Dziecięce Liczenie
dziecięce kompetencje liczenia (m.in. rozumienie zasad liczenia, wychwytywanie błędów w liczeniu) u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Edyta Gruszczyk-Kolczyńska
- Grupa docelowa
- dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym (diagnoza gotowości do uczenia się matematyki)
- Procedura
- próba diagnostyczna z manipulacją konkretami (np. ocena poprawności liczenia kasztanów przez pacynkę); indywidualnie
Co bada ten test
Dziecięce liczenie nie jest testem psychometrycznym w klasycznym rozumieniu: nie ma wydawcy testowego, arkusza, klucza punktowego ani tabel stenowych. Jest to zestaw prób diagnostycznych opracowany przez Edytę Gruszczyk-Kolczyńską w ramach pedagogicznej diagnozy dojrzałości dziecka do uczenia się matematyki w warunkach klasowo-lekcyjnych. Nazwa bywa myląca, bo sugeruje pomiar samej umiejętności przeliczania, tymczasem chodzi o coś znacznie szerszego: o to, czy dziecko rozumie reguły, na których liczenie się opiera.
W koncepcji autorki dojrzałość do uczenia się matematyki opisuje pięć wskaźników. Dziecięce liczenie jest pierwszym z nich, a pozostałe to: operacyjne rozumowanie na poziomie konkretnym w rozumieniu Piageta, zdolność do odrywania się od konkretów i posługiwania się reprezentacjami symbolicznymi, dojrzałość emocjonalna (pozytywne nastawienie do samodzielnego rozwiązywania zadań i odporność emocjonalna na sytuacje trudne intelektualnie) oraz zdolność do syntetyzowania i integrowania funkcji percepcyjno-motorycznych. Diagnoza samego dziecięcego liczenia nie zastępuje więc pełnej oceny dojrzałości matematycznej, tylko stanowi jej pierwszy element.
Samo dziecięce liczenie obejmuje cztery umiejętności: sprawne liczenie i odróżnianie liczenia błędnego od poprawnego; rozumienie umów i przestrzeganie ich w sytuacjach zadaniowych; ustalanie, czy w porównywanych zbiorach jest tyle samo elementów, a jeśli nie, to w którym jest ich więcej lub mniej; wyznaczanie wyniku dodawania i odejmowania w zakresie 10 w pamięci lub na palcach. Każdej z tych umiejętności odpowiada jeden eksperyment diagnostyczny.
Sensem diagnozy jest wychwycenie różnicy między dzieckiem, które umie wyrecytować liczebniki, a dzieckiem, które rozumie zasady liczenia: że każdemu przedmiotowi odpowiada dokładnie jeden gest i jeden liczebnik, że nie wolno pominąć przedmiotu ani policzyć go dwa razy, że wynik nie zależy od kolejności i kierunku liczenia oraz że ostatni wypowiedziany liczebnik ma podwójne znaczenie, bo określa zarazem ostatni policzony przedmiot i liczbę wszystkich przedmiotów (zasada kardynalności). Dziecko może płynnie liczyć do dwudziestu i zarazem nie rozumieć żadnej z tych zasad.
Autorka podkreśla, że dojrzałość do uczenia się matematyki jest w polskich poradniach psychologiczno-pedagogicznych i w przedszkolach systematycznie pomijana: stosowane procedury ustalania dojrzałości szkolnej w ogóle nie kontrolują, czy dziecko dysponuje tymi kompetencjami. Według jej danych co czwarte dziecko rozpoczynające naukę jest zepchnięte na ścieżkę niepowodzeń w nauce matematyki, a co trzeci uczeń nie rozumuje jeszcze operacyjnie na poziomie konkretnym.
