Michigański Test Przesiewowy Uzależnienia od Alkoholu
Michigan Alcoholism Screening Test
przesiewowa ocena problemów alkoholowych / ryzyka uzależnienia od alkoholu
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- M. L. Selzer (1971)
- Grupa docelowa
- dorośli
- Czas badania
- ok. 10 min
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
MAST to przesiewowe narzędzie samoopisowe służące do wykrywania problemów alkoholowych, opracowane przez Melvina L. Selzera w 1971 roku. Jest jednym z najstarszych i najczęściej cytowanych testów w tej dziedzinie, starszym od AUDIT o kilkanaście lat, i wciąż powszechnie stosowanym, także dlatego, że jest darmowy i szeroko dostępny.
Pierwsza rzecz do zrozumienia: to jest przesiew, a nie diagnoza. Wynik dodatni oznacza, że dana osoba powinna zostać poddana pogłębionej ocenie przez specjalistę, a nie że ma zaburzenie używania alkoholu. Sam autor nazwał swój artykuł poszukiwaniem nowego narzędzia diagnostycznego, ale kolejne dekady badań pokazały, że jako narzędzie rozstrzygające MAST się nie sprawdza – i to jest dziś ustalenie, a nie kontrowersja.
Druga rzecz, i najważniejsza praktycznie: pod nazwą MAST kryje się kilka różnych narzędzi o różnych długościach i różnych progach. Wersja oryginalna liczy 25 pozycji (Selzer, 1971). Wersja zrewidowana liczy 24 pozycje (Selzer i in., 1975) i pomija niepunktowaną pozycję 7. Istnieją też wersje skrócone: SMAST o 13 pozycjach (Selzer, Vinokur, van Rooijen, 1975) i bMAST o 10 pozycjach (Pokorny, Miller, Kaplan, 1972), a także MAST-G przeznaczony dla osób starszych. Każda z nich ma własne progi. Przenoszenie progu z jednej wersji na drugą jest częstym i poważnym błędem, który całkowicie zmienia interpretację wyniku.
Trzecia rzecz: istnieją dwa systemy punktacji. Oryginalny system ważony przypisuje pozycjom od 1 do 5 punktów, dając zakres 0-53. Prostszy system jednostkowy przyznaje po 1 punkcie za pozycję, dając zakres 0-24 w wersji 24-pozycyjnej. Oba korelują na poziomie r = 0,99, ale wszystkie klasyczne punkty odcięcia odnoszą się do punktacji ważonej. Zastosowanie progu 5 do wyniku jednostkowego prowadzi do zupełnie innej klasyfikacji.
Pozycje mają w większości charakter dożywotni: pytają, czy coś kiedykolwiek się zdarzyło. Oznacza to, że wysoki wynik może odzwierciedlać problemy sprzed dwudziestu lat u osoby obecnie abstynenta. To zasadnicza różnica wobec AUDIT, który odnosi się do ostatnich dwunastu miesięcy, i główny powód, dla którego MAST nie nadaje się do monitorowania zmiany.
Typowe zastosowanie
Przesiew w kierunku problemów alkoholowych w podstawowej opiece zdrowotnej, na oddziałach szpitalnych, w poradniach zdrowia psychicznego, w ośrodkach terapii uzależnień oraz w badaniach populacyjnych. Typowy scenariusz: wynik dodatni jest podstawą do przeprowadzenia pogłębionej rozmowy i skierowania do specjalisty, a nie do postawienia rozpoznania. W badaniach naukowych i pracach dyplomowych MAST bywa używany jako miara nasilenia problemów alkoholowych w badaniach korelacyjnych, jako kryterium podziału na grupy oraz jako zmienna kontrolna w badaniach nad innymi zaburzeniami. Jego atutem jest darmowość i długa historia, dzięki której istnieje ogromna baza porównawcza. W polskim kontekście trzeba jednak wiedzieć, że standardem przesiewowym w kierunku ryzykownego i szkodliwego picia jest dziś AUDIT, promowany przez WHO i stosowany w programach profilaktycznych. MAST jest wobec niego narzędziem starszym, o innej ramie czasowej i o gorszych parametrach trafności w warunkach realnego przesiewu. Wybierając MAST do pracy dyplomowej, warto to uzasadnić.
Wymiary i podskale
Wynik ogólny w punktacji ważonej (0-53)24 pozycjizakres 0–53
Podstawowy i najczęściej raportowany wskaźnik. Powstaje przez zsumowanie wag przypisanych odpowiedziom: 1, 2 lub 5 punktów za odpowiedź wskazującą na problem. Selzer przypisał 2 punkty pozycjom o wysokiej mocy dyskryminacyjnej, 1 punkt pozostałym, a 5 punktów trzem pozycjom uznanym za diagnostyczne (8, 19 i 20). Pozycje 1, 4, 6 i 7 punktowane są odwrotnie (odpowiedź przecząca daje 2 punkty). Wszystkie klasyczne punkty odcięcia dotyczą właśnie tego wyniku.
