 r.: zaburzeniom osobowości (poz. 8), zaburzeniom nawyków i popędów (poz. 9) oraz przewlekającej się reakcji na ciężki stres i zaburzeniom adaptacyjnym (poz. 6).
Poziom dojrzałości społecznej
Trzeci element zakresu badania z art. 15a ust. 3. Pojęcie nie jest w ustawie zdefiniowane ani zoperacjonalizowane, co czyni je najbardziej uznaniową częścią oceny. W praktyce odnosi się do zdolności przewidywania konsekwencji własnych działań, kontroli impulsów, respektowania norm i poczucia odpowiedzialności, a więc do tego, czy badany daje rękojmię bezpiecznego posługiwania się bronią.
Rozszerzenie zakresu badania (fakultatywne)
Art. 15a ust. 4 stanowi, że zakres badania psychologicznego może zostać rozszerzony, jeżeli psycholog przeprowadzający to badanie uzna to za niezbędne do prawidłowego określenia sprawności psychologicznej osoby ubiegającej się. Jest to podstawa prawna do dołożenia dodatkowych narzędzi w przypadkach wątpliwych; decyzja należy wyłącznie do psychologa i nie wymaga zgody organu.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Wpis zbiorczy nie opisuje jednego narzędzia i nie ma czegoś takiego jak urzędowa bateria testów na broń. Ani ustawa, ani rozporządzenie nie wymieniają żadnego konkretnego testu – regulacja opisuje wyłącznie obszary oceny (art. 15a ust. 3), a dobór metod pozostawia psychologowi upoważnionemu. Rozporządzenie z 2019 r. reguluje natomiast szkolenie, które daje uprawnienia. Zgodnie z paragrafem 2 ustęp 2 obejmuje ono zajęcia teoretyczne i praktyczne w wymiarze łącznym co najmniej 60 godzin, w pięciu blokach: wybrane przepisy o broni i amunicji, wybrane informacje o broni, zasady orzecznictwa psychologicznego w zakresie sprawności psychologicznej do dysponowania bronią, metodyka badań właściwa do oceny poziomu rozwoju intelektualnego, osobowości i dojrzałości społecznej oraz problematyka alkoholizmu i uzależnień od substancji psychoaktywnych. Jednostkami uprawnionymi do prowadzenia tego szkolenia są tylko dwie instytucje (paragraf 3 ustęp 2): Polskie Towarzystwo Psychologiczne oraz Stowarzyszenie Psychologów Sądowych w Polsce. Programy szkoleń zatwierdza minister właściwy do spraw wewnętrznych (art. 15c ust. 3). Dokumentację badań stanowią wyniki badań przeprowadzonych przez psychologa upoważnionego w zakresie określonym w art. 15a ust. 3 lub 4, a kopia orzeczenia psychologicznego jest jej załącznikiem (art. 15g ust. 3). W sprawach postępowania z tą dokumentacją stosuje się przepisy wydane na podstawie art. 11 ust. 5 ustawy o służbie medycyny pracy (art. 15k).
- Skala odpowiedzi
- Nie dotyczy w sensie kwestionariuszowym – każde zastosowane narzędzie ma własny format odpowiedzi, a całość kończy się orzeczeniem, a nie wynikiem punktowym. Badanie psychologiczne jest odrębne od badania lekarskiego i prowadzi je inna osoba. Lekarz upoważniony ocenia ogólny stan zdrowia, ze szczególnym uwzględnieniem układu nerwowego, stanu psychicznego, stanu narządu wzroku, słuchu i równowagi oraz sprawności układu ruchu, i kieruje badanego na badania psychiatryczne i okulistyczne, a jeżeli uzna to za niezbędne – także na inne badania specjalistyczne lub pomocnicze (art. 15a ust. 2). Psycholog prowadzi swoją część niezależnie i wydaje własne orzeczenie. Oba orzeczenia badany składa w Policji, wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem złożenia wniosku o pozwolenie (art. 15 ust. 3).