Typowe zastosowanie
Narzędzie funkcjonuje w diagnozie pedagogicznej, a nie psychologicznej: używają go nauczyciele wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej, pedagodzy oraz terapeuci pedagogiczni. Typowe zastosowania to rozpoznanie dojrzałości do uczenia się matematyki przed pójściem do szkoły, wczesne wykrywanie ryzyka specyficznych trudności w uczeniu się matematyki, planowanie zajęć korekcyjno-wyrównawczych oraz ocena efektów programu wspomagania rozwoju umysłowego. W pracach dyplomowych z pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej próby te wykorzystuje się najczęściej jako jakościowe narzędzie badania własnego, zwykle w schemacie przed i po oddziaływaniu albo w badaniu porównawczym grup wiekowych. Ze względu na brak standaryzacji nie nadają się do analiz opartych na wynikach punktowych i porównaniach ze średnimi populacyjnymi.
Wymiary i podskale
Sprawne liczenie i odróżnianie liczenia błędnego od poprawnego
Pierwszy i najbardziej rozpoznawalny obszar. Bada się go eksperymentem z kukiełką (w opisach metodycznych występuje ona pod imieniem Kosmatek), która na oczach dziecka przelicza zbiór przedmiotów i popełnia błędy. Dziecko ma ocenić, czy kukiełka policzyła dobrze, i wyjaśnić, na czym polegał błąd. Diagnostyczne jest nie samo przeliczanie, lecz umiejętność nazwania błędu, bo dopiero ona świadczy o rozumieniu zasad liczenia.
Rozumienie umów i przestrzeganie ich w sytuacjach zadaniowych
Bada się to w prostej grze z naprzemiennym rzucaniem kostką, w której kukiełka łamie regułę (ogłasza wygraną mimo mniejszej liczby oczek). Chodzi o kompetencję kluczową dla całej późniejszej matematyki szkolnej: dziecko musi rozumieć, że w zadaniu obowiązuje przyjęta umowa, umieć ją stosować i potrafić wyjaśnić, na czym polega.
Ustalanie równoliczności zbiorów oraz tego, w którym jest więcej elementów
Dziecko dostaje dwa zbiory dobrane tak, aby ocena na oko prowadziła do błędu: liczniejszy zbiór zajmuje mniej miejsca. Diagnostyczne jest to, czy dziecko poprzestanie na ocenie wzrokowej, czy sięgnie po metodę: przeliczanie obu zbiorów albo łączenie elementów w pary (przyporządkowanie wzajemnie jednoznaczne). Ocena na oko jest poziomem najniższym, układanie w pary poziomem docelowym.
Wyznaczanie wyniku dodawania i odejmowania w zakresie 10
Umiejętność ta rozwija się w ustalonej kolejności: najpierw działanie na konkretach, potem na schemacie graficznym (rysunek, graf, drzewko), a na końcu w pamięci. Diagnoza polega na sprawdzeniu, na którym z tych poziomów dziecko potrafi już działać, a nie na liczbie poprawnych wyników.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Nie ma pozycji testowych w sensie kwestionariuszowym. Według opracowań metodycznych diagnoza ma postać czterech eksperymentów prowadzonych indywidualnie, z użyciem kukiełki i konkretnych przedmiotów, w konwencji zabawy. Eksperyment pierwszy: kukiełka przelicza zbiór około osiemnastu przedmiotów (w opisie występują naprzemiennie kasztany i klocki) w sześciu próbach, popełniając w pięciu z nich różne błędy – wtrąca komentarze zamiast liczebników, przesuwa i liczy po kilka przedmiotów jako jeden (łamiąc zasadę jeden do jednego), liczy ten sam przedmiot kilkakrotnie, opuszcza przedmioty, zmienia kierunek liczenia – a w szóstej liczy poprawnie. Na koniec pada pytanie o liczbę wszystkich przedmiotów, sprawdzające rozumienie zasady kardynalności. Eksperyment drugi: gra w naprzemienne rzucanie kostką, w której kukiełka łamie umowę. Eksperyment trzeci: porównanie dwóch zbiorów dobranych tak, że liczniejszy zajmuje mniej miejsca (w opisie: dziewiętnaście białych fasolek i siedemnaście kasztanów). Eksperyment czwarty: dodawanie i odejmowanie w zakresie 10 na jednorodnych przedmiotach, na przykład na dziesięciu krążkach lub fasolkach. DO WERYFIKACJI Powyższy opis pochodzi z opracowania metodycznego doradcy metodycznego (PCDZN w Puławach), a nie bezpośrednio z podręcznika autorki. Sama liczba przedmiotów bywa w opracowaniach podawana rozbieżnie, a w cytowanym materiale nagłówek mówi o osiemnastu kasztanach, podczas gdy opis prób odwołuje się do klocków. Przed użyciem w pracy dyplomowej konieczne jest sięgnięcie do publikacji źródłowej.
