Test Osobowości i Zainteresowań
Persönlichkeits- und Interessentest (P-I-T)
Wielowymiarowy inwentarz cech osobowości i zainteresowań, stosowany m.in. w doradztwie zawodowym
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Erich Mittenecker, Walter Toman
- Polska adaptacja
- Elżbieta Renata Dajek (1998)
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
Test Osobowości i Zainteresowań to wielowymiarowy inwentarz samoopisowy, który w jednym badaniu opisuje dwa obszary: cechy osobowości oraz kierunki zainteresowań. Jego autorami są austriaccy psycholodzy Erich Mittenecker i Walter Toman, a polską standaryzację przygotowała Elżbieta Renata Dajek. Połączenie obu części w jednym narzędziu jest jego głównym założeniem: w doradztwie zawodowym sam profil zainteresowań bywa niewystarczający, bo o powodzeniu w zawodzie decyduje także sposób funkcjonowania emocjonalnego i społecznego.
Część osobowościowa obejmuje 120 stwierdzeń i tworzy dziewięć dwubiegunowych skal opisujących między innymi samokrytycyzm, nastawienie społeczne, ekstrawersję i introwersję, stabilność emocjonalną oraz stabilność wegetatywną. Nazwy biegunów pochodzą z dawniejszej tradycji klinicznej (używa się określeń takich jak neurotyczny, maniakalny, depresyjny, schizoidalny czy paranoidalny), ale narzędzie przeznaczone jest do badania osób zdrowych i opisuje nasilenie tendencji, a nie stawia diagnozy nozologicznej. Część dotycząca zainteresowań obejmuje 94 stwierdzenia i tworzy dziewięć skal kierunków zainteresowań, od rzemieślniczych i technicznych, przez naukowe i administracyjne, po plastyczne, muzyczne, językowo-literackie i społeczne.
W obrocie funkcjonują trzy powiązane produkty: pełny TO-Z (214 stwierdzeń), skrócony Test Osobowości TO (sama część osobowościowa, 120 stwierdzeń, kategoria C) oraz skrócony Test Zainteresowań TZ (sama część zainteresowań, 94 stwierdzenia, kategoria A). Wersja pełna TO-Z ma wyczerpany nakład i wstrzymaną sprzedaż, a karta produktu zniknęła z księgarni wydawcy, więc w praktyce najczęściej korzysta się dziś z wersji skróconych.
Typowe zastosowanie
Narzędzie powstało z myślą o doradztwie zawodowym i poradnictwie edukacyjnym, gdzie zestawienie profilu zainteresowań z profilem osobowości pomaga w rozmowie o wyborze kierunku kształcenia i ścieżki zawodowej. Bywało używane w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w doradztwie dla młodzieży kończącej szkołę oraz w badaniach nad związkiem cech osobowości z preferencjami zawodowymi. Ze względu na wycofanie wersji pełnej ze sprzedaży dziś częściej stosuje się osobno Test Osobowości lub Test Zainteresowań.
Wymiary i podskale
Skale osobowości (część TO)120 pozycji
Dziewięć dwubiegunowych skal opisujących sposób funkcjonowania osobowościowego: samokrytycyzm wobec braku samokrytycyzmu, nastawienie społeczne wobec aspołecznego, ekstrawersja wobec introwersji, a także skale odnoszące się do stabilności emocjonalnej (nieneurotyczny, niemaniakalny, niedepresyjny), do sposobu kontaktu z rzeczywistością (nieschizoidalny, nieparanoidalny) oraz do stabilności wegetatywnej. Wyniki tworzą profil, a nie jeden wskaźnik ogólny.
Skale zainteresowań (część TZ)94 pozycji
Dziewięć skal opisujących kierunki zainteresowań: preferencja życia wiejskiego wobec miejskiego, zainteresowania rzemieślnicze i techniczne, naukowe, rachunkowo-administracyjne, związane z kontaktem z ludźmi (handel i gastronomia), plastyczne, językowo-literackie, muzyczne oraz zawody społeczne. Profil pokazuje, które obszary aktywności zawodowej badany preferuje.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Narzędzie tworzy zeszyt z 214 krótkimi stwierdzeniami samoopisowymi. Pierwsze 120 dotyczy typowych reakcji, przekonań i samopoczucia badanego i buduje skale osobowości, a kolejne 94 opisują preferowane czynności, przedmioty i rodzaje pracy i budują skale zainteresowań. Badany zaznacza odpowiedzi na osobnym arkuszu odpowiedzi, co pozwala wielokrotnie używać zeszytu pytań. Ze względu na prawa autorskie treść stwierdzeń i przyporządkowanie pozycji do skal pozostają w materiałach wydawcy i nie są tu przytaczane.
