Ustrukturalizowany Wywiad Kliniczny do Diagnozy Zaburzeń według DSM-5, wersja kliniczna
Structured Clinical Interview for DSM-5 Disorders, Clinician Version
półustrukturalizowany wywiad diagnostyczny do rozpoznawania zaburzeń psychicznych według kryteriów DSM-5, obejmujący klasy zaburzeń najczęściej spotykane w praktyce klinicznej (dawna Oś I); wynikiem jest rozpoznanie kategorialne, a nie wynik punktowy
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Michael B. First, Janet B. W. Williams, Rhonda S. Karg, Robert L. Spitzer (2016)
- Polska adaptacja
- Emilia Wrocławska-Warchala (opracowanie wydania polskiego)
- Grupa docelowa
- osoby dorosłe (18+); wg wydawcy możliwe zastosowanie u nastolatków po niewielkich modyfikacjach sformułowania pytań; badanie prowadzi klinicysta
- Czas badania
- 30-120 minut, zależnie od liczby ocenianych zaburzeń, złożoności obrazu klinicznego i wprawy badającego (dane laboratorium autorów dla wersji klinicznej); badanie modułowe trwa krócej
- Procedura
- wywiad kliniczny półustrukturalizowany; indywidualnie, prowadzony przez wykwalifikowanego klinicystę znającego kryteria DSM-5
Co bada ten test
SCID-5-CV nie jest testem ani kwestionariuszem, tylko ustrukturalizowanym wywiadem diagnostycznym. Jego zadaniem nie jest zmierzenie nasilenia jakiejś cechy, lecz ustalenie, czy stan psychiczny badanego spełnia kryteria konkretnego zaburzenia opisanego w klasyfikacji DSM-5. Wynikiem badania nie jest liczba punktów ani sten, tylko rozpoznanie albo jego brak, wraz z informacją, czy zaburzenie występuje aktualnie, czy wystąpiło w przeszłości.
Wersja kliniczna (Clinician Version) obejmuje te zaburzenia, które najczęściej pojawiają się w codziennej praktyce: zaburzenia nastroju, psychotyczne, związane z używaniem substancji, lękowe, obsesyjno-kompulsyjne, PTSD, ADHD u dorosłych oraz zaburzenia adaptacyjne. W poprzedniej klasyfikacji nazywano tę grupę zaburzeniami Osi I. DSM-5 zrezygnowało z podziału na osie, ale podział na wywiad dotyczący zaburzeń klinicznych (SCID-5-CV) i wywiad dotyczący zaburzeń osobowości (SCID-5-PD) został zachowany.
Słowo półustrukturalizowany jest kluczowe dla zrozumienia narzędzia. Wywiad podaje gotowe pytania i kolejność ich zadawania, ale klinicysta ma prawo, a często obowiązek, dopytywać własnymi słowami, dopóki nie zbierze informacji wystarczających do oceny kryterium. Ocenie podlega nie odpowiedź badanego wzięta dosłownie, tylko sąd kliniczny badającego o tym, czy opisane zjawisko odpowiada definicji kryterium. To dlatego SCID nie jest narzędziem, które można komuś podać do samodzielnego wypełnienia, i dlatego jego stosowanie wymaga przygotowania klinicznego.
SCID-5-CV powstał jako uproszczona i przeformatowana wersja obszernego wywiadu badawczego SCID-5-RV. Zrezygnowano w nim z części rzadszych rozpoznań i z drobiazgowego zapisu przebiegu objawów, żeby narzędzie dało się wykorzystać w realiach przyjęcia do szpitala, konsultacji ambulatoryjnej czy opinii sądowej.
Typowe zastosowanie
Podstawowym zastosowaniem jest diagnoza kliniczna. Wywiad stosuje się przy przyjęciu do oddziału psychiatrycznego, przy kwalifikacji do psychoterapii i w konsultacjach, gdy potrzebne jest rozpoznanie zgodne z uznanym systemem klasyfikacyjnym, a nie samo określenie nasilenia objawów. Wydawca kieruje narzędzie m.in. do psychologów klinicznych i sądowych oraz lekarzy psychiatrów. Drugim polem jest opiniodawstwo sądowe, gdzie wartością jest właśnie ustrukturalizowanie: procedura jest odtwarzalna, a droga od zebranych informacji do rozpoznania daje się prześledzić i uzasadnić, co ma znaczenie przy kwestionowaniu opinii. Trzecim polem są badania naukowe. W badaniach klinicznych SCID pełni rolę złotego standardu przy kwalifikacji uczestników: pozwala rzetelnie ustalić, kto spełnia kryteria badanego zaburzenia, a kto należy do grupy kontrolnej. Jest też standardem odniesienia w badaniach nad trafnością narzędzi przesiewowych, gdzie czułość i swoistość kwestionariusza ocenia się względem rozpoznania postawionego w wywiadzie. Czwartym polem jest dydaktyka. Praca z arkuszem SCID jest jednym ze skuteczniejszych sposobów nauczenia się kryteriów DSM-5, ponieważ zmusza do rozstrzygania konkretnych kryteriów zamiast operowania ogólnym wrażeniem klinicznym.