- Skala odpowiedzi
- Nie ma skali odpowiedzi ani punktacji. Diagnosta obserwuje zachowanie dziecka, notuje jego wypowiedzi i sposób rozwiązania każdego zadania, a następnie przypisuje je do jednego z czterech opisowych poziomów opanowania danej umiejętności. Ważnym elementem procedury jest podpowiedź: jeżeli dziecko ma trudność z podaniem kolejnego liczebnika, badający dyskretnie podpowiada, a zdolność skorzystania z podpowiedzi (czyli z cudzego doświadczenia) sama w sobie jest wskaźnikiem diagnostycznym. Badanie prowadzi się indywidualnie, w konwencji zabawy, tak aby dziecko nie odbierało go jako sprawdzianu.
- Normy i interpretacja
- Nie ma norm w sensie psychometrycznym: nie ma stenów, centyli ani wyników standaryzowanych, bo narzędzie nie jest testem znormalizowanym. Zamiast norm stosuje się czterostopniową skalę opisową poziomów opanowania każdej umiejętności, powiązaną z wiekiem rozwojowym. W opracowaniach metodycznych poziomy te opisuje się następująco: poziom wysoki odpowiada dzieciom, które ukończyły sześć lat, realizują siódmy i zaczynają ósmy rok życia; poziom średni – dzieciom, które ukończyły pięć lat i realizują szósty rok życia; poziom niski – dzieciom, które ukończyły cztery lata i realizują piąty rok życia; poziom najniższy – dzieciom, które ukończyły trzy lata i realizują czwarty rok życia. Wnioskowanie polega na porównaniu wieku metrykalnego dziecka z poziomem, jaki faktycznie reprezentuje. Kryterium praktyczne jest jednoznaczne: dziecko jest dojrzałe do nauki szkolnej dopiero na poziomie wysokim. Poziom średni oznacza już ryzyko trudności i wskazanie do intensywnych ćwiczeń, a poziom najniższy zapowiada poważne kłopoty w szkole. DO WERYFIKACJI Przypisanie poziomów do konkretnych roczników pochodzi z opracowania metodycznego, nie z zweryfikowanej publikacji recenzowanej. Nie odnaleziono publikacji open access podającej liczebność i charakterystykę próby, na której te poziomy ustalono, ani żadnych wskaźników rzetelności czy trafności tej procedury.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Bada rozumienie zasad liczenia, a nie samą znajomość liczebników – wychwytuje dzieci, które płynnie recytują liczby, ale nie rozumieją, na czym liczenie polega
- •Naturalna, zabawowa forma z kukiełką: dziecko nie odbiera badania jako sprawdzianu, co ogranicza wpływ lęku na wynik
- •Nie wymaga zakupu materiałów testowych ani uprawnień psychologicznych – wystarczą kasztany, fasolki, kostka i kukiełka
- •Wypełnia realną lukę: standardowe procedury badania dojrzałości szkolnej, według autorki koncepcji, w ogóle nie sprawdzają kompetencji matematycznych dziecka
- •Wynik ma bezpośrednie przełożenie na działanie – z każdego poziomu wynika konkretne zalecenie dotyczące dalszej pracy z dzieckiem
- •Koncepcja jest osadzona w teorii Piageta (operacyjne rozumowanie na poziomie konkretnym) i w polskich badaniach nad niepowodzeniami w uczeniu się matematyki prowadzonych od lat osiemdziesiątych
