Skala Wsparcia Społecznego
spostrzegane wsparcie społeczne otrzymywane od wskazanych grup społecznych (np. rodzina, koledzy, nauczyciele, profesjonaliści); cztery rodzaje wsparcia wg typologii Tardy'ego: informacyjne, instrumentalne, wartościujące i emocjonalne
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Krystyna Kmiecik-Baran (1995)
- Grupa docelowa
- młodzież i dorośli; skala konstruowana z myślą o badaniach młodzieży, szeroko stosowana także w badaniach dorosłych (m.in. pacjentów)
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
Skala Wsparcia Społecznego Krystyny Kmiecik-Baran mierzy spostrzegane wsparcie społeczne, czyli subiektywną ocenę pomocy, jaką jednostka otrzymuje od wskazanych osób lub grup ze swojego otoczenia. Kluczowe jest słowo spostrzegane: narzędzie nie rejestruje obiektywnej, faktycznie udzielonej pomocy, lecz to, jak badany odbiera jej dostępność i jakość. W badaniach nad zdrowiem i radzeniem sobie ta subiektywna reprezentacja wsparcia bywa silniejszym predyktorem dobrostanu niż wsparcie rzeczywiście otrzymane, dlatego pomiar percepcji ma dużą wartość diagnostyczną i badawczą.
Podstawą teoretyczną jest typologia rodzajów wsparcia Charlesa Tardy'ego, w której wyróżnia się cztery jego postacie: wsparcie informacyjne (rady, wskazówki i informacje pomocne w rozwiązaniu problemu), instrumentalne (konkretna, materialna lub rzeczowa pomoc oraz działanie), wartościujące (komunikaty podtrzymujące poczucie własnej wartości i przydatności) oraz emocjonalne (bliskość, troska, akceptacja i poczucie przynależności). Skala odrębnie ujmuje każdy z tych czterech wymiarów, dzięki czemu opisuje nie tylko ogólny poziom wsparcia, ale też jego profil, czyli to, jakiego rodzaju pomocy jednostce brakuje najbardziej.
Charakterystyczną cechą narzędzia jest to, że wypełnia się je osobno dla każdej ocenianej grupy społecznej, na przykład rodziny, rówieśników, nauczycieli czy profesjonalistów. Pozwala to porównać, z jakiego źródła badany czerpie najwięcej wsparcia, i uchwycić różnice między relacjami. Odwrócony jest kierunek punktacji: im wyższy wynik, tym mniejsze spostrzegane wsparcie (24 punkty oznaczają wsparcie duże, a 120 punktów jego brak). Ta cecha bywa źródłem błędów w pracach, które mechanicznie zakładają, że wyższy wynik to więcej mierzonej cechy, dlatego kierunek liczenia trzeba w każdej analizie opisać jednoznacznie. Narzędzie ma charakter archiwalny: pochodzi z publikacji z 1995 roku i nie jest wydawane przez pracownię testową.
Typowe zastosowanie
Narzędzie jest szeroko wykorzystywane w polskich pracach empirycznych nad rolą wsparcia społecznego w zdrowiu, adaptacji i radzeniu sobie. Typowe konteksty to badania nad związkiem wsparcia z jakością życia pacjentów (w tym osób starszych i objętych opieką paliatywną), nad wsparciem w rodzinach dzieci z niepełnosprawnością, a także nad wsparciem rówieśniczym i szkolnym u młodzieży, dla której skala była pierwotnie konstruowana. Dzięki możliwości oceny wielu źródeł wsparcia sprawdza się w analizach porównujących rodzinę, rówieśników i instytucje.
Wymiary i podskale
Wsparcie informacyjne6 pozycjizakres 6–30
Spostrzegana dostępność rad, wskazówek i informacji, które pomagają zrozumieć sytuację i rozwiązać problem. Oceniane dla wskazanej grupy społecznej.
Wsparcie instrumentalne6 pozycjizakres 6–30
Spostrzegana pomoc rzeczowa i praktyczna: konkretne działanie, dobra materialne lub usługi ułatwiające poradzenie sobie z trudnością.
Wsparcie wartościujące6 pozycjizakres 6–30
Spostrzegane komunikaty podtrzymujące poczucie własnej wartości, kompetencji i przydatności, wzmacniające pozytywny obraz siebie.