Wynik ogólny w punktacji jednostkowej (0-24)24 pozycjizakres 0–24
Alternatywny sposób liczenia: 1 punkt za każdą odpowiedź wskazującą na problem, 0 za pozostałe, przy zachowaniu odwrócenia pozycji 1, 4, 6 i 7. Zakres 0-24 w wersji 24-pozycyjnej. Metoda korelująca z punktacją ważoną na poziomie r = 0,99 (Pokorny i in., 1972) i mniej podatna na błędy rachunkowe; w przeglądzie Minnich i współpracowników (2018) nie znaleziono empirycznego uzasadnienia przewagi którejkolwiek z metod, a system ważony bywa krytykowany jako arbitralny. Nie stosuj do niego progów ustalonych dla punktacji ważonej.
Pozycje o rozszerzonej odpowiedzi (18, 23, 24)3 pozycji
Trzy pozycje dotyczące ciężkich objawów odstawiennych oraz zatrzymań związanych z alkoholem pozwalają dodatkowo podać, ile razy dana sytuacja wystąpiła. W wersji zrewidowanej z 1975 roku liczby te nie wchodzą do wyniku ważonego, choć Selzer początkowo zalecał ich uwzględnianie (po 5 punktów za każde wystąpienie objawów odstawiennych i po 2 punkty za każde zatrzymanie). Jeżeli liczysz wynik ręcznie i uwzględniasz te wagi, opisz to wprost, bo wynik przestaje być porównywalny ze standardowym.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Pozycje to pytania zamknięte o odpowiedzi tak lub nie, dotyczące zachowań związanych z piciem, reakcji otoczenia, konsekwencji zdrowotnych, rodzinnych, zawodowych i prawnych oraz kontaktu z leczeniem. Cztery pozycje (1, 4, 6, 7) sformułowano w kierunku przeciwnym, czyli odpowiedź przecząca wskazuje na problem – to one są najczęstszym źródłem błędów przy liczeniu wyniku. Brzmienie pozycji ewoluowało od 1971 roku. Wersja z 1975 roku pomija niepunktowaną pozycję 7. W obiegu funkcjonuje wiele wariantów językowych, część zmodyfikowana pod kątem neutralności płciowej, część doprecyzowana tak, by pytania jednoznacznie dotyczyły picia samego badanego, a nie picia w ogóle (rekomendacje Martina i in., 1990 oraz Svikis i in., 1991). Jedna z pozycji bywa rozszerzona z pracy na pracę lub szkołę. Praktyczna konsekwencja: dwa arkusze podpisane MAST mogą różnić się treścią pozycji, więc w opisie badania trzeba wskazać, z którego źródła pochodzi zastosowany arkusz. Narzędzie jest udostępniane bezpłatnie w licznych repozytoriach uczelnianych i serwisach klinicznych; polskie tłumaczenia publikują ośrodki terapii uzależnień. Treść pozycji nie jest tu reprodukowana.
- Skala odpowiedzi
- Odpowiedzi są dychotomiczne: tak lub nie. Trzy pozycje (18, 23, 24) mogą być uzupełnione o liczbę wystąpień danej sytuacji. Badanie trwa około 10 minut, prowadzi się je indywidualnie lub grupowo, metodą samoopisu; istnieją też wersje elektroniczne, w tym komercyjna wersja online z raportem u wydawcy PAR. Kluczowa cecha formatu: pytania odnoszą się w większości do całego życia („czy kiedykolwiek"), a nie do określonego okresu. Dlatego wynik należy odczytywać jako wskaźnik problemów kiedykolwiek doświadczanych, a nie aktualnych.