- Normy i interpretacja
- Nie ma jednej tabeli norm dla całej procedury, bo procedura nie jest jednym testem, a każde użyte narzędzie ma własne normy. Wynikiem jest orzeczenie psychologiczne wydane na wzorze z załącznika nr 4 do rozporządzenia. Jego treść jest dychotomiczna: badany nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy i może dysponować bronią albo należy do tych osób i nie może dysponować bronią. Oryginał orzeczenia otrzymuje osoba badana; jeżeli orzeczenie jest negatywne, kopię dołącza się do zawiadomienia kierowanego do właściwego organu Policji (art. 15g ust. 2). Merytorycznym punktem odniesienia dla orzeczenia negatywnego jest wykaz z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 23 grudnia 2005 r. (Dz.U. 2006 nr 2 poz. 14, obowiązuje od 20 stycznia 2006 r.). Wykaz liczy 13 pozycji opisanych zgodnie z klasyfikacją ICD-10 i obejmuje: organiczne zaburzenia psychiczne włącznie z zespołami objawowymi; zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane używaniem substancji psychoaktywnych, z wyłączeniem palenia tytoniu; schizofrenię, zaburzenia typu schizofrenii i urojeniowe; zaburzenia nastroju; zaburzenia nerwicowe lękowe, obsesyjno-kompulsyjne, dysocjacyjne i pod postacią somatyczną; przewlekającą się reakcję na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne; przewlekłe zaburzenia behawioralne związane z zaburzeniami fizjologicznymi i czynnikami fizycznymi; zaburzenia osobowości; zaburzenia nawyków i popędów; zaburzenia preferencji seksualnych; upośledzenie umysłowe; całościowe zaburzenia rozwojowe oraz zaburzenia zachowania i emocji rozpoczynające się zwykle w dzieciństwie i wieku młodzieńczym. Od orzeczenia przysługuje odwołanie (art. 15h). Ścieżka odwoławcza zmieniła się zasadniczo: obecnie odwołanie wnosi się na piśmie, wraz z uzasadnieniem, w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia, za pośrednictwem psychologa, który je wydał, do innego wybranego psychologa upoważnionego. Psycholog przekazuje odwołanie wraz z dokumentacją badań w terminie 3 dni, a badanie w trybie odwołania przeprowadza się w terminie 30 dni od dnia otrzymania odwołania. Koszty ponosi odwołujący się, a orzeczenie wydane w trybie odwołania jest ostateczne. Prawo do odwołania ma nie tylko osoba badana, ale również komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na jej miejsce zamieszkania.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Zakres badania jest określony wprost w ustawie (art. 15a ust. 3), a nie w akcie wykonawczym czy wytycznych, co daje mu wysoką rangę i jednolitość w całym kraju
- •Wymagania wobec psychologa są ostre i weryfikowalne: dyplom magistra psychologii, co najmniej pięcioletni staż pracy w zawodzie (w tym co najmniej 3 lata w ostatnim pięcioleciu na stanowisku psychologa), ukończone szkolenie i wpis do rejestru prowadzonego przez komendanta wojewódzkiego Policji (art. 15c ust. 1)
- •Szkolenie uprawniające jest ściśle reglamentowane: minimum 60 godzin zajęć teoretycznych i praktycznych, prowadzone wyłącznie przez Polskie Towarzystwo Psychologiczne albo Stowarzyszenie Psychologów Sądowych w Polsce, według programu zatwierdzonego przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych
- •Lista przesłanek negatywnych jest zamknięta i oparta na ICD-10 (rozporządzenie z 23 grudnia 2005 r., 13 pozycji), co ogranicza uznaniowość orzeczenia odmownego
- •Podział kompetencji między lekarza i psychologa jest czytelny: psycholog orzeka wyłącznie co do art. 15 ust. 1 pkt 3, a o zaburzeniach psychicznych i uzależnieniu orzeka lekarz
- •Tryb odwoławczy po zmianie z 2023 r. jest szybszy i bardziej dostępny: odwołanie idzie do innego wybranego psychologa upoważnionego, a nie do wyspecjalizowanego ośrodka, a termin przekazania dokumentacji skrócono z 7 do 3 dni
- •Istnieje państwowy nadzór nad jakością orzecznictwa: kontrolę wykonywania i dokumentowania badań przeprowadza wojewoda, a nieusunięte w terminie nieprawidłowości mogą skutkować wnioskiem o wykreślenie z rejestru (art. 15i i 15j)
