Diagnoza Możliwości Intelektualnych – 2 (DMI-2M, DMI-2S)
możliwości intelektualne dzieci – rozumowanie na poziomie operacji konkretnych (uzupełnianie klas, serie, analogie; materiał werbalny, obrazkowy i liczbowy)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Anna Matczak (2001)
- Grupa docelowa
- dzieci 6-10 lat (DMI-2M) i 9-13 lat (DMI-2S)
- Czas badania
- bez ograniczenia czasu
- Procedura
- wykonaniowy; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
DMI-2 ocenia możliwości intelektualne dziecka poprzez sprawność operacji konkretnych, czyli tego poziomu myślenia, który w koncepcji Piageta rozwija się mniej więcej między siódmym a dwunastym rokiem życia. Zamiast pytać o wiedzę czy zasób słów, test sprawdza, czy dziecko potrafi wykonywać operacje na klasach i relacjach: uzupełniać klasy, kontynuować serie i rozwiązywać analogie. Jest to więc pomiar struktury myślenia, a nie jego zawartości.
Narzędzie ma dwie wersje przeznaczone dla różnych grup wieku: DMI-2M dla dzieci 6-10 lat i DMI-2S dla dzieci 9-13 lat. Zakresy celowo zachodzą na siebie, co pozwala dobrać wersję do przypuszczalnego poziomu dziecka, a nie tylko do metryki. Każda wersja występuje dodatkowo w wariancie do badań grupowych i indywidualnych, przy czym to wariant indywidualny stanowi o wyjątkowości testu: dziecko nie tylko wybiera odpowiedź, lecz także uzasadnia swój wybór. Autorka opisuje to jako próbę połączenia diagnozy psychometrycznej z ideami diagnozy dynamicznej, a więc z podejściem, w którym liczy się nie tylko to, czy dziecko rozwiązało zadanie, lecz także jak myślało.
Z tego wynika najważniejsza konsekwencja praktyczna. Punktacja nie jest zerojedynkowa: odpowiedzi punktuje się w skali od 0 do 3, w zależności od stopnia poprawności. Test rejestruje więc rozwiązania częściowo trafne, a nie tylko pełne sukcesy i porażki. Do tego dochodzi możliwość analizy jakościowej dotyczącej typu popełnianych błędów oraz, w wersjach indywidualnych, rodzaju podawanych uzasadnień. Innymi słowy: sam wynik liczbowy jest tu tylko częścią informacji. Dwoje dzieci o identycznym wyniku surowym może prezentować zupełnie różny sposób myślenia i to właśnie rozróżnienie decyduje o wartości narzędzia przy planowaniu oddziaływań korekcyjnych. Zadania oparte są na materiale werbalnym, rysunkowym i liczbowym, więc test nie jest w pełni niewerbalny i nie zastępuje narzędzi neutralnych kulturowo.
Typowe zastosowanie
Test można stosować zamiast testu inteligencji albo jako jego uzupełnienie przy ocenie ogólnego poziomu umysłowego dziecka. Najbardziej charakterystyczne zastosowanie to diagnoza poziomu rozwoju operacji konkretnych jako przesłanki przy prognozowaniu osiągnięć szkolnych oraz przy wykrywaniu przyczyn trudności w nauce. Informacje jakościowe, zwłaszcza pochodzące z badań indywidualnych, są przydatne przy planowaniu oddziaływań korekcyjno-wychowawczych: pokazują nie tylko, że dziecko sobie nie radzi, lecz także z jakiego typu operacją i na jakim materiale ma problem. W badaniach naukowych narzędzie służy do opisu rozwoju myślenia operacyjnego i do wiązania go z osiągnięciami szkolnymi.
Wymiary i podskale
Wynik ogólny (poziom operacyjności myślenia konkretnego)76 pozycji
Podstawowy wskaźnik ilościowy, suma punktów z 76 zadań ocenianych w skali 0-3. Odnoszony do norm stenowych właściwych dla wersji (M lub S), poziomu wieku oraz formy badania (indywidualnej albo grupowej). Informuje o zaawansowaniu rozwojowym myślenia operacyjnego, a nie o zasobie wiedzy.
