Bergeńska Skala Uzależnienia od Mediów Społecznościowych (nazwa polska nieoficjalna)
Bergen Social Media Addiction Scale (BSMAS)
uzależnienie od mediów społecznościowych (6 komponentów uzależnienia wg modelu Griffithsa: zaabsorbowanie, modyfikacja nastroju, tolerancja, objawy odstawienne, konflikt, nawrót)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- C. S. Andreassen i in. (2016)
- Polska adaptacja
- polska wersja stosowana i zwalidowana psychometrycznie: J. M. Balcerowska, P. Bereznowski, A. Biernatowska, P. A. Atroszko, S. Pallesen, C. S. Andreassen (2020/2022) (2020)
- Grupa docelowa
- młodzi dorośli i dorośli użytkownicy mediów społecznościowych
- Czas badania
- ok. 2-3 minuty
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
BSMAS mierzy nasilenie objawów uzależnienia od mediów społecznościowych, rozumianego jako uzależnienie behawioralne. Skala nie pyta o to, ile czasu ktoś spędza w mediach społecznościowych, tylko czy korzystanie z nich przybiera formę utraty kontroli i wywołuje szkody w innych obszarach życia. Osoba spędzająca w sieci wiele godzin dziennie może uzyskać niski wynik, jeśli robi to świadomie i bez negatywnych konsekwencji, a osoba korzystająca krócej może uzyskać wynik wysoki, jeśli traci kontrolę nad tym zachowaniem.
Podstawą teoretyczną jest komponentowy model uzależnień Marka Griffithsa, zakładający, że każde uzależnienie (zarówno od substancji, jak i behawioralne) można opisać przez sześć tych samych komponentów. Skala odwzorowuje je jeden do jednego: jedna pozycja na jeden komponent. Są to: zaabsorbowanie (salience, czyli dominacja aktywności w myśleniu i planowaniu dnia), modyfikacja nastroju (korzystanie w celu poprawy samopoczucia lub ucieczki), tolerancja (potrzeba coraz dłuższego korzystania dla uzyskania tego samego efektu), objawy odstawienne (napięcie i rozdrażnienie przy braku dostępu), konflikt (szkody w relacjach, nauce lub pracy) oraz nawrót (nieudane próby ograniczenia).
Skala powstała przez uogólnienie wcześniejszej Bergen Facebook Addiction Scale (BFAS). Zmiana polegała na zastąpieniu odniesień do jednego serwisu ogólnym określeniem media społecznościowe, co pozwoliło stosować narzędzie niezależnie od tego, z jakiego serwisu badany korzysta. Ma to praktyczne znaczenie, bo popularność poszczególnych platform zmienia się szybko, a konstrukt pozostaje ten sam.
Struktura skali jest jednoczynnikowa. Polska analiza psychometryczna (Balcerowska i in., 2020/2022) potwierdziła model jednoczynnikowy z bardzo dobrymi wskaźnikami dopasowania (CFI = 1,000; TLI = 1,001; RMSEA = 0,000). Interpretuje się wyłącznie wynik ogólny, nie ma podskal, mimo że każda pozycja reprezentuje inny komponent.
Typowe zastosowanie
Bardzo popularne narzędzie w pracach dyplomowych dotyczących mediów społecznościowych. Typowe zastosowania to badania nad związkiem problemowego korzystania z mediów ze zdrowiem psychicznym (depresja, lęk, samoocena), badania nad rolą mediów w regulacji nastroju, badania porównawcze między grupami wiekowymi lub użytkownikami różnych platform, badania nad jakością snu i prokrastynacją oraz badania nad współwystępowaniem różnych uzależnień behawioralnych. Ze względu na 6 pozycji skala niemal zawsze bywa jednym z kilku narzędzi w badaniu, a nie narzędziem głównym.
Wymiary i podskale
Wynik ogólny (nasilenie objawów uzależnienia od mediów społecznościowych)6 pozycjizakres 6–30
Jedyny interpretowany wskaźnik, suma sześciu pozycji odpowiadających sześciu komponentom uzależnienia z modelu Griffithsa. Poszczególne pozycje nie tworzą podskal i nie interpretuje się ich osobno, ponieważ każdy komponent jest reprezentowany tylko jedną pozycją. Struktura jednoczynnikowa potwierdzona CFA na polskiej próbie 1099 osób.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Sześć krótkich stwierdzeń, z których każde operacjonalizuje jeden komponent uzależnienia behawioralnego: zaabsorbowanie, modyfikację nastroju, tolerancję, objawy odstawienne, konflikt i nawrót. Pozycje odnoszą się do ostatniego roku i dotyczą mediów społecznościowych ogółem, bez wskazywania konkretnego serwisu, co pozwala stosować narzędzie niezależnie od zmieniających się mód na platformy. Żadna pozycja nie jest odwrócona, wszystkie punktowane są w tym samym kierunku. Krótkość skali to jej największa zaleta praktyczna i jednocześnie źródło głównego ograniczenia: przy jednej pozycji na komponent nie da się analizować komponentów osobno.