- •Metoda jest szeroko znana w polskiej pedagogice przedszkolnej: podręcznik źródłowy doczekał się trzynastu wydań i wszedł do spisu lektur obowiązujących studentów pedagogiki wczesnoszkolnej
Ograniczenia
- •To nie jest test psychometryczny: nie ma standaryzacji, normalizacji na reprezentatywnej próbie, klucza punktowego ani wyników przeliczanych
- •[DO WERYFIKACJI] Nie odnaleziono żadnych danych o rzetelności (zgodność wewnętrzna, zgodność ocen sędziów, stabilność) ani o trafności tej procedury w publikacjach open access
- •[DO WERYFIKACJI] Nie odnaleziono opisu próby, na której ustalono przypisanie czterech poziomów opanowania umiejętności do roczników wiekowych
- •Ocena jest opisowa i jakościowa, więc silnie zależy od kompetencji i doświadczenia osoby badającej; brak wystandaryzowanego klucza zwiększa ryzyko rozbieżności między diagnostami
- •Opisy procedury krążące w internecie różnią się szczegółami (liczba i rodzaj przedmiotów, liczba prób), a część z nich pochodzi ze stron przedszkoli i portali dla nauczycieli, nie z publikacji źródłowej
- •Nie ma wydawcy testowego ani oficjalnej dystrybucji: nie da się kupić kompletu ani powołać się na aktualny podręcznik testu, trzeba sięgać do książki metodycznej
- •Wynikiem jest zmienna porządkowa o czterech poziomach, co ogranicza możliwości analiz statystycznych (nie nadaje się do testów parametrycznych bez świadomego uzasadnienia)
- •Diagnoza dziecięcego liczenia obejmuje tylko jeden z pięciu wskaźników dojrzałości do uczenia się matematyki – sama w sobie nie uprawnia do wniosku o dojrzałości dziecka do nauki szkolnej
Obliczanie wyników
- Metoda
- Wskaźnik obserwacyjny bez sumowania punktów: w czterech eksperymentach (po jednym na każdą z czterech umiejętności składających się na dziecięce liczenie) badający porównuje zachowanie i wypowiedzi dziecka z opisami czterech poziomów (wysoki, średni, niski, najniższy) i przypisuje poziom osobno dla każdej umiejętności. Poziomów nie sumuje się w wynik łączny; interpretacja przez zestawienie poziomu z wiekiem metrykalnym (w analizach ilościowych poziomy traktuje się jako zmienną porządkową).
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
Jak policzyć wynik
Nie ma tu sumowania punktów, przeliczania na steny ani wzoru. Procedura wygląda następująco.
Krok 1: przygotowanie materiałów. Potrzebne są kukiełka lub pacynka, zbiór jednorodnych przedmiotów do liczenia (kasztany, klocki, fasolki), duża kostka do gry oraz dwa zbiory przedmiotów dobrane tak, aby liczniejszy zajmował mniej miejsca i mylił ocenę na oko.
Krok 2: nawiązanie kontaktu i wprowadzenie kukiełki. Badający przedstawia ją dziecku jako postać, która chce nauczyć się liczyć. To ustawia rolę dziecka: nie jest sprawdzane, tylko pomaga i ocenia kogoś innego. Ta zmiana perspektywy jest w tej metodzie kluczowa i nie należy jej pomijać.
Krok 3: przeprowadzenie czterech eksperymentów w kolejności odpowiadającej czterem umiejętnościom składającym się na dziecięce liczenie. Po każdej próbie badający notuje, co dziecko zrobiło i jak to wyjaśniło. Wypowiedź dziecka jest ważniejsza niż sam wynik działania.