- Normy i interpretacja
- MAST nie ma norm populacyjnych ani przeliczeń stenowych; interpretuje się wynik surowy względem punktów odcięcia. Historia tych progów jest sama w sobie pouczająca. Selzer (1971) zaproponował próg 5 lub więcej punktów jako wskazujący na alkoholizm, raportując czułość 0,98, swoistość 0,95, wartość predykcyjną dodatnią 0,96 i ujemną 0,98. Te wyniki uzyskano jednak w układzie skrajnie sprzyjającym: porównano mężczyzn przyjętych na oddział stacjonarny z grupą kontrolną mężczyzn bez problemów alkoholowych. W praktyce klinicznej, gdzie różnicuje się osoby o zbliżonym obrazie, wskaźniki są znacznie gorsze. Selzer i współpracownicy (1975) uznali pierwotny próg za nadmiernie czuły i zaproponowali podział: 0-4 brak wskazań na uzależnienie, 5-6 możliwe uzależnienie, 7 lub więcej wskazuje na zaburzenie. Ten podział przyjmuje między innymi wydawca PAR w komercyjnej wersji online. Levenson i współpracownicy (1987) zaproponowali próg 9 lub więcej, a Ross i współpracownicy (1990), porównując wyniki z rozpoznaniami z ustrukturyzowanego wywiadu diagnostycznego, uzyskali najwyższą trafność klasyfikacji (88%) przy progu 13 lub więcej (czułość 0,93, swoistość 0,75), zaznaczając, że dla spełnienia wszystkich kryteriów DSM-III potrzebny byłby próg 18. Systematyczny przegląd Minnich i współpracowników (2018) podsumowuje to najlepiej: przy klasycznym progu 5, na podstawie 23 badań i 6260 osób, odsetek poprawnych klasyfikacji wynosił 80%, czułość 0,70, swoistość 0,83, wartość predykcyjna dodatnia zaledwie 0,56, a ujemna 0,93. Za optymalny uznano próg 8 (trafność 81%, czułość 0,84, swoistość 0,75). W próbach nieklinicznych (N = 8049) średni wynik wynosił 2,28 (SD = 3,02), przy czym u mężczyzn 3,41 (SD = 3,01), a u kobiet 1,24 (SD = 3,33). Wszystkie te wartości dotyczą punktacji ważonej wersji pełnej. Dla polskiej wersji nie ma odrębnych progów ani norm DO WERYFIKACJI.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Darmowy i powszechnie dostępny, bez opłat licencyjnych i bez wymogu uprawnień testowych
- •Bardzo długa historia badań: przegląd systematyczny Minnich i współpracowników (2018) objął 37 badań nad rzetelnością i trafnością
- •Wysoka zgodność wewnętrzna: uśredniony współczynnik 0,84 (0,85 w próbach klinicznych, 0,82 w nieklinicznych)
- •Bardzo wysoka stabilność krótkookresowa: 0,97, 0,94 i 0,95 przy odstępach 1, 3 i 7 dni
- •Wysoka wartość predykcyjna ujemna (0,93 przy progu 5), czyli wynik ujemny dość pewnie wyklucza problem – co jest sensowną funkcją narzędzia przesiewowego
- •Prosty format tak/nie, około 10 minut, możliwe badanie grupowe i samodzielne wypełnienie
- •Dwa równoważne systemy punktacji skorelowane na poziomie r = 0,99, w tym prostszy system jednostkowy mniej podatny na błędy rachunkowe
- •Dostępne wersje skrócone (SMAST, bMAST) i wersja dla osób starszych (MAST-G), gdy potrzebne jest jeszcze krótsze narzędzie
- •Dostępne otwarte opracowanie techniczne wydawcy PAR z pełnym opisem punktacji i historii progów
Ograniczenia
- •Wynik dodatni nie jest rozpoznaniem: MAST jest narzędziem przesiewowym i wymaga potwierdzenia w badaniu klinicznym
- •Niska wartość predykcyjna dodatnia przy klasycznym progu 5: zaledwie 0,56 w przeglądzie 23 badań (N = 6260), czyli blisko połowa wyników dodatnich to fałszywe alarmy
- •Deklarowane przez Selzera czułość 0,98 i swoistość 0,95 pochodzą z porównania pacjentów oddziału stacjonarnego z osobami bez problemów alkoholowych; w warunkach realnego przesiewu czułość spada do 0,70
- •Chaos progowy: w literaturze funkcjonują progi 5, 7, 9 i 13, a za optymalny uznano 8; wybór progu zmienia odsetek wyników dodatnich w sposób radykalny i musi być zadeklarowany
- •Kilka wersji o różnej liczbie pozycji (25, 24, SMAST 13, bMAST 10, MAST-G) i różnych progach; mieszanie progów między wersjami jest częstym błędem [DO WERYFIKACJI]: progi SMAST i bMAST
