Badania psychologiczne kierowców (psychotechnika) – wpis zbiorczy
zbiór: badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu (sprawność intelektualna i poznawcza, osobowość, sprawność psychomotoryczna)
Podstawowe informacje
- Procedura
- na badanie składają się wywiad, obserwacja oraz zastosowanie metod diagnostycznych; ocenie podlegają trzy obszary określone w par. 4 ust. 1 rozporządzenia. Orzeczenie doręcza się w terminie 30 dni, odwołanie przysługuje w ciągu 14 dni do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, a dokumentację przechowuje się 20 lat. Częstotliwość badań wynika z art. 39k ustawy o transporcie drogowym: co 5 lat do ukończenia 60 roku życia, a następnie co 30 miesięcy
Co bada ten test
To nie jest test ani kwestionariusz, tylko wpis zbiorczy o całej procedurze prawnej. Badania psychologiczne kierowców, potocznie nazywane psychotechniką, to badanie w zakresie psychologii transportu regulowane ustawą, a nie metoda diagnostyczna, którą można kupić i zastosować. Nie ma czegoś takiego jak test psychotechniczny – jest procedura, w ramach której uprawniony psycholog dobiera narzędzia spełniające wymagania określone w przepisach.
Podstawą prawną są dwa akty. Ustawa z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami określa w rozdziale 13 (art. 82-90), kto podlega badaniu, kto może je przeprowadzać, jak wygląda odwołanie i jakie są maksymalne opłaty. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 8 lipca 2014 r. (Dz.U. 2014 poz. 937, tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 165) określa szczegółowe warunki, tryb, zakres i sposób przeprowadzania badań, metodykę, sposób postępowania z dokumentacją, wzory dokumentów, wymagania wobec pracowni psychologicznej oraz wysokość opłat. Odrębnie ustawa z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (art. 39k) reguluje okresowe badania kierowców zawodowych.
Zakres badania jest w rozporządzeniu określony wprost i obejmuje trzy elementy: wywiad bezpośredni i obserwację osoby badanej, badanie narzędziami diagnostycznymi oraz ocenę i opis osoby badanej pod względem sprawności intelektualnej i procesów poznawczych, osobowości (z uwzględnieniem funkcjonowania w trudnych sytuacjach oraz dojrzałości społecznej) i sprawności psychomotorycznej. Te trzy obszary to kanon całej polskiej psychologii transportu.
Wynikiem badania nie jest profil ani wynik liczbowy przekazywany badanemu, tylko orzeczenie psychologiczne stwierdzające istnienie albo brak przeciwwskazań psychologicznych. Orzeczenie ma formę urzędową (wzory stanowią załączniki 1-4 do rozporządzenia), oryginał otrzymuje osoba badana, a kopia trafia do dokumentacji.
Dla studenta piszącego pracę oznacza to jedno: badań kierowców nie da się przeprowadzić w ramach projektu dyplomowego. To czynność zastrzeżona dla psychologa wpisanego do ewidencji uprawnionych psychologów prowadzonej przez marszałka województwa, wykonywana w pracowni wpisanej do rejestru przedsiębiorców. Można natomiast badać ten obszar naukowo – analizować orzecznictwo, opisywać metodykę, badać kierowców innymi narzędziami poza procedurą orzeczniczą.
Typowe zastosowanie
Badaniu podlegają między innymi: osoby ubiegające się o uprawnienia kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E oraz o pozwolenie na kierowanie tramwajem; osoby przywracające uprawnienia cofnięte z powodu przeciwwskazań psychologicznych; kierujący pojazdem uczestniczący w wypadku ze skutkiem śmiertelnym lub ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu; kierujący pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu albo osoby, które przekroczyły limit punktów karnych; osoby, u których stwierdzono możliwość istnienia poważnych przeciwwskazań psychologicznych; osoby ubiegające się o zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym lub przewożącym wartości pieniężne. Odrębnie kierowcy wykonujący przewóz drogowy podlegają okresowym badaniom psychologicznym na podstawie art. 39k ustawy o transporcie drogowym: do ukończenia 60. roku życia co 5 lat, a po ukończeniu 60 lat co 30 miesięcy. Badanie jest przeprowadzane na koszt osoby badanej, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie (m.in. badania w ramach obowiązków pracodawcy).
