Perceived Social Support from Family and Friends Scales
Perceived Social Support from Family (PSS-Fa) and Perceived Social Support from Friends (PSS-Fr) Scales
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- M. E. Procidano, K. Heller (1983)
Co bada ten test
To nie jest jedno narzędzie, tylko dwa. Mary Procidano i Kenneth Heller opublikowali w 1983 roku w American Journal of Community Psychology (11(1), 1-24) parę równoległych skal: Perceived Social Support from Family (PSS-Fa) oraz Perceived Social Support from Friends (PSS-Fr). Każda liczy 20 pozycji, razem 40. Skale są zbudowane analogicznie i zwykle raportuje się je razem, ale mierzą odrębne konstrukty i można ich używać osobno. To rozróżnienie jest istotą narzędzia i najczęstszym miejscem błędu w opisie metodologicznym: nie istnieje jeden „wynik PSS", są dwa niezależne wyniki.
Mierzonym konstruktem jest wsparcie spostrzegane, czyli stopień, w jakim człowiek uważa, że jego potrzeba wsparcia, informacji i informacji zwrotnej jest zaspokajana – osobno przez rodzinę i osobno przez przyjaciół. Autorzy wyraźnie odróżniają spostrzegane wsparcie od miar sieci społecznej (liczby osób, częstości kontaktów) i od wsparcia faktycznie otrzymanego. W trzech badaniach walidacyjnych wykazali, że obie skale mierzą konstrukty odrębne zarówno od siebie nawzajem, jak i od wskaźników sieciowych. Innymi słowy: to, ilu ktoś ma przyjaciół, i to, jak wspierany się czuje, to dwie różne rzeczy, a skale mierzą tę drugą.
Rozdzielenie źródeł wsparcia nie było ozdobnikiem teoretycznym i wyniki to potwierdziły. Obie skale wiązały się ujemnie z objawami dystresu i psychopatologii, ale związek był silniejszy dla wsparcia od rodziny. Wsparcie od przyjaciół okazało się natomiast bliżej związane z kompetencją społeczną. Ważna dla planowania badań była też obserwacja dotycząca stabilności: PSS-Fa nie zależała od chwilowego stanu nastroju, podczas gdy wyniki PSS-Fr przy nastroju negatywnym obniżały się. Osoby o wysokim PSS-Fr przejawiały niższy lęk i większą skłonność do ujawniania się przyjaciołom, a osoby o niskim PSS-Fa – zahamowanie werbalne w kontakcie z rodzeństwem.
Dla polskiego czytelnika kluczowa jest jedna informacja: narzędzie nie ma polskiej adaptacji (stan 2026-07). W polskich badaniach wsparcia społecznego stosuje się MSPSS Zimeta, ISEL oraz skale Kmiecik-Baran. Wpis należy do gałęzi anglojęzycznej bazy i opisuje wersję oryginalną.
Typowe zastosowanie
Klasyczne narzędzie badawcze w psychologii społecznej i psychologii zdrowia, używane od ponad czterdziestu lat, głównie tam, gdzie istotne jest rozróżnienie źródeł wsparcia. Typowe zastosowania to badania nad buforującą rolą wsparcia w stresie, nad związkiem wsparcia ze zdrowiem psychicznym, nad adaptacją w okresie adolescencji i wczesnej dorosłości oraz nad funkcjonowaniem osób przewlekle chorych. Szczególną wartość ma tam, gdzie hipoteza dotyczy nie tyle ilości wsparcia, ile jego źródła: na przykład w badaniach nad przejściem od rodziny do rówieśników jako głównego źródła wsparcia w adolescencji albo nad sytuacjami, w których rodzina jest źródłem obciążenia, a przyjaciele zasobem. Skale zostały użyte w bardzo różnych próbach: studentów, pacjentów psychiatrycznych, pacjentów z cukrzycą, adolescentów w kilku krajach. W polskich pracach dyplomowych narzędzie pojawia się rzadko, bo nie ma polskiej adaptacji. Jeśli mimo to zamierzasz go użyć, konieczna jest procedura tłumaczenia z tłumaczeniem zwrotnym i sprawdzeniem rzetelności na własnej próbie, a wnioski trzeba opatrzyć zastrzeżeniem o braku walidacji.
