Skala Oceny Wsparcia Społecznego
Interpersonal Support Evaluation List - 40 v. General Population
spostrzegana dostępność wsparcia społecznego (ujęcie funkcjonalne Cohena): wsparcie materialne, przynależność, samoocena przez porównania, wsparcie informacyjno-oceniające
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- S. Cohen, H. M. Hoberman (1983)
- Polska adaptacja
- D. Zarzycka, B. Śpila, I. Wrońska, M. Makara-Studzińska (2010)
- Grupa docelowa
- dorośli, populacja ogólna (wersja GP); polska walidacja na studentach; istnieje też wersja studencka ISEL-48 v. Coll.
- Czas badania
- ok. 10 minut
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
ISEL mierzy spostrzeganą dostępność wsparcia społecznego, ale robi to w sposób odmienny od większości narzędzi z tego obszaru. Podczas gdy popularne skale pytają, od kogo badany może oczekiwać pomocy, ISEL pyta, jakiego rodzaju pomoc jest dla niego dostępna. To ujęcie funkcjonalne: wsparcie rozkłada się na cztery jakościowo różne zasoby, a nie na trzy źródła. Wybór między ISEL a narzędziami źródłowymi to zatem wybór między dwoma sposobami krojenia tego samego zjawiska i powinien wynikać z pytania badawczego.
Narzędzie powstało w laboratorium Sheldona Cohena, tego samego, który stworzył Skalę Odczuwanego Stresu PSS. Nie jest to przypadek: ISEL zbudowano po to, by testować hipotezę buforującą, czyli przypuszczenie, że wsparcie społeczne nie tyle poprawia zdrowie bezpośrednio, ile łagodzi wpływ stresu na zdrowie. Aby taką hipotezę sensownie sprawdzić, potrzebne było narzędzie rozdzielające funkcje wsparcia, bo różne stresory wymagają różnych zasobów: utrata pracy wymaga wsparcia materialnego, decyzja życiowa wymaga rady i oceny, a poczucie wyobcowania wymaga przynależności. Skala miała pozwolić na wykrycie dopasowania między rodzajem stresora a rodzajem dostępnego wsparcia.
Cztery wyodrębnione zasoby to: wsparcie materialne, czyli dostępność konkretnej, praktycznej pomocy; przynależność, czyli dostępność ludzi, z którymi można spędzać czas i robić rzeczy wspólnie; samoocena, czyli dostępność porównań społecznych korzystnych dla poczucia własnej wartości; oraz wsparcie oceniające, czyli dostępność kogoś, z kim można omówić problem i uzyskać informację zwrotną.
Polska sytuacja tego narzędzia jest nietypowa i wymaga uwagi przy cytowaniu. Funkcjonują co najmniej trzy niezależne polskie opracowania: adaptacja wersji dla populacji ogólnej ISEL-40 v. GP (Zarzycka i wsp., 2010), adaptacja wersji studenckiej ISEL-48 v. Coll. (Zarzycka i wsp., 2017) oraz wcześniejsza próba adaptacji i walidacji Szlachty z 2009 roku opublikowana w Przeglądzie Psychologicznym. To nie są warianty tej samej wersji, tylko osobne opracowania, więc w pracy trzeba jednoznacznie wskazać, z którego się korzysta.
Typowe zastosowanie
Narzędzie z wyboru wszędzie tam, gdzie pytanie badawcze dotyczy rodzaju, a nie źródła wsparcia, oraz wszędzie tam, gdzie testuje się hipotezę buforującą. Klasyczny schemat takiego badania to sprawdzenie, czy związek między nasileniem stresu a wskaźnikiem zdrowia jest słabszy u osób o wysokim wsparciu, przy czym ISEL pozwala dodatkowo sprawdzić, który konkretnie zasób pełni funkcję bufora. W Polsce narzędzie jest szczególnie chętnie wykorzystywane w badaniach pielęgniarskich i z zakresu zdrowia publicznego, co wynika z afiliacji zespołu adaptacyjnego i z publikacji w czasopismach medycznych. Typowe konteksty to: wsparcie a przystosowanie do choroby przewlekłej, wsparcie a wypalenie zawodowe personelu medycznego, wsparcie a jakość życia pacjentów, wsparcie a nasilenie lęku i depresji (w polskiej walidacji kryterium stanowiła Szpitalna Skala Lęku i Depresji HADS). Drugi obszar to badania nad zdrowiem somatycznym i mechanizmami psychoneuroimmunologicznymi, kontynuujące linię badawczą samego Cohena, w których spostrzegana dostępność wsparcia okazywała się predyktorem odporności na infekcje i przebiegu chorób. Trzeci to badania nad samotnością i izolacją społeczną, gdzie podskala przynależności ma szczególne znaczenie.