Wymiary i podskale
Sprawność intelektualna i procesy poznawcze
Pierwszy z trzech obszarów oceny wymienionych w rozporządzeniu (§ 4 ust. 1 pkt 3 lit. a). Obejmuje ogólny poziom funkcjonowania intelektualnego oraz procesy istotne dla bezpiecznego prowadzenia pojazdu: uwagę (jej koncentrację, podzielność i przerzutność), spostrzegawczość, pamięć i tempo przetwarzania informacji. Rozporządzenie nie wskazuje konkretnych testów, tylko wymaga narzędzi spełniających warunki standaryzacji, obiektywizmu, normalizacji, rzetelności i trafności.
Osobowość, funkcjonowanie w sytuacjach trudnych i dojrzałość społeczna
Drugi obszar oceny (§ 4 ust. 1 pkt 3 lit. b). Rozporządzenie precyzuje, że ocena osobowości ma uwzględniać funkcjonowanie w trudnych sytuacjach oraz dojrzałość społeczną. To ujęcie odpowiada na realne ryzyka w ruchu drogowym: reakcję na stres i presję czasu, skłonność do ryzyka i impulsywność, agresję drogową, respektowanie norm oraz odpowiedzialność za innych uczestników ruchu.
Sprawność psychomotoryczna
Trzeci obszar oceny (§ 4 ust. 1 pkt 3 lit. c). Obejmuje czas reakcji, koordynację wzrokowo-ruchową, precyzję i stabilność ruchów oraz zdolność do wykonywania kilku czynności równocześnie. To ta część badania, do której wykorzystuje się aparaturę pomiarową, a nie kwestionariusze – stąd potoczna nazwa psychotechnika i skojarzenie z urządzeniami do pomiaru reakcji.
Wywiad bezpośredni i obserwacja
Element zakresu badania wymieniony w rozporządzeniu na pierwszym miejscu (§ 4 ust. 1 pkt 1), przed badaniem narzędziami diagnostycznymi. Nie jest to formalność: to na podstawie wywiadu i obserwacji psycholog interpretuje wyniki testowe w kontekście historii badanego (przebieg dotychczasowej jazdy, zdarzenia drogowe, stan zdrowia, sytuacja życiowa) i to on nadaje sens surowym wynikom.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Wpis zbiorczy nie opisuje jednego narzędzia. Rozporządzenie nie zawiera listy konkretnych testów, które trzeba zastosować – określa metodykę (załącznik nr 5) i wymaga, aby stosowane metody oraz urządzenia diagnostyczne spełniały warunki standaryzacji, obiektywizmu, normalizacji, rzetelności i trafności. Wybór konkretnych narzędzi należy do uprawnionego psychologa, w granicach tej metodyki. W praktyce bateria obejmuje testy zdolności poznawczych i uwagi, inwentarze osobowości oraz aparaturę do pomiaru sprawności psychomotorycznej. Dokumentacja badania musi zawierać: rejestr osób badanych, skierowanie, kartę badania psychologicznego (wzór w załączniku nr 6), dokumenty z badań testowych lub odpowiednie wydruki komputerowe oraz kopię wydanego orzeczenia.
- Skala odpowiedzi
- Nie dotyczy w sensie kwestionariuszowym – procedura łączy wywiad, obserwację, testy i pomiar aparaturowy, a każde narzędzie ma własny format odpowiedzi. Badanie odbywa się po sprawdzeniu tożsamości osoby badanej i w warunkach zapewniających uzyskanie trafnych i rzetelnych wyników. Osoba ze skierowaniem ma obowiązek zgłosić się na badanie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jego otrzymania. Uprawniony psycholog odmawia przeprowadzenia badania, jeżeli badany informuje o złym stanie zdrowia lub samopoczuciu albo jeżeli jego stan wskazuje, że może znajdować się pod wpływem alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu; wyznacza wtedy nowy termin, nieprzekraczający 14 dni od poprzedniego.
