Test Układania Figur Lienerta
zdolności poznawcze (test wykonaniowy typu układanie figur)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Gustav A. Lienert
- Procedura
- wykonaniowy
Co bada ten test
Test Układania Figur to polska wersja niemieckiego Form-Lege-Test (FLT) Gustava A. Lienerta, narzędzia stosowanego od 1958 roku. Wydawca oryginału określa jego przedmiot precyzyjnie: test mierzy myślenie przestrzenne w rozumieniu czynnika przestrzennego (Space Factor) z modelu siedmiu zdolności pierwotnych Thurstone'a i wykazuje bliskie związki z inteligencją praktyczną, a zwłaszcza twórczą. Polskie opisy katalogowe określają go krócej jako narzędzie do oceny inteligencji praktycznej. Kluczowe jest to, że zadanie nie wymaga ani znajomości języka, ani wiedzy szkolnej, co czyni test niezależnym od wykształcenia i częściowo od kręgu kulturowego.
Zadanie jest proste w opisie i trudne w wykonaniu. Badany dysponuje czterema tekturowymi elementami i ma z nich ułożyć kolejno dwadzieścia zadanych figur, pracując pod presją czasu. Każda figura wymaga innego rozmieszczenia tych samych czterech części, więc test mierzy zdolność do wyobrażeniowego obracania i składania kształtów oraz do porzucania rozwiązania, które przestało działać. To ostatnie jest istotne psychologicznie: sukces zależy nie tylko od wyobraźni przestrzennej, lecz także od giętkości myślenia i odporności na fiksację na wcześniejszym układzie, i stąd bierze się deklarowany związek z inteligencją twórczą.
Narzędzie występuje w dwóch wersjach równoległych (A i B), co jest jego wyraźną zaletą przy pomiarze powtarzanym. Polską standaryzację opracowała Elżbieta Renata Dajek, ta sama autorka, która odpowiada za polskie wersje Zestawu Testów Uzdolnień oraz Testu Osobowości i Zainteresowań. Test jest dziś narzędziem historycznym: nie występuje w bieżących katalogach Pracowni Testów Psychologicznych PTP (sprawdzono wydania 2022/2023 i 2025/2026), a egzemplarze pozostają w testotekach uczelnianych, między innymi Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Oryginał niemiecki jest natomiast nadal dostępny w ofercie Hogrefe.
Typowe zastosowanie
Historycznie test stosowano tam, gdzie liczyła się ocena wyobraźni przestrzennej i inteligencji praktycznej niezależnie od poziomu wykształcenia: w poradnictwie zawodowym, przy selekcji do zawodów technicznych i manualnych oraz w badaniach nad strukturą zdolności. Brak wymagań językowych i wiedzowych czynił go użytecznym u osób o niskim wykształceniu, u obcokrajowców i wszędzie tam, gdzie testy słowne zaniżają wynik. Dziś w Polsce jest to metoda archiwalna: nie jest dystrybuowana, a jej realne zastosowanie ogranicza się do dydaktyki akademickiej, badań historycznych i analiz porównawczych. Oryginał niemiecki pozostaje w sprzedaży i tam narzędzie zachowuje status testu użytkowego.
Wymiary i podskale
Wynik ogólny (myślenie przestrzenne / inteligencja praktyczna)
Jedyny interpretowany wskaźnik, oparty na liczbie figur poprawnie ułożonych w wyznaczonym czasie. Wydawca oryginału opisuje mierzoną zdolność jako myślenie przestrzenne w rozumieniu czynnika przestrzennego Thurstone'a, z bliskimi związkami z inteligencją praktyczną i twórczą. Test nie ma podskal ani wskaźników cząstkowych, więc nie pozwala na analizę profilową.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Test nie ma pozycji kwestionariuszowych. Materiał stanowią cztery tekturowe elementy oraz zestaw dwudziestu wzorów figur, które badany ma z nich kolejno ułożyć. Te same cztery części służą do zbudowania wszystkich dwudziestu figur, więc każde zadanie wymaga rozłożenia poprzedniego układu i znalezienia nowego. Istnieją dwie wersje równoległe, oznaczone A i B, wydane jako osobne arkusze; polski komplet obejmował podręcznik z kluczem, arkusze wersji A i B oraz pomoce (elementy do układania). Wzory figur i klucz są materiałem testowym i nie są tu odtwarzane.