Analiza jakościowa typu błędów
Rodzaj popełnianych błędów pozwala rozpoznać, na czym polega deficyt: czy dziecko nie opanowało określonej operacji, czy raczej gubi się w konkretnym materiale (werbalnym, rysunkowym albo liczbowym). Ta informacja nie ma osobnych norm, lecz jest tym, co odróżnia DMI-2 od zwykłego testu inteligencji.
Analiza uzasadnień (tylko wersje do badań indywidualnych)
W wariancie indywidualnym dziecko uzasadnia dokonane wybory, a badający ocenia rodzaj uzasadnień. Pozwala to ustalić, czy poprawna odpowiedź wynikała z rozumienia zasady, czy z trafnego zgadnięcia, oraz ocenić stopień rozwojowego zaawansowania myślenia operacyjnego. Wariant grupowy tej informacji nie dostarcza.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Każdy z testów składa się z 76 zadań zgrupowanych w dwóch zeszytach. Zadania oparte są na materiale werbalnym, rysunkowym i liczbowym i wymagają uzupełniania klas, serii oraz analogii przez wybranie potrzebnego elementu spośród pięciu podanych. W wersjach do badań indywidualnych dochodzi wymóg uzasadnienia dokonanego wyboru. Odpowiedzi punktuje się w skali od 0 do 3, w zależności od stopnia ich poprawności, co odróżnia DMI-2 od typowych testów wyboru z punktacją zerojedynkową. Zeszyty testowe oznaczone są symbolami RM, KM, RS i KS (dwa zeszyty dla wersji M i dwa dla wersji S), a do każdego przewidziano osobny klucz. Treść zadań, klucze i zasady punktowania uzasadnień są materiałem chronionym prawami wydawcy i nie są tu odtwarzane.
- Skala odpowiedzi
- Nie ma skali odpowiedzi typu kwestionariuszowego. Dziecko wybiera jeden element spośród pięciu podanych, a w wersjach indywidualnych dodatkowo uzasadnia wybór. Badanie jest nielimitowane czasowo i prowadzi się je w trakcie dwóch sesji, indywidualnie albo grupowo, zależnie od wersji. Brak ograniczenia czasu jest istotny: test ma mierzyć poziom rozwoju operacji, a nie tempo pracy, więc pośpiech w administracji zniekształca sens pomiaru.
- Normy i interpretacja
- Normy są stenowe, opracowane na reprezentatywnych próbach ogólnopolskich, osobno dla badań indywidualnych i grupowych. Dla DMI-2M obejmują poziomy wieku 8, 9 i 10 lat (badania grupowe) oraz 6, 7, 8, 9 i 10 lat (badania indywidualne). Dla DMI-2S obejmują poziomy wieku 9, 10, 11 i 13 lat (badania grupowe) oraz 11 i 13 lat (badania indywidualne). Praktyczna konsekwencja jest taka, że nie każdy wiek ma normy w każdej formie badania: dla dzieci sześcio- i siedmioletnich normy istnieją tylko dla badania indywidualnego, a w wersji S dla badania indywidualnego są dostępne wyłącznie dla wieku 11 i 13 lat. Zanim wybierzesz formę badania, sprawdź, czy dla danego wieku i formy w ogóle istnieją normy. Zasadniczym problemem jest ich wiek. Normy pochodzą z opracowania testu z 2001 roku, a więc liczą ponad dwadzieścia lat. Wydawca sam to potwierdza: w kwietniu 2022 roku rozpoczęto badania renormalizacyjne (Anna Matczak, Diana Fecenec), których celem jest opracowanie nowych norm i zaktualizowanie charakterystyki psychometrycznej narzędzia. Do czasu ich opublikowania wyniki przeliczone należy interpretować ostrożnie, pamiętając, że przestarzałe normy zawyżają pozycję współczesnego dziecka. Pełne tabele norm znajdują się w płatnym podręczniku i nie są tu reprodukowane.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Punktacja stopniowana od 0 do 3 rejestruje rozwiązania częściowo poprawne, co daje bardziej precyzyjny pomiar niż punktacja zerojedynkowa