Wymiary i podskale
Moduł A. Epizody zaburzeń nastroju i uporczywe zaburzenie depresyjne
Ocena epizodu depresyjnego, epizodu maniakalnego i hipomaniakalnego oraz uporczywego zaburzenia depresyjnego (dystymii), aktualnie i w ciągu życia. Moduł ten jest najbardziej rozbudowany i stanowi punkt wyjścia dla późniejszego różnicowania w module D.
Moduł B. Objawy psychotyczne i objawy związane z psychozą
Rejestracja urojeń, omamów, dezorganizacji mowy i zachowania oraz objawów negatywnych. Moduł zbiera materiał objawowy, ale sam nie prowadzi jeszcze do rozpoznania.
Moduł C. Diagnoza różnicowa zaburzeń psychotycznych
Na podstawie objawów z modułu B klinicysta różnicuje schizofrenię, zaburzenie schizoafektywne, zaburzenie urojeniowe, krótkotrwałe zaburzenie psychotyczne oraz psychozy uwarunkowane stanem somatycznym lub substancją.
Moduł D. Diagnoza różnicowa zaburzeń nastroju
Przekłada epizody z modułu A na rozpoznania: zaburzenie dwubiegunowe typu I i II, zaburzenie depresyjne nawracające, a także zaburzenia nastroju wywołane substancją lub stanem ogólnomedycznym.
Moduł E. Zaburzenia związane z używaniem substancji
Ocena zaburzeń używania alkoholu i innych substancji psychoaktywnych. W DSM-5 zniesiono rozróżnienie na nadużywanie i uzależnienie na rzecz jednego rozpoznania z określeniem nasilenia.
Moduł F. Zaburzenia lękowe
Zaburzenie paniczne, agorafobia, fobia społeczna, fobie specyficzne i zaburzenie lękowe uogólnione. W DSM-5 agorafobia jest odrębnym rozpoznaniem, niezależnym od zaburzenia panicznego.
Moduł G. Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne i PTSD
Obejmuje zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne oraz zespół stresu pourazowego. W DSM-5 oba rozpoznania opuściły kategorię zaburzeń lękowych i tworzą osobne grupy, co jest istotną zmianą wobec SCID-I.
Moduł H. ADHD u osób dorosłych
Moduł nieobecny w SCID-I. DSM-5 dopuszcza rozpoznanie ADHD u dorosłych i podniosło graniczny wiek ujawnienia się objawów, dlatego wywiad obejmuje zarówno objawy aktualne, jak i retrospektywną ocenę okresu dzieciństwa.
Moduł I. Przesiew w kierunku innych aktualnych zaburzeń
Krótki zestaw pytań przesiewowych dotyczących rozpoznań nieobjętych pełnymi modułami. Pozytywna odpowiedź nie daje rozpoznania, tylko wskazuje kierunek dalszej diagnostyki, na przykład z użyciem wersji badawczej.
Moduł J. Zaburzenia adaptacyjne
Ocena zaburzenia adaptacyjnego, rozpoznawanego wtedy, gdy reakcja na możliwy do wskazania stresor jest nadmierna, ale nie spełnia kryteriów żadnego z zaburzeń ocenianych we wcześniejszych modułach.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Wywiad składa się z dziesięciu modułów oznaczonych literami od A do J, obejmujących łącznie 347 pozycji według anglojęzycznej bazy przeglądowej opisującej oryginał. Każdy moduł odpowiada jednej klasie zaburzeń, a moduły C i D pełnią rolę szczególną: nie zbierają nowych objawów, tylko porządkują materiał zebrany wcześniej w rozpoznanie różnicowe. Pojedyncza pozycja wywiadu to nie pytanie w rozumieniu kwestionariusza, tylko para: pytanie przewodnie skierowane do badanego oraz zapisane obok kryterium diagnostyczne DSM-5, do którego klinicysta ma się odnieść. Konstrukcja arkusza jest dwukolumnowa, dzięki czemu badający ma treść kryterium przed oczami w chwili oceny i nie musi jej odtwarzać z pamięci. Po pytaniu przewodnim przewidziane są pytania uszczegóławiające, a jeśli i one nie wystarczą, klinicysta formułuje własne, aż zbierze materiał pozwalający rozstrzygnąć, czy kryterium jest spełnione. Wywiad prowadzi się według drzewa decyzyjnego. Moduły zawierają instrukcje przeskoku: jeżeli objawy progowe dla danej grupy zaburzeń nie występują, badający pomija dalsze pytania tego modułu i przechodzi do kolejnego. Dzięki temu badanie osoby z wąskim problemem trwa znacznie krócej niż badanie osoby z rozbudowaną psychopatologią. Wydawca dopuszcza też stosowanie wybranych modułów zamiast całości, zależnie od celu badania, i sprzedaje arkusze modułów osobno. Całość uzupełniają zeszyt wywiadu oraz karta podsumowania wyników, na którą przenosi się ustalone rozpoznania. Treści pytań i kryteriów są chronione prawem autorskim wydawcy i nie są tu przytaczane.