- Skala odpowiedzi
- Nie ma skali odpowiedzi. Badany fizycznie układa elementy zgodnie ze wzorem, a badający odnotowuje, które figury zostały ułożone poprawnie. Procedura jest limitowana czasowo: czas wykonania testu wynosi 20 minut, zarówno w opisie wersji niemieckiej, jak i w polskich opisach katalogowych. Polskie źródła podają, że badanie można prowadzić indywidualnie lub grupowo, co przy zadaniu manipulacyjnym oznacza konieczność zapewnienia każdemu badanemu własnego kompletu elementów.
- Normy i interpretacja
- Wersja niemiecka ma normy w postaci wartości standardowych i rang centylowych, opracowane według grup wieku i grup zawodowych dla przedziału 13-18 lat. Polskie normy opracowała Elżbieta Renata Dajek. Dostępne opisy katalogowe podają, że opracowano je dla uczniów klasy VIII szkoły podstawowej oraz klasy III liceum ogólnokształcącego, na próbie młodzieży warszawskiej [DO WERYFIKACJI: informacja pochodzi z wtórnego, niewydawniczego źródła (archiwalna kopia opisu katalogowego); pośrednio uwiarygodnia ją to, że identycznie opisane grupy normalizacyjne, także ograniczone do młodzieży warszawskiej, podaje wydawca dla innego narzędzia adaptowanego przez tę samą autorkę, Testu Osobowości i Zainteresowań]. Nie znaleziono publicznie dostępnych danych o liczebności polskiej próby normalizacyjnej ani o roku jej zebrania. Jeśli te informacje są prawdziwe, ograniczenia polskich norm są bardzo poważne. Po pierwsze, obejmują wyłącznie dwie wąskie grupy uczniów, a nie dorosłych, mimo że test opisywany jest jako przeznaczony dla młodzieży i dorosłych. Po drugie, próba pochodzi z jednego miasta, więc nie jest reprezentatywna dla kraju. Po trzecie, odwołuje się do struktury szkolnictwa sprzed reformy z 1999 roku, w której klasa VIII szkoły podstawowej była klasą kończącą ośmioletnią podstawówkę; dzisiejsza klasa VIII to inny etap kształcenia i inny wiek uczniów, więc etykieta grupy normalizacyjnej wprowadza w błąd. Wyniku przeliczonego na tych normach nie należy dziś traktować jako podstawy jakiejkolwiek decyzji diagnostycznej.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Brak wymagań językowych i wiedzowych: wynik jest w dużym stopniu niezależny od wykształcenia i znajomości języka badania
- •Dwie wersje równoległe (A i B) umożliwiające pomiar powtarzany bez efektu zapamiętania konkretnego zestawu figur
- •Krótka i jednoznacznie limitowana procedura (20 minut), prosta do wystandaryzowania
- •Zadanie manipulacyjne, angażujące i zrozumiałe dla badanych o różnym poziomie sprawności werbalnej
- •Mierzy wąsko zdefiniowaną zdolność (czynnik przestrzenny w modelu Thurstone'a), co jest zaletą, gdy potrzebny jest pomiar uzupełniający, a nie kolejna miara inteligencji ogólnej
- •Oryginał niemiecki jest nadal wydawany, więc konstrukt i procedura pozostają żywe i dokumentowalne
Ograniczenia
- •Test nie jest dystrybuowany w Polsce: nie występuje w katalogach Pracowni Testów Psychologicznych PTP z lat 2022/2023 i 2025/2026, a dostęp ogranicza się do egzemplarzy archiwalnych w testotekach uczelnianych
- •Polskie normy opisywane są jako opracowane wyłącznie na młodzieży warszawskiej z dwóch poziomów kształcenia, a więc bez reprezentatywności krajowej i bez norm dla dorosłych
- •Etykiety polskich grup normalizacyjnych odwołują się do struktury szkolnictwa sprzed reformy z 1999 roku, więc nie przekładają się wprost na dzisiejsze klasy i wiek uczniów
- •Nie znaleziono żadnych publicznie dostępnych liczbowych współczynników rzetelności ani trafności polskiej wersji; wydawca oryginału również nie podaje ich na stronie produktu
- •Brak danych o liczebności i latach zbierania polskiej próby normalizacyjnej
- •Jeden wynik ogólny, bez podskal, więc test nie pozwala na analizę profilową ani na rozróżnienie źródeł słabego wykonania
- •Zadanie manipulacyjne wymaga sprawności rąk, więc u osób z ograniczeniami motorycznymi wynik będzie zaniżony z przyczyn niezwiązanych z wyobraźnią przestrzenną
- •Badanie grupowe wymaga osobnego kompletu elementów dla każdego badanego, co przy materiale archiwalnym bywa niewykonalne
Budowa
- Format odpowiedzi
- zadania wykonaniowe (układanie figur)
Obliczanie wyników
- Metoda
- Wynik surowy to liczba figur ułożonych poprawnie w limicie 20 minut, oceniana kluczem z podręcznika (odrębnym dla równoległych wersji A i B); wynik surowy przelicza się na normy tylko wtedy, gdy badany należy do grupy objętej polską normalizacją.