Wymiary i podskale
Wsparcie materialne (Tangible)10 pozycjizakres 0–10
Spostrzegana dostępność konkretnej, praktycznej pomocy: kogoś, kto pożyczy pieniądze, podwiezie, pomoże przy przeprowadzce, zaopiekuje się w chorobie. Zasób najbardziej wymierny i najłatwiejszy do oceny przez badanego. W polskiej walidacji podskala uzyskała zgodność wewnętrzną 0,83, najwyższą spośród raportowanych jednostkowo. Zakres 0-10.
Przynależność (Belonging)10 pozycjizakres 0–10
Spostrzegana dostępność osób, z którymi można spędzać czas, podejmować wspólne aktywności i po prostu być razem. Nie chodzi o pomoc w kryzysie, ale o codzienną obecność ludzi i poczucie bycia częścią grupy. To zasób najściślej powiązany z poczuciem samotności i najczęściej deficytowy u osób izolowanych społecznie. Zakres 0-10; alfa w polskiej próbie mieści się w podanym zbiorczo przedziale 0,71-0,84.
Samoocena (Self-Esteem)10 pozycjizakres 0–10
Dostępność wsparcia dla poczucia własnej wartości poprzez korzystne porównania społeczne: przekonanie, że w porównaniu z innymi badany wypada dobrze i że otoczenie ceni go tak samo jak innych. Podskala nietypowa i nieobecna w większości narzędzi wsparcia, wyodrębniona właśnie dlatego, że w oryginalnych badaniach Cohena silnie wiązała się z samooceną (korelacja 0,74 ze Skalą Samooceny Rosenberga). W polskiej walidacji alfa 0,74. Zakres 0-10.
Wsparcie oceniające (Appraisal)10 pozycjizakres 0–10
Dostępność kogoś, z kim można omówić własne problemy, kto wysłucha i pomoże spojrzeć na sprawę z innej strony. Bliskie temu, co w innych klasyfikacjach nazywa się wsparciem informacyjnym lub emocjonalno-poznawczym. Kluczowe przy stresorach wymagających decyzji i przewartościowania sytuacji. Zakres 0-10; alfa w podanym zbiorczo przedziale 0,71-0,84.
Wynik ogólny (spostrzegana dostępność wsparcia)40 pozycjizakres 0–40
Suma wszystkich czterdziestu pozycji, zakres 0-40 przy punktacji zerojedynkowej zastosowanej w polskiej adaptacji. Traktowany jako globalny wskaźnik dostępności zasobów wsparcia. Rzetelność bardzo wysoka: 0,91 w pierwszym etapie polskiej walidacji (N = 172) i 0,92 w drugim, wobec 0,87 w wersji oryginalnej.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Czterdzieści stwierdzeń opisujących dostępność określonego rodzaju wsparcia w życiu badanego, po dziesięć na każdą z czterech podskal. Pozycje ułożone są naprzemiennie, to znaczy stwierdzenia należące do jednej podskali nie sąsiadują ze sobą, co utrudnia badanemu domyślenie się struktury narzędzia i odpowiadanie schematyczne. Stwierdzenia odnoszą się do sytuacji hipotetycznych (czy gdyby coś się zdarzyło, znalazłby się ktoś, kto pomoże) oraz do stanu bieżącego relacji badanego. Część stwierdzeń sformułowana jest w kierunku przeciwnym, to znaczy zgoda z nimi oznacza brak wsparcia, i te pozycje punktuje się odwrotnie. W tabelach polskiego artykułu adaptacyjnego zaznaczono to oznaczeniami przy pozycjach, a pełne wartościowanie punktowe załączono do artykułu. Rozłożenie pozycji odwróconych po całej skali jest tu funkcjonalne: przy czterdziestu jednorodnie sformułowanych pozycjach ryzyko odpowiadania bez czytania byłoby wysokie. Warto zwrócić uwagę, że ISEL-40 jest narzędziem wyraźnie dłuższym od typowych skal wsparcia i to jego długość, a nie właściwości psychometryczne, bywa głównym powodem wybierania krótszych alternatyw.