- Skala odpowiedzi
- SCID-5-CV nie ma skali odpowiedzi w rozumieniu kwestionariuszowym. Klinicysta nie zapisuje tego, co badany powiedział, tylko własną ocenę, czy kryterium diagnostyczne zostało spełnione. Dla kryteriów stopniowalnych stosuje się oznaczenie minus, gdy objaw jest nieobecny lub podprogowy, oraz plus, gdy osiąga poziom progowy. Dla kryteriów rozstrzyganych zerojedynkowo używa się oznaczeń NIE i TAK, odpowiadających jednoznacznemu niespełnieniu lub spełnieniu warunku. Rozróżnienie między oceną podprogową a progową jest sednem badania. Objaw podprogowy to taki, który wystąpił, ale w za małym nasileniu, przez zbyt krótki czas albo w formie, która nie odpowiada definicji kryterium. Taka ocena nie wnosi wkładu do rozpoznania, choć bywa istotna klinicznie i warto ją odnotować. Przebieg badania wygląda następująco. Rozpoczyna się od części wprowadzającej, w której zbiera się przegląd aktualnych problemów, przebieg leczenia i podstawowe dane o funkcjonowaniu. Ta część nadaje badaniu ramy czasowe i pozwala później odnosić pytania do konkretnych okresów życia. Następnie badający przechodzi przez kolejne moduły, korzystając z instrukcji przeskoku. Na końcu przenosi rozpoznania na kartę podsumowania wyników, zaznaczając dla każdego, czy dotyczy stanu aktualnego, czy okresu wcześniejszego. Badanie trwa od 30 do 120 minut, zależnie od liczby ocenianych zaburzeń, złożoności obrazu klinicznego, zdolności badanego do zwięzłego opisania swojej historii oraz wprawy badającego. Zakres ten podaje laboratorium autorów wywiadu na Columbia University. Nie ma limitu czasu, a przerywanie badania dla dokładności oceny jest dopuszczalne.
- Normy i interpretacja
- SCID-5-CV nie ma norm i nie może ich mieć, ponieważ nie jest narzędziem psychometrycznym w sensie skali. Nie przelicza się tu wyników na steny, centyle ani wyniki T, nie ma też punktu odcięcia. Odniesieniem nie jest populacja, tylko treść kryteriów diagnostycznych DSM-5. Rozpoznanie stawia się wtedy, gdy spełniona jest wymagana liczba kryteriów objawowych, a jednocześnie spełnione są kryteria dodatkowe: minimalny czas trwania, obecność klinicznie istotnego cierpienia lub upośledzenia funkcjonowania oraz kryteria wykluczające, czyli brak lepszego wyjaśnienia objawów przez inne zaburzenie, stan somatyczny lub działanie substancji. Pominięcie kryteriów wykluczających to najczęstszy błąd osób uczących się narzędzia. Dla części rozpoznań DSM-5 przewiduje określniki nasilenia (łagodne, umiarkowane, ciężkie) oraz określniki przebiegu, na przykład remisję częściową lub pełną. Nie są to normy, tylko dodatkowe wymiary opisu rozpoznania. Podręcznik wydania polskiego zawiera pełne brzmienie kryteriów i instrukcje ich stosowania; nie są one tu reprodukowane.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Prowadzi do rozpoznania zgodnego z kryteriami DSM-5, a nie tylko do opisu nasilenia objawów
- •Struktura i drzewo decyzyjne zmniejszają ryzyko pominięcia rozpoznania, o które badający sam by nie zapytał
- •Budowa modułowa: można prowadzić badanie w całości albo tylko w zakresie klas zaburzeń istotnych dla pytania klinicznego
- •Międzynarodowy standard odniesienia, co ułatwia porównywanie wyników badań i publikowanie ich poza Polską
- •Uwzględnia zmiany DSM-5 nieobecne w SCID-I: ADHD u dorosłych, wyodrębnienie PTSD i OCD poza zaburzenia lękowe, samodzielne rozpoznanie agorafobii, jedno rozpoznanie zaburzenia używania substancji