- •Maksymalna opłata jest powiązana ustawowo z przeciętnym wynagrodzeniem (15 procent), więc nie wymaga nowelizacji przy każdej zmianie poziomu cen
Ograniczenia
- •To nie jest narzędzie badawcze – nie da się go zastosować w pracy dyplomowej. Badanie może przeprowadzić wyłącznie psycholog upoważniony wpisany do rejestru komendanta wojewódzkiego Policji
- •Ustawa nie wskazuje żadnego konkretnego testu, więc bateria narzędzi różni się między gabinetami; porównywalność orzeczeń w skali kraju jest w praktyce ograniczona mimo ujednoliconego zakresu oceny
- •Kluczowe pojęcia ustawowe, czyli istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego oraz poziom dojrzałości społecznej, nie są zdefiniowane ani zoperacjonalizowane w przepisach, co pozostawia szerokie pole interpretacji
- •Wynikiem jest zmienna dychotomiczna (może albo nie może dysponować bronią), a nie wynik ciągły; do celów badawczych niesie bardzo mało informacji
- •Sytuacja jest jawnie orzecznicza i silnie motywuje do autoprezentacji: badany wie, że od wyniku zależy pozwolenie, więc inwentarze samoopisowe wymagają tu skal kontrolnych i szczególnie ostrożnej interpretacji
- •Ustawowy obowiązek zawiadomienia Policji o negatywnym orzeczeniu przełamuje typową dla psychologii poufność i może wpływać na szczerość badanego oraz na relację diagnostyczną
- •Badanie jest w całości na koszt osoby badanej (art. 15 ust. 8), a badanie odwoławcze również (art. 15h ust. 6), co realnie ogranicza korzystanie z drogi odwoławczej
- •Nie odnaleziono otwartych, recenzowanych polskich danych o trafności prognostycznej tej procedury wobec rzeczywistego ryzyka niebezpiecznego użycia broni ani statystyk odsetka orzeczeń negatywnych [DO WERYFIKACJI]
- •Nie odnaleziono publicznego, ogólnokrajowego rejestru psychologów upoważnionych – rejestry prowadzą osobno komendanci wojewódzcy Policji, co utrudnia weryfikację uprawnień [DO WERYFIKACJI]
Obliczanie wyników
- Metoda
- orzeczenie psychologiczne w zakresie art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji, wydawane po badaniu narzędziami dobranymi przez psychologa upoważnionego; bez punktacji łącznej
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
Jak policzyć wynik
Nie ma tu jednego wzoru obliczeniowego, bo nie ma jednego testu. Przebieg procedury wygląda następująco.
Krok 1: wybór psychologa upoważnionego. Musi on figurować w rejestrze psychologów upoważnionych prowadzonym przez komendanta wojewódzkiego Policji (art. 15c ust. 1 pkt 4) i legitymować się zaświadczeniem o wpisie do tego rejestru (wzór: załącznik nr 6 do rozporządzenia). Numer wpisu musi znaleźć się w oznaczeniu psychologa na orzeczeniu, obok imienia i nazwiska.
Krok 2: badanie psychologiczne w zakresie z art. 15a ust. 3, czyli poziom rozwoju intelektualnego, opis cech osobowości z uwzględnieniem funkcjonowania w trudnych sytuacjach oraz poziom dojrzałości społecznej. Psycholog może rozszerzyć zakres na podstawie art. 15a ust. 4.
Krok 3: wydanie orzeczenia psychologicznego na wzorze z załącznika nr 4, z rozstrzygnięciem odnoszącym się do art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy. Oryginał otrzymuje osoba badana. Przy orzeczeniu negatywnym psycholog zawiadamia właściwy organ Policji i dołącza kopię orzeczenia.
Krok 4: złożenie orzeczeń w Policji. Orzeczenie lekarskie i psychologiczne muszą być wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem złożenia wniosku o pozwolenie na broń.
Krok 5: ewentualne odwołanie. Na piśmie, z uzasadnieniem, w terminie 30 dni od doręczenia orzeczenia, za pośrednictwem psychologa, który je wydał, do innego wybranego psychologa upoważnionego. Ten pierwszy przekazuje odwołanie wraz z dokumentacją badań w terminie 3 dni. Badanie w trybie odwołania przeprowadza się w terminie 30 dni od otrzymania odwołania, na koszt odwołującego się. Orzeczenie wydane w tym trybie jest ostateczne.
Krok 6: badania okresowe. Posiadacz pozwolenia wydanego w celu określonym w art. 10 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy przedstawia aktualne orzeczenia raz na 5 lat, wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem tego terminu.