- •Dwa systemy punktacji o różnych zakresach (0-53 i 0-24); progi odnoszą się do punktacji ważonej, a system ważony bywa krytykowany jako arbitralny i podatny na błędy rachunkowe
- •Rama dożywotnia: pozycje pytają, czy coś kiedykolwiek się zdarzyło, więc narzędzie nie odróżnia problemów aktualnych od przeszłych i nie nadaje się do monitorowania zmiany ani do oceny efektów terapii
- •Wysoka podatność na zaprzeczanie i minimalizowanie, typowe dla problematyki alkoholowej, zwłaszcza gdy badanie ma konsekwencje (praca, sprawa sądowa, opieka nad dzieckiem)
- •Brak polskiej walidacji w otwartym dostępie (stan 2026-07): istnieje badanie przydatności MAST w warunkach polskich (Falicki i wsp., 1986, Psychiatria Polska), ale pełny tekst nie jest dostępny, a rzetelność polskiej wersji pozostaje nieznana [DO WERYFIKACJI]
- •Brzmienie pozycji różni się między krążącymi wersjami arkusza, co utrudnia porównywanie wyników między badaniami
- •Skłonność do wyników fałszywie dodatnich w niektórych grupach, w tym u studentów, co skłoniło badaczy do doprecyzowania treści pozycji
Budowa
- Liczba pozycji
- 25
- Format odpowiedzi
- pytania tak/nie
- Wersje
- oryginalna 25-itemowa (Selzer, 1971)
- zrewidowana 24-itemowa (Selzer i in., 1975 - usunięto niepunktowaną pozycję 7)
- wersje skrócone SMAST, BMAST oraz MAST-G (dla osób starszych)
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma punktów ważonych: odpowiedzi diagnostyczne punktowane 1, 2 lub 5 pkt (5 pkt za pozycje 8, 19, 20 uznane za diagnostyczne); pozycje 1, 4, 6 i 7 punktowane odwrotnie (Nie = 2 pkt); stosowane jest też prostsze liczenie 1 pkt za pozycję (korelacja obu metod r = 0,99)
- Zakres wyniku
- 0–53
- Pozycje odwrócone
- 1, 4, 6, 7
- Uwagi
- Zakres 0-53 dotyczy punktacji ważonej; przy punktacji jednostkowej (1 pkt/pozycja) zakres 0-24. Wyższy wynik = więcej problemów alkoholowych. Dane za opracowaniem technicznym wydawcy PAR. UWAGA NA WERSJE I PUNKTACJĘ: istnieją dwa systemy punktowania - ważony (zakres 0-53) i jednostkowy (0-24), skorelowane na poziomie 0,99. Punktacja jednostkowa 0-24 dotyczy wersji 24-pozycyjnej z 1975 r., w której pozycje 18, 23 i 24 (dotyczące liczby wystąpień) nie wchodzą do wyniku ważonego. Progi 5, 7, 9 i 13 pochodzą z różnych publikacji i różnych wersji - nie wolno ich mieszać. Wersje skrócone: SMAST 13 pozycji (Selzer, Vinokur, van Rooijen 1975) i bMAST 10 pozycji (Pokorny, Miller, Kaplan 1972); ich progi nie są przenoszalne z wersji pełnej DO WERYFIKACJI.
Jak policzyć wynik
Krok 1: ustal i zapisz, której wersji używasz: oryginalnej 25-pozycyjnej, zrewidowanej 24-pozycyjnej, SMAST czy bMAST. To decyzja, od której zależą wszystkie kolejne kroki i wybór progu.
Krok 2: ustal system punktacji. Punktacja ważona: odpowiedź wskazująca na problem daje 1, 2 albo 5 punktów zgodnie z kluczem, zakres 0-53. Punktacja jednostkowa: 1 punkt za odpowiedź wskazującą na problem, zakres 0-24 w wersji 24-pozycyjnej. Nie mieszaj systemów w obrębie jednego badania.
Krok 3: odwróć punktację pozycji 1, 4, 6 i 7. W punktacji ważonej odpowiedź przecząca daje w nich 2 punkty, a twierdząca 0; w punktacji jednostkowej odpowiednio 1 i 0. Pominięcie tego kroku jest najczęstszym błędem i systematycznie zaniża wynik.
Krok 4: rozstrzygnij, co robisz z pozycjami 18, 23 i 24, gdzie można podać liczbę wystąpień. W wersji zrewidowanej z 1975 roku liczby te nie wchodzą do wyniku. Jeśli je uwzględniasz według pierwotnego zalecenia Selzera, napisz o tym wprost.
Krok 5: dobierz próg świadomie i uzasadnij wybór. Do zastosowań przesiewowych, gdzie zależy nam na nieprzeoczeniu przypadku, sensowny jest niższy próg; do badań, w których chodzi o wyodrębnienie grupy z rzeczywistym zaburzeniem, wyższy. W przeglądzie Minnich i współpracowników optymalny okazał się próg 8, a nie klasyczne 5.
Krok 6: raportując wyniki, podaj zawsze trzy rzeczy razem: wersję narzędzia, system punktacji i zastosowany próg. Sam zapis „wynik MAST powyżej progu" jest bezużyteczny.