Wsparcie emocjonalne6 pozycjizakres 6–30
Spostrzegana bliskość, troska, akceptacja i poczucie przynależności; przekaz, że można na kogoś liczyć i być wysłuchanym.
Wynik ogólny (spostrzegane wsparcie)24 pozycjizakres 24–120
Suma czterech podskal dla danej grupy społecznej. Uwaga na kierunek: wyższy wynik oznacza MNIEJSZE spostrzegane wsparcie. Kolejność pozycji wg artykułu Niepełnosprawność 13/2014: 1-6 instrumentalne, 7-12 informacyjne, 13-18 wartościujące, 19-24 emocjonalne.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Dwadzieścia cztery krótkie twierdzenia opisujące dostępność różnych form pomocy ze strony ocenianej grupy społecznej, po sześć na każdy z czterech rodzajów wsparcia. Według artykułu w czasopiśmie Niepełnosprawność (13/2014, za publikacją źródłową) około połowy twierdzeń jest sformułowanych negatywnie, co uwzględnia się przy obliczaniu wyniku. Dokładne numery pozycji odwracanych podaje wyłącznie podręcznik źródłowy z 1995 roku i pozostają one do zweryfikowania. Skalę wypełnia się odrębnie dla każdej relacji, którą chcemy ocenić, więc ten sam zestaw twierdzeń może być użyty wielokrotnie w jednym badaniu.
- Skala odpowiedzi
- Pięciostopniowa skala szacunkowa od 1 (tak) do 5 (nie), na której badany określa, w jakim stopniu dana forma wsparcia jest w jego odczuciu dostępna ze strony ocenianej osoby lub grupy. Ze względu na taki układ krańców niższe liczby oznaczają większe wsparcie, a wyższe jego brak.
- Normy i interpretacja
- Skala nie ma znormalizowanych norm populacyjnych. W obiegu naukowym stosuje się przedziały interpretacyjne wyniku surowego, przytaczane w artykułach korzystających z narzędzia: dla wyniku ogólnego około 24-48 to wsparcie wysokie, 49-72 przeciętne, a powyżej 72 niskie, przy czym dla pojedynczych podskal analogicznie 6-12 wysokie, 13-18 przeciętne, powyżej 18 niskie. Progi te należy traktować orientacyjnie i zawsze pamiętać o odwróconym kierunku punktacji. Wobec braku reprezentatywnej próby normalizacyjnej wyniki najlepiej interpretować względnie, porównując grupy lub źródła wsparcia w obrębie własnego badania, a nie odnosząc je do sztywnych punktów odcięcia. Charakterystyki liczbowe pozostają w części do zweryfikowania w publikacji źródłowej.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Różnicuje cztery rodzaje wsparcia wg typologii Tardy'ego, co daje profil, a nie tylko wynik ogólny
- •Pozwala oceniać wsparcie osobno dla każdego źródła (rodzina, rówieśnicy, nauczyciele, profesjonaliści)
- •Zakorzeniona w spójnej teorii wsparcia i szeroko cytowana w polskiej literaturze nad zdrowiem
- •Dostępna do wglądu w publikacjach naukowych, bez opłat licencyjnych typowych dla testów komercyjnych
Ograniczenia
- •Odwrócony kierunek punktacji (wyższy wynik = mniejsze wsparcie) łatwo prowadzi do błędów interpretacyjnych, a w źródłach wtórnych pojawiają się sprzeczne opisy
- •Brak reprezentatywnych norm populacyjnych; przedziały interpretacyjne mają charakter orientacyjny
- •Narzędzie archiwalne z 1995 roku; podręcznik źródłowy nie jest dostępny w otwartym dostępie
- •Pomiar samoopisowy, wrażliwy na aprobatę społeczną i chwilowy nastrój
- •Dokładne numery pozycji sformułowanych negatywnie oraz rzetelność podskal pozostają do zweryfikowania
Budowa
- Liczba pozycji
- 24
- Format odpowiedzi
- skala 5-stopniowa od 1 'tak' do 5 'nie' (wynik ogólny 24-120 pkt)
- Wersje
- jedna wersja; skala wypełniana oddzielnie dla każdej ocenianej grupy społecznej
Podskale
Wsparcie informacyjne
- Pozycje: 7, 8, 9, 10, 11, 12
- Zakres: 6–30
Wsparcie instrumentalne
- Pozycje: 1, 2, 3, 4, 5, 6
- Zakres: 6–30
Wsparcie wartościujące
- Pozycje: 13, 14, 15, 16, 17, 18
- Zakres: 6–30
Wsparcie emocjonalne
- Pozycje: 19, 20, 21, 22, 23, 24
- Zakres: 6–30
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma punktów: wynik ogólny 24-120 oraz wyniki 4 podskal (po 6 pozycji); im WIĘCEJ punktów, tym NIŻSZE spostrzegane wsparcie (24 pkt = duże wsparcie, 120 pkt = brak wsparcia)