- •Zapis oceny kryterium po kryterium czyni drogę do rozpoznania możliwą do prześledzenia, co ma znaczenie w opiniowaniu sądowym
Ograniczenia
- •Wymaga przygotowania klinicznego: ocenia się nie odpowiedź badanego, tylko jej zgodność z kryterium, a to jest sąd kliniczny
- •Wersja kliniczna jest skrócona i nie obejmuje wszystkich rozpoznań DSM-5; rzadsze zaburzenia wymagają wersji badawczej SCID-5-RV
- •Nie ocenia zaburzeń osobowości: do tego służy odrębny wywiad SCID-5-PD
- •Rozpoznanie kategorialne nie oddaje nasilenia objawów, więc do pomiaru zmiany w czasie potrzebne są dodatkowo skale wymiarowe
- •Brak opublikowanych danych o rzetelności i trafności polskiego wydania; laboratorium autorów podaje, że dla rodziny SCID-5 brakuje takich danych także w wersji oryginalnej, poza walidacją produktów NetSCID-5
- •Czasochłonność i wysoki koszt kompletu ograniczają zastosowanie w badaniach na dużych próbach
- •Dostępny wyłącznie w wersji papierowej (brak wersji Epsilon), a arkusze są jednorazowe
Budowa
- Liczba pozycji
- 347
- Format odpowiedzi
- wywiad półustrukturalizowany prowadzony przez klinicystę; 10 modułów diagnostycznych (A-J) z pytaniami przewodnimi i pytaniami dodatkowymi, ocenianych względem kryteriów DSM-5
- Wersje
- papier: komplet (podręcznik, zeszyty wywiadu, karty podsumowania wyników, arkusze modułów A-J)
- moduły sprzedawane osobno, co pozwala prowadzić badanie modułowo
Podskale
Moduł A. Epizody zaburzeń nastroju i uporczywe zaburzenie depresyjne (dystymia)
Moduł B. Objawy psychotyczne i objawy związane z psychozą
Moduł C. Diagnoza różnicowa zaburzeń psychotycznych
Moduł D. Diagnoza różnicowa zaburzeń nastroju
Moduł E. Zaburzenia związane z używaniem substancji
Moduł F. Zaburzenia lękowe
Moduł G. Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne i zespół stresu pourazowego (PTSD)
Moduł H. ADHD u osób dorosłych
Moduł I. Przesiew w kierunku innych aktualnych zaburzeń
Moduł J. Zaburzenia adaptacyjne
Obliczanie wyników
- Metoda
- algorytm diagnostyczny DSM-5: klinicysta ocenia spełnienie poszczególnych kryteriów, a wypełnione kryteria składają się na rozpoznanie; brak wyniku punktowego i brak sumowania pozycji
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- Narzędzie kryterialne, nie skalowe. Pojęcie pozycji odwróconych nie ma tu zastosowania, dlatego pole pozostaje puste (null). Wynikiem badania jest lista rozpoznań aktualnych i przebytych w ciągu życia, przenoszona na kartę podsumowania wyników.
Jak policzyć wynik
W SCID-5-CV nie liczy się nic w sensie arytmetycznym. Nie ma sumowania, odwracania pozycji ani przeliczania na normy. Zamiast tego działa algorytm diagnostyczny, czyli sekwencja rozstrzygnięć prowadzących do rozpoznania.
Krok 1: część wprowadzająca. Zbierz przegląd aktualnych trudności, historię leczenia i informacje o funkcjonowaniu. Ustal ramy czasowe, do których będziesz odnosić pytania (stan aktualny oraz okresy wcześniejsze).
Krok 2: ocena kryterium po kryterium. Dla każdej pozycji zadaj pytanie przewodnie, w razie potrzeby dopytaj i oceń, czy kryterium jest spełnione. Oceny to minus dla objawu nieobecnego lub podprogowego i plus dla objawu progowego, a przy kryteriach zerojedynkowych NIE i TAK. Nie zaznaczaj plusa dlatego, że badany potwierdził pytanie: potwierdzenie jest przesłanką, a nie rozstrzygnięciem.
Krok 3: instrukcje przeskoku. Jeżeli w danym miejscu modułu nie jest spełnione kryterium bramkowe, przejdź tam, gdzie kieruje arkusz. Ignorowanie przeskoków wydłuża badanie i zwiększa ryzyko postawienia rozpoznania niespełniającego warunków wstępnych.