Krok 4: jeżeli dziecko utknie, badający udziela dyskretnej podpowiedzi. Sposób korzystania z podpowiedzi odnotowuje się jako osobną informację diagnostyczną, a nie jako wynik nieważny.
Krok 5: przypisanie poziomu. Dla każdej umiejętności badający porównuje zaobserwowane zachowanie z czterema opisami poziomów (wysoki, średni, niski, najniższy) i wybiera ten, który pasuje najlepiej. Nie sumuje się poziomów z czterech eksperymentów w jeden wynik łączny.
Krok 6: interpretacja. Poziom reprezentowany przez dziecko zestawia się z jego wiekiem metrykalnym. Rozbieżność na niekorzyść dziecka jest sygnałem ryzyka niepowodzeń w nauce matematyki i wskazaniem do zajęć wspomagających. Za dojrzałe do nauki szkolnej uznaje się dziecko na poziomie wysokim.
Jeżeli w pracy dyplomowej chcesz analizować te dane ilościowo, potraktuj poziomy jako zmienną porządkową (cztery kategorie) i użyj statystyk odpowiednich dla takiej skali. Nie twórz sztucznego wyniku sumarycznego z czterech eksperymentów, bo nie ma podstaw, by uznać je za pozycje jednej skali.
Dostępność
- Typ
- Dostępność nieznana
- Wydawca / źródło
- Metoda diagnostyczna opisana w publikacjach E. Gruszczyk-Kolczyńskiej (m.in. Dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się matematyki, WSiP); nie jest sprzedawana jako odrębny test (brak w katalogu practest)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Children's Counting (Dzieciece Liczenie)
- Construct
- Children's counting competencies (including understanding of counting principles and detecting counting errors) in preschool and early school-age children
- Target group
- Preschool and early school-age children (assessment of readiness for learning mathematics)
- Procedure
- Diagnostic trial with manipulation of concrete objects (e.g. judging the correctness of a puppet's counting of chestnuts); individual administration
- Notes
- A set of diagnostic trials ('Children's Counting') by E. Gruszczyk-Kolczynska, used in educational (pedagogical) assessment; no test publisher or standardized version identified. [TO VERIFY]: exact source publication of the method (title, year), procedure and scoring criteria, possible standardized versions.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy. Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
Najważniejsza rzecz do zrozumienia: w pracy nie wolno pisać, że zastosowałeś test Dziecięce liczenie, bo test o takiej nazwie nie istnieje jako narzędzie wydane, znormalizowane i wystandaryzowane. Pisz, że zastosowałeś próby diagnostyczne opracowane przez Edytę Gruszczyk-Kolczyńską, i podaj publikację źródłową. Nie przypisuj narzędziu rzetelności ani trafności, bo nie ma opublikowanych danych, które można by przywołać.
Sięgnij do źródła, a nie do stron przedszkoli. Publikacją podstawową jest Edyta Gruszczyk-Kolczyńska, Dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się matematyki. Przyczyny, diagnoza, zajęcia korekcyjno-wyrównawcze (WSiP, Warszawa 1992; książka miała trzynaście wydań, m.in. wydanie z 2006 r., ISBN 83-02-06528-5). Wcześniejszą pracą tej samej autorki jest Niepowodzenia w uczeniu się matematyki u dzieci z klas początkowych. Diagnoza i terapia (Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Śląskiego nr 553, Katowice 1985). Opracowania metodyczne dostępne w sieci są przydatne do zorientowania się w procedurze, ale nie są źródłem, na które można się w pracy powołać jako na opis narzędzia.
W rozdziale metodologicznym opisz: że jest to procedura jakościowa, indywidualna, prowadzona w konwencji zabawy; ile eksperymentów przeprowadziłeś i jakich; jakie materiały zastosowałeś (podaj dokładne liczby przedmiotów, których użyłeś); jak notowałeś zachowania; jak przypisywałeś poziomy. Jeżeli oceniałeś poziomy sam, napisz o tym wprost i rozważ zaproszenie drugiego sędziego kompetentnego oraz policzenie zgodności ocen – to podnosi wiarygodność pracy opartej na narzędziu bez opublikowanej rzetelności.