- Skala odpowiedzi
- W polskiej adaptacji ISEL-40 v. GP zastosowano format dychotomiczny: badany przy każdym stwierdzeniu wskazuje, czy jest ono w jego przypadku prawdopodobnie prawdziwe, czy prawdopodobnie fałszywe, a odpowiedź wskazująca na dostępność wsparcia punktowana jest jako 1, przeciwna jako 0. Daje to wynik ogólny w przedziale 0-40 i wyniki podskal 0-10. Tu pojawia się rozbieżność, o której trzeba wiedzieć przed zaplanowaniem badania. Materiały udostępniane przez laboratorium Sheldona Cohena opisują ISEL w wersji czterostopniowej, punktowanej 0-3 albo 1-4, z odpowiedziami od zdecydowanie prawda do zdecydowanie fałsz. Polska adaptacja Zarzyckiej i współpracowników opiera się natomiast na formacie dwustopniowym. Konsekwencja jest praktyczna: wyników uzyskanych polską wersją nie da się porównywać wprost z wynikami z badań zagranicznych stosujących skalę czterostopniową, bo różnią się nie tylko zakresem, ale i rozdzielczością pomiaru. W metodologii pracy trzeba wprost napisać, którego formatu się użyło. Wypełnienie zajmuje około dziesięciu minut.
- Normy i interpretacja
- Polska adaptacja nie zawiera norm ani punktów odcięcia, a autorzy sami oznaczają ten obszar jako wymagający dalszych prac. Interpretacja opiera się wyłącznie na wyniku surowym i na porównaniach: im wyższy wynik, tym większa spostrzegana dostępność wsparcia. W praktyce badawczej porównuje się grupy między sobą albo koreluje wyniki z innymi zmiennymi, nie odnosi się ich natomiast do żadnych progów. Ograniczeniem jest tu charakter próby walidacyjnej. Polska walidacja wersji dla populacji ogólnej przeprowadzona została na 172 studentach, czyli na grupie, która nie reprezentuje populacji ogólnej mimo nazwy wersji. Oznacza to, że nawet gdyby ktoś chciał traktować statystyki opisowe z tego badania jako wartości odniesienia, byłyby one adekwatne co najwyżej dla młodych osób uczących się. Osobna adaptacja wersji studenckiej ISEL-48 v. Coll. z 2017 roku jest dla tej grupy właściwszym wyborem. Bardziej informacyjny od wyniku ogólnego bywa profil czterech podskal. Skoro całe uzasadnienie konstrukcji narzędzia opiera się na tym, że różne rodzaje wsparcia pełnią różne funkcje, sprowadzanie wyniku do jednej liczby marnuje główną zaletę ISEL. Jeżeli pytanie badawcze nie wymaga wskaźnika globalnego, warto pracować na podskalach.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Jedyne szeroko stosowane w Polsce narzędzie ujmujące wsparcie funkcjonalnie, według rodzaju zasobu, a nie według źródła – umożliwia testowanie dopasowania między rodzajem stresora a rodzajem dostępnego wsparcia
- •Bardzo wysoka rzetelność polskiej wersji: 0,91 i 0,92 w dwóch etapach walidacji dla wyniku ogólnego, wobec 0,87 w oryginale, przy alfach podskal 0,71-0,84
- •Dobrze udokumentowana stabilność wersji oryginalnej w trzech odstępach czasowych (0,87 po dwóch dniach, 0,70 po sześciu tygodniach i 0,74 po sześciu miesiącach), co czyni ją przydatną w badaniach podłużnych
- •Bezpłatna, z pełną polską wersją arkusza, instrukcją i wartościowaniem punktowym opublikowanymi w aneksie artykułu w otwartym dostępie, a wersje angielskie dostępne na stronie laboratorium autora
Ograniczenia
