StartUsługiKonsultacjeTestyO nasBlogDla biznesuWkrótceFAQKontakt
Zaloguj sięBezpłatna wycena
WAIS-R(PL)
Inteligencja i procesy poznawcze
wpis pełny

Skala Inteligencji Wechslera dla Dorosłych – Wersja Zrewidowana (polska adaptacja)

Wechsler Adult Intelligence Scale – Revised (WAIS-R)

inteligencja ogólna (IQ w skali pełnej, słownej i bezsłownej)

Brak podglądu arkuszaNarzędzie chronione prawem autorskim.

Podstawowe informacje

Autorzy oryginału
David Wechsler (1981)
Polska adaptacja
Jerzy Brzeziński, Marek Gaul, Elżbieta Hornowska, Aleksandra Jaworowska, Andrzej Machowski, Marzenna Zakrzewska (wyd. 2, renormalizacja 2003/2004) (2011)
Grupa docelowa
dorośli i młodzież 16-79 lat
Czas badania
ok. 60-90 minut, badanie indywidualne
Procedura
wykonaniowy; wyłącznie indywidualnie, prowadzi psycholog

Co bada ten test

WAIS-R(PL) to polska adaptacja zrewidowanej Skali Inteligencji Wechslera dla Dorosłych, jednego z najczęściej stosowanych na świecie narzędzi do indywidualnego pomiaru inteligencji ogólnej u osób od 16. do 79. roku życia. Podstawą teoretyczną jest koncepcja Davida Wechslera, który rozumiał inteligencję jako złożoną, globalną zdolność jednostki do celowego działania, racjonalnego myślenia i skutecznego radzenia sobie z otoczeniem. Inteligencja jest tu ujmowana jako złożona właściwość obejmująca wiele współdziałających zdolności poznawczych, które można oceniać osobno, a zarazem sprowadzać do wspólnego wskaźnika ogólnego.

Skala obejmuje szeroki wachlarz sprawności poznawczych: zasób wiedzy i słownictwa, rozumienie sytuacji społecznych, zdolność abstrakcyjnego wnioskowania, pamięć krótkotrwałą i uwagę, rozumowanie arytmetyczne, spostrzegawczość wzrokową, myślenie przestrzenne oraz szybkość i koordynację wzrokowo-ruchową. Zadania podzielono na dwie grupy: część słowną, opartą na języku i wiedzy, oraz część bezsłowną (wykonaniową), opartą na manipulacji materiałem i rozwiązywaniu zadań percepcyjnych. Dzięki temu można porównać funkcjonowanie werbalne i niewerbalne tej samej osoby.

Efektem badania są trzy ilorazy inteligencji: słowny, bezsłowny i w skali pełnej, wyrażone jako ilorazy dewiacyjne (średnia 100, odchylenie standardowe 15). Wynik nie jest oceną wiedzy szkolnej ani poziomu wykształcenia, lecz pozycją danej osoby na tle rówieśników wiekowych. WAIS-R(PL) jest testem wykonaniowym o kategorii C: badanie prowadzi indywidualnie psycholog, a interpretacja wymaga przygotowania klinicznego i psychometrycznego. Narzędzie służy przede wszystkim ocenie poziomu i profilu inteligencji dorosłych w diagnozie klinicznej, neuropsychologicznej i orzeczniczej.

Typowe zastosowanie

Podstawowe narzędzie do indywidualnej oceny poziomu i profilu inteligencji dorosłych. Stosowane w diagnozie klinicznej (ocena funkcjonowania poznawczego, różnicowanie), w neuropsychologii (ocena następstw urazów, chorób i procesów otępiennych), w orzecznictwie (opinie o niepełnosprawności intelektualnej, opiniowanie sądowe) oraz w badaniach naukowych nad inteligencją i poznaniem. Ze względu na kategorię C i indywidualny, czasochłonny charakter badania nie służy do przesiewu ani do masowych badań grupowych. W pracach dyplomowych bywa wykorzystywany do opisu poziomu inteligencji w grupach klinicznych, zawsze pod nadzorem promotora-psychologa uprawnionego do stosowania narzędzia.

Dostępność

Typ
Płatny
Wydawca / źródło
Pracownia Testów Psychologicznych PTP
Kategoria testu wg PTP
C
Cena
cennik 1.07-31.12.2026 (brutto): komplet 3176,68 zł; podręcznik 391,45 zł; pomoce testowe w pudle 2689,48 zł; 25 arkuszy 95,75 zł
Arkusz polski
Arkusz chroniony prawem autorskim, dostępny wyłącznie u wydawcy – strona wydawcyNie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Arkusz angielski
zobacz arkusz ENkomercyjny – oryginał WAIS-R wydała The Psychological Corporation (1981), a linię skal Wechslera dla dorosłych prowadzi obecnie Pearson; w sprzedaży jest już kolejne wydanie (WAIS, wydanie piąte), do którego prowadzi link. Arkuszy i materiałów testowych nie udostępnia się publicznie.