- Normy i interpretacja
- Nie ma jednej tabeli norm dla całej procedury, bo procedura nie jest jednym testem. Każde zastosowane narzędzie ma własne normy, a rozporządzenie wymaga, by spełniało warunki normalizacji, standaryzacji, obiektywizmu, rzetelności i trafności. Wynikiem badania nie jest liczba, tylko orzeczenie psychologiczne stwierdzające istnienie albo brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami lub do pracy na stanowisku kierowcy. Orzeczenie wydaje się według wzorów z załączników 1-4 do rozporządzenia (wzór z załącznika nr 1 obowiązuje w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 3 lipca 2019 r., Dz.U. poz. 1294, obowiązującym od 13 lipca 2019 r.). Oryginał orzeczenia otrzymuje osoba badana, kopię dołącza się do dokumentacji. Od orzeczenia przysługuje odwołanie: osoba badana lub podmiot kierujący na badanie może wystąpić o ponowne badanie w terminie 14 dni od otrzymania orzeczenia, za pośrednictwem psychologa, który je wydał, do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. Orzeczenie wydane po ponownym badaniu jest ostateczne.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Procedura ma jasną i szczegółową podstawę prawną: ustawa określa kto i kiedy podlega badaniu, a rozporządzenie tryb, zakres, metodykę, dokumentację i opłaty
- •Zakres oceny jest ustawowo ujednolicony w trzech obszarach (sprawność intelektualna i procesy poznawcze, osobowość z funkcjonowaniem w sytuacjach trudnych i dojrzałością społeczną, sprawność psychomotoryczna), co zapewnia porównywalność badań w całym kraju
- •Rozporządzenie wymaga, aby stosowane metody i urządzenia spełniały warunki standaryzacji, obiektywizmu, normalizacji, rzetelności i trafności – to rzadkie w polskim prawie odwołanie wprost do kryteriów psychometrycznych
- •Badanie prowadzą wyłącznie osoby z tytułem magistra psychologii i ukończonymi studiami podyplomowymi z psychologii transportu, niekarane, wpisane do ewidencji prowadzonej przez marszałka województwa
- •Zapewniona jest ścieżka odwoławcza: ponowne badanie w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy na wniosek złożony w ciągu 14 dni
- •Określone są konkretne wymagania lokalowe pracowni: pomieszczenie do badań zbiorowych i do badań indywidualnych, każde o powierzchni nie mniejszej niż 12 metrów kwadratowych, oraz pomieszczenie dla psychologa nie mniejsze niż 10 metrów kwadratowych
- •Dokumentacja jest przechowywana przez 20 lat od końca roku kalendarzowego ostatniego wpisu, co umożliwia weryfikację i badania retrospektywne
Ograniczenia
- •To nie jest narzędzie badawcze – nie da się go zastosować w pracy dyplomowej. Badanie może przeprowadzić wyłącznie uprawniony psycholog wpisany do ewidencji marszałka województwa, w pracowni wpisanej do rejestru przedsiębiorców
- •Rozporządzenie nie wskazuje konkretnych testów, więc bateria narzędzi bywa różna w różnych pracowniach; porównywalność wyników między pracowniami jest w praktyce ograniczona, mimo ujednoliconego zakresu oceny
- •Wynikiem jest orzeczenie dychotomiczne (są albo nie ma przeciwwskazań), a nie wynik ciągły; do celów badawczych taka zmienna niesie mało informacji
- •Badanie ma charakter orzeczniczy, więc badany jest silnie motywowany do przedstawiania się w korzystnym świetle; wyniki inwentarzy osobowości w tym kontekście wymagają szczególnie ostrożnej interpretacji i skal kontrolnych
- •Sytuacja badania orzeczniczego generuje stres, który sam w sobie może obniżać wyniki sprawności psychomotorycznej i uwagi
- •Dane z badań kierowców są danymi osobowymi szczególnej kategorii i podlegają ścisłym rygorom przechowywania; wykorzystanie ich do badań naukowych wymaga odrębnej podstawy prawnej i zgód
- •Opłata obciąża badanego (z wyjątkami ustawowymi), co przy badaniach okresowych stanowi realny koszt dla kierowców zawodowych
- •Trafność prognostyczna całej procedury wobec rzeczywistego ryzyka wypadku nie jest przedmiotem otwartych, recenzowanych polskich analiz o dużej skali [DO WERYFIKACJI] – to najczęściej podnoszony zarzut merytoryczny wobec psychotechniki
Obliczanie wyników
- Metoda
- orzeczenie psychologiczne wydawane po badaniu obejmującym wywiad, obserwację i metody diagnostyczne dobrane przez uprawnionego psychologa; ocena w trzech obszarach z par. 4 ust. 1 rozporządzenia - bez punktacji łącznej
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
Jak policzyć wynik
Nie ma tu jednego wzoru obliczeniowego, bo nie ma jednego testu. Przebieg procedury wygląda następująco.