Uważaj na zakres wniosków. Dziecięce liczenie to pierwszy z pięciu wskaźników dojrzałości do uczenia się matematyki. Na jego podstawie nie możesz orzekać o dojrzałości szkolnej dziecka ani o jego inteligencji. Jeżeli interesuje Cię pełny obraz, uzupełnij diagnozę o pozostałe wskaźniki, zwłaszcza o rozumowanie operacyjne na poziomie konkretnym.
Kwestia zgody: narzędzie nie jest chronione jako produkt wydawcy testowego, ale procedura i jej opisy są chronione prawem autorskim jako część publikacji. W pracy opisuj procedurę własnymi słowami i nie reprodukuj fragmentów książki ani arkuszy obserwacyjnych. Badanie dzieci wymaga zgody rodziców lub opiekunów prawnych i zgody dyrektora placówki.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz znormalizowanego wyniku porównywalnego z populacją – narzędzie nie ma norm ani standaryzacji
- •Gdy piszesz pracę wymagającą raportowania rzetelności narzędzia – nie ma opublikowanych wskaźników, które można by podać
- •Gdy chcesz orzekać o dojrzałości szkolnej lub o poziomie inteligencji dziecka – to jeden z pięciu wskaźników dojrzałości matematycznej, a nie badanie dojrzałości szkolnej ani test inteligencji
- •Gdy badasz dzieci starsze niż wczesnoszkolne – procedura jest zbudowana dla okresu przedszkolnego i początku szkoły podstawowej
- •Gdy potrzebujesz badania grupowego lub przesiewowego na dużej próbie – procedura jest indywidualna i czasochłonna
- •Gdy zamierzasz diagnozować dyskalkulię – rozpoznanie specyficznych zaburzeń uczenia się wymaga procedury klinicznej i uprawnień, a nie prób pedagogicznych
- •Gdy opierasz się wyłącznie na opisach ze stron przedszkoli i portali dla nauczycieli, bez dostępu do publikacji źródłowej – opisy te różnią się szczegółami procedury
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Poziom dziecięcego liczenia sześciolatków a ich gotowość do podjęcia nauki matematyki w klasie pierwszej
- Rozumienie zasady kardynalności u dzieci pięcio- i sześcioletnich: badanie z zastosowaniem prób diagnostycznych Gruszczyk-Kolczyńskiej
- Wpływ programu wspomagania rozwoju umysłowego na poziom dziecięcego liczenia: badanie w schemacie przed i po
- Sposoby ustalania równoliczności zbiorów przez dzieci w wieku przedszkolnym: ocena na oko, przeliczanie czy łączenie w pary
- Rozumienie umów w sytuacji zadaniowej a późniejsze radzenie sobie z zadaniami tekstowymi w klasie pierwszej
- Zgodność ocen dwóch sędziów kompetentnych przy przypisywaniu poziomów dziecięcego liczenia
- Diagnoza dojrzałości do uczenia się matematyki w praktyce polskich poradni psychologiczno-pedagogicznych: analiza dokumentów i wywiady z diagnostami
- Dziecięce liczenie a rozumowanie operacyjne na poziomie konkretnym: związek dwóch wskaźników dojrzałości matematycznej
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Pięć wskaźników dojrzałości do uczenia się matematyki
Opracowanie metodyczne doradcy metodycznego PCDZN w Puławach podaje, że Edyta Gruszczyk-Kolczyńska wyróżniła pięć podstawowych wskaźników dojrzałości dziecka do nauki matematyki: dziecięce liczenie (umiejętność liczenia), rozumowanie operacyjne na poziomie konkretnym, zdolność do odrywania się od konkretów i posługiwania się reprezentacjami symbolicznymi, dojrzałość emocjonalna oraz zdolność do syntetyzowania i integrowania funkcji percepcyjno-motorycznych. Dziecięce liczenie obejmuje cztery umiejętności składowe: sprawne liczenie i odróżnianie liczenia błędnego od poprawnego, rozumienie i przestrzeganie umów, ustalanie równoliczności zbiorów oraz wyznaczanie wyniku dodawania i odejmowania w zakresie 10.