- Skala odpowiedzi
- Pięciostopniowa skala częstości: 1 oznacza bardzo rzadko, 2 rzadko, 3 czasami, 4 często, 5 bardzo często. Badany odnosi każde stwierdzenie do ostatniego roku. Wypełnienie zajmuje 2-3 minuty, co czyni skalę wyjątkowo wygodną w badaniach online i w rozbudowanych bateriach kwestionariuszy.
- Normy i interpretacja
- Skala nie ma polskich norm populacyjnych ani polskiego punktu odcięcia. Wynik surowy mieści się w przedziale 6-30 i interpretuje się go wymiarowo: im wyższy, tym większe nasilenie objawów problemowego korzystania. Punktem odniesienia dla polskich badaczy może być średnia z polskiej próby walidacyjnej młodych dorosłych: M = 14,76 (SD = 4,71) przy N = 1099. W literaturze zagranicznej najczęściej cytowany jest próg zaproponowany w węgierskim badaniu na reprezentatywnej próbie 5961 nastolatków (Bányai i in., 2017): wynik 19 punktów lub wyższy klasyfikuje osobę jako zagrożoną problemowym korzystaniem, przy czułości 83 procent. Próg ten nie został zwalidowany w Polsce i nie powinien być podawany jako norma polska. Odsetek osób z grupy ryzyka w badaniu węgierskim wyniósł 4,5 procent.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Wyjątkowo krótka: 6 pozycji i 2-3 minuty badania, minimalne obciążenie respondenta
- •Darmowa do celów badawczych, pozycje polskie i angielskie w aneksie artykułu open access na licencji CC BY 4.0
- •Oparta na jasnym i szeroko przyjętym modelu teoretycznym (sześć komponentów uzależnienia Griffithsa)
- •Zwalidowana na dużej polskiej próbie (N = 1099), struktura jednoczynnikowa potwierdzona CFA, wysoka korelacja z BFAS (r = 0,76)
Ograniczenia
- •Brak polskich norm i brak polskiego punktu odcięcia: próg 19 punktów pochodzi z badania węgierskiego na nastolatkach
- •Jedna pozycja na komponent oznacza, że nie da się analizować poszczególnych komponentów uzależnienia osobno
- •Rzetelność jest zadowalająca, ale nie wysoka (alfa 0,77), co przy 6 pozycjach jest oczekiwane, lecz ogranicza precyzję pomiaru indywidualnego
- •Uzależnienie od mediów społecznościowych nie jest oficjalną jednostką diagnostyczną w DSM-5 ani ICD-11, więc wynik nie odpowiada żadnej rozpoznawalnej diagnozie
- •Polska próba walidacyjna to głównie młode kobiety (71,9 procent kobiet, M wieku 21,4 roku), więc odniesienia do innych grup są ograniczone
Budowa
- Liczba pozycji
- 6
- Format odpowiedzi
- 6 pozycji, skala 5-stopniowa (1 = bardzo rzadko, 5 = bardzo często)
- Wersje
- oryginał angielski (Andreassen i in., 2016)
- polska wersja (aneks artykułu Balcerowska i in., 2020/2022)
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma punktów 6 pozycji; struktura jednoczynnikowa potwierdzona CFA w polskiej próbie (CFI = 1,000, TLI = 1,001, RMSEA = 0,000)
- Zakres wyniku
- 6–30
- Pozycje odwrócone
- brak pozycji odwróconych
- Uwagi
- Brak pozycji odwróconych – wszystkie pozycje punktowane w tym samym kierunku (arkusz w aneksie artykułu walidacyjnego). Brak polskiego punktu odcięcia; w literaturze zagranicznej proponowano różne progi (np. 19+ w walidacji węgierskiej Banyai i in., 2017) – nie zwalidowane w Polsce.