Krok 1: skierowanie. Osoba, która otrzymała skierowanie na badanie, ma obowiązek zgłosić się w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jego otrzymania.
Krok 2: sprawdzenie tożsamości. Badanie przeprowadza się dopiero po weryfikacji tożsamości osoby badanej.
Krok 3: wywiad bezpośredni i obserwacja. To pierwszy element zakresu badania wskazany w rozporządzeniu, poprzedzający testy.
Krok 4: badanie narzędziami diagnostycznymi w trzech obszarach: sprawności intelektualnej i procesów poznawczych, osobowości z uwzględnieniem funkcjonowania w trudnych sytuacjach i dojrzałości społecznej oraz sprawności psychomotorycznej. Każde narzędzie punktuje się i odnosi do własnych norm.
Krok 5: analiza i interpretacja. Po badaniu uprawniony psycholog dokonuje analizy i interpretacji wyników oraz przekazuje osobie badanej informację o wynikach. Interpretacja nie polega na zsumowaniu wyników testowych, tylko na zintegrowaniu ich z danymi z wywiadu i obserwacji.
Krok 6: orzeczenie. Psycholog wydaje orzeczenie psychologiczne według wzoru z odpowiedniego załącznika (1-4). Oryginał otrzymuje osoba badana, kopia trafia do dokumentacji.
Krok 7: ewentualne odwołanie. W terminie 14 dni od otrzymania orzeczenia osoba badana lub podmiot kierujący może wystąpić o ponowne badanie, za pośrednictwem psychologa, który wydał orzeczenie, do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. Orzeczenie wydane po ponownym badaniu jest ostateczne.
Opłaty według rozporządzenia: 150 zł za badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, 150 zł za ponowne badanie w trybie odwoławczym, 400 zł za wpis do rejestru przedsiębiorców prowadzących pracownię psychologiczną i 40 zł za wpis do ewidencji uprawnionych psychologów. W 2026 roku Ministerstwo Zdrowia skierowało do konsultacji projekt podwyższenia opłaty za badanie do 200 zł – DO WERYFIKACJI, czy zmiana weszła w życie; ustawa o kierujących pojazdami przewiduje maksymalną opłatę na poziomie 200 zł.
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Cena
- 150 zł za badanie psychologiczne, 150 zł za badanie ponowne, 400 zł wpis do rejestru przedsiębiorców prowadzących pracownię, 40 zł wpis do ewidencji psychologów uprawnionych (par. 13 rozporządzenia)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Badania psychologiczne kierowców (psychotechnika) – wpis zbiorczy (Psychological assessment of drivers (psychotechnical testing) – collective entry)
- Construct
- collection: psychological assessment in traffic psychology (intellectual and cognitive efficiency, personality, psychomotor performance)
- Notes
- Collective (hub) entry, not a single test. Legal basis: the Polish Act of 5 January 2011 on vehicle drivers (chapter 13 – psychological examination) and the Regulation of the Minister of Health of 8 July 2014 on psychological examinations of driving-license applicants, drivers and persons employed as drivers, which specifies the examination methodology. [TO VERIFY]: list of specific instruments and manuals (incl. the Motor Transport Institute methodology) to be described in separate entries.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
Jeżeli piszesz pracę o badaniach kierowców, najpierw rozstrzygnij, czym w niej faktycznie będziesz się zajmować, bo są trzy różne drogi i mylenie ich jest najczęstszym błędem.