źródłoBudowa procedury diagnostycznej
To samo opracowanie opisuje procedurę jako cztery eksperymenty z użyciem kukiełki. W eksperymencie pierwszym kukiełka wykonuje sześć prób przeliczania zbioru (nagłówek mówi o osiemnastu kasztanach, opis prób odwołuje się do klocków), w pięciu popełniając różne błędy: wtrącanie komentarzy zamiast liczebników, łamanie zasady jeden do jednego, wielokrotne liczenie tego samego przedmiotu, opuszczanie przedmiotów i zmianę kierunku liczenia; szósta próba jest poprawna i kończy się pytaniem sprawdzającym rozumienie zasady kardynalności. Eksperyment drugi to gra w naprzemienne rzucanie kostką, trzeci to porównanie dziewiętnastu białych fasolek i siedemnastu kasztanów, czwarty to dodawanie i odejmowanie w zakresie 10 na jednorodnych przedmiotach. Dane te pochodzą ze źródła wtórnego i wymagają potwierdzenia w publikacji źródłowej DO WERYFIKACJI.
źródłoCztery poziomy opanowania umiejętności i ich odniesienie do wieku
Zamiast norm psychometrycznych stosuje się cztery opisowe poziomy powiązane z wiekiem: wysoki (dzieci, które ukończyły sześć lat, realizują siódmy i zaczynają ósmy rok życia), średni (dzieci, które ukończyły pięć lat i realizują szósty rok życia), niski (dzieci, które ukończyły cztery lata i realizują piąty rok życia) oraz najniższy (dzieci, które ukończyły trzy lata i realizują czwarty rok życia). Za dojrzałe do nauki szkolnej uznaje się dziecko na poziomie wysokim; poziom średni oznacza już trudności wymagające intensywnych ćwiczeń. Nie odnaleziono źródła podającego liczebność i charakterystykę próby, na której poziomy te ustalono DO WERYFIKACJI.
źródłoSkala problemu i luka w praktyce diagnostycznej
W dokumencie przygotowanym dla Najwyższej Izby Kontroli Edyta Gruszczyk-Kolczyńska podaje, że co czwarte dziecko rozpoczynające naukę jest zepchnięte na ścieżkę niepowodzeń w nauce matematyki, a co trzeci uczeń nie rozumuje jeszcze operacyjnie na poziomie konkretnym. Wskazuje też, że w poradniach psychologiczno-pedagogicznych oraz w przedszkolach nadal stosowane są procedury ustalania dojrzałości szkolnej, które w ogóle nie kontrolują, czy dzieci dysponują kompetencjami matematycznymi warunkującymi powodzenie w nauce. Autorka powołuje się na badania prowadzone przez blisko czterdzieści lat.
źródłoPublikacja źródłowa i jej status
Podstawową publikacją jest Dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się matematyki. Przyczyny, diagnoza, zajęcia korekcyjno-wyrównawcze (WSiP, Warszawa 1992). Autorka podaje w dokumencie dla NIK, że książka miała trzynaście wydań i weszła do spisu lektur obowiązujących studentów pedagogiki wczesnoszkolnej. Katalog Google Books potwierdza wydanie z 2006 r. w serii Edukacja Matematyczna Dzieci, liczące 312 stron (ISBN 83-02-06528-5). Wcześniejszą pracą tej samej autorki jest Niepowodzenia w uczeniu się matematyki u dzieci z klas początkowych. Diagnoza i terapia (Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Śląskiego nr 553, Katowice 1985).