- •Wersje do badań indywidualnych zbierają uzasadnienia odpowiedzi, łącząc pomiar psychometryczny z elementami diagnozy dynamicznej
- •Możliwa analiza jakościowa typu błędów i rodzaju uzasadnień, użyteczna przy planowaniu oddziaływań korekcyjno-wychowawczych
- •Badanie bez ograniczenia czasu, więc wynik nie jest obciążony tempem pracy ani presją czasową
- •Kategoria B2, a więc narzędzie dostępne także dla pedagogów po odpowiednim szkoleniu, co poszerza krąg uprawnionych użytkowników
- •Dwie wersje wiekowe o zachodzących na siebie zakresach (6-10 i 9-13 lat) pozwalają dobrać trudność do poziomu dziecka
- •Normy opracowane na reprezentatywnych próbach ogólnopolskich, osobno dla formy indywidualnej i grupowej
Ograniczenia
- •Normy pochodzą z 2001 roku; wydawca prowadzi od kwietnia 2022 roku badania renormalizacyjne, co samo w sobie jest przyznaniem, że dotychczasowe normy się zdezaktualizowały
- •Wydawca nie publikuje liczbowych współczynników rzetelności ani trafności, ograniczając się do stwierdzenia o wysokich współczynnikach zgodności wewnętrznej
- •Nie dla każdego wieku istnieją normy w obu formach badania; brak norm dla części kombinacji wieku i formy ogranicza swobodę doboru procedury
- •Materiał obejmuje treści werbalne i liczbowe, więc test nie jest neutralny kulturowo i wynik zależy od poziomu opanowania języka i podstaw arytmetyki
- •Mierzy operacje konkretne, więc traci czułość u starszej młodzieży, u której rozwija się już myślenie formalne
- •Wersja indywidualna, najbogatsza diagnostycznie, jest czasochłonna: dwie sesje na jedno dziecko plus ocena uzasadnień
- •Komplet materiałów jest kosztowny, a testu nie da się skrócić bez utraty porównywalności z normami
Budowa
- Liczba pozycji
- 76
- Format odpowiedzi
- 76 zadań na materiale werbalnym, rysunkowym i liczbowym, zgrupowanych w dwóch zeszytach; zadanie polega na uzupełnianiu klas, serii i analogii przez wybór jednego z pięciu podanych elementów, a w wersjach do badań indywidualnych dodatkowo na uzasadnieniu wyboru
- Wersje
- DMI-2M (dzieci 6-10 lat)
- DMI-2S (dzieci 9-13 lat)
Obliczanie wyników
- Metoda
- odpowiedzi punktuje się w skali od 0 do 3 w zależności od stopnia poprawności; możliwa analiza jakościowa typu błędów i rodzaju uzasadnień
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
Jak policzyć wynik
Krok 1: wybierz wersję (DMI-2M albo DMI-2S) i formę badania (indywidualną albo grupową), a następnie sprawdź w podręczniku, czy dla wieku dziecka i wybranej formy istnieją normy. To pierwszy i najczęściej pomijany krok: zakresy norm są różne dla obu form.
Krok 2: przeprowadź badanie w dwóch sesjach, bez ograniczenia czasu. W wersji indywidualnej zbieraj uzasadnienia odpowiedzi i zapisuj je dosłownie, bo późniejsza ocena wymaga wiernego zapisu, a nie streszczenia.
Krok 3: oceń każdą odpowiedź w skali od 0 do 3, zgodnie z kluczem. To nie jest zwykłe zaznaczanie trafień: zasada punktowania odzwierciedla stopień poprawności rozwiązania, więc pomijanie stopni pośrednich (na przykład kodowanie zero-jeden) unieważnia normy i zniekształca rozkład wyników.
Krok 4: zsumuj punkty z 76 zadań, uzyskując wynik surowy, i przelicz go na steny według tabeli właściwej dla wersji, poziomu wieku i formy badania. Nie mieszaj norm dla badania indywidualnego z wynikami z badania grupowego.