Droga pierwsza: praca o procedurze i przepisach. Wtedy cytujesz akty prawne dokładnie, z numerami: ustawa z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, rozdział 13 (art. 82-90), oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z 8 lipca 2014 r. (Dz.U. 2014 poz. 937, zmiana Dz.U. 2019 poz. 1294, tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 165). Dla kierowców zawodowych dodaj art. 39k ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Powołuj się na jednostki redakcyjne (paragraf, ustęp, punkt), a nie na opracowania blogowe.
Droga druga: praca empiryczna na kierowcach, ale poza procedurą orzeczniczą. To najczęstszy realny wariant dla studenta: badasz kierowców własnym zestawem narzędzi (na przykład narzędziami do pomiaru impulsywności, agresji drogowej, radzenia sobie ze stresem czy uwagi), bez wydawania jakiegokolwiek orzeczenia i bez podszywania się pod badanie ustawowe. Napisz to w metodologii wprost, żeby nie było wątpliwości.
Droga trzecia: analiza wtórna danych z pracowni psychologicznych. Wymaga zgody administratora danych, podstawy prawnej przetwarzania i zwykle zgody komisji etycznej, bo dokumentacja badań psychologicznych to dane szczególnej kategorii przechowywane przez 20 lat pod rygorem ochrony przed dostępem osób nieupoważnionych.
Czego nie robić: nie pisz, że przeprowadziłeś badania psychotechniczne, jeśli nie jesteś uprawnionym psychologiem wpisanym do ewidencji marszałka województwa. Nie nazywaj swojego zestawu narzędzi baterią psychotechniczną. Nie formułuj wniosków w kategoriach istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych, bo to język orzeczenia zastrzeżonego prawem.
Jeśli opisujesz konkretne narzędzia stosowane w pracowniach, pamiętaj, że rozporządzenie ich nie wymienia: określa tylko wymagania metodyczne (standaryzacja, obiektywizm, normalizacja, rzetelność, trafność). Twierdzenie, że jakiś test jest obowiązkowy w badaniach kierowców, jest nieprawdziwe i łatwe do zakwestionowania przez recenzenta.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy nie jesteś uprawnionym psychologiem wpisanym do ewidencji prowadzonej przez marszałka województwa – przeprowadzenie badania w zakresie psychologii transportu i wydanie orzeczenia jest czynnością zastrzeżoną prawem
- •Gdy nie dysponujesz pracownią psychologiczną wpisaną do rejestru przedsiębiorców i spełniającą wymagania lokalowe oraz sprzętowe z rozporządzenia
- •Gdy chcesz użyć procedury jako narzędzia badawczego w pracy dyplomowej – to procedura orzecznicza, a nie metoda pomiaru zmiennej psychologicznej
- •Gdy potrzebujesz zmiennej ciągłej do analiz statystycznych – orzeczenie jest dychotomiczne i niesie mało informacji
- •Gdy chcesz wykorzystać dokumentację z pracowni bez zgody administratora danych i podstawy prawnej przetwarzania danych osobowych szczególnej kategorii
- •Gdy badany zgłasza zły stan zdrowia lub samopoczucia albo jego stan wskazuje na możliwość bycia pod wpływem alkoholu lub środka działającego podobnie – rozporządzenie nakazuje wtedy odmowę przeprowadzenia badania i wyznaczenie nowego terminu w ciągu 14 dni
- •Gdy chcesz wyciągać wnioski o rzeczywistym ryzyku spowodowania wypadku na podstawie samego orzeczenia – to nie jest predykcja indywidualnego ryzyka, tylko stwierdzenie braku przeciwwskazań
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Cechy osobowości a zachowania ryzykowne kierowców zawodowych (badanie własne poza procedurą orzeczniczą)
- Agresja drogowa a radzenie sobie ze stresem wśród kierowców zawodowych i amatorów
- Impulsywność i poszukiwanie doznań a historia wykroczeń drogowych
- Zmiany sprawności psychomotorycznej i uwagi wraz z wiekiem a częstotliwość badań okresowych kierowców po 60. roku życia
- Analiza porównawcza polskiej regulacji badań psychologicznych kierowców i rozwiązań w wybranych krajach Unii Europejskiej