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
Jak policzyć wynik
Krok 1: ustal, którą wersję stosujesz (A czy B), i zachowaj tę decyzję w całym projekcie. Wersje są równoległe, ale mają własne arkusze i własny klucz, a przy pomiarze powtarzanym rotację wersji trzeba zaplanować i opisać.
Krok 2: przeprowadź badanie z zachowaniem limitu 20 minut. To badanie na czas: skrócenie zaniża wynik, a wydłużenie unieważnia normy. Przy badaniu grupowym upewnij się, że każdy badany ma własny komplet elementów i że nikt nie widzi układu sąsiada.
Krok 3: oceń wykonanie kluczem zamieszczonym w podręczniku, licząc figury ułożone poprawnie. Zasady oceny są materiałem chronionym i nie są tu opisywane.
Krok 4: wynik surowy przelicz na normy tylko wtedy, gdy badany faktycznie należy do grupy, dla której normy opracowano. Ponieważ polskie normy dotyczą wąskiej i archaicznej grupy uczniowskiej, w praktyce badawczej znacznie bezpieczniej jest pracować wyłącznie na wynikach surowych i porównywać badanych między sobą w obrębie własnej próby.
Krok 5: opisując wynik, zawsze podaj wersję testu, limit czasu i podstawę porównania. Sam wynik surowy bez informacji o wersji i o grupie odniesienia nie niesie żadnej treści.
Dostępność
- Typ
- Dostępność nieznana
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Lienert Figure Assembly Test (TUF)
- Construct
- cognitive abilities (a performance-based figure-assembly test)
- Response format
- performance tasks (assembling figures)
- Procedure
- performance-based
- Notes
- Only the identity has been confirmed: the Figure Assembly Test (TUF) by G. A. Lienert, listed in the test archive catalogue of Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz. No traces of current distribution – the instrument is most likely withdrawn/historical. [TO VERIFY]: year, Polish adaptation, structure, norms, psychometric data, original publisher of the Polish version.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
Zanim sięgniesz po to narzędzie, rozważ, czy nie ma nowszego. Test nie jest dystrybuowany w Polsce, a jego normy są archaiczne, więc realnie uzasadnionym powodem użycia jest badanie historyczne, dydaktyka albo projekt, w którym analizujesz wyłącznie wyniki surowe w porównaniach wewnątrz własnej próby. Do zwykłej diagnozy wyobraźni przestrzennej lepiej nadają się narzędzia z aktualnymi normami.
Jeżeli mimo to go używasz, w metodologii podaj: pełną nazwę i skrót, autora oryginału (Gustav A. Lienert), oryginalny tytuł (Form-Lege-Test, FLT) i rok (1958), autorkę polskiej standaryzacji (Elżbieta Renata Dajek), mierzony konstrukt (myślenie przestrzenne w rozumieniu czynnika przestrzennego Thurstone'a, wiązane z inteligencją praktyczną i twórczą), budowę (cztery elementy, dwadzieścia figur, dwie wersje równoległe), limit czasu (20 minut) oraz formę badania. Napisz też wprost, skąd pochodzi egzemplarz.
Sprawę norm potraktuj jako osobne ograniczenie pracy. Opisz, dla jakich grup opracowano polskie normy, i wyjaśnij, dlaczego nie stosujesz ich do swojej próby, jeśli tak jest. Nie przenoś do polskiej pracy norm niemieckich: to inna populacja i inna standaryzacja.