- Skala odpowiedzi
- Badany ustosunkowuje się do każdego stwierdzenia w prostym formacie wyboru na arkuszu odpowiedzi, bez ograniczenia czasu. Pełne badanie TO-Z trwa średnio około 45 minut, a wersje skrócone odpowiednio krócej (Test Osobowości około 25-30 minut, Test Zainteresowań około 25 minut). Badanie można prowadzić indywidualnie lub grupowo.
- Normy i interpretacja
- Wyniki surowe każdej z osiemnastu skal przelicza się na normy i zestawia w dwa profile: osobowościowy i zainteresowań. Interpretuje się układ profilu, czyli które skale wyraźnie odstają w górę lub w dół, a nie pojedynczy wynik ogólny. Polska standaryzacja pochodzi z opracowania Dajek i opiera się na młodzieży szkolnej (dla Testu Osobowości podano standaryzację na uczniach trzeciej klasy liceum, dla Testu Zainteresowań na uczniach ostatniej klasy szkoły podstawowej i trzeciej klasy liceum z Warszawy). Normy są więc stare i wąskie regionalnie, co przy dzisiejszych badaniach dorosłych wymaga wyraźnego zastrzeżenia. Pełne tabele znajdują się w płatnych materiałach wydawcy i nie są tu reprodukowane. DO WERYFIKACJI: typ norm (steny, tenowe czy inne), liczebności prób normalizacyjnych oraz współczynniki rzetelności pełnego TO-Z wymagają potwierdzenia w podręczniku.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Łączy w jednym badaniu profil osobowości i profil zainteresowań, co jest cenne w doradztwie zawodowym
- •Szeroki zakres informacji: osiemnaście skal opisujących zarówno funkcjonowanie emocjonalno-społeczne, jak i kierunki preferencji
- •Brak ograniczenia czasu i prosty format odpowiedzi, możliwe badanie grupowe
- •Dostępność wersji skróconych (Test Osobowości i Test Zainteresowań), które można stosować niezależnie i szybciej
Ograniczenia
- •Wersja pełna TO-Z ma wyczerpany nakład i wstrzymaną sprzedaż, a karta produktu zniknęła ze sklepu wydawcy, więc dostęp do materiałów jest w praktyce ograniczony
- •Normy pochodzą z polskiej standaryzacji z lat dziewięćdziesiątych i opierają się głównie na młodzieży szkolnej z jednego miasta, co ogranicza ich adekwatność dla dzisiejszych dorosłych
- •Nazewnictwo biegunów skal osobowości pochodzi z dawnej tradycji klinicznej i bywa mylnie odczytywane jako rozpoznanie zaburzenia
- •Brak publicznie dostępnych współczynników rzetelności i trafności; wydawca opisuje je jedynie ogólnikowo
- •Część osobowościowa ma kategorię C, więc jej stosowanie i interpretacja są zastrzeżone dla psychologów
Budowa
- Liczba pozycji
- 214
- Format odpowiedzi
- zeszyt z 214 stwierdzeniami (120 osobowość, 94 zainteresowania), odpowiedzi na osobnym arkuszu
- Wersje
- papier
- TZ – Test Zainteresowań (skrócona wersja części zainteresowań, osobny produkt practest)
Podskale
Skale osobowości (9): samokrytycyzm, orientacja społeczna, ekstrawersja-introwersja, nieneurotyczny-neurotyczny, niemaniakalny-maniakalny, niedepresyjny-depresyjny, nieschizoidalny-schizoidalny, nieparanoidalny-paranoidalny, stabilność wegetatywna
Skale zainteresowań (9): życie wiejskie-miejskie, rzemieślnicze, naukowe, rachunkowo-administracyjne, kontakt z ludźmi (handel/gastronomia), plastyczne, językowo-literackie, muzyczne, zawody społeczne
Obliczanie wyników
- Metoda
- klucz; profile skal osobowości i zainteresowań
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
Jak policzyć wynik
Krok 1: sprawdź kompletność arkusza odpowiedzi. Przy 214 pozycjach łatwo o przesunięcie wiersza, dlatego przed punktowaniem warto zweryfikować, czy liczba zaznaczeń zgadza się z liczbą pozycji i czy nie ma podwójnych odpowiedzi.
Krok 2: policz wyniki surowe każdej skali za pomocą kluczy z materiałów wydawcy, osobno dla dziewięciu skal osobowości i dziewięciu skal zainteresowań. Skale są niezależne i nie sumuje się ich w jeden wynik łączny; wynikiem badania jest zestaw osiemnastu wyników surowych.