Opłaty. Ustawa nie podaje kwoty w złotówkach, tylko wzór jej obliczenia. Zgodnie z art. 15e badania prowadzi się na koszt osoby ubiegającej się, a maksymalna opłata za badanie lekarskie oraz maksymalna opłata za badanie psychologiczne wynoszą odpowiednio 15 procent przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku kalendarzowym poprzedzającym przeprowadzenie badania, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Monitorze Polskim. Komunikat Prezesa GUS z 9 lutego 2026 r. podaje przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2025 r. w wysokości 8903,56 zł, co dla badań przeprowadzanych w 2026 r. daje maksymalną opłatę 1335,53 zł osobno za badanie lekarskie i osobno za psychologiczne. Jest to górny pułap ustawowy, a nie cena rynkowa: realne stawki gabinetów bywają niższe i nie są przedmiotem regulacji. Nie odnaleziono źródła urzędowego z ogólnokrajową statystyką faktycznych cen DO WERYFIKACJI.
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Cena
- opłata nie jest kwotą stałą: art. 15e ustawy o broni i amunicji ustala ją na 15% przeciętnego wynagrodzenia z roku poprzedniego, osobno za każde badanie. Przy przeciętnym wynagrodzeniu 8903,56 zł (komunikat GUS z 9 lutego 2026) daje to w 2026 r. pułap 1335,53 zł
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Badania psychologiczne osób ubiegających się o pozwolenie na broń – wpis zbiorczy (Psychological assessment of firearms license applicants – collective entry)
- Construct
- collection: assessment of intellectual efficiency, personality (including functioning in difficult situations) and level of social and emotional maturity
- Notes
- Collective (hub) entry, not a single test. Legal basis: the Polish Act of 21 May 1999 on weapons and ammunition (art. 15 – medical and psychological certificates) and the Regulation of the Minister of Health of 7 August 2019 on medical and psychological examinations of firearms license applicants (as amended, in force since 19 June 2024). Assessments are conducted by psychologists authorized to examine firearms license applicants; the choice of specific tests rests with the psychologist. [TO VERIFY]: list of instruments typically used in these examinations, to be described in separate entries.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
Jeżeli piszesz pracę o badaniach psychologicznych osób ubiegających się o pozwolenie na broń, najpierw rozstrzygnij, czym się w niej faktycznie zajmujesz, bo mieszanie procedury prawnej z badaniem empirycznym jest tu najczęstszym błędem.
Droga pierwsza: praca o procedurze i przepisach. Cytuj akty z numerami jednostek redakcyjnych: ustawa z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, art. 15-15l (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 485); rozporządzenie Ministra Zdrowia z 7 sierpnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1562, tekst jednolity Dz.U. 2021 poz. 2178, zmiana Dz.U. 2024 poz. 829); rozporządzenie Ministra Zdrowia z 23 grudnia 2005 r. w sprawie wykazu stanów chorobowych i zaburzeń funkcjonowania psychologicznego (Dz.U. 2006 nr 2 poz. 14). Nie powołuj się na opracowania gabinetów ani na blogi strzeleckie jako na źródło stanu prawnego.
Uwaga na dwie pułapki chronologiczne. Po pierwsze, tryb odwoławczy się zmienił: obecne brzmienie art. 15h, czyli odwołanie do innego wybranego psychologa upoważnionego, obowiązuje od 28 lipca 2023 r. na mocy ustawy z 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustaw w celu likwidowania zbędnych barier administracyjnych i prawnych (Dz.U. poz. 803), a wzory orzeczeń dostosowano do niego dopiero rozporządzeniem z 28 maja 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 829). Wcześniej odwołanie kierowano do podmiotów odwoławczych, czyli wojewódzkich ośrodków medycyny pracy oraz jednostek wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych i Ministra Obrony Narodowej, a termin przekazania dokumentacji wynosił 7 dni. Starsze opracowania i strony gabinetów bardzo często podają tę nieaktualną wersję. Po drugie, samo rozporządzenie z 2019 r. zastąpiło rozporządzenie z 17 grudnia 2015 r. (Dz.U. poz. 2210).
Droga druga: praca empiryczna na osobach posiadających broń lub ubiegających się o pozwolenie, ale poza procedurą orzeczniczą. To realny wariant dla studenta: badasz własnym zestawem narzędzi (na przykład impulsywność, agresywność, radzenie sobie ze stresem, cechy osobowości), bez wydawania jakiegokolwiek orzeczenia. Napisz to w metodologii wprost i nie używaj sformułowań sugerujących badanie ustawowe.