Jak wygląda badanie

Budowa pozycji
Test składa się z 11 podtestów, po sześć w skali słownej i pięć w bezsłownej. Nie są to pozycje kwestionariuszowe, lecz zadania wykonaniowe różnego typu: pytania o wiedzę ogólną, definiowanie pojęć, wyjaśnianie podobieństw między pojęciami, rozwiązywanie zadań arytmetycznych w pamięci, powtarzanie ciągów cyfr, wskazywanie brakującego elementu na obrazku, układanie historyjek obrazkowych w logicznej kolejności, odtwarzanie wzorów z klocków, składanie układanek oraz kodowanie symboli według wzoru. W obrębie każdego podtestu zadania są uporządkowane według rosnącej trudności, a badanie zwykle przerywa się po serii niepowodzeń. Treść zadań, materiał obrazkowy, klocki i klucze punktacji są objęte prawami autorskimi wydawcy i nie są tutaj przytaczane – ich ujawnienie unieważnia wynik badania. Opis ogranicza się do typu zadania i mierzonej zdolności, bez podawania konkretnych pozycji.
Skala odpowiedzi
To test wykonaniowy, a nie samoopis, więc nie ma skali typu Likerta. Badany udziela odpowiedzi ustnych (podtesty słowne) lub manipuluje materiałem (podtesty bezsłowne), a psycholog punktuje każdą reakcję według klucza: część zadań ocenia się zerojedynkowo, część stopniowo (na przykład 0, 1 lub 2 punkty za jakość odpowiedzi), a w zadaniach wykonaniowych liczy się także czas i przyznaje punkty bonifikaty za tempo. Badanie jest wyłącznie indywidualne, prowadzi je psycholog bezpośrednio z osobą badaną i trwa zwykle od 60 do 90 minut. Poza wynikiem liczbowym istotna jest obserwacja zachowania badanego w trakcie rozwiązywania zadań.
Normy i interpretacja
Wyniki surowe podtestów przelicza się na wyniki przeliczone (średnia 10, odchylenie standardowe 3) osobno dla grupy wieku, a następnie sumuje i przekształca w ilorazy inteligencji: słowny, bezsłowny i w skali pełnej (średnia 100, odchylenie standardowe 15). Interpretacja jest zawsze odniesiona do właściwej grupy wiekowej. Pełne tabele przeliczeniowe znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku PTP i nie są tutaj reprodukowane; poza podręcznikiem nie należy odgadywać progów przeliczeń. Ważne zastrzeżenie dotyczy aktualności norm: polskie normy pochodzą z renormalizacji z lat 2003/2004, mają więc obecnie około dwudziestu lat. Starzenie się norm wiąże się między innymi z efektem Flynna, czyli dryfem wyników testów inteligencji w czasie, którego wielkość zależy od populacji i rodzaju testu; iloraz obliczony na starszych normach bywa z tego powodu zawyżony względem współczesnej populacji. Ma to znaczenie zwłaszcza przy progach diagnostycznych (na przykład granica niepełnosprawności intelektualnej), gdzie kilka punktów decyduje o kwalifikacji. Dezaktualizacja norm WAIS-R(PL) jest omawiana w polskiej literaturze i powinna być brana pod uwagę przy każdej interpretacji orzeczniczej.

Budowa

Format odpowiedzi
test wykonaniowy, zadania otwarte i manipulacyjne, badanie indywidualne
Wersje
  • WAIS-R(PL) wyd. 2 (2011) z normami z renormalizacji 2003/2004

Podskale

Skala Słowna: Wiadomości, Powtarzanie Cyfr, Słownik, Arytmetyka, Rozumienie, Podobieństwa (6 podtestów)

    Skala Bezsłowna: Braki w Obrazkach, Porządkowanie Obrazków, Klocki, Układanki, Symbole Cyfr (5 podtestów)

      Obliczanie wyników

      ICD Diagnostica

      Szczegóły obliczania wyniku dostępne tylko przez ICD Diagnostica

      • •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
      • •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
      • •Kalkulatory z interpretacją wyników
      • •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
      • •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
      Przejdź do ICD Diagnostica

      Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.

      Jak policzyć wynik

      ICD Diagnostica

      Instrukcja obliczania wyniku dostępna tylko przez ICD Diagnostica

      • •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
      • •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
      • •Kalkulatory z interpretacją wyników
      • •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
      • •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
      Przejdź do ICD Diagnostica

      Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.