Jak policzyć wynik
Krok 1: sprawdź kodowanie skali. Odpowiedzi kodowane są od 1 do 5, nie od 0 do 4. Przy poprawnym kodowaniu minimalny możliwy wynik wynosi 6, a nie 0, co bywa zaskoczeniem przy pierwszym spojrzeniu na rozkład. Skala nie ma pozycji odwróconych, więc nie ma tu nic do przekodowywania.
Krok 2: zsumuj wszystkie sześć pozycji. Wynik surowy mieści się w przedziale od 6 do 30 punktów. Wyższy wynik oznacza większe nasilenie objawów problemowego korzystania z mediów społecznościowych. Przy pojedynczych brakach danych podstawia się średnią z pozostałych pozycji danej osoby, przy dwóch i więcej brakach lepiej wykluczyć obserwację.
Krok 3: zinterpretuj wynik wymiarowo. W polskich pracach jest to jedyne rekomendowane podejście, bo nie ma polskiego punktu odcięcia. Jako punkt odniesienia możesz podać średnią z polskiej próby walidacyjnej (M = 14,76; SD = 4,71) i sprawdzić, czy Twoja próba różni się od niej istotnie. Jeśli mimo wszystko chcesz wyodrębnić grupę ryzyka, użyj progu 19 punktów z badania Bányaia i in. (2017) i wyraźnie zaznacz w pracy, że jest to próg węgierski, wyznaczony na nastolatkach, niezwalidowany w Polsce.
Krok 4: policz alfę Cronbacha dla swojej próby i podaj ją obok wartości z walidacji (0,77 dla wersji polskiej BSMAS; 0,77 i test-retest 0,81 dla polskiej adaptacji pierwowzoru BFAS). Przy sześciu pozycjach alfa rzadko przekracza 0,85 i wartości w okolicach 0,75-0,85 są normą, nie powodem do niepokoju.
Normy
- Typ norm
- brak norm populacyjnych; interpretacja wymiarowa (im wyższy wynik, tym większe ryzyko problemowego używania mediów społecznościowych)
- Interpretacja
- wynik 6-30; wyższy = większe nasilenie symptomów uzależnienia od mediów społecznościowych; w polskiej próbie M = 14,76 (SD = 4,71)
- Próba normalizacyjna
- polska próba walidacyjna: 1099 młodych dorosłych użytkowników SNS (71,9% kobiet, M wieku = 21,44, SD = 2,85)
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- 0,77 (polska wersja, N = 1099; Balcerowska i in., 2020/2022)
- Trafność
- jednoczynnikowa struktura potwierdzona CFA w polskiej próbie (CFI = 1,000, TLI = 1,001, RMSEA = 0,000); wysoka korelacja z BFAS (r = 0,76); istotne związki ze stresem (r = 0,28) i dobrostanem (r = -0,15)
Dostępność
- Typ
- Darmowy
- Wydawca / źródło
- narzędzie badawcze, bezpłatne do badań; polska i angielska wersja pozycji w aneksie artykułu open access (CC BY 4.0)
- Zgoda autora / licencja
- narzędzie badawcze udostępnione w otwartej publikacji (CC BY 4.0); do badań niekomercyjnych z cytowaniem
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Bergen Social Media Addiction Scale (BSMAS)
- Construct
- social media addiction (6 addiction components per Griffiths' model: salience, mood modification, tolerance, withdrawal symptoms, conflict, relapse)
- Target group
- young adults and adult social media users
- Response format
- 6 items, 5-point scale (1 = very rarely, 5 = very often)
- Scoring
- sum of the 6 item scores, total range 6-30; no reverse-scored items – all items scored in the same direction. No Polish cut-off; various thresholds have been proposed abroad (e.g. 19+ in the Hungarian validation, Banyai et al., 2017) but not validated in Poland
- Norms / interpretation
- no population norms; dimensional interpretation – the higher the score (6-30), the greater the risk of problematic social media use; in the Polish sample M = 14.76 (SD = 4.71)
- Normative sample
- Polish validation sample: 1099 young adult social networking site users (71.9% women, mean age = 21.44, SD = 2.85)
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Administration time
- approx. 2-3 minutes
- Notes
- The scale was derived from the Bergen Facebook Addiction Scale by generalizing item content to social media; the Polish adaptation of the precursor (BFAS): Charzyńska and Góźdź (2014). Psychometric analysis of the Polish BSMAS: Balcerowska et al. (2020/2022), Current Psychology 41, 949-962, open access CC BY; the Polish and English item versions are in the article appendix. [TO VERIFY]: Polish cut-off score (none – only the Hungarian validation threshold is reported).