Wymiary i podskale
PSS-Fa – spostrzegane wsparcie od rodziny20 pozycjizakres 0–20
Dwadzieścia pozycji dotyczących tego, w jakim stopniu rodzina zaspokaja potrzebę wsparcia, informacji i informacji zwrotnej. W badaniach oryginalnych to ta skala silniej wiązała się ujemnie z objawami dystresu i psychopatologii, a jej wyniki były niezależne od chwilowego nastroju badanego. Analiza czynnikowa w badaniu oryginalnym wskazywała na jednoczynnikową strukturę skali. Alfa Cronbacha w próbie studenckiej w badaniu oryginalnym wyniosła 0,88 (za: Glozah, Pevalin, 2017).
PSS-Fr – spostrzegane wsparcie od przyjaciół20 pozycjizakres 0–20
Dwadzieścia pozycji zbudowanych równolegle do PSS-Fa, ale odnoszących się do przyjaciół. Skala silniej niż PSS-Fa wiązała się z kompetencją społeczną, a jej wyniki obniżały się przy negatywnym nastroju, co ma znaczenie przy planowaniu pomiarów powtarzanych i badań eksperymentalnych z indukcją nastroju. Analiza czynnikowa w badaniu oryginalnym wskazywała na strukturę jednoczynnikową. Alfa Cronbacha w próbie studenckiej w badaniu oryginalnym wyniosła 0,90 (za: Glozah, Pevalin, 2017).
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Każda skala składa się z 20 stwierdzeń o zbliżonej konstrukcji: PSS-Fa odnosi je do rodziny, PSS-Fr do przyjaciół. Część pozycji sformułowano pozytywnie (wskazują na obecność wsparcia), część negatywnie (wskazują na jego brak) – te drugie punktuje się odwrotnie, dzięki czemu wysoki wynik zawsze oznacza więcej spostrzeganego wsparcia. Obecność pozycji odwróconych pełni też funkcję kontroli mechanicznego zaznaczania odpowiedzi po jednej stronie. Treść pozycji została opublikowana w artykule źródłowym z 1983 roku i krąży w repozytoriach akademickich w formie arkuszy badawczych, ale nie jest tu reprodukowana. Uwaga praktyczna: link do arkusza w repozytorium Case Western Reserve University podany w polu dostępności przestał działać (sprawdzone 2026-07-21, HTTP 404) – arkusz trzeba odtworzyć z artykułu źródłowego lub z innego repozytorium. W obiegu funkcjonują dwie długości narzędzia. Oryginał to 40 pozycji (2 x 20). Powszechnie używana jest też wersja skrócona po 10 pozycji na skalę (DuBois, Felner, Sherman i in., 1994), łącznie 20 pozycji. Wersje mają różne właściwości psychometryczne i różne zakresy wyniku, więc w opisie metodologicznym trzeba jednoznacznie wskazać, której się użyło. DO WERYFIKACJI: numery pozycji punktowanych odwrotnie – klucz w artykule źródłowym.
- Skala odpowiedzi
- Format oryginalny jest trójdzielny: na każde stwierdzenie badany odpowiada Tak, Nie albo Nie wiem. Za każdą odpowiedź wskazującą na spostrzegane wsparcie przyznaje się 1 punkt (przy pozycjach sformułowanych negatywnie punkt daje odpowiedź przecząca), pozostałe odpowiedzi, w tym „Nie wiem", dają 0. Wynik każdej skali mieści się w przedziale 0-20. Wypełnienie obu skal zajmuje około 5-10 minut, badanie prowadzi się indywidualnie lub grupowo metodą samoopisu. W literaturze bardzo często spotyka się modyfikację formatu na skalę Likerta, motywowaną chęcią zwiększenia zmienności i umożliwienia analiz parametrycznych. Przykładowo Glozah i Pevalin (2017) zamienili format Tak/Nie/Nie wiem na pięciostopniową skalę zgody, przez co wynik dziesięciopozycyjnej wersji skali mieścił się w przedziale 10-50, a nie 0-10. Taka zmiana jest dopuszczalna, ale trzeba ją wprost opisać i mieć świadomość, że wyników nie da się wtedy porównywać z badaniami stosującymi format oryginalny.