- Ewolucja przepisów o badaniach psychologicznych kierowców w Polsce: od rozporządzenia z 2005 roku do stanu obecnego
- Stres sytuacji orzeczniczej a wyniki testów sprawności psychomotorycznej: przegląd literatury i implikacje dla praktyki
- Dojrzałość społeczna jako kryterium oceny w psychologii transportu: analiza pojęcia i sposobów jego operacjonalizacji
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Zakres badania określony w rozporządzeniu
Zgodnie z paragrafem 4 ustęp 1 rozporządzenia zakres badania psychologicznego w zakresie psychologii transportu obejmuje: wywiad bezpośredni i obserwację osoby badanej, badania narzędziami diagnostycznymi oraz ocenę i opis osoby badanej pod względem sprawności intelektualnej i procesów poznawczych, osobowości z uwzględnieniem funkcjonowania w trudnych sytuacjach i dojrzałości społecznej oraz sprawności psychomotorycznej. Badanie przeprowadza się w warunkach zapewniających uzyskanie trafnych i rzetelnych wyników, a po jego zakończeniu psycholog dokonuje analizy i interpretacji wyników oraz przekazuje badanemu informację o wynikach.
źródłoTerminy, dokumentacja i wymagania pracowni
Osoby ze skierowaniem zgłaszają się na badanie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od jego otrzymania. Dokumentacja badania obejmuje rejestr osób badanych, skierowanie, kartę badania psychologicznego, dokumenty z badań testowych lub wydruki komputerowe oraz kopię orzeczenia; przechowuje się ją przez 20 lat od końca roku kalendarzowego ostatniego wpisu, a po tym okresie niszczy komisyjnie z protokołem. Pracownia musi mieć pomieszczenie do badań zbiorowych i pomieszczenie do badań indywidualnych, każde o powierzchni nie mniejszej niż 12 metrów kwadratowych, pomieszczenie dla psychologa o powierzchni nie mniejszej niż 10 metrów kwadratowych oraz zestaw narzędzi diagnostycznych.
źródłoOpłaty
Paragraf 13 rozporządzenia ustala opłaty: 150 zł za badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, 150 zł za ponowne badanie w trybie odwoławczym, 400 zł za wpis do rejestru przedsiębiorców prowadzących pracownię psychologiczną i 40 zł za wpis do ewidencji uprawnionych psychologów. Ustawa o kierujących pojazdami określa maksymalne stawki (art. 90). W 2026 roku Ministerstwo Zdrowia skierowało do konsultacji publicznych projekt podwyższenia opłaty za badanie do 200 zł, z przepisem przejściowym utrzymującym stawkę 150 zł dla badań rozpoczętych przed wejściem zmiany w życie. DO WERYFIKACJI: czy projekt wszedł w życie.
źródłoKto podlega badaniu i tryb odwoławczy
Artykuł 82 ustawy o kierujących pojazdami wymienia osoby podlegające badaniu, m.in. ubiegających się o uprawnienia kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E i pozwolenie na kierowanie tramwajem, osoby przywracające cofnięte uprawnienia, kierujących uczestniczących w wypadku ze skutkiem śmiertelnym lub ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu, kierujących w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu oraz osoby przekraczające limit punktów karnych. Badanie jest przeprowadzane na koszt osoby badanej, z wyjątkami przewidzianymi ustawą. Zgodnie z art. 84 wniosek o ponowne badanie składa się w terminie 14 dni od otrzymania orzeczenia, za pośrednictwem psychologa, który je wydał, do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy; orzeczenie wydane po ponownym badaniu jest ostateczne.
źródłoBadania okresowe kierowców zawodowych
Artykuł 39k ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym stanowi, że kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Badania te przeprowadza się do czasu ukończenia przez kierowcę 60. roku życia co 5 lat, a po ukończeniu 60 lat co 30 miesięcy. Pierwsze badanie wykonuje się przed dniem wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej potwierdzającego ukończenie kwalifikacji.