- •Rozbieżność formatu odpowiedzi między polską adaptacją (dwustopniowa, punktacja 0-1) a materiałami źródłowymi laboratorium Cohena (czterostopniowa, 0-3 lub 1-4) uniemożliwia bezpośrednie porównywanie wyników z badaniami zagranicznymi
- •Format dychotomiczny zastosowany w polskiej wersji obniża rozdzielczość pomiaru i czułość na różnice indywidualne w porównaniu ze skalami wielostopniowymi
- •Wersja dla populacji ogólnej została w Polsce zwalidowana na próbie 172 studentów, czyli na grupie niereprezentatywnej dla populacji, do której jest adresowana
- •Współistnienie kilku niezależnych polskich opracowań (Zarzycka i wsp. 2010 i 2017, Szlachta 2009) powoduje zamieszanie w cytowaniach i utrudnia porównywanie wyników między polskimi badaniami
- •Czterdzieści pozycji to dużo jak na pomiar jednego konstruktu, zwłaszcza w rozbudowanych bateriach kwestionariuszy, gdzie długość zwiększa ryzyko zmęczenia i odpowiadania schematycznego
- •Brak norm polskich oraz niepełne dane o rzetelności poszczególnych podskal (wartości jednostkowe wymagają odczytania z tabel artykułu, a nie z podanego zbiorczo przedziału)
Budowa
- Liczba pozycji
- 40
- Format odpowiedzi
- pozycje dychotomiczne: "prawdopodobnie prawda" / "prawdopodobnie fałsz" (1 / 0)
- Wersje
- ISEL-40 v. GP (populacja ogólna, 40 pozycji; polska adaptacja Zarzycka i in., 2010)
- ISEL-48 v. Coll. (wersja studencka, 48 pozycji; polska adaptacja Zarzycka i in., 2017)
- ISEL-12 (skrócona, bez polskiej walidacji OA)
Podskale
Wsparcie faktyczne/materialne (Tangible Scale)
- Zakres: 0–10
- Alfa Cronbacha: 0,83
Przynależność (Belonging Scale)
- Zakres: 0–10
Samoocena (Self-Esteem Scale)
- Zakres: 0–10
- Alfa Cronbacha: 0,74
Poczucie własnej wartości / ocena (Appraisal Scale)
- Zakres: 0–10
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma punktów: odpowiedź wskazująca na dostępność wsparcia = 1, przeciwna = 0; wynik ogólny 0-40, podskale 0-10; pozycje ułożone naprzemiennie względem podskal
- Zakres wyniku
- 0–40
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- część stwierdzeń sformułowana negatywnie i punktowana odwrotnie (oznaczenia TP/TF przy pozycjach w tabelach artykułu); pełne wartościowanie punktowe załączone do artykułu OA; DO WERYFIKACJI: wypis numerów pozycji odwróconych wprost z arkusza
Jak policzyć wynik
Krok 1: ustal, którą wersję i który format punktacji stosujesz, i zapisz to w metodologii. To w przypadku ISEL najważniejszy krok, bo błąd popełniony tutaj unieważnia wszystkie dalsze porównania. Polska adaptacja wersji dla populacji ogólnej używa formatu dwustopniowego z punktacją 0-1 i zakresem 0-40, natomiast materiały laboratorium Cohena opisują format czterostopniowy z punktacją 0-3 lub 1-4. Jeśli korzystasz z arkusza z aneksu polskiego artykułu, obowiązuje cię punktacja tam podana.
Krok 2: odwróć pozycje sformułowane negatywnie. Część stwierdzeń jest tak skonstruowana, że zgoda z nimi oznacza brak wsparcia, i te pozycje punktuje się odwrotnie. Numery i wartościowanie znajdziesz w tabelach oraz w aneksie artykułu adaptacyjnego; nie zgaduj ich na podstawie treści, bo pomyłka przy kilku pozycjach istotnie zniekształca wynik podskali liczącej tylko dziesięć pozycji. Zawsze pracuj z arkuszem i kluczem z tego samego źródła.