- Normy i interpretacja
- Narzędzie nie ma norm populacyjnych ani punktów odcięcia i nie zostało do tego zaprojektowane. Interpretuje się wynik surowy każdej skali osobno, w przedziale 0-20 przy formacie oryginalnym: im wyższy wynik, tym więcej spostrzeganego wsparcia z danego źródła. Nie ma progu, powyżej którego wsparcie byłoby „wystarczające", i nie należy takiego progu wymyślać. W praktyce badawczej porównuje się średnie między grupami albo analizuje korelacje z innymi zmiennymi. Jeśli potrzebujesz punktu odniesienia, właściwym rozwiązaniem jest porównanie z wynikami z próby możliwie podobnej do Twojej i opisanej w literaturze, a nie tworzenie własnych progów. Pamiętaj przy tym, że średnie zależą od zastosowanej wersji (20 czy 10 pozycji na skalę) i od formatu odpowiedzi, więc porównywać można tylko badania stosujące ten sam wariant.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Rozdzielenie dwóch źródeł wsparcia na dwie równoległe skale, które w badaniach walidacyjnych okazały się odrębnymi konstruktami
- •Wyraźne odróżnienie wsparcia spostrzeganego od miar sieci społecznej: skale nie mierzą liczby kontaktów, tylko subiektywną ocenę dostępności wsparcia
- •Bardzo dobra zgodność wewnętrzna obu skal w próbie studenckiej w badaniu oryginalnym (0,88 dla PSS-Fa i 0,90 dla PSS-Fr, za: Glozah, Pevalin, 2017)
- •Bogata dokumentacja psychometryczna w bardzo różnych próbach: studenci, pacjenci psychiatryczni, pacjenci z cukrzycą, adolescenci w kilku krajach
- •Treść pozycji opublikowana w artykule źródłowym; narzędzie stosowane w badaniach bez opłat licencyjnych
- •Dostępna wersja skrócona po 10 pozycji na skalę (DuBois i in., 1994), wygodna w większych bateriach
- •Bardzo długi horyzont porównawczy: ponad czterdzieści lat badań umożliwia zestawienie wyników z licznymi próbami
Ograniczenia
- •Brak polskiej adaptacji (stan 2026-07): użycie w polskim badaniu wymaga własnego tłumaczenia z tłumaczeniem zwrotnym i jest obarczone ryzykiem nierównoważności pomiaru
- •Trójdzielny format odpowiedzi (Tak / Nie / Nie wiem) daje mało zróżnicowany wynik i utrudnia analizy parametryczne, dlatego badacze często go modyfikują – a każda modyfikacja zrywa porównywalność z wcześniejszymi badaniami
- •Kategoria „Nie wiem" jest niejednoznaczna: może oznaczać brak wiedzy, niepewność albo stanowisko neutralne, a punktowana jest tak samo jak odpowiedź wskazująca na brak wsparcia
- •Brak norm populacyjnych i punktów odcięcia: interpretacja pojedynczego wyniku bez grupy odniesienia jest niemożliwa
- •W obiegu funkcjonują co najmniej dwie długości narzędzia (20 i 10 pozycji na skalę) o różnych właściwościach psychometrycznych; opisy, które tego nie precyzują, są niepełne
- •Struktura czynnikowa nie replikuje się w pełni poza kontekstem zachodnim: w próbie ghańskiej analiza eksploracyjna wyodrębniła trzy czynniki dla skali przyjaciół i dwa dla skali rodziny, choć modele jednoczynnikowe miały wyższą zgodność wewnętrzną
- •Rzetelność bywa wyraźnie niższa w innych populacjach niż studencka: w wersji dziesięciopozycyjnej w próbie ghańskiej PSS-FR uzyskała alfę zaledwie 0,71
- •Wyniki PSS-Fr są wrażliwe na chwilowy nastrój badanego, co obniża trafność pomiaru w badaniach z indukcją nastroju i w pomiarach powtarzanych
- •Skale nie obejmują trzeciego, często kluczowego źródła wsparcia: partnera lub innej osoby znaczącej spoza rodziny i grona przyjaciół
- •Link do publicznie dostępnego arkusza w repozytorium Case Western Reserve University nie działa (HTTP 404, sprawdzone 2026-07-21)
- •[DO WERYFIKACJI]: stabilność bezwzględna (test-retest) oryginału oraz numery pozycji punktowanych odwrotnie
Budowa
- Liczba pozycji
- 40
- Wersje
- dwie równoległe skale po 20 pozycji (PSS-Fa i PSS-Fr), stosowane razem lub osobno
- wersja skrócona: 10 pozycji PSS-Fa i 10 pozycji PSS-Fr (DuBois, Felner, Sherman i in., 1994)
Podskale
PSS-Fa (wsparcie od rodziny, 20 pozycji)
- Zakres: 0–20
PSS-Fr (wsparcie od przyjaciol, 20 pozycji)
- Zakres: 0–20
Obliczanie wyników
- Metoda
- 1 punkt za każdą odpowiedź wskazującą na spostrzegane wsparcie (część pozycji punktowana odwrotnie wg klucza artykułu źródłowego); sumy liczone OSOBNO dla PSS-Fa i PSS-Fr, każda w zakresie 0-20
- Zakres wyniku
- 0–20
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- Wpis gałęzi en_only – pełny opis metody obliczania w bloku en. Odpowiedzi Tak / Nie / Nie wiem; punkt przyznawany za odpowiedź wskazującą na spostrzegane wsparcie (część pozycji negatywnych punktowana odwrotnie – numery do potwierdzenia w kluczu), wynik 0-20 dla każdej skali.
Jak policzyć wynik
Krok 1: rozstrzygnij i zapisz, której wersji używasz: oryginalnej (20 pozycji na skalę) czy skróconej (10 pozycji na skalę). Od tego zależy zakres wyniku i porównywalność z literaturą.
Krok 2: odwróć punktację pozycji sformułowanych negatywnie, zgodnie z kluczem z artykułu źródłowego. Pominięcie tego kroku jest najczęstszym błędem i zaniża zarówno wynik, jak i rzetelność.
Krok 3: przyznaj 1 punkt za każdą odpowiedź wskazującą na spostrzegane wsparcie; odpowiedzi przeciwne oraz „Nie wiem" dają 0 punktów.
Krok 4: policz dwa osobne wyniki: PSS-Fa i PSS-Fr, każdy w zakresie 0-20 przy formacie oryginalnym i pełnej długości skali. Nie sumuj ich w jeden wskaźnik wsparcia ogólnego – autorzy zaprojektowali skale jako odrębne i wykazali, że mierzą różne konstrukty.
Krok 5: jeśli zmieniasz format odpowiedzi na skalę Likerta, opisz to wprost w metodologii, podaj nowy zakres wyniku i nie zestawiaj średnich z badaniami stosującymi format oryginalny.
Krok 6: policz alfę Cronbacha osobno dla PSS-Fa i PSS-Fr na własnej próbie i zaraportuj obie wartości. Nie przepisuj alf z artykułu oryginalnego jako własnego wyniku, zwłaszcza jeśli badasz próbę inną niż studencka – dane z innych populacji pokazują, że rzetelność potrafi spaść nawet do około 0,71.
Krok 7: podaj też korelację między obiema skalami w swojej próbie. Jeśli jest bardzo wysoka, oznacza to, że w Twoim kontekście rozdzielenie źródeł wsparcia działa słabiej niż w badaniach oryginalnych, i trzeba to omówić w dyskusji.
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- PSS-Fa (rodzina): 0,88
- PSS-Fr (przyjaciele): 0,90
- Trafność
- trzy badania walidacyjne (Procidano, Heller 1983): obie skale wewnętrznie spójne, mierzą odrębne konstrukty; obie ujemnie związane z objawami dystresu i psychopatologii (silniej PSS-Fa); PSS-Fr silniej związana z kompetencjami społecznymi; PSS-Fa stabilna niezależnie od nastroju, PSS-Fr obniżała się przy nastroju negatywnym (abstrakt PubMed)
Dostępność
- Typ
- Darmowy arkusz
- Wydawca / źródło
- treść pozycji opublikowana w artykule źródłowym (American Journal of Community Psychology 1983); arkusz udostępniany wcześniej przez repozytorium Case Western Reserve University przestał być dostępny
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Perceived Social Support from Family and Friends Scales (PSS-Fa / PSS-Fr)
- Construct
- Perceived social support: the extent to which a person perceives that their needs for support, information and feedback are fulfilled, measured separately for family (PSS-Fa) and friends (PSS-Fr)
- Target group
- Adolescents and adults; originally validated on college students, later used across community and clinical samples
- Response format
- Two parallel 20-item scales; each statement answered Yes / No / Don't know
- Scoring
- One point is given for each response indicating perceived support (negatively worded items scored in reverse; No / Don't know = 0 for positively worded items); separate scores for PSS-Fa and PSS-Fr, each ranging 0-20; higher scores = more perceived support
- Norms / interpretation
- No population norms; interpretation by raw score per scale (0-20), higher = greater perceived support from that source
- Normative sample
- Three validation studies on college students (Procidano and Heller 1983); both scales internally consistent and measuring distinct constructs; both inversely related to distress and psychopathology symptoms (stronger for PSS-Fa); PSS-Fr more closely related to social competence
- Procedure
- Self-report; individual or group administration
- Administration time
- Approx. 5-10 minutes (both scales)
- Notes
- No Polish adaptation (as of July 2026); Polish research typically uses the MSPSS, ISEL or Kmiecik-Baran scales instead. Items are reproduced in the original article and in publicly available research forms (e.g. Case Western Reserve University repository).
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Wersja oryginalna (EN)
- Artykuł źródłowy
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6837532/
- Arkusz angielski
- https://apexweb.case.edu/apexp/ONCORE_ADMIN.download_measures_file?p_file=3260209818474548
- Dostępność wersji EN
- Items published in the original article; forms circulate publicly in academic repositories and are used in research without a licence fee
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii podaj: pełne nazwy obu skal, autorów i rok (Procidano, Heller, 1983), czasopismo źródłowe, liczbę pozycji każdej skali, format odpowiedzi, sposób punktowania z zaznaczeniem pozycji odwróconych, zakres wyniku każdej skali oraz rzetelność uzyskaną na własnej próbie obok wartości z badania oryginalnego. Zaznacz wprost, że raportujesz dwa osobne wyniki, a nie jeden.
Jeśli używasz narzędzia w Polsce, przeprowadź i opisz procedurę tłumaczenia: tłumaczenie na polski przez dwie niezależne osoby, uzgodnienie wersji, tłumaczenie zwrotne, konsultacja rozbieżności, badanie pilotażowe na kilkunastu osobach pod kątem zrozumiałości. W ograniczeniach pracy napisz, że polska wersja nie została zwalidowana i że wyniki mają charakter wstępny. Rozważ, czy zamiast tego nie użyć MSPSS, który ma polską adaptację z opublikowanymi właściwościami psychometrycznymi.
W wynikach raportuj średnie i odchylenia standardowe osobno dla PSS-Fa i PSS-Fr, alfy dla obu skal, korelację między nimi oraz – przy porównaniach grup – wielkości efektu. Jeśli badasz adolescentów, rozważ analizę różnicową względem wieku: przewaga wsparcia rówieśniczego nad rodzinnym zmienia się w tym okresie i jest to często sama w sobie ciekawa hipoteza.
Nie kopiuj treści pozycji do aneksu pracy bez sprawdzenia statusu prawnego arkusza; sam fakt, że pozycje zostały opublikowane w artykule, nie jest równoznaczny ze zgodą na ich powielanie.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •W polskim badaniu, jeśli nie jesteś gotów przeprowadzić i opisać własnej procedury tłumaczenia z tłumaczeniem zwrotnym: brak polskiej adaptacji (stan 2026-07)
- •Gdy potrzebujesz norm, punktów odcięcia lub interpretacji indywidualnej: narzędzie ich nie ma i nie zostało do tego zaprojektowane
- •Gdy interesuje Cię wsparcie od partnera lub innej osoby znaczącej: skale obejmują wyłącznie rodzinę i przyjaciół (lepszy będzie MSPSS z osobnym wymiarem osoby znaczącej)
- •Gdy chcesz zmierzyć wsparcie faktycznie otrzymane albo strukturę sieci społecznej: obie skale mierzą wyłącznie percepcję dostępności wsparcia i celowo odróżniono je od miar sieciowych
- •Gdy planujesz zsumować obie skale w jeden wskaźnik wsparcia ogólnego: byłoby to sprzeczne z konstrukcją narzędzia i z wynikami badań walidacyjnych
- •Gdy chcesz porównać własne średnie z literaturą, ale zmieniłeś format odpowiedzi lub użyłeś wersji skróconej: wyniki nie są wtedy porównywalne
- •Gdy badasz małe dzieci: skale konstruowano i walidowano na studentach, a późniejsze zastosowania dotyczyły adolescentów i dorosłych
- •W badaniach z indukcją nastroju lub w pomiarach powtarzanych blisko siebie, jeśli kluczowa jest PSS-Fr: jej wyniki obniżają się przy negatywnym nastroju
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Spostrzegane wsparcie od rodziny i od przyjaciół a nasilenie objawów dystresu u studentów pierwszego roku
- Zmiana głównego źródła wsparcia w okresie adolescencji: rodzina czy rówieśnicy
- Wsparcie spostrzegane a kompetencje społeczne: różnicujące znaczenie źródła wsparcia
- Spostrzegane wsparcie a zdrowie psychiczne osób z chorobą przewlekłą: porównanie roli rodziny i przyjaciół
- Nastrój jako czynnik zakłócający pomiar spostrzeganego wsparcia od przyjaciół: badanie eksperymentalne
- Wsparcie od rodziny i od przyjaciół a samotność: PSS-Fa, PSS-Fr i UCLA-R
- Porównanie dwóch podejść do pomiaru wsparcia: PSS Procidano i Hellera oraz MSPSS Zimeta
- Struktura czynnikowa polskiego tłumaczenia skal PSS-Fa i PSS-Fr: badanie wstępne
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Badanie źródłowe: trzy studia walidacyjne
Procidano i Heller (1983, American Journal of Community Psychology, 11(1), 1-24, DOI 10.1007/BF00898416) opisali trzy badania, w których opracowano i zwalidowano skale PSS-Fr i PSS-Fa. Obie okazały się wewnętrznie spójne i mierzyły konstrukty odrębne zarówno od siebie, jak i od miar sieci społecznej. Obie wiązały się ujemnie z objawami dystresu i psychopatologii, przy czym związek był silniejszy dla PSS-Fa. Wsparcie od przyjaciół było bliżej związane z kompetencją społeczną. Wyniki PSS-Fa nie zależały od stanów nastroju. Osoby o wysokim PSS-Fr przejawiały niższy lęk i większą skłonność do ujawniania się przyjaciołom, a osoby o niskim PSS-Fa – zahamowanie werbalne w kontakcie z rodzeństwem.