      Normy

      Typ norm
      ilorazy inteligencji dewiacyjne (M=100, SD=15) oraz wyniki przeliczone podtestów
      Interpretacja
      IQ słowne, bezsłowne i pełne interpretowane względem grupy wiekowej
      Próba normalizacyjna
      ogólnopolska próba renormalizacyjna 2003/2004, wiek 16-79 lat

      Psychometria

      Trafność
      Wydawca podaje wysoką zgodność wewnętrzną głównych skal i większości podtestów. Szczegółowe współczynniki przedstawiono w podręczniku.

      Kiedy nie stosować tego narzędzia

      • •Gdy badanie ma prowadzić osoba bez uprawnień: to test kategorii C, więc student może go stosować wyłącznie pod nadzorem promotora-psychologa, nigdy samodzielnie
      • •Gdy potrzebujesz aktualnych norm do decyzji orzeczniczej w okolicy progu diagnostycznego – wiek norm (2003/2004) i efekt Flynna czynią pomiar ryzykownym bez korekty i wiedzy klinicznej
      • •Gdy badasz dzieci lub młodzież poniżej 16. roku życia (właściwym narzędziem jest skala Wechslera dla dzieci)
      • •Gdy potrzebujesz szybkiego przesiewu lub badania grupowego – WAIS-R(PL) jest indywidualny i czasochłonny
      • •Gdy zależy Ci na współczesnej, czteroczynnikowej strukturze wskaźników poznawczych, której starsza wersja Wechslera nie zapewnia

      Co pokazują badania

      Renormalizacja i aktualizacja norm polskiej wersji

      Renormalizacja z lat 2003/2004 rozszerzyła i uaktualniła normy WAIS-R(PL), obejmując grupy wieku 16–79 lat. Autorzy uzasadniali ją starzeniem się dotychczasowych norm, brakiem norm dla starszych grup wieku, dezaktualizacją treści niektórych zadań i potrzebą doprecyzowania kluczy w podtestach słownych. To ważny kontekst przy ocenie, że obecne normy również się starzeją.

      źródło

      Porównywalność wyników różnych skal Wechslera

      Badania podłużne porównujące wyniki WISC-R i WAIS-R(PL) u tych samych dzieci i adolescentów wykazały systematyczne różnice między wynikami z różnych wersji i podstaw normalizacyjnych. Wniosek metodologiczny: ilorazy z różnych testów i różnych zestawów norm nie są wprost wymienne, a podstawa norm istotnie wpływa na wynik.

      źródło

      Efekt Flynna i dezaktualizacja norm

      Metaanaliza efektu Flynna potwierdza wzrost surowych wyników testów inteligencji w czasie rzędu ok. 2–3 punktów standardowych na dekadę, co prowadzi do dezaktualizacji norm: osoby badane starszymi normami uzyskują zawyżone ilorazy. Dla WAIS-R(PL) z normami z 2003/2004 oznacza to konieczność ostrożnej interpretacji, zwłaszcza przy progach orzeczniczych.

      źródło

      Struktura i rzetelność wersji polskiej

      Według wydawcy polska adaptacja zachowuje strukturę skali słownej i bezsłownej oraz wysoką zgodność wewnętrzną skal głównych i większości podtestów; szczegółowe współczynniki rzetelności podano w podręczniku. Wynik w skali pełnej jest najbardziej stabilną i najczęściej interpretowaną miarą.

      źródło

      Podobne narzędzia

      • WISC-R / WISC-V (Skala Inteligencji Wechslera dla Dzieci)

        Ta sama rodzina skal Wechslera, ale dla dzieci i młodzieży (6–16 lat). Aktualna wersja WISC-V ma nowsze normy i czteroczynnikową strukturę wskaźników.

      • CFT 20-R (Neutralny Kulturowo Test Inteligencji Cattella)

        Mierzy inteligencję płynną niezależnie od języka i wiedzy szkolnej, można badać grupowo. Krótszy i tańszy, ale bez profilu słownego i bogatej obserwacji indywidualnej.

      • Bateria Testów APIS-Z(R)

        Bateria zdolności dla młodzieży i dorosłych badana także grupowo; kładzie nacisk na cztery typy zdolności, w tym społeczne. Tańsza i szybsza, lecz bez pełnej diagnozy indywidualnej właściwej skali Wechslera.

      Bibliografia

      • Brzeziński, J., Gaul, M., Hornowska, E., Jaworowska, A., Machowski, A., Zakrzewska, M. (2011). Skala Inteligencji D. Wechslera dla Dorosłych. Wersja Zrewidowana. Renormalizacja WAIS-R(PL). Wyd. 2. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

      Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców.