Skala Samotności De Jong Gierveld
De Jong Gierveld Loneliness Scale
poczucie samotności jako subiektywna ocena deficytu relacji społecznych; obejmuje komponent samotności emocjonalnej (brak bliskiej więzi) i społecznej (brak szerszej sieci relacji)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- J. de Jong Gierveld, F. Kamphuis (1985)
- Polska adaptacja
- P. Grygiel, G. Humenny, S. Rębisz, P. Świtaj, J. Sikorska (2013)
- Grupa docelowa
- dorośli; polska wersja badana także wśród młodzieży i dzieci (Grygiel i in. 2016, 2019)
- Czas badania
- ok. 3-5 minut (11 pozycji)
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
Skala Samotności De Jong Gierveld mierzy poczucie samotności rozumiane jako subiektywna, poznawcza ocena rozbieżności między relacjami, jakich człowiek pragnie, a tymi, które faktycznie ma. Kluczowe jest słowo subiektywna: narzędzie nie liczy kontaktów ani wielkości sieci społecznej, lecz to, jak dana osoba ocenia jakość i wystarczalność swoich więzi. Można mieć wiele kontaktów i czuć się samotnym oraz odwrotnie, i właśnie ta indywidualna ocena jest przedmiotem pomiaru.
Podstawą teoretyczną jest poznawcza koncepcja samotności Jenny de Jong Gierveld, nawiązująca do rozróżnienia Weissa na dwa rodzaje deficytu relacji. Samotność emocjonalna to brak bliskiej, intymnej więzi (na przykład partnera lub powiernika), której nie zastąpi szeroka sieć znajomych. Samotność społeczna to brak szerszej, angażującej sieci relacji, poczucia przynależności do grupy czy wspólnoty. Skala 11-pozycyjna ujmuje oba aspekty i pozwala policzyć zarówno wynik ogólny, jak i, w niektórych zastosowaniach, dwa komponenty.
Charakterystyczna dla narzędzia jest zrównoważona konstrukcja: sześć pozycji jest sformułowanych negatywnie i opisuje odczuwane braki, a pięć pozytywnie i opisuje poczucie osadzenia w relacjach. Taki układ ogranicza tendencję do jednostronnego odpowiadania, ale wymaga odwrócenia punktacji pozycji pozytywnych przed policzeniem wyniku. W polskich badaniach (Grygiel i in., 2013 i późniejsze) potwierdzono użyteczność skali, w tym wśród młodzieży i dzieci, i najczęściej stosuje się pięciostopniowy format odpowiedzi. Narzędzie jest badawcze, interpretowane liniowo, bez opublikowanych polskich norm.
Typowe zastosowanie
Jedno z najczęściej stosowanych narzędzi do pomiaru samotności w badaniach społecznych i psychologicznych. Typowe zastosowania to badania nad samotnością osób starszych, młodzieży i dorosłych, związki samotności ze zdrowiem, depresją i dobrostanem, ocena skutków izolacji społecznej oraz badania nad wsparciem społecznym i jakością relacji. Ze względu na krótkość dobrze nadaje się do dużych badań sondażowych i do baterii kwestionariuszy.
Wymiary i podskale
Samotność emocjonalna6 pozycji
Poczucie braku bliskiej, intymnej więzi i osoby, na której można polegać. Wiąże się z pozycjami sformułowanymi negatywnie, opisującymi odczuwane braki emocjonalne.
Samotność społeczna5 pozycji
Poczucie braku szerszej, angażującej sieci relacji i przynależności do grupy. Wiąże się z pozycjami sformułowanymi pozytywnie (dotyczącymi kontaktów społecznych), które przed sumowaniem odwraca się.
Wynik ogólny (poczucie samotności)11 pozycji
Łączny wskaźnik nasilenia samotności powstający po odwróceniu pozycji pozytywnych. W analizach polskich skalę traktuje się jako zasadniczo jednowymiarową, z dwoma czynnikami metody związanymi z kierunkiem sformułowania pozycji.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Jedenaście krótkich stwierdzeń o odczuciach dotyczących relacji z innymi. Sześć jest sformułowanych negatywnie i opisuje odczuwane braki (samotność), a pięć pozytywnie i opisuje poczucie osadzenia w relacjach. Pozycje pozytywne punktuje się odwrotnie, dzięki czemu wysoki wynik zawsze oznacza większą samotność. Zrównoważony układ pozycji pełni też funkcję kontroli tendencji do zaznaczania wszystkiego po jednej stronie skali.
- Skala odpowiedzi
- W polskich badaniach stosuje się najczęściej pięciostopniową skalę od zdecydowanie tak do zdecydowanie nie. W oryginalnej procedurze de Jong Gierveld odpowiedzi mają charakter kategorialny (tak, mniej więcej, nie) i przed sumowaniem są dychotomizowane. Wypełnienie zajmuje około 3-5 minut, badanie można prowadzić indywidualnie i grupowo.
- Normy i interpretacja
- Brak opublikowanych polskich norm. Skalę interpretuje się liniowo: im wyższy wynik, tym silniejsze poczucie samotności. W oryginalnej procedurze de Jong Gierveld po dychotomizacji odpowiedzi stosuje się orientacyjne progi (na przykład wyodrębnienie osób umiarkowanie i silnie samotnych), opisane w manualu autorki. W polskiej praktyce badawczej najczęściej pracuje się na wynikach surowych (korelacje, porównania grup), a nie na tabelach normalizacyjnych. Skala nie służy do diagnozy, lecz do pomiaru nasilenia samotności i porównań między osobami lub grupami.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Krótka i szybka w wypełnieniu (11 pozycji, 3-5 minut), wygodna w badaniach sondażowych
- •Zrównoważona konstrukcja pozycji pozytywnych i negatywnych ogranicza tendencję do jednostronnego odpowiadania
- •Rozróżnia samotność emocjonalną i społeczną, co pozwala precyzyjniej opisać rodzaj deficytu relacji
- •Dobra rzetelność w polskich badaniach (alfa około 0,89) i potwierdzona użyteczność wśród różnych grup wiekowych
Ograniczenia
- •Brak opublikowanych polskich norm: interpretacja wyłącznie liniowa, w odniesieniu do własnej próby lub grup porównawczych
- •Klucz odwróceń (numery pięciu pozycji pozytywnych) i dokładna procedura punktacji w polskiej adaptacji wymagają potwierdzenia w artykule walidacyjnym
- •Współistnieją różne procedury liczenia (dychotomizacja w oryginale, surowe odpowiedzi 5-stopniowe w części badań polskich), co utrudnia porównania
- •Samoopis samotności jest wrażliwy na aprobatę społeczną i wstyd, co może zaniżać deklaracje
- •Rama pomiaru jest ogólna (typowe odczucia), więc skala nie opisuje krótkotrwałych, sytuacyjnych stanów samotności
Budowa
- Liczba pozycji
- 11
- Format odpowiedzi
- w polskich badaniach skala 5-stopniowa (od zdecydowanie tak do zdecydowanie nie); w oryginale odpowiedzi kategorialne (tak / mniej wiecej / nie)
- Wersje
- pełna wersja 11 pozycji (5 sformułowanych pozytywnie, 6 negatywnie); istnieje też skrócona 6-pozycyjna wersja DJGLS-6 (de Jong Gierveld, van Tilburg, 2006)
Podskale
Pozycje pozytywne (dot. kontaktów społecznych)
Pozycje negatywne (dot. odczuwanych braków emocjonalnych)
Obliczanie wyników
- Metoda
- wynik ogólny: suma po odwróceniu pozycji pozytywnych; w oryginalnej procedurze de Jong Gierveld odpowiedzi dychotomizuje się przed sumowaniem; w polskich badaniach stosowano też sumowanie surowych odpowiedzi 5-stopniowych
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- DO WERYFIKACJI: numery 5 pozycji pozytywnych (odwracanych) i dokładna procedura punktacji w polskiej adaptacji – artykuł walidacyjny Grygiela i in. (2013) w European Journal of Psychological Assessment jest płatny
Jak policzyć wynik
Krok 1: odwróć punktację pięciu pozycji sformułowanych pozytywnie (dotyczących kontaktów społecznych). Dokładny wykaz tych pozycji ustal na podstawie klucza z artykułu walidacyjnego lub manualu de Jong Gierveld, bo pominięcie odwrócenia zafałszuje wynik ogólny.
Krok 2: zdecyduj o procedurze punktacji i opisz ją w pracy. W oryginale odpowiedzi dychotomizuje się (odpowiedzi wskazujące na samotność liczone jako 1) i sumuje, uzyskując wynik od 0 do 11. W wielu polskich badaniach sumuje się surowe odpowiedzi pięciostopniowe. Nie mieszaj obu podejść w jednym badaniu i podaj, którego użyłeś.
Krok 3: policz wynik ogólny, a jeśli analizujesz komponenty, osobno samotność emocjonalną (pozycje negatywne) i społeczną (pozycje pozytywne po odwróceniu). Braki w pojedynczych pozycjach zastępuj średnią z pozostałych pozycji danej osoby, przy większej liczbie braków wyłącz obserwację.
Krok 4: policz alfę Cronbacha dla swojej próby (dla wyniku ogólnego, a przy analizie komponentów także dla obu podskal) i zaraportuj ją w pracy. Nie przepisuj alfy z cudzego badania jako własnego wyniku.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- brak opublikowanych polskich norm; narzędzie badawcze interpretowane liniowo (w oryginale progi interpretacyjne wg manuala de Jong Gierveld)
- Interpretacja
- wyższy wynik = wyższe poczucie samotności
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Alfa Cronbacha
- 0,89
- Trafność
- polska adaptacja: potwierdzona użyteczność i struktura czynnikowa (jednowymiarowość z dwoma czynnikami metody związanymi z kierunkiem sformułowania pozycji) w badaniach Grygiela i in. (2013, EJPA; 2016 struktura wśród dzieci; 2019 Assessment – stabilność, rzetelność i trafność zewnętrzna wśród wczesnych adolescentów)
Dostępność
- Typ
- Darmowy
- Zgoda autora / licencja
- bezpłatnie do badań naukowych; oryginał: zgoda J. de Jong Gierveld (zasady w manualu skali)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- De Jong Gierveld Loneliness Scale
- Construct
- loneliness as a subjective appraisal of deficits in social relationships; comprises emotional loneliness (lack of a close bond) and social loneliness (lack of a wider network of relationships)
- Target group
- adults; the Polish version has also been studied among adolescents and children (Grygiel et al. 2016, 2019)
- Response format
- in Polish studies a 5-point scale (from definitely yes to definitely no); in the original, categorical responses (yes / more or less / no)
- Scoring
- total score: sum after reversing the positively worded items; in the original de Jong Gierveld procedure responses are dichotomized before summing; Polish studies have also summed the raw 5-point responses
- Norms / interpretation
- no published Polish norms; a research instrument interpreted linearly (in the original, interpretive thresholds per the de Jong Gierveld manual); higher score = greater loneliness
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Administration time
- approx. 3-5 minutes (11 items)
- Notes
- The main validation article (EJPA 2013) is paywalled; whether the record form is in its appendix was not confirmed. The structure (11 items: 5 positive, 6 negative; 5-point responses) and alpha 0.887 come from a Polish open-access article applying the scale – the alpha is from a secondary study, not the validation article. [TO VERIFY]: parameters from the original validation by Grygiel et al. (2013), the reverse-scoring key (numbers of the 5 positive items), exact scoring procedure of the Polish adaptation, and interpretive thresholds.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W rozdziale metodologicznym opisz narzędzie tak: nazwa i skrót (DJGLS), autorzy oryginału (de Jong Gierveld, Kamphuis, 1985) i polskiej adaptacji (Grygiel i in., 2013) z rokiem, liczba pozycji (11: 6 negatywnych, 5 pozytywnych), format skali (najczęściej pięciostopniowy w badaniach polskich), sposób liczenia wyniku z zaznaczeniem odwróceń pozycji pozytywnych, przyjęta procedura punktacji oraz rzetelność podana w literaturze obok rzetelności uzyskanej w Twojej próbie.
W wynikach raportuj: średnią i odchylenie standardowe wyniku ogólnego (i ewentualnie komponentów), alfę Cronbacha dla swojej próby, a przy porównaniach grup wielkość efektu. Przy korelacjach podaj współczynnik, poziom istotności i liczebność. Jeśli używasz progów z manualu, wskaż wprost źródło i wersję procedury.