Krok 7: policz alfę Cronbacha na własnej próbie. Wartości z literatury (uśrednione 0,84) podawaj jako dane porównawcze, a nie jako własny wynik.
Krok 8: nie interpretuj wyniku indywidualnego jako rozpoznania i nie komunikuj go badanemu jako informacji o uzależnieniu. Właściwy komunikat brzmi: wynik wskazuje na potrzebę pogłębionej oceny przez specjalistę.
Kalkulator wyniku
Wynik ma charakter poglądowy i edukacyjny – nie jest diagnozą. Interpretacja kliniczna wymaga specjalisty i pełnego kontekstu badania. Klasyczny próg Selzera (1971): >=5 pkt sugeruje alkoholizm (czułość 0,98; swoistość 0,95); w literaturze proponowano też progi >=9 i >=13. Wynik dodatni nie jest równoznaczny z diagnozą uzależnienia. źródło progów
Normy
- Typ norm
- punkty odcięcia (punktacja ważona)
- Interpretacja
- Selzer (1971): >=5 pkt sugeruje alkoholizm (czułość 0,98; swoistość 0,95). Selzer i in. (1975), wersja przyjęta m.in. przez PAR w celu ograniczenia wyników fałszywie dodatnich: 0-4 brak wskazań na uzależnienie, 5-6 możliwe uzależnienie, >=7 wskazuje na zaburzenie używania alkoholu. W literaturze proponowano też progi >=9 (Levenson i in., 1987) i >=13 (Ross i in., 1990).
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- 0,84
- Stabilność (test-retest)
- 0,97 po 1 dniu, 0,94 po 3 dniach i 0,95 po 7 dniach (Zung 1982; Teitelbaum, Carey 2000)
- Trafność
- metaanaliza 37 badań daje uśrednioną alfę 0,84 (0,85 w próbach klinicznych, 0,82 w nieklinicznych). Przy progu 5 punktów (23 badania, N = 6260) trafność klasyfikacji wynosi 80%, czułość 0,70, swoistość 0,83, wartość predykcyjna dodatnia 0,56 i ujemna 0,93. Optymalnym progiem okazuje się 8 punktów (trafność 81%, czułość 0,84, swoistość 0,75). Ross i in. (1990) dla progu 13: trafność 88%, czułość 0,93, swoistość 0,75. W próbach nieklinicznych (N = 8049) średnia wynosi 2,28 (SD 3,02), u mężczyzn 3,41 (SD 3,01), u kobiet 1,24 (SD 3,33)
Dostępność
- Typ
- Darmowy
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Michigan Alcoholism Screening Test (MAST)
- Construct
- screening assessment of alcohol problems / risk of alcohol dependence
- Target group
- adults
- Response format
- yes/no questions
- Scoring
- sum of weighted points: diagnostic responses scored 1, 2 or 5 points (5 points for items 8, 19, 20); items 1, 4, 6 and 7 reverse-scored (No = 2 points); a simpler unit scoring (1 point per item) is also used (the two methods correlate r = 0.99). Weighted range 0-53; unit-scoring range 0-24; higher score = more alcohol problems
- Norms / interpretation
- cut-off scores (weighted scoring): Selzer (1971): >= 5 points suggests alcoholism (sensitivity 0.98, specificity 0.95). Selzer et al. (1975), adopted i.a. by PAR to reduce false positives: 0-4 no indication of dependence, 5-6 possible dependence, >= 7 indicates alcohol use disorder. Thresholds of >= 9 (Levenson et al., 1987) and >= 13 (Ross et al., 1990) have also been proposed
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Administration time
- approx. 10 min
- Notes
- A classic free alcohol screening instrument (older than the AUDIT). A positive result is not equivalent to a dependence diagnosis. Structure, weighted scoring (0-53), reverse-scored items (1, 4, 6, 7) and cut-offs confirmed in the publisher's open technical paper (PAR ChecKIT MAST). [TO VERIFY]: no open-access Polish validation (as of 2026-07) – a Polish utility study exists (Falicki et al., 1986, Psychiatria Polska; indexed in PubMed) but the full text is not openly available; reliability (alpha) of the Polish version unknown.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Zobacz, jak wygląda arkusz (podgląd pierwszej strony)
Podgląd poglądowy z watermarkiem. Źródło: Selzer (1971), Michigan Alcoholism Screening Test; arkusz w wersji udostepnianej przez Oregon Health Authority · licencja: public domain · pełny dokument u źródła
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii podaj: pełną nazwę angielską i polską, autora oryginału z rokiem (Selzer, 1971), zastosowaną wersję (25 pozycji, 24 pozycje, SMAST lub bMAST) wraz ze źródłem arkusza, system punktacji, zakres wyniku, listę pozycji odwróconych oraz przyjęty próg z powołaniem na konkretną publikację. Bez tego zestawu informacji wyników nie da się zinterpretować ani porównać.