Krok 4: kryteria dodatkowe. Nawet gdy zebrałeś wymaganą liczbę objawów, sprawdź kryterium czasu trwania, kryterium klinicznie istotnego cierpienia lub upośledzenia funkcjonowania oraz kryteria wykluczające, czyli czy objawów nie tłumaczy lepiej inne zaburzenie, stan somatyczny albo działanie substancji lub leku. Dopiero komplet tych warunków daje rozpoznanie.
Krok 5: różnicowanie. Moduły C i D nie zbierają nowych informacji, tylko porządkują to, co ustalono w modułach B i A, w konkretne rozpoznanie zaburzenia psychotycznego lub nastroju. Przejdź je nawet wtedy, gdy rozpoznanie wydaje się oczywiste.
Krok 6: karta podsumowania wyników. Przenieś ustalone rozpoznania, zaznaczając dla każdego, czy dotyczy stanu aktualnego, czy okresu wcześniejszego, i dodaj określniki nasilenia oraz przebiegu tam, gdzie DSM-5 je przewiduje.
W opracowaniu wyników badania naukowego zmienną nie jest wynik punktowy, tylko zmienna kategorialna: rozpoznanie obecne albo nieobecne, ewentualnie liczba spełnionych rozpoznań współwystępujących. Odpowiadają temu inne metody statystyczne niż w badaniach kwestionariuszowych: test chi-kwadrat, dokładny test Fishera przy małych liczebnościach, regresja logistyczna, a przy porównywaniu ocen dwóch diagnostów współczynnik kappa Cohena.
Normy
- Typ norm
- brak norm (narzędzie kryterialne, nienormalizowane)
- Interpretacja
- Interpretacja polega na porównaniu zgłaszanych objawów z kryteriami diagnostycznymi DSM-5, a nie na odniesieniu wyniku do grupy normalizacyjnej. Rozpoznanie stawia się, gdy spełnione są kryteria danego zaburzenia wraz z kryteriami czasu trwania, nasilenia i klinicznie istotnego cierpienia lub upośledzenia funkcjonowania.
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Trafność
- DO WERYFIKACJI Brak opublikowanych danych psychometrycznych dla polskiego wydania SCID-5-CV. Laboratorium autorów (Columbia University) podaje, że dla rodziny SCID-5 nie ma dotąd opublikowanych danych o rzetelności i trafności poza walidacją wersji elektronicznych NetSCID-5. Bazy przeglądowe cytują dla SCID-5 przykładowe współczynniki zgodności sędziów kappa: 1,00 dla zaburzenia dwubiegunowego typu I, 0,89 dla epizodu depresyjnego i 0,97 dla PTSD, a także słabsze wartości stabilności (kappa 0,52 dla zaburzenia panicznego) i trafności zbieżnej (kappa 0,35 dla agorafobii) - wartości pochodzą z badań nad wersjami anglojęzycznymi.
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- A
- Cena
- komplet 1095,40 zł; podręcznik 380,00 zł; komplet arkuszy 715,40 zł; zeszyty wywiadu 5 szt. 41,60 zł; karty podsumowania wyników 5 szt. 45,80 zł; pojedyncze moduły po 5 szt. od 29,30 zł (moduł J) do 148,45 zł (moduł A) - cennik od 1.07.2026
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Structured Clinical Interview for DSM-5 Disorders, Clinician Version
- Construct
- semi-structured diagnostic interview for identifying mental disorders according to DSM-5 criteria, covering the classes of disorders most frequently encountered in clinical practice (formerly Axis I); the outcome is a categorical diagnosis rather than a numerical score
- Target group
- adults (18+); per the publisher it may also be used with adolescents after minor rewording of questions; administered by a clinician
- Response format
- semi-structured clinician-administered interview; 10 diagnostic modules (A-J) with lead questions and follow-up probes, rated against DSM-5 criteria
- Scoring
- DSM-5 diagnostic algorithm: the clinician rates whether each criterion is met and the satisfied criteria yield the diagnosis; there is no total score and no summing of items
- Norms / interpretation
- no norms; interpretation consists of comparing reported symptoms with DSM-5 diagnostic criteria, including duration, severity and the requirement of clinically significant distress or impairment