źródłoPodobne narzędzia
DMI-2 (Diagnoza Możliwości Intelektualnych)
Znormalizowane narzędzie mierzące rozumowanie na poziomie operacji konkretnych, czyli drugi z pięciu wskaźników dojrzałości do uczenia się matematyki. Ma normy, klucz i dane psychometryczne, których dziecięcemu liczeniu brakuje – naturalne uzupełnienie diagnozy.
SB5 (Skala Inteligencji Stanford-Binet 5)
Pełna skala inteligencji z wyodrębnionym czynnikiem rozumowania ilościowego. Mierzy poziom zdolności, a nie rozumienie zasad liczenia, i wymaga uprawnień psychologicznych oraz zakupu narzędzia.
WISC-R / WISC-V (Skala Inteligencji Wechslera dla Dzieci)
Standardowe narzędzie psychologiczne do oceny inteligencji dzieci, stosowane w poradniach. Odpowiada na inne pytanie: jaki jest ogólny poziom możliwości umysłowych, a nie czy dziecko rozumie zasady liczenia.
DYSLEKSJA 3 (bateria do diagnozy dysleksji u uczniów klasy III)
Równoległy przykład diagnozy specyficznych trudności w uczeniu się, ale w obszarze czytania i pisania, nie matematyki. W przeciwieństwie do dziecięcego liczenia jest wystandaryzowaną baterią z normami.
Test Bender-Gestalt (wersja Bender-Koppitz)
Dotyka piątego wskaźnika dojrzałości do uczenia się matematyki: integracji funkcji percepcyjno-motorycznych wyrażającej się w odwzorowywaniu złożonych kształtów. Nie bada natomiast liczenia ani rozumowania matematycznego.
Kwestionariusz Ja i moja szkoła
Dotyka czwartego wskaźnika, czyli dojrzałości emocjonalnej: mierzy motywację do nauki i lęk szkolny. Jest kwestionariuszem samoopisowym dla uczniów, a nie próbą obserwacyjną dla dzieci przedszkolnych.
Bibliografia
- Gruszczyk-Kolczyńska, E. Dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się matematyki. Warszawa: WSiP.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- innehttps://www.przedszkole11.leszno.pl/index.php/kacik-rodzica/warto-przecztac/859-dzieciece-liczenie-wg-prof-edyty-gruszczyk-kolczynskiej
- blog (do potwierdzenia)https://www.45minut.pl/publikacje/20226/
- innehttps://www.pcdzn.edu.pl/wp-content/uploads/2017/05/nauczanie_matematyka.pdf
- dokument źródłowyhttps://www.nik.gov.pl/plik/id,19329,vp,21937.pdf
- repozytoriumhttps://books.google.pl/books/about/Dzieci_ze_specyficznymi_trudno%C5%9Bciami_w.html?id=u7vowi5FKRwC
Uwagi
Identyfikacja Fazy 2: zestaw prób diagnostycznych 'Dziecięce liczenie' wg E. Gruszczyk-Kolczyńskiej, funkcjonujący w diagnozie pedagogicznej; nie znaleziono wydawcy testowego ani wersji znormalizowanej. DO WERYFIKACJI: dokładne źródło publikacji metody (tytuł, rok), procedura i kryteria oceny, ewentualne wersje znormalizowane. To nie jest samodzielny test, tylko PIERWSZY z pięciu wskaźników dojrzałości do uczenia się matematyki w koncepcji Gruszczyk-Kolczyńskiej. Składa się z czterech eksperymentów z kukiełką, a wynik opisuje się na czterech poziomach powiązanych z wiekiem, zamiast odnosić do norm. DO WERYFIKACJI: opis procedury pochodzi ze źródła wtórnego, które jest wewnętrznie sprzeczne (nagłówek mówi o 18 kasztanach, opis prób o klockach); brak też jakichkolwiek danych o rzetelności, trafności i próbie normalizacyjnej.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.