Zaznacz ramę czasową narzędzia. MAST pyta o całe życie, więc konkluzja typu „u X procent badanych stwierdzono problemy alkoholowe" jest nieścisła; poprawnie brzmi ona: „X procent badanych uzyskało wynik wskazujący na doświadczenie problemów związanych z alkoholem kiedykolwiek w życiu". Jeśli interesuje Cię picie aktualne, właściwym narzędziem jest AUDIT.
Brak polskiej walidacji w otwartym dostępie należy odnotować w ograniczeniach pracy. Jeśli korzystasz z tłumaczenia udostępnianego przez ośrodek terapii uzależnień, napisz, skąd pochodzi, i zaznacz, że nie przeszło opublikowanej procedury walidacyjnej.
Tematyka jest wrażliwa i dotyczy zachowań stygmatyzowanych oraz czynów karalnych (jazda pod wpływem, zatrzymania). Zapewnij pełną anonimowość, dobrowolność i możliwość przerwania badania, opisz sposób zabezpieczenia danych i przygotuj informację o miejscach, w których badany może uzyskać pomoc. Nie prowadź badania w układzie, w którym wynik mógłby mieć dla badanego konsekwencje formalne – zniekształci to odpowiedzi i jest problematyczne etycznie.
Jeśli porównujesz swoje wyniki z literaturą, sprawdź w każdym cytowanym badaniu wersję, punktację i próg. Zestawianie badania stosującego próg 5 z badaniem stosującym próg 13 bez komentarza jest błędem rzeczowym.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Jako podstawa rozpoznania uzależnienia od alkoholu lub zaburzenia używania alkoholu: MAST jest narzędziem przesiewowym, a rozpoznanie stawia się w badaniu klinicznym
- •Do oceny aktualnego wzorca picia i do monitorowania efektów terapii: pozycje odnoszą się do całego życia, więc wynik nie spada wraz z uzyskaniem abstynencji
- •Do pomiaru ilości i częstości spożywanego alkoholu: narzędzie mierzy konsekwencje i zachowania, a nie spożycie (do tego służą pierwsze pozycje AUDIT lub dzienniczki picia)
- •Do przesiewu w kierunku ryzykownego i szkodliwego picia we wczesnej fazie: MAST wykrywa raczej zaawansowane konsekwencje, a nie wzorzec ryzykowny; standardem jest tu AUDIT
- •Przy mieszaniu progów między wersjami: próg ustalony dla pełnego MAST w punktacji ważonej nie obowiązuje dla SMAST, bMAST ani dla punktacji jednostkowej
- •W sytuacjach, w których wynik ma konsekwencje formalne dla badanego (opiniowanie, badania pracownicze, sprawy sądowe, sprawy opiekuńcze): motywacja do zaprzeczania jest wtedy maksymalna, a narzędzie nie ma skal kontrolnych
- •U osób starszych bez rozważenia wersji MAST-G, przystosowanej do specyfiki tej grupy
- •U dzieci i młodzieży: narzędzie skonstruowano dla dorosłych
- •Bez zaplanowanej ścieżki postępowania po wyniku dodatnim: przesiew bez możliwości skierowania do dalszej oceny jest bezużyteczny, a dla badanego bywa szkodliwy
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Porównanie MAST i AUDIT jako narzędzi przesiewowych w tej samej próbie: zgodność klasyfikacji i wpływ ramy czasowej
- Wpływ wyboru punktu odcięcia (5, 7, 8, 13) na odsetek wyników dodatnich w próbie studenckiej
- Problemy alkoholowe a nasilenie objawów depresyjnych i lękowych u osób dorosłych
- Rzetelność i struktura polskiego tłumaczenia MAST: badanie wstępne
- Problemy alkoholowe w rodzinie pochodzenia a funkcjonowanie psychospołeczne dorosłych dzieci alkoholików
- Zgodność samoopisu w MAST z oceną osoby bliskiej: badanie z udziałem par
- Aprobata społeczna jako czynnik zniekształcający wyniki narzędzi przesiewowych dotyczących alkoholu
- Problemy alkoholowe a uzależnienia behawioralne: współwystępowanie w próbie młodych dorosłych
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Punktacja, wersje i historia punktów odcięcia