Zaznacz brak polskich norm i liniowy charakter interpretacji. Skalę oryginalną udostępnia autorka bezpłatnie do badań (zasady w manualu), a polską wersję cytuj za Grygielem i współpracownikami (2013). Opisz też, którą procedurę punktacji przyjąłeś, bo jej wybór wpływa na porównywalność wyników z innymi pracami.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz diagnozy klinicznej (na przykład depresji): skala mierzy samotność, nie rozpoznaje zaburzeń
- •Gdy chcesz zmierzyć obiektywną wielkość sieci społecznej lub liczbę kontaktów, a nie subiektywne poczucie samotności
- •Gdy interesuje Cię chwilowy, sytuacyjny stan samotności (skala ujmuje ogólne, typowe odczucia)
- •Gdy zależy Ci wyłącznie na spostrzeganym wsparciu społecznym (właściwsze będą skale wsparcia, na przykład MSPSS)
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Poczucie samotności a nasilenie objawów depresyjnych u osób starszych
- Samotność emocjonalna i społeczna a spostrzegane wsparcie społeczne u studentów
- Poczucie samotności a intensywność korzystania z mediów społecznościowych wśród młodzieży
- Samotność a satysfakcja z życia i dobrostan psychiczny u osób dorosłych
- Poczucie samotności a stan cywilny i sytuacja rodzinna w wieku późnej dorosłości
- Samotność jako korelat lęku i jakości snu u młodych dorosłych
- Różnice w poczuciu samotności między osobami mieszkającymi samotnie a we wspólnym gospodarstwie domowym
- Samotność a prężność psychiczna jako moderator w radzeniu sobie z izolacją
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Struktura i trafność wśród wczesnych adolescentów
W polskich badaniach nad młodzieżą potwierdzono zasadniczo jednowymiarową strukturę skali z dwoma czynnikami metody (związanymi z kierunkiem sformułowania pozycji) oraz zadowalającą rzetelność, stabilność i trafność zewnętrzną narzędzia.
źródłoRzetelność w polskim badaniu stosującym skalę
W polskim badaniu wykorzystującym 11-pozycyjną wersję skali (5 pozycji pozytywnych, 6 negatywnych, odpowiedzi pięciostopniowe) uzyskano wysoką zgodność wewnętrzną wyniku ogólnego (alfa Cronbacha 0,887).
źródłoStruktura czynnikowa wśród dzieci
Analizy struktury czynnikowej skali wśród dzieci pokazują, że wykracza ona poza prosty podział na jedno- i wielowymiarowość: dobrze opisuje ją model uwzględniający czynniki metody wynikające z pozytywnego i negatywnego sformułowania pozycji.
źródłoPodobne narzędzia
Zrewidowana Skala Samotności UCLA (UCLA-R)
Również mierzy subiektywną samotność, ale traktuje ją jako jeden wymiar i nie rozdziela samotności emocjonalnej od społecznej.
Wielowymiarowa Skala Spostrzeganego Wsparcia Społecznego (MSPSS)
Mierzy spostrzegane wsparcie (rodzina, przyjaciele, bliska osoba), a nie samotność. Częsta zmienna powiązana z samotnością w jednym badaniu.
DJGLS-6 (skrócona, 6-pozycyjna wersja de Jong Gierveld, van Tilburg, 2006)
Krótsza wersja tej samej skali, z osobnymi podskalami samotności emocjonalnej i społecznej po 3 pozycje.
Bibliografia
- Grygiel, P., Humenny, G., Rębisz, S., Świtaj, P., Sikorska, J. (2013). Validating the Polish adaptation of the 11-item De Jong Gierveld Loneliness Scale. European Journal of Psychological Assessment, 29(2), 129-139.
- Grygiel, P., Humenny, G., Rębisz, S. (2019). Using the De Jong Gierveld Loneliness Scale with early adolescents: Factor structure, reliability, stability, and external validity. Assessment, 26(2), 151-165.
- de Jong Gierveld, J., Kamphuis, F. (1985). The development of a Rasch-type loneliness scale. Applied Psychological Measurement, 9(3), 289-299.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- artykuł open accesshttps://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1073191116682298
- artykuł open accesshttp://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-df579692-5eba-407b-a974-6bdba857c2ef/c/018_ETI_nr_Vol_7_1_Poczucie_samotnosci.pdf
- repozytoriumhttps://www.researchgate.net/publication/279957560_Poza_scisla_jedno-_i_wielowymiarowosc_Struktura_czynnikowa_skali_samotnosci_de_Jong_Gierveld_wsrod_dzieci
Uwagi
arkusz w aneksie artykułu: NIE POTWIERDZONO (główny artykuł walidacyjny EJPA 2013 płatny). Budowa (11 pozycji: 5 pozytywnych, 6 negatywnych; odpowiedzi 5-stopniowe) i alfa 0,887 wg polskiego artykułu OA stosującego skalę (Cichocka, Rębisz i in., Edukacja-Technika-Informatyka; PDF cejsh) – wartość alfa pochodzi z badania wtórnego, nie z artykułu walidacyjnego, stąd psychometria.do_weryfikacji=true. DO WERYFIKACJI: parametry z oryginalnej walidacji Grygiela i in. (2013), klucz odwróceń, progi interpretacyjne.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-18.