Droga trzecia: analiza dokumentacji z gabinetów. Wymaga zgody administratora danych, podstawy prawnej przetwarzania danych szczególnej kategorii i zwykle zgody komisji etycznej, bo dokumentacja badań psychologicznych podlega przepisom wydanym na podstawie ustawy o służbie medycyny pracy (art. 15k ustawy).
Czego nie robić: nie pisz, że przeprowadziłeś badania na broń, jeśli nie jesteś psychologiem upoważnionym; nie twierdź, że jakikolwiek test jest w tej procedurze obowiązkowy, bo przepisy nie wymieniają żadnego; nie myl orzeczenia psychologicznego z lekarskim, bo psycholog orzeka wyłącznie co do art. 15 ust. 1 pkt 3.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy nie jesteś psychologiem upoważnionym wpisanym do rejestru komendanta wojewódzkiego Policji – przeprowadzenie badania i wydanie orzeczenia jest czynnością zastrzeżoną ustawą
- •Gdy chcesz użyć procedury jako narzędzia pomiarowego w pracy dyplomowej – to ścieżka orzecznicza, a nie metoda pomiaru zmiennej psychologicznej
- •Gdy potrzebujesz zmiennej ciągłej do analiz statystycznych – orzeczenie psychologiczne jest dychotomiczne
- •Gdy chcesz orzekać o zaburzeniach psychicznych, znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej lub uzależnieniu (art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4) – to zakres orzeczenia lekarskiego, nie psychologicznego
- •Gdy chcesz wykorzystać dokumentację badań bez zgody administratora danych i bez podstawy prawnej przetwarzania danych szczególnej kategorii
- •Gdy zamierzasz wnioskować o rzeczywistym ryzyku niebezpiecznego użycia broni na podstawie samego orzeczenia – to stwierdzenie braku przesłanki ustawowej, a nie predykcja indywidualnego ryzyka
- •Gdy opierasz się na opisach procedury sprzed 28 lipca 2023 r. – tryb odwoławczy został wtedy zmieniony i starsze opisy są nieaktualne
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Pojęcie dojrzałości społecznej w polskim orzecznictwie psychologicznym: analiza pojęcia i sposobów jego operacjonalizacji
- Istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego jako przesłanka ustawowa: analiza pojęcia niedookreślonego w praktyce orzeczniczej
- Tendencja do przedstawiania się w korzystnym świetle w sytuacji badania orzeczniczego: przegląd literatury i implikacje dla doboru narzędzi
- Porównanie zakresu badania psychologicznego w trzech polskich reżimach orzeczniczych: broń, kierowcy, pracownicy ochrony
- Ewolucja polskiej regulacji badań psychologicznych osób ubiegających się o pozwolenie na broń: od rozporządzenia z 2005 r. do stanu obecnego
- Zmiana trybu odwoławczego z 2023 roku a dostępność drogi odwoławczej dla osób badanych: analiza prawno-psychologiczna
- Rola zamkniętego wykazu opartego na ICD-10 w ograniczaniu uznaniowości negatywnego orzeczenia psychologicznego
- Cechy osobowości i impulsywność a postawy wobec posiadania broni (badanie własne prowadzone poza procedurą orzeczniczą)
- Konflikt roli psychologa: ustawowy obowiązek zawiadomienia Policji o negatywnym orzeczeniu a zasada poufności
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Zakres badania i wymagania wobec psychologa upoważnionego
Art. 15a ust. 3 ustawy o broni i amunicji stanowi, że badanie psychologiczne osoby ubiegającej się obejmuje w szczególności określenie poziomu rozwoju intelektualnego i opis cech osobowości, z uwzględnieniem funkcjonowania w trudnych sytuacjach, a także określenie poziomu dojrzałości społecznej tej osoby. Ustęp 4 pozwala rozszerzyć zakres badania, jeżeli psycholog uzna to za niezbędne do prawidłowego określenia sprawności psychologicznej. Równolegle art. 15a ust. 2 określa zakres badania lekarskiego: ogólna ocena stanu zdrowia ze szczególnym uwzględnieniem układu nerwowego, stanu psychicznego, narządu wzroku, słuchu i równowagi oraz sprawności układu ruchu, wraz z obowiązkowym skierowaniem na badania psychiatryczne i okulistyczne. Wymagania wobec osoby przeprowadzającej badanie określa art. 15c ust. 1: dyplom magistra psychologii (albo równoważny dyplom magistra filozofii chrześcijańskiej ze specjalizacją filozoficzno-psychologiczną uzyskany na KUL do 1 października 1981 r. lub dyplom magistra filozofii chrześcijańskiej w zakresie psychologii uzyskany w ATK do 31 grudnia 1992 r.), co najmniej pięcioletni staż pracy w zawodzie, przy czym co najmniej 3 lata w ostatnim pięcioleciu na stanowisku psychologa, dodatkowe kwalifikacje uzyskane na szkoleniu oraz wpis do rejestru psychologów upoważnionych, prowadzonego i aktualizowanego przez komendanta wojewódzkiego Policji (art. 15c ust. 2). Psycholog traci uprawnienia w razie zakazu wykonywania zawodu orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu albo pozbawienia praw publicznych (art. 15d ust. 2).