źródłoRzetelność wersji oryginalnej i wersji skróconych
W próbie studenckiej w badaniu oryginalnym czterdziestopozycyjna wersja PSS uzyskała alfę Cronbacha 0,88 dla PSS-FA i 0,90 dla PSS-FR, a analiza czynnikowa eksploracyjna wskazywała, że każda podskala tworzy jeden czynnik. Powszechnie stosowana jest też wersja skrócona po 10 pozycji na skalę (DuBois, Felner, Sherman i in., 1994). W innych próbach raportowano: alfę 0,80 dla dwudziestopozycyjnej PSS-FR u australijskich adolescentów (Gerner, Wilson, 2005), alfy 0,90 i 0,82 dla dziesięciopozycyjnych PSS-FA i PSS-FR u adolescentów w USA (Karcher, 2008) oraz alfy w przedziale 0,78-0,87 dla wersji dziesięciopozycyjnych u młodszych adolescentów w USA (Moran, DuBois, 2002). Dane zestawione za przeglądem w artykule Glozah i Pevalina (2017).
źródłoStruktura czynnikowa poza kontekstem zachodnim
Glozah i Pevalin (2017, Journal of Child and Family Studies, 26(1), 88-100) zbadali właściwości psychometryczne wersji dziesięciopozycyjnych w próbie 770 ghańskich uczniów szkół średnich w wieku 14-21 lat (504 chłopców, 266 dziewcząt, średnia wieku 16,9 roku; SD = 1,01), zmieniając format odpowiedzi z Tak/Nie/Nie wiem na pięciostopniową skalę zgody (zakres wyniku 10-50). Analiza eksploracyjna wyodrębniła trzy czynniki dla skali przyjaciół i dwa dla skali rodziny, ale w analizie konfirmacyjnej model jednoczynnikowy skali przyjaciół dopasował się lepiej niż trójczynnikowy, a dwuczynnikowy model skali rodziny lepiej niż jednoczynnikowy; jednocześnie modele jednoczynnikowe dawały wyższą zgodność wewnętrzną. W tej próbie alfa wyniosła 0,86 dla PSS-FA i tylko 0,71 dla PSS-FR, co autorzy komentują jako powód do ostrożności przy stosowaniu skali przyjaciół w tym kontekście kulturowym.
źródłoZachowanie skal w próbach klinicznych
Lyons, Perrotta i Hancher-Kvam (1988, Journal of Personality Assessment, 52(1), 42-47) zbadali właściwości psychometryczne skal Procidano i Hellera w trzech odmiennych próbach: pacjentów z przewlekłymi zaburzeniami psychicznymi, pacjentów z cukrzycą oraz studentów. Porównali zgodność wewnętrzną, tendencję centralną i rozproszenie wyników PSS-FA i PSS-FR oraz przedstawili korelacje ze wskaźnikami ogólnego stanu zdrowia i objawów psychiatrycznych. Praca jest podstawowym punktem odniesienia dla oceny, jak skale zachowują się poza próbami studenckimi. DO WERYFIKACJI: konkretne wartości współczynników – pełny tekst.
źródłoBrak polskiej adaptacji
Poszukiwania (2026-07) nie wykazały polskiej adaptacji skal PSS-Fa i PSS-Fr. W polskich badaniach wsparcia społecznego rolę tę pełnią: MSPSS Zimeta w adaptacji Buszman i Przybyły-Basisty (badanie na 1322 osobach, potwierdzona struktura trójczynnikowa: Rodzina, Przyjaciele, Osoba znacząca), ISEL oraz skale Kmiecik-Baran. Wszystkie trzy mają osobne wpisy w bazie.