- Procedure
- semi-structured clinical interview; individual administration by a qualified clinician familiar with DSM-5 criteria
- Administration time
- 30-120 minutes depending on the number of disorders assessed, diagnostic complexity and the interviewer's experience; modular administration is shorter
- Notes
- Successor to the SCID-I (DSM-IV-TR version), incorporating the changes introduced in DSM-5. PTP category A. The Polish edition was prepared by Emilia Wroclawska-Warchala; PTP announced its availability on 18 February 2026. Paper-and-pencil only. [TO VERIFY]: year of the Polish edition and reliability and validity data for the Polish version. The authors' laboratory at Columbia University states that no reliability or validity data have been published for the SCID-5 family other than the validation of the NetSCID-5 electronic products.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Wersja oryginalna (EN)
- Dostępność wersji EN
- Oryginał wydaje American Psychiatric Association Publishing (płatny; zeszyty wywiadu sprzedawane w pakietach po 5 sztuk, osobno podręcznik użytkownika). Dystrybucja i informacje o szkoleniach przez Diagnostic and Assessment Lab na Columbia University. Dostępna jest też wersja elektroniczna NetSCID-5 rozliczana za pojedyncze badanie. Arkusz nie jest udostępniany bezpłatnie.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
Kwalifikacje. To najważniejsze ograniczenie tego narzędzia w pracach studenckich. SCID-5-CV ma w Polsce kategorię A, co u wydawcy oznacza dostęp dla psychologów oraz dla osób z innym wykształceniem magisterskim i doświadczeniem zawodowym uzasadniającym stosowanie narzędzia; wymagana jest znajomość klasyfikacji i kryteriów diagnostycznych DSM-5. Sama możliwość zakupu to jednak nie to samo co kompetencja do prowadzenia badania. Laboratorium autorów na Columbia University podkreśla, że wywiad jest przeznaczony dla przygotowanych klinicznie specjalistów zdolnych przeprowadzić swobodną ocenę diagnostyczną, i nie stawia wymogu konkretnego dyplomu, tylko wymóg doświadczenia klinicznego. W praktyce oznacza to, że student psychologii nie przeprowadzi SCID-a samodzielnie w ramach pracy magisterskiej. Realne rozwiązania to prowadzenie badania przez promotora lub współpracującego klinicystę, praca na danych zebranych wcześniej w placówce albo wykorzystanie diagnoz postawionych w ramach opieki klinicznej jako zmiennej grupującej.
Opis w metodologii. Podaj nazwę i skrót, autorów oryginału z rokiem, autorkę wydania polskiego i wydawcę, charakter narzędzia (wywiad półustrukturalizowany, nie kwestionariusz), zakres modułów, które faktycznie zastosowano, oraz to, czy badanie prowadzono w całości, czy modułowo. Napisz wprost, kto prowadził wywiad i jakie miał kwalifikacje: przy narzędziu klinicznym jest to informacja metodologicznie równie ważna jak opis samego narzędzia. Wskaż wersję klasyfikacji (DSM-5) i zaznacz, że wynikiem jest rozpoznanie kategorialne.
Rzetelność. Nie raportuj alfy Cronbacha, bo dla wywiadu diagnostycznego nie ma ona sensu: pozycje nie mierzą jednego wymiaru, tylko odrębne kryteria. Właściwym wskaźnikiem jest zgodność diagnostyczna. Jeżeli masz taką możliwość, poproś drugiego diagnostę o niezależną ocenę części nagranych wywiadów lub arkuszy i podaj współczynnik kappa Cohena wraz z liczbą ocenionych przypadków. Jeżeli nie masz takiej możliwości, napisz o tym otwarcie w ograniczeniach pracy zamiast przepisywać cudze współczynniki jako własne.
W wynikach raportuj liczebności i odsetki rozpoznań, a nie średnie. Przy porównaniach grup stosuj testy dla zmiennych kategorialnych i podawaj wielkość efektu (iloraz szans lub V Cramera). Jeżeli SCID służy jako standard odniesienia dla narzędzia przesiewowego, podaj czułość, swoistość, wartości predykcyjne oraz pole pod krzywą ROC.
Etyka i prawo autorskie. Nie umieszczaj arkuszy wywiadu ani treści pytań i kryteriów w aneksie pracy: są chronione prawem autorskim wydawcy. W aneksie można opisać procedurę i zakres zastosowanych modułów. Badanie diagnostyczne prowadzone w celach naukowych wymaga zgody komisji bioetycznej oraz świadomej zgody uczestników, a przy ujawnieniu w toku wywiadu ryzyka samobójczego lub innego poważnego zagrożenia konieczna jest zaplanowana wcześniej procedura postępowania.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy badający nie ma przygotowania klinicznego i znajomości kryteriów DSM-5: badanie bez tego przygotowania daje rozpoznania pozorne
- •Gdy potrzebny jest pomiar nasilenia objawów lub śledzenie zmiany w czasie: rozpoznanie kategorialne jest do tego zbyt zgrubne, lepsze będą skale wymiarowe
- •Gdy przedmiotem badania są zaburzenia osobowości: służy do tego odrębny wywiad SCID-5-PD
- •Gdy potrzeba przebadać dużą próbę w krótkim czasie: przy badaniu trwającym do dwóch godzin na osobę sensowniejsze są narzędzia przesiewowe lub krótsze wywiady, np. MINI
- •Gdy diagnostyka ma objąć rozpoznania spoza wersji klinicznej, np. zaburzenia odżywiania czy zaburzenia neurorozwojowe inne niż ADHD: potrzebna jest wersja badawcza SCID-5-RV
- •U dzieci: narzędzie przewidziano dla dorosłych, a stosowanie u nastolatków wydawca dopuszcza jedynie po modyfikacji sformułowań
- •Gdy stan badanego uniemożliwia rzeczowy wywiad (ostra psychoza z dezorganizacją, intoksykacja, głębokie zaburzenia funkcji poznawczych): badanie należy odroczyć
- •Jako jedyna podstawa opinii sądowej bez danych z innych źródeł: wywiad opiera się na relacji badanego i jest podatny na symulację oraz dysymulację
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Trafność diagnostyczna kwestionariusza przesiewowego wobec rozpoznania postawionego w SCID-5-CV: czułość, swoistość i wartości predykcyjne
- Współwystępowanie zaburzeń lękowych i depresyjnych u pacjentów oddziału dziennego w ocenie ustrukturalizowanego wywiadu klinicznego
- Zgodność rozpoznań stawianych w swobodnym wywiadzie klinicznym i w SCID-5-CV: analiza zgodności sędziów
- Rozpowszechnienie ADHD u osób dorosłych zgłaszających się po pomoc psychologiczną w ocenie modułu H SCID-5-CV
- Charakterystyka pacjentów spełniających kryteria PTSD i zaburzenia adaptacyjnego: porównanie profili objawowych
- Zmiany w rozpoznaniach wynikające z przejścia z DSM-IV-TR na DSM-5: porównanie diagnoz z SCID-I i SCID-5-CV na tych samych opisach przypadków
- Rozpoznanie zaburzeń używania substancji a nasilenie objawów depresyjnych u pacjentów w terapii uzależnień
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Status danych psychometrycznych rodziny SCID-5
Laboratorium autorów wywiadu na Columbia University podaje wprost, że dla narzędzi SCID-5 nie są dotąd dostępne dane o rzetelności i trafności, poza walidacją elektronicznych wersji NetSCID-5. Wynika to z charakteru narzędzia: SCID pełni rolę standardu odniesienia, względem którego ocenia się inne metody, a nie przedmiotu rutynowej walidacji.
źródłoZgodność sędziów i stabilność rozpoznań
Baza przeglądowa Shirley Ryan AbilityLab zestawia dla SCID-5 przykładowe współczynniki zgodności sędziów: kappa 1,00 dla zaburzenia dwubiegunowego typu I, 0,89 dla epizodu depresyjnego i 0,97 dla PTSD. Stabilność i trafność zbieżna są zróżnicowane: obok wartości bardzo wysokich (kappa 1,00 dla zaburzenia dwubiegunowego typu II) występują wartości słabe, np. 0,52 dla zaburzenia panicznego w badaniu test-retest i 0,35 dla agorafobii w ocenie trafności zbieżnej. Rzetelność zależy więc silnie od konkretnego rozpoznania.
źródłoCzas badania
Czas badania wersją kliniczną mieści się w przedziale 30-120 minut i zależy od liczby ocenianych zaburzeń, złożoności obrazu klinicznego, zdolności badanego do zwięzłego opisania objawów oraz wprawy badającego. Dla wersji badawczej SCID-5-RV podawany jest szerszy zakres (45-180 minut dla wersji rozszerzonej), a dla wersji elektronicznej średni czas 30-45 minut.
źródłoPolska tradycja badań z rodziną SCID
Polskie doświadczenia z rodziną SCID opierają się dotąd na starszej wersji SCID-I. Zawadzki i Popiel ocenili właściwości psychometryczne polskiej wersji modułu F SCID-I do diagnozy PTSD na próbie 526 ofiar wypadków komunikacyjnych, wykazując wysoką rzetelność oraz trafność zbieżną i różnicową, a także wyższą swoistość wywiadu niż samoopisowego inwentarza PDS. Analogicznych danych dla SCID-5-CV w wersji polskiej jeszcze nie opublikowano.
źródłoDostępność wydania polskiego
Wydanie polskie zapowiadano początkowo na drugą połowę 2024 roku. Komunikat o wprowadzeniu narzędzia do oferty Pracowni Testów Psychologicznych PTP ukazał się 18.02.2026. Narzędzie ma kategorię A i jest dostępne wyłącznie w wersji papierowej, z możliwością zakupu pojedynczych modułów.
źródłoPodobne narzędzia
SCID-I (wywiad do zaburzeń z Osi I DSM-IV-TR)
Bezpośredni poprzednik oparty na starszej klasyfikacji DSM-IV-TR. Nie obejmuje ADHD u dorosłych, inaczej klasyfikuje PTSD i OCD, utrzymuje podział na nadużywanie i uzależnienie od substancji. Wygaszany przez wydawcę.