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Wersja oryginalna (EN)
- Artykuł źródłowy
- https://doi.org/10.1037/adb0000160
- Dostępność wersji EN
- narzędzie badawcze darmowe do badań z cytowaniem; artykuł źródłowy (Psychology of Addictive Behaviors, APA) za paywallem, ale pozycje EN i PL w aneksie artykułu OA Balcerowskiej i in. (Current Psychology, CC BY 4.0)
Podgląd arkusza
Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii opisz: nazwę pełną i skrót, pochodzenie skali od BFAS, autorów oryginału (Andreassen i in., 2016) oraz polskiej analizy psychometrycznej (Balcerowska i in., 2020/2022), liczbę pozycji, powiązanie każdej pozycji z jednym z sześciu komponentów modelu Griffithsa, format skali od 1 do 5, ramę czasową ostatniego roku, sposób obliczania i zakres 6-30 oraz rzetelność z walidacji obok rzetelności własnej próby.
W wynikach raportuj średnią i odchylenie standardowe wyniku ogólnego, alfę Cronbacha dla swojej próby, a przy porównaniach grup wielkość efektu. Rozkład wyników bywa umiarkowanie skośny prawostronnie, więc sprawdź skośność i kurtozę przed analizami parametrycznymi. Jeśli podajesz odsetek osób zagrożonych uzależnieniem, zawsze wskaż przyjęty próg wraz ze źródłem i zastrzeżeniem o braku polskiej walidacji tego progu.
Uważaj na dwa częste błędy interpretacyjne. Pierwszy to utożsamianie wysokiego wyniku z diagnozą: uzależnienie od mediów społecznościowych nie jest jednostką diagnostyczną w DSM-5 ani ICD-11, więc pisz o problemowym korzystaniu albo o nasileniu objawów, nie o uzależnieniu jako rozpoznaniu. Drugi to mylenie wyniku z czasem korzystania: jeśli interesuje Cię czas, dodaj osobne pytanie, bo skala go nie mierzy. Warto też zapytać o to, z jakich platform badany korzysta, bo pozycje odnoszą się do mediów społecznościowych ogółem.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz diagnozy klinicznej: problemowe korzystanie z mediów społecznościowych nie jest jednostką diagnostyczną w DSM-5 ani ICD-11
- •Gdy chcesz analizować poszczególne komponenty uzależnienia osobno (jedna pozycja na komponent to za mało, potrzebne dłuższe narzędzie)
- •Gdy badasz czas korzystania z mediów albo motywacje do korzystania, a nie objawy utraty kontroli
- •Gdy badasz problemowe korzystanie z jednej konkretnej platformy: wtedy właściwsze jest narzędzie dedykowane, np. BFAS dla Facebooka
- •Gdy badasz osoby niekorzystające z mediów społecznościowych albo dzieci: polskie dane psychometryczne pochodzą od młodych dorosłych
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Problemowe korzystanie z mediów społecznościowych a poziom samooceny i objawy depresji u młodych dorosłych
- Media społecznościowe jako sposób regulacji nastroju: związek BSMAS ze strategiami radzenia sobie ze stresem
- Lęk przed odłączeniem (FoMO) jako predyktor problemowego korzystania z mediów społecznościowych
- Problemowe korzystanie z mediów społecznościowych a jakość snu i higiena snu u studentów
- Współwystępowanie uzależnień behawioralnych: problemowe korzystanie z mediów a zaburzenie grania w gry (BSMAS i IGDS9-SF)
- Samotność i wsparcie społeczne a nasilenie objawów problemowego korzystania z mediów społecznościowych
- Prokrastynacja akademicka a problemowe korzystanie z mediów społecznościowych
- Różnice płciowe i wiekowe w nasileniu objawów problemowego korzystania z mediów społecznościowych
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Polska analiza psychometryczna BSMAS
Na próbie 1099 młodych dorosłych użytkowników serwisów społecznościowych (71,9 procent kobiet, M wieku 21,44, SD = 2,85) polska wersja skali uzyskała alfę Cronbacha 0,77 i średnią 14,76 (SD = 4,71). Konfirmacyjna analiza czynnikowa potwierdziła strukturę jednoczynnikową z wzorcowym dopasowaniem (CFI = 1,000; TLI = 1,001; RMSEA = 0,000). Korelacja z BFAS wyniosła 0,76, co przemawia za tym, że oba narzędzia mierzą praktycznie ten sam konstrukt.
źródłoPunkt odcięcia i rozpowszechnienie
W węgierskim badaniu na reprezentatywnej próbie 5961 nastolatków (w ramach projektu ESPAD) analiza profili latentnych wyodrębniła grupę ryzyka obejmującą 4,5 procent badanych. Osoby z tej grupy miały niższą samoocenę, wyższe nasilenie objawów depresji i intensywniej korzystały z mediów społecznościowych. Zaproponowany próg 19 punktów identyfikuje osoby zagrożone z czułością 83 procent.
źródłoPolska adaptacja pierwowzoru (BFAS)
Charzyńska i Góźdź (2014) zaadaptowały Bergeńską Skalę Uzależnienia od Facebooka na próbie 652 osób w wieku 14-30 lat. Uzyskano alfę Cronbacha 0,77 oraz stabilność bezwzględną test-retest na poziomie 0,81, czyli wartości zbliżone do oryginału. W finalnej wersji pozostawiono sześć pozycji o najwyższej korelacji z wynikiem ogólnym, po jednej na każde z sześciu kryteriów uzależnienia.
źródłoZwiązki z dobrostanem i stresem
W polskiej próbie wyniki BSMAS korelowały dodatnio z odczuwanym stresem (r = 0,28) i ujemnie z dobrostanem (r = -0,15). Siła tych związków jest umiarkowana do słabej, co przestrzega przed formułowaniem mocnych wniosków o szkodliwości mediów społecznościowych na podstawie samych korelacji.
źródłoPodobne narzędzia
IGDS9-SF (Skala Zaburzenia Grania w Gry Internetowe)
Ten sam nurt uzależnień behawioralnych, ale dotyczy gier i odwzorowuje kryteria DSM-5, a nie model komponentowy Griffithsa. Dłuższa (9 pozycji).
FoMO (Skala Lęku przed Odłączeniem)
Mierzy lęk przed pominięciem ważnych doświadczeń, czyli mechanizm napędzający korzystanie z mediów, a nie objawy utraty kontroli. Często stosowana razem z BSMAS jako predyktor.
MPPUS-10 (Skala Problemowego Używania Telefonu Komórkowego)
Dotyczy urządzenia, a nie konkretnej aktywności. Obejmuje szersze spektrum zachowań, w tym te niezwiązane z mediami społecznościowymi.
KBUTK (Kwestionariusz do Badania Uzależnienia od Telefonu Komórkowego)
Polskie narzędzie o rodzimej konstrukcji, dłuższe i wielowymiarowe, skupione na telefonie komórkowym jako przedmiocie uzależnienia.
Bibliografia
- Andreassen, C. S. i in. (2016). The relationship between addictive use of social media and video games and symptoms of psychiatric disorders. Psychology of Addictive Behaviors, 30(2), 252-262.
- Balcerowska, J. M., Bereznowski, P., Biernatowska, A., Atroszko, P. A., Pallesen, S., Andreassen, C. S. (2022). Is it meaningful to distinguish between Facebook addiction and social networking sites addiction? Psychometric analysis of Facebook addiction and social networking sites addiction scales. Current Psychology, 41, 949-962. (online first 2020)
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- artykuł open accesshttps://link.springer.com/article/10.1007/s12144-020-00625-3
- artykuł open accesshttps://link.springer.com/content/pdf/10.1007/s12144-020-00625-3.pdf
- repozytoriumhttps://www.researchgate.net/publication/268799675_W_sieci_uzaleznienia_Polska_adaptacja_Skali_Uzaleznienia_od_Facebooka_the_Bergen_Facebook_Addiction_Scale_C_S_Andreassen_T_Torsheima_G_S_Brunborga_i_S_Pallesen_The_social_media_trap_Polish_adaptation_
- artykuł open accesshttps://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0169839
- artykuł open accesshttps://journals.us.edu.pl/index.php/CHOWANNA/article/view/20802
- artykuł open accesshttps://doi.org/10.1037/adb0000160
Uwagi
Skala powstała z Bergen Facebook Addiction Scale przez uogólnienie treści na media społecznościowe; polska adaptacja pierwowzoru (BFAS): Charzyńska i Góźdź (2014). Psychometryczna analiza polskiej wersji BSMAS: Balcerowska i in. (2020/2022), Current Psychology 41, 949-962, DOI 10.1007/s12144-020-00625-3, open access CC BY. Arkusz w aneksie artykułu: TAK (wersja polska i angielska). DO WERYFIKACJI: polski punkt odcięcia (brak – podano jedynie próg z walidacji węgierskiej).
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.