źródłoHistoria regulacji
Rozporządzenie z 8 lipca 2014 r. weszło w życie 20 lipca 2014 r. i zastąpiło rozporządzenie Ministra Zdrowia z 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy. Pracownie psychologiczne miały obowiązek dostosować działalność do nowych wymagań do 31 grudnia 2015 r. Wzór orzeczenia z załącznika nr 1 zmieniono rozporządzeniem z 3 lipca 2019 r. (Dz.U. poz. 1294), które weszło w życie 13 lipca 2019 r. Tekst jednolity ogłoszono obwieszczeniem z 24 listopada 2021 r. (Dz.U. 2022 poz. 165).
źródłoPodobne narzędzia
Badania psychologiczne osób ubiegających się o pozwolenie na broń
Równoległy reżim ustawowy o niemal identycznej konstrukcji: ocena sprawności intelektualnej, osobowości (w tym funkcjonowania w sytuacjach trudnych) i poziomu dojrzałości społecznej, zakończona orzeczeniem, wydawana przez psychologa upoważnionego. Różni się podstawą prawną i brakiem części psychomotorycznej.
TUS (Testy Uwagi i Spostrzegawczości)
Przykład narzędzia z obszaru procesów poznawczych: mierzy tempo i poprawność pracy percepcyjnej. Uwaga: rozporządzenie nie nakazuje stosowania żadnego konkretnego testu, więc nie wolno pisać, że TUS jest obowiązkowy w badaniach kierowców.
Inne narzędzie z obszaru uwagi: mierzy koncentrację oraz szybkość i dokładność rozróżniania podobnych bodźców wzrokowych. Podobnie jak TUS jest jedną z możliwych opcji, a nie elementem obowiązkowym procedury.
IVE (Kwestionariusz Impulsywności)
Mierzy impulsywność, skłonność do ryzyka i empatię – konstrukty bezpośrednio związane z bezpieczeństwem w ruchu drogowym. Dobre narzędzie do pracy dyplomowej o kierowcach prowadzonej poza procedurą orzeczniczą.
CISS (Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych)
Opisuje style radzenia sobie ze stresem; wskazywany jako narzędzie przydatne w badaniach kwalifikacyjnych do zawodów o wysokim obciążeniu, w tym kierowców. Odpowiada obszarowi funkcjonowania w sytuacjach trudnych, ale sam w sobie nie jest badaniem psychologii transportu.
NEO-FFI (Inwentarz Osobowości)
Standardowe narzędzie do opisu osobowości w modelu Wielkiej Piątki, często wykorzystywane w badaniach naukowych nad kierowcami. Nie zastępuje procedury orzeczniczej i nie daje podstawy do stwierdzania przeciwwskazań.
Bibliografia
- Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, rozdział 13: Badanie psychologiczne.
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz.U. 2014 poz. 937).
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- dokument źródłowyhttps://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20140000937
- dokument źródłowyhttps://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190001294
- innehttps://lexlege.pl/ustawa-o-kierujacych-pojazdami/rozdzial-13-badanie-psychologiczne/7701/
- dokument źródłowyhttps://eli.gov.pl/api/acts/DU/2022/165/text.html
- dokument źródłowyhttps://lexlege.pl/ustawa-o-transporcie-drogowym/art-39k/
Uwagi
Wpis zbiorczy (hub), nie pojedynczy test. Podstawa prawna: ustawa z 5.01.2011 o kierujących pojazdami (rozdział 13 – badanie psychologiczne) oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z 8.07.2014 w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz.U. 2014 poz. 937, ze zm. Dz.U. 2019 poz. 1294; tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 165) – rozporządzenie określa metodykę badań. DO WERYFIKACJI: lista konkretnych narzędzi i podręczników (m.in. metodyka ITS) do opisania w osobnych wpisach. To NIE JEST test ani kwestionariusz, tylko procedura prawna badania psychologicznego w zakresie psychologii transportu, opisana rozporządzeniem. Konkretne narzędzia dobiera psycholog uprawniony. DO WERYFIKACJI: podwyżka opłaty do 200 zł była w maju 2026 na etapie konsultacji i nie wiadomo, czy weszła w życie.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.