- Zakres wyniku
- 24–120
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- Kierunek punktacji ROZSTRZYGNIĘTY (weryfikacja krzyżowa 2026-07-18): wyższy wynik = MNIEJSZE spostrzegane wsparcie. Potwierdzają to niezależnie dwa artykuły OA cytujące wprost publikację źródłową Kmiecik-Baran (1995, s. 201-214): Bieńkowska, Zaborniak-Sobczak (Niepełnosprawność 13/2014, s. 144: 'Wyższy wynik świadczy o mniejszym poziomie otrzymywanego wsparcia społecznego'; odpowiedzi od 1 'tak' do 5 'nie'; połowa z 24 twierdzeń ma charakter negatywny, co uwzględnia się przy obliczaniu) oraz Geriatria 2015. Wariant przeciwny z Gerontologii 1/2023 uznany za błąd wtórny. Kolejność podskal wg Niepełnosprawność 2014: pozycje 1-6 wsparcie instrumentalne, 7-12 informacyjne, 13-18 wartościujące, 19-24 emocjonalne. DO WERYFIKACJI: numery konkretnych pozycji negatywnych (odwracanych) - tylko w publikacji źródłowej.
Jak policzyć wynik
Krok 1: dla każdej ocenianej grupy społecznej policz cztery wyniki podskal, sumując po sześć odpowiadających im twierdzeń, a następnie wynik ogólny jako sumę wszystkich 24 pozycji. Wynik ogólny mieści się w przedziale 24-120, a każda podskala w przedziale 6-30.
Krok 2: pamiętaj o kierunku punktacji. Wyższy wynik oznacza mniejsze spostrzegane wsparcie (24 punkty to wsparcie duże, 120 punktów to jego brak). Jest to najczęstsze źródło pomyłek: nie odwracaj interpretacji ani nie zakładaj, że więcej punktów to więcej wsparcia.
Krok 3: uwzględnij twierdzenia sformułowane negatywnie. Około połowa pozycji ma taki charakter i podlega odpowiedniemu przeliczeniu przy obliczaniu wyniku, zgodnie z instrukcją z podręcznika źródłowego. Ponieważ dokładne numery tych pozycji nie są potwierdzone w otwartych źródłach, przy samodzielnym liczeniu koniecznie sięgnij po publikację Kmiecik-Baran z 1995 roku, aby nie pomylić kierunku dla poszczególnych stwierdzeń.
Krok 4: jeśli porównujesz kilka źródeł wsparcia, licz wyniki osobno dla każdej relacji i dopiero potem je zestawiaj. W pracy zaraportuj alfę Cronbacha uzyskaną we własnej próbie, ponieważ dla polskiej wersji publikowana jest głównie rzetelność całej skali (około 0,83), a rzetelności podskal pozostają do zweryfikowania.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- przedziały interpretacyjne wyniku surowego (brak norm populacyjnych)
- Interpretacja
- wynik ogólny: 24-48 wsparcie wysokie, 49-72 przeciętne, powyżej 72 niskie; podskale: 6-12 wysokie, 13-18 przeciętne, powyżej 18 niskie (wg artykułu OA stosującego skalę)
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Alfa Cronbacha
- 0,83 dla całej skali (wartość przywoływana w recenzowanym artykule OA Gerontologia 1/2023 za publikacją źródłową Kmiecik-Baran)
Dostępność
- Typ
- Dostępność nieznana
- Wydawca / źródło
- publikacja w Przeglądzie Psychologicznym (1995); skala szeroko przedrukowywana w pracach naukowych
- Zgoda autora / licencja
- DO WERYFIKACJI: zasady wykorzystania – kontakt z autorką lub warunki wskazane w publikacji źródłowej
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Social Support Scale (SWS, Kmiecik-Baran)
- Construct
- perceived social support received from specified social groups (e.g. family, peers, teachers, professionals); four types of support per Tardy's typology: informational, instrumental, appraisal, and emotional
- Target group
- adolescents and adults; the scale was designed for research with adolescents but is widely used with adults as well (including patients)
- Response format
- 5-point scale from 1 'yes' to 5 'no' (total score 24-120 points)
- Scoring
- sum of points: total score 24-120 plus scores for 4 subscales (6 items each); the MORE points, the LOWER the perceived support (24 points = high support, 120 points = no support)
- Norms / interpretation