SCID-5-PD (wywiad do zaburzeń osobowości wg DSM-5)
Narzędzie komplementarne, nie konkurencyjne. Obejmuje 10 zaburzeń osobowości, których SCID-5-CV w ogóle nie dotyczy. W pełnej diagnozie oba wywiady bywają stosowane łącznie.
SCID-5-RV (wersja badawcza)
Obszerniejsza wersja tego samego wywiadu, przeznaczona do badań naukowych. Obejmuje więcej rozpoznań, pozwala szczegółowo zapisać przebieg objawów i jest dostarczana w postaci plików edytowalnych, które można dostosować do protokołu badania. Trwa dłużej (45-180 minut).
MINI (Mini International Neuropsychiatric Interview)
Krótszy wywiad ustrukturalizowany o zbliżonym zakresie rozpoznań, oparty na pytaniach zamkniętych, przez co wymaga mniej sądu klinicznego i trwa zwykle kilkanaście do kilkudziesięciu minut. Kosztem jest mniejsza precyzja w przypadkach niejednoznacznych.
CIDI (Composite International Diagnostic Interview)
Wywiad w pełni ustrukturalizowany, przeznaczony do badań epidemiologicznych na dużych próbach i możliwy do prowadzenia przez przeszkolonych ankieterów bez wykształcenia klinicznego. Odpowiada klasyfikacji ICD i DSM, ale nie pozostawia miejsca na ocenę kliniczną.
Kwestionariusze objawowe (np. BDI-II, GHQ, STAI)
Mierzą nasilenie objawów na skali ciągłej i nadają się do przesiewu oraz do śledzenia zmiany w czasie, ale nie dają rozpoznania. W badaniach naukowych bywają walidowane właśnie względem rozpoznania ze SCID.
Bibliografia
- First, M. B., Williams, J. B. W., Karg, R. S., Spitzer, R. L. (2016). Structured Clinical Interview for DSM-5 Disorders, Clinician Version (SCID-5-CV). Arlington: American Psychiatric Association Publishing.
- First, M. B., Williams, J. B. W., Karg, R. S., Spitzer, R. L. (2016). User's Guide for the Structured Clinical Interview for DSM-5 Disorders, Clinician Version (SCID-5-CV). Arlington: American Psychiatric Association Publishing.
- SCID-5-CV. Ustrukturalizowany Wywiad Kliniczny do Diagnozy Zaburzeń według DSM-5. Wersja kliniczna. Wydanie polskie: E. Wrocławska-Warchala. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Źródła
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/SCID-5-CV
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/aktualnosci/scid-5-cv--ustrukturalizowany-wywiad-kliniczny-do-badania-zaburzen-wedlug-dsm-5--wersja-kliniczna
- wydawcahttps://psych.org.pl/aktualnosci/aktualnosc/scid-5-cv-ustrukturalizowany-wywiad-kliniczny-do-diagnozy-zaburzen-wedlug-dsm-5
- innehttps://www.columbiapsychiatry.org/research/research-labs/diagnostic-and-assessment-lab/structured-clinical-interview-dsm-disorders-12
- innehttps://www.sralab.org/rehabilitation-measures/structured-clinical-interview-dsm-5-clinician-version-0
- wydawcahttps://www.appi.org/products/structured-clinical-interview-for-dsm-5-scid-5
- artykuł open accesshttps://doi.org/10.12740/PP/32214
Uwagi
Następca SCID-I (wersja dla DSM-IV-TR), uwzględniający zmiany wprowadzone w DSM-5. Kategoria A: dostęp dla psychologów oraz innych specjalistów z wykształceniem magisterskim i doświadczeniem zawodowym uzasadniającym stosowanie narzędzia; wydawca wymaga znajomości klasyfikacji i kryteriów diagnostycznych DSM-5. Wydawca kieruje narzędzie m.in. do psychologów klinicznych i sądowych oraz lekarzy psychiatrów. Wydanie polskie zapowiadano początkowo na drugą połowę 2024 roku; komunikat o dostępności w ofercie PTP ukazał się 18.02.2026. Dostępne wyłącznie w wersji papierowej. DO WERYFIKACJI: rok wydania polskiego (wydawca nie podaje go na stronie produktu), dane o rzetelności i trafności polskiej wersji (dla wywiadu właściwym wskaźnikiem jest zgodność diagnoz, a nie alfa Cronbacha), dokładna liczba pozycji w wydaniu polskim (347 pozycji podaje anglojęzyczna baza przeglądowa Shirley Ryan AbilityLab dla oryginału).
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-20.