Krok 3: policz cztery wyniki podskal i wynik ogólny. Każda podskala to suma jej dziesięciu pozycji (zakres 0-10 przy punktacji zerojedynkowej), a wynik ogólny to suma wszystkich czterdziestu pozycji (0-40). Ponieważ wszystkie podskale mają tę samą liczbę pozycji i ten sam zakres, można je porównywać ze sobą wprost. Przy brakach danych standardowe podejście laboratorium autora to policzenie średniej z pozycji wypełnionych i pomnożenie jej przez liczbę pozycji w skali, pod warunkiem że wypełniono co najmniej około trzech czwartych pozycji danej podskali; przy większych brakach obserwację lepiej wyłączyć.
Krok 4: dobierz analizę i unikaj typowych błędów. Przy punktacji zerojedynkowej rozkład sum bywa skośny, więc sprawdź go przed analizami parametrycznymi. Do oceny zgodności wewnętrznej pozycji dychotomicznych właściwszy niż zwykła alfa Cronbacha jest współczynnik Kudera-Richardsona KR-20 (matematycznie równoważny alfie dla pozycji zerojedynkowych, ale poprawnie nazwany). Najczęstsze błędy to: pominięcie odwracania pozycji, mieszanie wersji ISEL-40 i ISEL-48 w jednym badaniu, porównywanie wyników polskiej wersji dwustopniowej z zagranicznymi wynikami czterostopniowymi bez zaznaczenia różnicy formatu, sprowadzanie wyniku do samej sumy ogólnej mimo że cała wartość narzędzia tkwi w profilu podskal, oraz cytowanie adaptacji Szlachty przy korzystaniu z arkusza Zarzyckiej i odwrotnie.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- brak norm polskich; interpretacja na podstawie wyniku surowego i porównań grupowych
- Interpretacja
- wyższy wynik = wyższe spostrzegane wsparcie społeczne
- Próba normalizacyjna
- polska walidacja: I etap N=172 studentów, II etap powtórzone badanie (test-retest)
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- polska wersja: cała skala 0,91 (I etap, N=172) i 0,92 (II etap); podskale 0,71-0,84 (m.in. wsparcie materialne 0,83; samoocena 0,74); oryginał Cohena: cała skala 0,87, podskale 0,67-0,84
- Stabilność (test-retest)
- oryginał: 2 dni r=0,87; 6 tygodni r=0,70; 6 miesięcy r=0,74 (wynik ogólny); polska walidacja obejmowała ocenę test-retest (metoda dwukrotnego badania)
- Trafność
- trafność kryterialna: w oryginale korelacja 0,74 z Skalą Samooceny Rosenberga i 0,31 z oceną jakości relacji z partnerem; w polskiej walidacji kryterium stanowiła Szpitalna Skala Lęku i Depresji (HADS)
Dostępność
- Typ
- Darmowy
- Zgoda autora / licencja
- do badań naukowych z cytowaniem; oryginał Cohena dostępny publicznie (strona Laboratory for the Study of Stress, Immunity and Disease, CMU)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Interpersonal Support Evaluation List - 40 v. General Population
- Construct
- Perceived availability of social support (Cohen's functional approach): tangible support, belonging, self-esteem through comparisons, appraisal (informational-evaluative) support
- Target group
- Adults, general population (GP version); Polish validation on university students; a student version, ISEL-48 v. Coll., also exists
- Response format
- Dichotomous items: 'probably true' / 'probably false' (1 / 0)
- Scoring
- Sum of points: a response indicating support availability = 1, the opposite = 0; total score 0-40, subscales 0-10; items alternate across subscales; some statements are negatively worded and reverse-scored (TP/TF markings by items in the article tables)
- Norms / interpretation
- No Polish norms; interpretation based on the raw score and group comparisons; higher score = higher perceived social support
- Normative sample
- Polish validation: stage I N=172 university students, stage II repeated assessment (test-retest)
- Procedure
- Self-report; individual or group administration
- Administration time
- Approx. 10 minutes
- Notes
- Questionnaire in the article appendix: YES (the full Polish ISEL-40 v. GP version with point values and instructions at the end of the OA article, Psychiatria 2010;7(3):83-94). All figures from the OA full text. Polish version: total scale alpha 0.91 (stage I, N=172) and 0.92 (stage II); subscales 0.71-0.84 (e.g. tangible support 0.83; self-esteem 0.74); Cohen's original: total scale 0.87, subscales 0.67-0.84. Original test-retest: 2 days r=0.87, 6 weeks r=0.70, 6 months r=0.74 (total score). Criterion validity: in the original, correlation of 0.74 with the Rosenberg Self-Esteem Scale and 0.31 with rated partner relationship quality; the Polish validation used the HADS as the criterion. Independent Polish ISEL adaptations exist: Zarzycka et al. (ISEL-40 v. GP, 2010; ISEL-48 v. Coll., 2017) and Szlachta (2009) – when citing, indicate which version is used. [TO VERIFY]: listing of reverse-scored item numbers directly from the sheet.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Wersja oryginalna (EN)
- Artykuł źródłowy
- https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.1983.tb02325.x
- Dostępność wersji EN
- Darmowy do badan: strona laboratorium S. Cohena (CMU) udostepnia ISEL-40 GP, wersje College i ISEL-12.