Opracowanie techniczne wydawcy PAR opisuje dwie wersje narzędzia: oryginalną 25-pozycyjną (Selzer, 1971) i zrewidowaną 24-pozycyjną (Selzer i in., 1975) pomijającą niepunktowaną pozycję 7. Punktacja ważona: odpowiedzi wskazujące na problem otrzymują 1, 2 lub 5 punktów, przy czym 5 punktów przypisano trzem pozycjom uznanym przez Selzera za diagnostyczne (8, 19, 20); pozycje 1, 4, 6 i 7 punktowane są odwrotnie (odpowiedź przecząca daje 2 punkty). Zakres wyniku ważonego wynosi 0-53, a jednostkowego 0-24; obie metody korelują na poziomie r = 0,99 (Pokorny i in., 1972). Historia progów: Selzer (1971) zaproponował 5 lub więcej, raportując czułość 0,98, swoistość 0,95, wartość predykcyjną dodatnią 0,96 i ujemną 0,98 w porównaniu mężczyzn z oddziału stacjonarnego z grupą kontrolną bez problemów alkoholowych; Selzer i in. (1975) uznali ten próg za nadmiernie czuły i zaproponowali podział 0-4, 5-6 i 7 lub więcej; Levenson i in. (1987) zaproponowali 9 lub więcej; Ross i in. (1990) uzyskali najwyższą trafność klasyfikacji (88%) przy progu 13 (czułość 0,93, swoistość 0,75), zaznaczając, że dla spełnienia wszystkich kryteriów DSM-III potrzebny byłby próg 18. Wydawca PAR stosuje podział Selzera i in. (1975), a dla wyników 7-24 przywołuje interpretację Skinnera (1982) o wyraźnych dowodach problemów alkoholowych, a dla 25 i więcej – o problemach nasilonych.
źródłoPrzegląd systematyczny rzetelności i trafności
Minnich, Erford, Bardhoshi i Atalay (2018, Journal of Counseling and Development, 96(3), 335-344) przeprowadzili systematyczny przegląd badań nad MAST. Po zważeniu i uśrednieniu 37 badań uzyskali zbiorczy współczynnik zgodności wewnętrznej 0,84 (0,85 w próbach klinicznych, 0,82 w nieklinicznych). Stabilność bezwzględna wyniosła 0,97, 0,94 i 0,95 przy odstępach odpowiednio 1, 3 i 7 dni. W 23 badaniach obejmujących 6260 osób przy klasycznym progu 5 odsetek poprawnych klasyfikacji wyniósł 80%, czułość 0,70, swoistość 0,83, wartość predykcyjna dodatnia 0,56, a ujemna 0,93. Za optymalny uznano próg 8: trafność 81%, czułość 0,84, swoistość 0,75, wartość predykcyjna dodatnia 0,83 i ujemna 0,86. W próbach nieklinicznych (N = 8049) średnia wyniosła 2,28 (SD = 3,02), a w sześciu badaniach z podziałem na płeć: 3,41 (SD = 3,01) u mężczyzn (N = 440) i 1,24 (SD = 3,33) u kobiet (N = 1248). Autorzy odnotowali też brak empirycznego uzasadnienia przewagi punktacji ważonej nad jednostkową; ta pierwsza bywa krytykowana jako arbitralna i bardziej podatna na błędy rachunkowe.
źródłoWersje skrócone i ich odrębność
Poza pełnym MAST funkcjonują wersje skrócone o odrębnych progach: SMAST liczący 13 pozycji (Selzer, Vinokur, van Rooijen, 1975, Journal of Studies on Alcohol, 36(1), 117-126), bMAST liczący 10 pozycji (Pokorny, Miller, Kaplan, 1972, American Journal of Psychiatry, 129(3), 342-345) oraz MAST-G przeznaczony dla osób starszych. Trafność bMAST jako miary nasilenia problemowego picia analizowali Connor, Grier, Feeney i Young (2007, Journal of Studies on Alcohol and Drugs, 68, 771-779). Progi tych wersji nie są tożsame z progami pełnego MAST i nie wolno ich przenosić między wersjami. DO WERYFIKACJI: konkretne wartości progowe SMAST i bMAST oraz ich parametry trafności – wymagają potwierdzenia w publikacjach źródłowych.
źródłoZmienność brzmienia pozycji
Brzmienie pozycji MAST zmieniało się od 1971 roku i w obiegu funkcjonuje wiele wariantów. Wydawca PAR opisuje własne modyfikacje: pięć pozycji przeformułowano tak, by były neutralne płciowo; w jednej dodano sformułowanie doprecyzowujące, że chodzi o picie samego badanego, zgodnie z rekomendacją Martina i współpracowników (1990) mającą poprawić swoistość narzędzia; w kilku kolejnych zamieniono ogólne odniesienie do picia na picie badanego, zgodnie z rekomendacją Svikis i współpracowników (1991); jedną pozycję rozszerzono z pracy na pracę lub szkołę. Modyfikacje te wynikały między innymi z obserwacji nadmiaru wyników fałszywie dodatnich w próbach studenckich.