Rzetelność i trafność opisz zgodnie ze stanem wiedzy, czyli uczciwie: dla polskiej wersji nie ma publicznie dostępnych współczynników, a wydawca oryginału nie podaje ich na stronie produktu. Jeśli dysponujesz odpowiednią próbą, policz rzetelność sam, na przykład metodą form równoległych, wykorzystując wersje A i B; przy zadaniu z ograniczeniem czasu jest to metoda właściwsza niż alfa Cronbacha.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy wynik ma służyć diagnozie, opinii lub decyzji selekcyjnej; polskie normy są archaiczne, wąskie i pochodzą z jednego miasta
- •Gdy badasz dorosłych i chcesz odnieść wynik do norm; dostępne opisy wskazują normy wyłącznie dla dwóch grup uczniowskich
- •Gdy badany ma ograniczenia sprawności rąk; zadanie jest manipulacyjne i wynik będzie zaniżony z przyczyn pozapoznawczych
- •Gdy interesuje Cię inteligencja ogólna albo skrystalizowana; test mierzy wąski czynnik przestrzenny i nie zastępuje testu inteligencji
- •Gdy nie masz legalnego dostępu do kompletnego egzemplarza z podręcznikiem; kopiowanie materiału testowego narusza prawa wydawcy
- •Gdy potrzebujesz analizy profilowej mocnych i słabych stron; test daje jeden wynik ogólny
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Wyobraźnia przestrzenna a wybór kierunku kształcenia technicznego u młodzieży
- Czynnik przestrzenny w modelu Thurstone'a: związek wyniku testu manipulacyjnego z zadaniami rotacji mentalnej
- Giętkość myślenia a skuteczność w zadaniach wymagających porzucania nietrafnych rozwiązań
- Porównanie wersji równoległych A i B jako narzędzi pomiaru powtarzanego
- Metody archiwalne w polskich testotekach: przydatność i ograniczenia narzędzi wycofanych z dystrybucji
- Zdolności przestrzenne a wyniki w przedmiotach ścisłych u uczniów szkół ponadpodstawowych
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Konstrukt i budowa oryginału
Wydawca oryginału podaje, że Form-Lege-Test (FLT) Gustava A. Lienerta, stosowany od 1958 roku, mierzy myślenie przestrzenne w rozumieniu czynnika przestrzennego (Space Factor) z siedmiu zdolności pierwotnych Thurstone'a i wykazuje bliskie związki z inteligencją praktyczną, a zwłaszcza twórczą. Zadanie polega na ułożeniu z czterech tekturowych elementów dwudziestu zadanych figur. Test ma dwie wersje równoległe i nie wymaga od badanego ani kompetencji językowych, ani wiedzy.
źródłoProcedura i normy wersji niemieckiej
Wersja niemiecka przeznaczona jest dla młodzieży w wieku od 13 do 18 lat, a czas wykonania wynosi 20 minut. Normy podano w postaci wartości standardowych i rang centylowych, według grup wieku i grup zawodowych, dla klas wieku 13-18 lat. Wydawca zaznacza, że dostępna jest również wersja polska. Na stronie produktu nie podano liczbowych wskaźników rzetelności ani trafności.
źródłoPolska adaptacja: potwierdzenie autorstwa
Katalog Laboratorium Testów Instytutu Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego wymienia pozycję: Lienert G.A., Test Układania Figur (TUF), Polska Standaryzacja, Dajek E.R. Katalog testów Wydziału Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (stan z 2019 roku) podaje ten sam skład autorski i wylicza elementy kompletu: podręcznik (z kluczem zawartym w podręczniku), arkusze wersji A, arkusze wersji B oraz pomoce. Potwierdza to istnienie dwóch wersji równoległych także w wydaniu polskim.
źródłoPolskie normy i przeznaczenie
Archiwalny opis katalogowy podaje, że test służy do oceny inteligencji praktycznej, przeznaczony jest dla młodzieży i dorosłych, badanie można prowadzić indywidualnie lub grupowo, czas wykonania jest ograniczony do 20 minut, a normy opracowano dla uczniów klasy VIII szkoły podstawowej oraz klasy III liceum ogólnokształcącego (szkoły warszawskie). Źródło ma charakter wtórny DO WERYFIKACJI, jednak identycznie zawężone grupy normalizacyjne (klasa VIII szkoły podstawowej oraz klasy szkoły średniej, młodzież warszawska) wydawca podaje w bieżącym katalogu dla Testu Osobowości i Zainteresowań, adaptowanego przez tę samą autorkę, co uwiarygodnia tę informację.