Podgląd arkusza
Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W rozdziale metodologicznym opisz: pełną nazwę angielską wraz z oznaczeniem wersji (ISEL-40 v. GP albo ISEL-48 v. Coll.), nazwę polską, autorów oryginału (Cohen, Hoberman, 1983) oraz autorów tej konkretnej polskiej adaptacji, z której korzystasz, liczbę pozycji, podział na cztery dziesięciopozycyjne podskale, format odpowiedzi wraz z punktacją oraz zakresy wyników. Wskazanie wersji jest tu obowiązkowe, a nie kosmetyczne: w Polsce funkcjonują trzy niezależne opracowania i recenzent ma prawo zapytać, którym się posłużyłaś lub posłużyłeś. Wyjaśnij też, że ISEL ujmuje wsparcie funkcjonalnie, przez rodzaj zasobu, i uzasadnij, dlaczego to ujęcie pasuje do Twojego pytania badawczego lepiej niż podział na źródła.
W wynikach raportuj średnie i odchylenia standardowe wyniku ogólnego oraz wszystkich czterech podskal, rzetelność własnej próby (przy pozycjach dychotomicznych podaj KR-20 albo alfę z zaznaczeniem charakteru pozycji) obok wartości z walidacji (0,91 i 0,92 dla całej skali) oraz korelacje między podskalami. Jeśli testujesz hipotezę buforującą, nie poprzestawaj na efektach głównych: potrzebny jest efekt interakcji między nasileniem stresu a wsparciem, a przy jego analizie wycentruj zmienne i przedstaw wykres prostych nachyleń. Jeżeli wprowadzasz cztery podskale jednocześnie do regresji, sprawdź współliniowość, bo są ze sobą wyraźnie skorelowane.
Kwestie formalne są korzystne: wersje angielskie wszystkich wariantów ISEL są udostępniane bezpłatnie przez laboratorium Sheldona Cohena, a pełna polska wersja wraz z instrukcją i wartościowaniem punktowym została opublikowana w aneksie artykułu adaptacyjnego w otwartym dostępie w czasopiśmie Psychiatria. Nie trzeba niczego kupować, wystarczy zacytować oryginał i wybraną polską adaptację. Ponieważ narzędzie liczy czterdzieści pozycji, przy planowaniu baterii uwzględnij realny czas wypełniania i rozważ, czy pytanie badawcze rzeczywiście wymaga pełnej wersji, czy wystarczyłoby narzędzie krótsze.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy interesuje Cię, od kogo pochodzi wsparcie (rodzina, przyjaciele, partner) – ISEL dzieli wsparcie według rodzaju zasobu, a nie źródła; do pytań o źródło służy MSPSS
- •Gdy badanie musi być krótkie albo kwestionariusz wchodzi do rozbudowanej baterii – czterdzieści pozycji to dużo, a istnieją znacznie krótsze narzędzia mierzące ten sam konstrukt
- •Gdy planujesz porównanie wyników z badaniami zagranicznymi – polska wersja używa innego formatu odpowiedzi niż wersje anglojęzyczne, co czyni takie porównania nieuprawnionymi
- •Gdy interesuje Cię wsparcie faktycznie otrzymane albo udzielane innym, a nie sama jego dostępność – do tego służą Berlińskie Skale Wsparcia Społecznego
- •Gdy badasz dzieci i młodzież – narzędzie przeznaczone jest dla osób dorosłych, a polskie walidacje objęły studentów
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Rodzaj dostępnego wsparcia społecznego a nasilenie lęku i depresji u personelu medycznego
- Wsparcie społeczne jako bufor związku między stresem a zdrowiem: test hipotezy buforującej z użyciem ISEL i PSS-10