źródłoStatus polskiej wersji
Nie znaleziono polskiej walidacji MAST w otwartym dostępie (stan 2026-07). Istnieje polskie badanie przydatności narzędzia: Falicki i współpracownicy (1986), „Przydatność Michigan Alcoholism Screening Test (MAST) w warunkach polskich", Psychiatria Polska, 20(1), 38-42, indeksowane w PubMed, ale pełny tekst nie jest dostępny w otwartym dostępie. Rzetelność polskiej wersji, jej struktura oraz ewentualne odrębne punkty odcięcia pozostają nieznane. Polskie tłumaczenia krążą w materiałach ośrodków terapii uzależnień i nie mają opublikowanej dokumentacji psychometrycznej.
źródłoPodobne narzędzia
AUDIT (Alcohol Use Disorders Identification Test)
Dziesięć pozycji, rama ostatnich dwunastu miesięcy, obejmuje także ilość i częstość picia, opracowany przez WHO i będący dziś standardem przesiewowym w kierunku ryzykownego i szkodliwego picia. W większości zastosowań lepszy wybór niż MAST, zwłaszcza gdy chodzi o picie aktualne.
FTND (Test Uzależnienia od Nikotyny Fagerströma)
Analogiczne narzędzie przesiewowe, ale dla uzależnienia od nikotyny. Bywa stosowany razem z MAST lub AUDIT w badaniach nad współwystępowaniem uzależnień.
BSMAS (Bergen Social Media Addiction Scale)
Dotyczy uzależnienia behawioralnego od mediów społecznościowych, a nie substancji. Wspólna logika modelu składników uzależnienia, inny przedmiot pomiaru.
MINI (Mini International Neuropsychiatric Interview)
Krótki ustrukturyzowany wywiad diagnostyczny obejmujący między innymi zaburzenia używania alkoholu. To narzędzie rozstrzygające, którym można potwierdzić lub wykluczyć podejrzenie wynikające z wyniku MAST.
Pełny ustrukturyzowany wywiad kliniczny według DSM-5, stosowany jako standard odniesienia w badaniach walidacyjnych narzędzi przesiewowych. Znacznie dłuższy i wymagający przeszkolenia.
CIDI (Composite International Diagnostic Interview)
Ustrukturyzowany wywiad diagnostyczny do badań epidemiologicznych, przeznaczony do prowadzenia także przez osoby bez wykształcenia klinicznego. Alternatywa dla MAST, gdy potrzebne jest rozpoznanie, a nie przesiew.
Bibliografia
- Selzer, M. L. (1971). The Michigan Alcoholism Screening Test: The quest for a new diagnostic instrument. American Journal of Psychiatry, 127(12), 1653-1658.
- Selzer, M. L., Vinokur, A., van Rooijen, L. (1975). A self-administered Short Michigan Alcoholism Screening Test (SMAST). Journal of Studies on Alcohol, 36(1), 117-126.
- Falicki, Z. i wsp. (1986). Przydatność Michigan Alcoholism Screening Test (MAST) w warunkach polskich. Psychiatria Polska, 20(1), 38-42.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- repozytoriumhttps://www.utmb.edu/psychology/program/resources/assessment-documents/mast
- wydawcahttps://www.parinc.com/docs/default-source/product-resources/checkit-series_mast_tech-supp-paper-(2).pdf?sfvrsn=270b2f86_4
- innehttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3725987/
- blog (do potwierdzenia)https://www.centrumdobrejterapii.pl/materialy/ocen-ryzyko-uzaleznienia-od-alkoholu-test-mast/
- artykuł open accesshttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/238068/
- innehttps://comorbidityguidelines.org.au/appendix-y-the-michigan-alcohol-screening-test-mast/mast-scoring-and-interpretation
Uwagi
Klasyczne darmowe narzędzie przesiewowe dot. alkoholu (starsze niż AUDIT). Wynik dodatni nie jest równoznaczny z diagnozą uzależnienia. Budowa, punktacja ważona (0-53), pozycje odwrócone (1, 4, 6, 7) i punkty odcięcia potwierdzone w otwartym opracowaniu technicznym wydawcy PAR (ChecKIT MAST). DO WERYFIKACJI: brak polskiej walidacji OA (stan 2026-07) - istnieje polskie badanie przydatności MAST (Falicki i wsp., 1986, Psychiatr. Pol. 20(1), 38-42; indeksowane w PubMed), ale pełny tekst nie jest dostępny w otwartym dostępie; rzetelność (alfa) polskiej wersji nieznana.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-19.