Krok 3: przelicz wyniki surowe na normy właściwe dla grupy badanego i nanieś je na arkusz profilowy. Interpretację prowadzi się profilowo: analizuje się skale wyraźnie wysokie i wyraźnie niskie oraz ich wzajemny układ, a nie pojedyncze punkty. Przy skalach osobowości pamiętaj, że są dwubiegunowe, więc znaczenie ma kierunek odchylenia, a nie tylko jego wielkość.
Krok 4: zestaw oba profile ze sobą. Wartość diagnostyczna narzędzia polega na zderzeniu kierunku zainteresowań z zasobami i ograniczeniami osobowościowymi; w raporcie z doradztwa opisz zgodności i napięcia między tymi profilami, a nie same wyniki liczbowe.
Dostępność
- Typ
- Płatny
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Persönlichkeits- und Interessentest (P-I-T)
- Construct
- Multidimensional inventory of personality traits and interests, used among others in career counseling
- Response format
- booklet with 214 statements (120 personality, 94 interests), answers on a separate answer sheet
- Scoring
- scoring key; profiles of personality and interest scales (9 personality scales, e.g. self-criticism, social orientation, extraversion-introversion, non-neurotic vs neurotic; 9 interest scales, e.g. craft, scientific, clerical-administrative, artistic, linguistic-literary, musical)
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Notes
- Publication status uncertain: per the publisher the print run is exhausted and sales suspended (as of 2026-07); no current price or test category on the product page. A shortened interests version is sold separately as TZ (category A). [TO VERIFY]: year of the original, test category, norms, psychometric data.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii pracy podaj: pełną nazwę i skrót, autorów oryginału (Mittenecker i Toman) oraz autorkę polskiej standaryzacji (Dajek) z rokiem, liczbę pozycji z podziałem na część osobowościową i część zainteresowań, liczbę i charakter skal oraz sposób opracowania wyników (profil, brak wyniku ogólnego). Zaznacz wyraźnie, czy stosowałeś pełny TO-Z, czy tylko wersję skróconą TO albo TZ, ponieważ różnią się one liczbą pozycji, kategorią i normami.
W wynikach raportuj średnie i odchylenia standardowe dla poszczególnych skal oraz rzetelność (alfę Cronbacha) obliczoną w Twojej próbie. Jest to szczególnie ważne, bo wydawca nie publikuje współczynników liczbowych, a literatura polska jest uboga; własne wskaźniki rzetelności stają się wtedy istotną częścią pracy. Przy interpretacji zawsze odnieś się do wieku i typu grupy normalizacyjnej i skomentuj ograniczenie wynikające z wieku norm.
Zadbaj o stronę formalną i dostępność. Materiały są objęte prawami autorskimi i wydawane przez Pracownię Testów Psychologicznych; część osobowościowa ma kategorię C i wymaga uprawnień psychologa. Przed zaplanowaniem badania sprawdź, czy uda się zdobyć komplet materiałów, bo pełny TO-Z jest wycofany ze sprzedaży, a rozważ zastosowanie nowszego narzędzia doradczego, jeśli zależy Ci na aktualnych normach.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz diagnozy klinicznej; mimo klinicznie brzmiących nazw skal narzędzie służy badaniu osób zdrowych i nie rozpoznaje zaburzeń
- •Gdy zależy Ci na aktualnych normach dla dorosłych; polska standaryzacja jest stara i oparta głównie na młodzieży szkolnej z jednego regionu
- •Gdy nie masz uprawnień psychologa, a chcesz stosować część osobowościową (kategoria C)
- •Gdy nie możesz zdobyć kompletu materiałów; pełna wersja TO-Z jest wycofana ze sprzedaży
- •Gdy interesują Cię wyłącznie zainteresowania zawodowe i wystarczy krótsze narzędzie (wtedy lepszy będzie sam Test Zainteresowań lub nowszy kwestionariusz preferencji)
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Profil zainteresowań a wybór kierunku kształcenia u uczniów szkół ponadpodstawowych
- Cechy osobowości a preferencje zawodowe: analiza związku dwóch profilów TO-Z
- Ekstrawersja i nastawienie społeczne a zainteresowanie zawodami wymagającymi kontaktu z ludźmi
- Zgodność zainteresowań deklarowanych z wybraną ścieżką edukacyjną a satysfakcja z nauki
- Różnice płciowe w profilu zainteresowań zawodowych młodzieży
- Stabilność emocjonalna a preferencja zawodów o wysokim obciążeniu stresem
- Porównanie profilu zainteresowań mierzonego TZ i nowszymi kwestionariuszami preferencji zawodowych
- Przydatność starych norm narzędzi doradczych w badaniu współczesnej młodzieży
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Budowa części osobowościowej
Część osobowościowa, sprzedawana także osobno jako Test Osobowości, obejmuje 120 stwierdzeń i dziewięć dwubiegunowych skal oznaczanych literami od A do I: samokrytyka wobec braku samokrytyki, nastawienie społeczne wobec aspołecznego, ekstrawersja wobec introwersji, nieneurotyczny wobec neurotycznego, niemaniakalny wobec maniakalnego, niedepresyjny wobec depresyjnego, nieschizoidalny wobec schizoidalnego, nieparanoidalny wobec paranoidalnego oraz wegetatywnie stabilny wobec labilnego. Badanie trwa około 25-30 minut, a test ma kategorię C.