źródłoPodobne narzędzia
MSPSS (Wielowymiarowa Skala Spostrzeganego Wsparcia Społecznego)
Krótsza (12 pozycji), na skali Likerta, z trzema źródłami wsparcia zamiast dwóch: rodzina, przyjaciele i osoba znacząca. Ma polską adaptację z opublikowanymi właściwościami psychometrycznymi, więc w polskim badaniu jest bezpieczniejszym wyborem.
ISEL (Interpersonal Support Evaluation List)
Dzieli wsparcie według funkcji (m.in. wsparcie materialne, informacyjne, poczucie przynależności, samoocena), a nie według źródła. Odpowiada na inne pytanie badawcze: jakiego rodzaju wsparcie, a nie od kogo.
Skala Wsparcia Społecznego (Kmiecik-Baran)
Polskie narzędzie rodzime, obejmuje rodzaje wsparcia (informacyjne, instrumentalne, emocjonalne, wartościujące) i pozwala odnieść je do różnych źródeł. Nie wymaga własnego tłumaczenia.
BSSS (Berlin Social Support Scales)
Rozdziela wsparcie spostrzegane, otrzymane, poszukiwane i mobilizowane, czyli wchodzi w dynamikę procesu wsparcia. PSS-Fa i PSS-Fr mierzą wyłącznie percepcję dostępności.
UCLA Loneliness Scale (wersja zmodyfikowana)
Mierzy poczucie samotności, czyli subiektywny deficyt relacji, a nie spostrzeganą dostępność wsparcia. Częsty partner w bateriach badań nad relacjami społecznymi.
Skala Samotności De Jong Gierveld
Rozróżnia samotność emocjonalną i społeczną. Podobnie jak UCLA-R opisuje deficyt, a nie zasób.
Bibliografia
- Procidano, M. E., Heller, K. (1983). Measures of perceived social support from friends and from family: Three validation studies. American Journal of Community Psychology, 11(1), 1-24.
Źródła
- artykuł open accesshttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6837532/
- repozytoriumhttps://www.researchgate.net/publication/16360552_Measures_of_Perceived_Social_Support_from_Friends_and_from_Family_Three_Validation_Studies
- repozytoriumhttps://apexweb.case.edu/apexp/ONCORE_ADMIN.download_measures_file?p_file=3260209818474548
- blog (do potwierdzenia)https://db.arabpsychology.com/scales/perceived-social-support-scale-psss-fr-fa/
- artykuł open accesshttps://doi.org/10.1007/s10826-016-0535-1
- artykuł open accesshttps://doi.org/10.1007/BF00898416
- innehttps://repository.essex.ac.uk/17460/
- innehttps://repository.essex.ac.uk/17460/1/G&P%20JCFS%20prepub.pdf
- artykuł open accesshttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3361411/
- innehttps://pfp.ukw.edu.pl/archive/article-full/345/buszman_wsparcie_spoleczne/
Uwagi
Brak polskiej adaptacji (stan 2026-07); w polskich badaniach wsparcia społecznego dominują MSPSS (Zimet), ISEL i skale Kmiecik-Baran (wszystkie są w bazie). Struktura 2 x 20 pozycji, format Tak / Nie / Nie wiem i punktacja 0-20. PSS-Fa i PSS-Fr to DWA odrębne konstrukty - nie wolno sumować ich w jeden wskaźnik wsparcia. KOREKTA (2026-07-21): wcześniejszy zapis podawał alfy odwrotnie (0,90 dla PSS-Fa i 0,88 dla PSS-Fr). Prawidłowo jest 0,88 dla PSS-Fa i 0,90 dla PSS-Fr (Procidano, Heller 1983, próba studencka). Arkusz w repozytorium Case Western zwraca HTTP 404 (kontrola 2026-07-21), więc odnośnik i podgląd zostały usunięte. DO WERYFIKACJI: stabilność bezwzględna oryginału i numery pozycji punktowanych odwrotnie.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-18.