- interpretive ranges of the raw score (no population norms): total score 24-48 high support, 49-72 average, above 72 low; subscales: 6-12 high, 13-18 average, above 18 low (per an open-access article using the scale)
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Notes
- Record form not reprinted in the open-access articles; it appears in the source publication (Przeglad Psychologiczny, 1995), which is not available in open access. NOTE – SWS abbreviation collides with the Scheler Values Scale (separate entry). Scoring direction resolved by cross-verification: higher score = lower perceived support, confirmed independently by two open-access articles citing the source publication; half of the 24 statements are negatively worded, which is taken into account in scoring. Subscale order: instrumental items 1-6, informational 7-12, appraisal 13-18, emotional 19-24. Alpha 0.83 for the full scale (cited after the source publication). [TO VERIFY]: numbers of the negatively worded (reverse-scored) items, subscale alphas, terms of use (contact the author).
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy. Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W opisie narzędzia w pracy podaj: pełną nazwę i autorkę (Kmiecik-Baran, 1995), liczbę pozycji (24), cztery podskale wsparcia wg typologii Tardy'ego, format odpowiedzi od 1 (tak) do 5 (nie), zakres wyniku (24-120) oraz, co szczególnie ważne, kierunek punktacji, w którym wyższy wynik oznacza mniejsze wsparcie. Zaznacz też, że skalę wypełnia się osobno dla każdej ocenianej grupy społecznej.
W wynikach raportuj średnie i odchylenia standardowe dla wyniku ogólnego i podskal, alfę Cronbacha z własnej próby, a przy porównaniach grup lub źródeł wsparcia także wielkość efektu. Przy korelacjach ze zmiennymi zdrowia lub dobrostanu zwróć uwagę na znak współczynnika, który przy odwróconej punktacji bywa mylący.
Zadbaj o dostęp do publikacji źródłowej (Przegląd Psychologiczny, 1995), bo tylko tam znajdziesz pełny arkusz, instrukcję punktacji i numery pozycji negatywnych. W przypisie warto odnotować, że skrót SWS bywa mylony ze Skalą Wartości Schelerowskich, oraz opisać rozbieżność opisów kierunku punktacji spotykaną w źródłach wtórnych.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz znormalizowanego, unormowanego pomiaru z punktami odcięcia dla populacji ogólnej
- •Gdy interesuje Cię obiektywna, faktycznie udzielona pomoc, a nie jej subiektywna percepcja
- •Gdy nie możesz dotrzeć do podręcznika źródłowego i nie znasz numerów pozycji negatywnych ani zasad ich przeliczania
- •Gdy badasz małe dzieci lub osoby, dla których forma szacunkowa 1-5 może być niejasna
- •Gdy do celu wystarczy krótsze, aktualnie wydawane i unormowane narzędzie pomiaru wsparcia
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Spostrzegane wsparcie społeczne a jakość życia pacjentów w starszym wieku objętych opieką paliatywną
- Rodzaje wsparcia (informacyjne, instrumentalne, wartościujące, emocjonalne) a radzenie sobie ze stresem u młodzieży
- Wsparcie społeczne rodziców dzieci z niepełnosprawnością a kształtowanie się postaw rodzicielskich
- Źródła wsparcia (rodzina, rówieśnicy, nauczyciele) a poczucie alienacji w okresie dorastania
- Spostrzegane wsparcie społeczne a nasilenie objawów depresyjnych u osób przewlekle chorych
- Profil wsparcia społecznego a satysfakcja z życia w grupie studentów
- Różnice w spostrzeganym wsparciu między osobami samotnymi a pozostającymi w związkach
- Wsparcie emocjonalne ze strony rodziny a poczucie własnej skuteczności u nastolatków
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Wsparcie a postawy rodzicielskie
W badaniu rodziców dzieci z wadą słuchu skalę wykorzystano do opisu związku spostrzeganego wsparcia z kształtowaniem się postaw rodzicielskich. Autorki cytują wprost publikację źródłową Kmiecik-Baran (1995), potwierdzając format odpowiedzi od 1 (tak) do 5 (nie), kolejność podskal oraz zasadę, że wyższy wynik oznacza mniejsze wsparcie.