źródłoSzkolenie uprawniające i wzory dokumentów
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 7 sierpnia 2019 r. określa, że szkolenie dające psychologowi dodatkowe kwalifikacje obejmuje zajęcia teoretyczne i praktyczne w wymiarze łącznym co najmniej 60 godzin w pięciu blokach tematycznych (paragraf 2 ust. 2), a jednostkami uprawnionymi do jego prowadzenia są wyłącznie Polskie Towarzystwo Psychologiczne oraz Stowarzyszenie Psychologów Sądowych w Polsce (paragraf 3 ust. 2). Rozporządzenie określa ponadto wzór orzeczenia psychologicznego (załącznik nr 4) i wzór zaświadczenia o wpisie do rejestru psychologów upoważnionych (załącznik nr 6). Wzór orzeczenia odnosi rozstrzygnięcie wyłącznie do art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy, a oznaczenie psychologa musi obejmować numer wpisu do rejestru.
źródłoZamknięta lista przesłanek negatywnych
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 23 grudnia 2005 r. (Dz.U. 2006 nr 2 poz. 14), wydane na podstawie art. 15 ust. 9 ustawy i obowiązujące od 20 stycznia 2006 r., ustala wykaz stanów chorobowych i zaburzeń funkcjonowania psychologicznego wykluczających możliwość wydania pozwolenia na broń i rejestracji broni. Wykaz obejmuje 13 pozycji opisanych zgodnie z ICD-10, od organicznych zaburzeń psychicznych po zaburzenia zachowania i emocji rozpoczynające się zwykle w dzieciństwie i wieku młodzieńczym. Rozporządzenie zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie z 3 listopada 2003 r. (Dz.U. nr 194, poz. 1905) i nadal obowiązuje.
źródłoZmiana trybu odwoławczego w latach 2023-2024
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 28 maja 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 829, ogłoszone 4 czerwca 2024 r., weszło w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia) zmieniło Pouczenie we wzorach orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, dostosowując je do nowego trybu odwoławczego wprowadzonego ustawą z 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustaw w celu likwidowania zbędnych barier administracyjnych i prawnych (Dz.U. poz. 803). Nowe brzmienie: odwołanie wraz z uzasadnieniem wnosi się w terminie 30 dni od doręczenia orzeczenia, za pośrednictwem psychologa, który je wydał, do innego wybranego psychologa upoważnionego, a psycholog przekazuje je wraz z dokumentacją badań w terminie 3 dni. W poprzednim stanie prawnym (widocznym jeszcze w tekście jednolitym z 2021 r.) odwołanie kierowano do podmiotów odwoławczych: wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, jednostek służby medycyny pracy wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz podmiotów leczniczych wyznaczonych przez Ministra Obrony Narodowej, a termin przekazania dokumentacji wynosił 7 dni.
źródłoOpłaty: ustawowy pułap powiązany z przeciętnym wynagrodzeniem
Art. 15e ustawy stanowi, że badania prowadzi się na koszt osoby ubiegającej się, a maksymalna opłata za badanie lekarskie lub maksymalna opłata za badanie psychologiczne wynoszą odpowiednio 15 procent przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku kalendarzowym poprzedzającym przeprowadzenie badania, ogłaszanego przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Komunikat Prezesa GUS z 9 lutego 2026 r. podaje, że przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2025 r. wyniosło 8903,56 zł, co dla badań przeprowadzanych w 2026 r. daje maksymalną opłatę 1335,53 zł osobno za każde z badań. Koszty badania w trybie odwołania ponosi odwołujący się (art. 15h ust. 6).