źródłoStatus wydawniczy w Polsce
Test Układania Figur nie występuje w katalogach Pracowni Testów Psychologicznych PTP z lat 2022/2023 ani 2025/2026, mimo że PTP dystrybuuje kilka innych tytułów wydawnictwa ERDA związanych z Elżbietą Renatą Dajek (Zestaw Testów Uzdolnień, Test Osobowości i Zainteresowań, Test Osobowości, Test Zainteresowań, Test Piramid Barwnych). Wskazuje to, że narzędzie zostało wycofane z dystrybucji. Egzemplarze archiwalne pozostają w testotekach uczelnianych, między innymi w Pracowni Testów Psychologicznych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.
źródłoPodobne narzędzia
ZTU (Zestaw Testów Uzdolnień W. Horna)
Inne narzędzie adaptowane przez tę samą autorkę (Elżbieta Renata Dajek) i wydane przez ERDA, ale znacznie szersze: osiem podtestów werbalnych i niewerbalnych, badanie około 75 minut. Nadal dystrybuowane, choć sprzedaż jest wygaszana.
Również pomiar niewerbalny, niewymagający języka ani wiedzy, ale oparty na rozumowaniu indukcyjnym na materiale graficznym, a nie na manipulacji przedmiotami. Ma aktualniejsze i szersze normy.
CFT 20-R (Neutralny Kulturowo Test Inteligencji Cattella, wersja 2 zrewidowana)
Współczesny test inteligencji płynnej z normami ogólnopolskimi dla uczniów 8-19 lat i dorosłych 20-59 lat. Naturalny zamiennik tam, gdzie chodzi o pomiar niezależny od wiedzy i języka.
WAIS-R(PL) (Skala Inteligencji Wechslera dla Dorosłych)
Pełna skala inteligencji zawierająca podtesty wykonaniowe angażujące wyobraźnię przestrzenną i manipulację. Znacznie dłuższa, ale daje pełny profil zdolności zamiast jednego wskaźnika.
TO-Z (Test Osobowości i Zainteresowań)
Nie mierzy zdolności, lecz cechy osobowości i zainteresowania; w poradnictwie zawodowym stanowił uzupełnienie pomiaru uzdolnień. Adaptowany przez tę samą autorkę i z podobnie zawężonymi grupami normalizacyjnymi.
Źródła
- repozytoriumhttps://www.ukw.edu.pl/jednostka/pracownia_testow_psychologicz_/metody_pracownia_testow
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://www.hogrefe.com/de/shop/form-lege-test.html
- repozytoriumhttps://ips.uj.edu.pl/documents/1749407/73795514/Katalog+Laboratorium+Test%C3%B3w+IPS+UJ.pdf/698a2075-944a-4407-bebd-1f87fe4ec027
- repozytoriumhttps://psychologia.amu.edu.pl/__data/assets/pdf_file/0028/491365/katalog-testow-1.pdf
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/files/Katalog_Pracowni_Testow_Psychologicznych_PTP_2025-2026.pdf
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/files/Katalog_2022-2023.pdf
Uwagi
Potwierdzono jedynie tożsamość: Test Układania Figur (TUF) G.A. Lienerta, obecny w katalogu testoteki UKW w Bydgoszczy. Brak śladów bieżącej dystrybucji (practest, pracowniatestow) – narzędzie najpewniej wycofane/historyczne. DO WERYFIKACJI: rok, polska adaptacja, budowa, normy, psychometria, pierwotny wydawca polskiej wersji. DOSTĘPNOŚĆ: testu nie ma ani w katalogu Pracowni Testów Psychologicznych 2022/2023, ani 2025/2026 - w Polsce nie jest obecnie dystrybuowany przez PTP. Oryginał (Form-Lege-Test, G. A. Lienert, 1958) pozostaje w sprzedaży u wydawnictwa Hogrefe, które odnotowuje istnienie wersji polskiej. DO WERYFIKACJI: polskie normy - opis grup normalizacyjnych (klasa VIII szkoły podstawowej i klasa III liceum, młodzież warszawska) pochodzi ze źródła wtórnego; uwiarygodnia go to, że wydawca podaje identycznie zawężone grupy dla TO-Z tej samej autorki adaptacji, ale nie jest to potwierdzenie.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-24.