źródłoWsparcie a jakość życia w opiece paliatywnej
W badaniu pacjentów z chorobą nowotworową w starszym wieku skalę zastosowano łącznie z pomiarem jakości życia. Praca opisuje budowę narzędzia (24 pozycje, cztery podskale po sześć, zakres 24-120) oraz przedziały interpretacyjne wyniku surowego.
źródłoRzetelność i rozbieżności w opisie punktacji
Artykuł z Gerontologii (1/2023) przywołuje za publikacją źródłową współczynnik alfa Cronbacha około 0,83 dla całej skali. Zarazem porównanie źródeł wtórnych ujawnia rozbieżne opisy kierunku punktacji, co w kontroli danych uznano za wtórny błąd i rozstrzygnięto na korzyść wersji: wyższy wynik = mniejsze wsparcie.
źródłoPodobne narzędzia
PAI (Test Poczucia Alienacji-Integracji)
Narzędzie tej samej autorki z pakietu do rozpoznawania zagrożeń społecznych w szkole; mierzy poczucie alienacji, a nie dostępność wsparcia.
Narzędzia do Rozpoznawania Zagrożeń Społecznych w Szkole (Kmiecik-Baran)
Zbiorczy pakiet Kmiecik-Baran, w którego skład wchodzi także skala wsparcia; wpis opisuje całość zestawu.
SWS (Skala Wartości Schelerowskich)
Zupełnie inne narzędzie o tym samym skrócie; mierzy preferencje wartości, nie wsparcie. Uwaga na kolizję skrótu.
Bibliografia
- Kmiecik-Baran, K. (1995). Skala wsparcia społecznego. Teoria i właściwości psychometryczne. Przegląd Psychologiczny, 38(1-2), 201-214.
- Bieńkowska, K., Zaborniak-Sobczak, M. (2014). Wsparcie społeczne i jego związek z kształtowaniem się postaw rodzicielskich wobec dzieci z wadą słuchu. Niepełnosprawność, 13, 139-152.
- Zielińska-Więczkowska, H., Żychlińska, E., Muszalik, M., Kędziora-Kornatowska, K. (2015). Ocena jakości życia i wsparcia społecznego pacjentów z chorobą nowotworową w starszym wieku objętych opieką paliatywną. Geriatria, 9, 227-234.
Źródła
- artykuł open accesshttps://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201504_Geriatria_003.pdf
- artykuł open accesshttps://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2023/04/Gerontologia_1_2023_03.pdf
- repozytoriumhttps://search.worldcat.org/title/Skala-wsparcia-spolecznego-:-teoria-i-wlasciwosci-psychometryczne/oclc/998546624
- artykuł open accesshttps://bazhum.muzhp.pl/media/texts/niepenosprawnosc/2014-numer-13/niepelnosprawnosc-r2014-t-n13-s139-152.pdf
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
Uwagi
arkusz w aneksie artykułu: NIE (artykuły OA Geriatria 2015 i Gerontologia 1/2023 opisują skalę i psychometrię, ale nie przedrukowują arkusza; arkusz w publikacji źródłowej Przegląd Psychologiczny 1995). UWAGA - kolizja skrótu SWS ze Skalą Wartości Schelerowskich (osobny wpis sws-schelerowskie). Budowa (24 pozycje, 4 podskale po 6, zakres 24-120, przedziały interpretacyjne) potwierdzona w OA Geriatria 2015. Kierunek punktacji rozstrzygnięty w QA 2026-07-18: wyższy wynik = mniejsze wsparcie (Niepełnosprawność 13/2014 + Geriatria 2015, oba za Kmiecik-Baran 1995); format odpowiedzi 1 'tak' - 5 'nie' i kolejność podskal (instrumentalne 1-6, informacyjne 7-12, wartościujące 13-18, emocjonalne 19-24) za Niepełnosprawność 13/2014. Alfa 0,83 z OA Gerontologia 1/2023. Publikacja źródłowa (1995) nie jest dostępna w OA (stan 2026-07). DO WERYFIKACJI: numery pozycji negatywnych, alfy podskal.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-18.