- Który zasób wsparcia ma znaczenie: porównanie predykcyjnej roli czterech podskal ISEL dla satysfakcji z życia
- Spostrzegana dostępność wsparcia a przystosowanie do choroby przewlekłej i akceptacja choroby
- Wsparcie społeczne a wypalenie zawodowe wśród pielęgniarek: rola wsparcia oceniającego i przynależności
- Poczucie przynależności a samotność u osób młodych dorosłych mieszkających samodzielnie
- Porównanie funkcjonalnego i źródłowego ujęcia wsparcia społecznego: badanie zbieżności ISEL i MSPSS
- Zmiany w spostrzeganej dostępności wsparcia w trakcie hospitalizacji: badanie z pomiarem powtarzanym
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Polska walidacja wersji dla populacji ogólnej
Analiza walidacyjna polskiej wersji ISEL-40 v. GP przeprowadzona na 172 studentach, z powtórzeniem badania w drugim etapie, wykazała bardzo wysoką zgodność wewnętrzną całej skali: 0,91 w pierwszym etapie i 0,92 w drugim, przy alfach podskal w przedziale 0,71-0,84 (wsparcie materialne 0,83, samoocena 0,74). Jako kryterium trafności zastosowano Szpitalną Skalę Lęku i Depresji. Autorzy zaznaczają, że polskie normy nie zostały opracowane, a arkusz wraz z pełnym wartościowaniem punktowym i instrukcją załączyli do artykułu.
źródłoWłaściwości wersji oryginalnej i hipoteza buforująca
Cohen i Hoberman skonstruowali ISEL po to, by mierzyć dostępność czterech względnie niezależnych zasobów wsparcia i umożliwić testowanie hipotezy buforującej, zgodnie z którą wsparcie łagodzi wpływ stresu życiowego na zdrowie, zamiast oddziaływać na nie wprost. Wersja oryginalna uzyskała zgodność wewnętrzną 0,87 dla całej skali i 0,67-0,84 dla podskal, przy stabilności 0,87 po dwóch dniach, 0,70 po sześciu tygodniach i 0,74 po sześciu miesiącach. Trafność kryterialna: korelacja 0,74 ze Skalą Samooceny Rosenberga oraz 0,31 z oceną jakości relacji z partnerem.
źródłoWersja skrócona i jej trafność
Walidacja dwunastopozycyjnej wersji ISEL-12 przeprowadzona w dużej próbie osób anglo- i hiszpańskojęzycznych wykazała, że wyniki skróconej skali wiążą się dodatnio z integracją w sieci społecznej i zaangażowaniem życiowym, a ujemnie z odczuwanym stresem i afektem negatywnym, co potwierdza trafność teoretyczną także po znacznym skróceniu narzędzia. Wersja krótka opisywana jest w literaturze zwykle jako trójpodskalowa (wsparcie oceniające, przynależność, materialne), choć materiały laboratorium autora zachowują podział czteroczynnikowy – przy cytowaniu warto sprawdzić, którego wariantu dotyczy dane badanie.
źródłoAdaptacja wersji studenckiej w Polsce
Ten sam zespół opracował polską adaptację wersji studenckiej ISEL-48 v. Coll., liczącej czterdzieści osiem pozycji i przeznaczonej dla osób uczących się. Jest to opracowanie odrębne od wersji dla populacji ogólnej, z własnymi danymi psychometrycznymi, i to ono jest właściwym wyborem w badaniach na próbach studenckich. Współistnienie obu wersji oraz wcześniejszej, niezależnej adaptacji Szlachty z 2009 roku sprawia, że przy cytowaniu ISEL w polskim piśmiennictwie konieczne jest jednoznaczne wskazanie wersji.