źródłoBudowa części dotyczącej zainteresowań
Część dotycząca zainteresowań, sprzedawana osobno jako Test Zainteresowań, obejmuje 94 stwierdzenia i dziewięć skal kierunków zainteresowań (m.in. rzemieślnicze, naukowe, rachunkowo-administracyjne, plastyczne, językowo-literackie, muzyczne i zawody społeczne). Ma kategorię A, badanie trwa około 25 minut, a normy opracowano dla uczniów ostatniej klasy szkoły podstawowej i trzeciej klasy liceum. Wydawca opisuje rzetelność jako umiarkowanie wysoką stabilność bezwzględną, bez podania wartości liczbowych.
źródłoStatus wydawniczy wersji pełnej
Pełny Test Osobowości i Zainteresowań ma wyczerpany nakład i wstrzymaną sprzedaż, a karta produktu przestała być dostępna w księgarni wydawcy (weryfikacja 2026-07). W praktyce dostępne pozostają wersje skrócone, co należy uwzględnić przy planowaniu badań opartych na tym narzędziu.
źródłoPodobne narzędzia
Test Zainteresowań (TZ)
Skrócona wersja obejmująca wyłącznie część dotyczącą zainteresowań (94 stwierdzenia, 9 skal), kategoria A. Szybsza i dostępna w sprzedaży, ale nie daje profilu osobowości.
Test Osobowości (TO)
Skrócona wersja obejmująca wyłącznie część osobowościową (120 stwierdzeń, 9 skal dwubiegunowych), kategoria C. Nie zawiera skal zainteresowań.
Wielowymiarowy Kwestionariusz Preferencji
Nowsze polskie narzędzie doradcze opisujące preferencje w zakresie rodzaju wykonywanych czynności i materiału pracy; ma aktualniejsze normy, ale nie mierzy cech osobowości.
Kwestionariusz Preferencji Zawodowych
Koncentruje się wyłącznie na preferencjach zawodowych i typologii zainteresowań, bez części osobowościowej.
Mierzy osobowość w modelu pięcioczynnikowym z aktualnymi normami i dobrze udokumentowaną psychometrią, ale nie obejmuje zainteresowań zawodowych.
Bibliografia
- Dajek E. R. (1998). Polska standaryzacja Testu Osobowości i Zainteresowań E. Mitteneckera i W. Tomana. Warszawa.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/TO-Z
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/TO
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/TZ
Uwagi
Status wydawniczy – sprawdzać: wg practest nakład wyczerpany, sprzedaż wstrzymana (stan 2026-07); brak aktualnej ceny i kategorii na stronie. Skrócona wersja zainteresowań sprzedawana osobno jako TZ (kategoria A). DO WERYFIKACJI: rok oryginału, kategoria testu, normy, psychometria. DO WERYFIKACJI: zrodlo nieaktywne (kontrola 2026-07-20): practest.com.pl/sklep/test/TO-Z (soft 404: karta produktu zniknela z ksiegarni PTP) - wymaga zastapienia. Karta produktu TO-Z zwraca 404, jednak obie części żyją jako osobne pozycje wydawcy: TO (Test Osobowości, 120 pozycji, 9 skal dwubiegunowych oznaczonych A–I, kategoria C) oraz TZ (Test Zainteresowań, 94 pozycje, 9 skal, kategoria A). Sumy pozycji z obu kart potwierdzają deklarowane 214 pozycji całego zestawu. Kategoria PTP dla połączonego zestawu nie została przez wydawcę przypisana i pozostaje pusta DO WERYFIKACJI – części mają różne kategorie (C i A).
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.