źródłoPodobne narzędzia
Badania psychologiczne kierowców (psychotechnika)
Równoległy reżim orzeczniczy o podobnej konstrukcji, ale z trzema istotnymi różnicami: obejmuje dodatkowo sprawność psychomotoryczną badaną aparaturą, ewidencję uprawnionych psychologów prowadzi marszałek województwa (a nie komendant wojewódzki Policji), a odwołanie kieruje się do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy (a nie do innego psychologa). Opłata jest tam kwotowa (150 zł), a nie procentowa.
Przykład narzędzia z obszaru poziomu rozwoju intelektualnego, przeznaczonego do badań grupowych i selekcji. Uwaga: przepisy nie wskazują żadnego konkretnego testu, więc nie wolno pisać, że OMNIBUS jest w tej procedurze obowiązkowy.
WAIS-R (PL) (Skala Inteligencji Wechslera dla Dorosłych)
Pełna, indywidualna skala inteligencji: inna możliwa opcja dla obszaru poziomu rozwoju intelektualnego, znacznie dłuższa od testów grupowych i również nieobowiązkowa.
MMPI-2 (Minnesocki Wielowymiarowy Inwentarz Osobowości)
Inwentarz osobowości z rozbudowanymi skalami kontrolnymi, które wykrywają autoprezentację i dysymulację, co jest szczególnie istotne w badaniu orzeczniczym. Nie jest jednak elementem obowiązkowym procedury.
NEO-FFI (Inwentarz Osobowości)
Krótki opis osobowości w modelu Wielkiej Piątki, często używany w badaniach naukowych. Nie ma skal kontrolnych, więc w sytuacji orzeczniczej jest znacznie mniej odporny na autoprezentację niż MMPI-2.
IVE (Kwestionariusz Impulsywności)
Mierzy impulsywność, skłonność do ryzyka i empatię, a więc konstrukty bliskie ustawowemu pojęciu dojrzałości społecznej. Dobre narzędzie do pracy dyplomowej prowadzonej poza procedurą orzeczniczą.
CISS (Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych)
Opisuje style radzenia sobie ze stresem, co odpowiada ustawowemu funkcjonowaniu w trudnych sytuacjach. Sam w sobie nie jest jednak badaniem orzeczniczym i nie daje podstawy do wydania orzeczenia.
Bibliografia
- Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, art. 15.
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia na broń... (Dz.U. 2019 poz. 1562).
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- dokument źródłowyhttps://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190001562
- dokument źródłowyhttps://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20210002178
- dokument źródłowyhttps://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000829
- dokument źródłowyhttps://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2024/485/text.pdf
- dokument źródłowyhttps://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2021/2178/text.pdf
- dokument źródłowyhttps://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20060020014
- dokument źródłowyhttps://stat.gov.pl/sygnalne/komunikaty-i-obwieszczenia/lista-komunikatow-i-obwieszczen/komunikat-w-sprawie-przecietnego-wynagrodzenia-w-gospodarce-narodowej-w-2025-r-,273,13.html
- innehttps://psych.org.pl/certyfikaty-i-rekomendacje/uprawnienia-do-badan-osob-ubiegajacych-sie-o-pozwolenie-na-bron
Uwagi
Wpis zbiorczy (hub), nie pojedynczy test. Podstawa prawna: ustawa z 21.05.1999 o broni i amunicji (art. 15 – orzeczenia lekarskie i psychologiczne) oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z 7.08.2019 w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia na broń (Dz.U. 2019 poz. 1562; tekst jednolity Dz.U. 2021 poz. 2178; zm. Dz.U. 2024 poz. 829, obowiązuje od 19.06.2024). DO WERYFIKACJI: lista typowych narzędzi używanych w tych badaniach do opisania w osobnych wpisach. To NIE JEST test ani kwestionariusz, tylko procedura prawna. Rdzeń regulacji znajduje się w USTAWIE o broni i amunicji (art. 15-15l), a nie w rozporządzeniu - rozporządzenie z 2019 r. reguluje wyłącznie szkolenia i wzory dokumentów, przy czym wzory dostosowano do zmiany trybu odwoławczego dopiero w Dz.U. 2024 poz. 829. Konkretne narzędzia diagnostyczne dobiera psycholog upoważniony. DO WERYFIKACJI: statystyki odsetka orzeczeń negatywnych i trafność prognostyczna tych badań - brak publicznych danych.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.