źródłoPodobne narzędzia
MSPSS (Wielowymiarowa Skala Spostrzeganego Wsparcia Społecznego)
Dzieli wsparcie według źródła (rodzina, przyjaciele, osoba znacząca), a nie według rodzaju zasobu, i jest znacznie krótsza (12 pozycji wobec 40). Oba narzędzia mierzą wsparcie spostrzegane i dobrze się uzupełniają: ISEL odpowiada na pytanie jakiego rodzaju, MSPSS na pytanie od kogo.
BSSS (Berlińskie Skale Wsparcia Społecznego)
Obejmują cały proces wsparcia: nie tylko dostępność spostrzeganą, ale też wsparcie otrzymane, poszukiwane, udzielane oraz zapotrzebowanie na nie. Wybieraj BSSS, gdy interesuje Cię dynamika wymiany wsparcia, a ISEL, gdy wystarczy ocena dostępnych zasobów.
SWS (Skala Wsparcia Społecznego Kmiecik-Baran)
Polskie narzędzie oryginalne łączące oba ujęcia: dzieli wsparcie na rodzaje (informacyjne, instrumentalne, emocjonalne, wartościujące) i pozwala odnosić pytania do wskazanego źródła. Nie wymaga rozstrzygania, którą z konkurencyjnych polskich adaptacji cytować.
PSS-10 (Skala Odczuwanego Stresu)
Nie mierzy wsparcia, tylko nasilenie stresu postrzeganego, ale pochodzi z tego samego laboratorium i została zaprojektowana w tej samej ramie teoretycznej. Naturalny partner ISEL w badaniach testujących hipotezę buforującą, gdzie potrzebna jest zarówno miara stresora, jak i miara zasobu.
Bibliografia
- Zarzycka, D., Śpila, B., Wrońska, I., Makara-Studzińska, M. (2010). Analiza walidacyjna wybranych aspektów Skali Oceny Wsparcia Społecznego - Interpersonal Support Evaluation List - 40 v. General Population (ISEL-40 v. GP). Psychiatria, 7(3), 83-94.
- Cohen, S., Hoberman, H. M. (1983). Positive events and social supports as buffers of life change stress. Journal of Applied Social Psychology, 13(2), 99-125.
- Szlachta, E. (2009). Próba adaptacji i walidacji polskiej wersji The Interpersonal Support Evaluation List (ISEL) - Kwestionariusz Spostrzeganego Wsparcia Społecznego. Przegląd Psychologiczny, 52(4), 433-451.
- Zarzycka, D., Ślusarska, B., Dyk, D., Bednarek, A., Trojanowska, A. (2017). Polish adaptation of Interpersonal Support Evaluation List, a version for students (ISEL-48 v. Coll.). Health Problems of Civilization, 11(4).
Źródła
- artykuł open accesshttps://journals.viamedica.pl/psychiatria/article/download/29115/23880
- artykuł open accesshttps://www.kul.pl/files/714/nowy_folder/4.52.2009_art._4.pdf
- artykuł open accesshttps://www.termedia.pl/POLISH-ADAPTATION-OF-INTERPERSONAL-SUPPORT-EVALUATION-LIST-A-VERSION-FOR-STUDENTS-ISEL-48V-COLL-INTERPERSONAL-SUPPORT-EVALUATION-LIST-COLLEGE-VERSION-,99,31187,1,1.html
- innehttps://www.cmu.edu/dietrich/psychology/stress-immunity-disease-lab/scales/
- artykuł open accesshttps://doi.org/10.1111/j.1559-1816.1983.tb02325.x
- artykuł open accesshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4048059/
Uwagi
arkusz w aneksie artykułu: TAK (pełna polska wersja ISEL-40 v. GP z wartościowaniem punktowym i instrukcją na końcu artykułu OA w Psychiatrii 2010;7(3):83-94). Wszystkie liczby z pełnego tekstu OA (PDF Via Medica). W Polsce funkcjonują niezależne adaptacje ISEL: Zarzycka i in. (ISEL-40 v. GP, 2010; ISEL-48 v. Coll., 2017) oraz Szlachta (2009, Przegląd Psychologiczny) - przy cytowaniu wskazać, z której wersji się korzysta. Alfy podskal Przynależność i Ocena w polskiej próbie mieszczą się w przedziale 0,71-0,84 podanym zbiorczo w abstrakcie; wartości jednostkowe do odczytania z tabel artykułu.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-18.