Krok 5: uzupełnij wynik ilościowy analizą jakościową. Sprawdź, czy błędy koncentrują się na określonym typie operacji (klasy, serie, analogie) albo na określonym materiale (werbalnym, rysunkowym, liczbowym), a w wersji indywidualnej oceń rodzaj uzasadnień. Ten krok jest w praktyce najcenniejszy i to on odróżnia raport z DMI-2 od zwykłego podania stenu.
Krok 6: przy interpretacji uwzględnij wiek norm. Jeżeli badasz współcześnie, dopisz w opisie wyniku, że normy pochodzą z opracowania z 2001 roku, a nowa normalizacja jest w toku.
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Trafność
- trafność teoretyczna: zmiany rozwojowe, korelacje z ocenami szkolnymi i Testem Matryc Ravena (wg wydawcy)
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- B2
- Cena
- 1225,10 zł (komplet; elementy 33,07-297,11 zł)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Diagnoza Możliwości Intelektualnych – 2 (DMI-2M, DMI-2S) (Diagnosis of Intellectual Potential – 2)
- Construct
- Children's intellectual potential – reasoning at the concrete operational level (class completion, series, analogies; verbal, pictorial and numerical material)
- Target group
- Children aged 6-10 (DMI-2M) and 9-13 (DMI-2S)
- Response format
- Closed-format tasks on verbal, pictorial and numerical material (2 booklets)
- Procedure
- Performance-based; individual or group administration
- Administration time
- Untimed
- Notes
- Polish test (author Anna Matczak, 2001) – no foreign-language original. Publisher reports theoretical validity evidence: developmental changes, correlations with school grades and Raven's Progressive Matrices. Renormalization studies underway according to the publisher (check publication status). [TO VERIFY]: numerical alpha values, norm type and standardization sample.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii opisz: pełną nazwę i skrót, autorkę (Anna Matczak, 2001), wydawcę i kategorię B2, wybraną wersję (M albo S), formę badania (indywidualna albo grupowa), liczbę zadań (76 w dwóch zeszytach), rodzaj materiału (werbalny, rysunkowy, liczbowy), typ zadań (uzupełnianie klas, serii i analogii) oraz sposób punktowania w skali 0-3. Zaznacz wyraźnie, z których tabel norm korzystasz, bo są one różne dla każdej kombinacji wersji, wieku i formy badania.
Odnieś się do wieku norm. Uczciwy opis brzmi: normy pochodzą z 2001 roku, a wydawca od kwietnia 2022 roku prowadzi badania renormalizacyjne, więc wyniki przeliczone należy traktować z ostrożnością. W pracy badawczej wygodniej i bezpieczniej jest analizować wyniki surowe, zwłaszcza przy porównaniach między grupami w obrębie własnej próby.
Rzetelność raportuj rzetelnie. Wydawca podaje tylko opis słowny (wysokie współczynniki zgodności wewnętrznej), bez wartości. Jeśli potrzebujesz liczb, sięgnij po podręcznik i zacytuj go z numerem strony; jeśli masz dane na poziomie pojedynczych zadań, policz i podaj alfę Cronbacha dla własnej próby.
Jeżeli wykorzystujesz analizę jakościową, opisz z góry przyjęty sposób kodowania błędów i uzasadnień oraz sprawdź zgodność sędziów, podając odpowiedni współczynnik. Bez tego analiza jakościowa nie ma wartości dowodowej. Pamiętaj też, że test ma kategorię B2: psychologowie mogą go stosować z racji dyplomu, inni profesjonaliści po szkoleniu ogólnym z psychometrii i szkoleniu z tego konkretnego narzędzia. Zadań, kluczy ani zeszytów nie wolno zamieszczać w aneksie pracy.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz aktualnych norm do orzeczenia lub opinii; normy z 2001 roku są przestarzałe, a renormalizacja trwa
- •Gdy badasz dzieci poniżej 6. roku życia lub młodzież powyżej 13 lat; poza tym zakresem test nie ma norm, a u starszych traci czułość wraz z rozwojem myślenia formalnego
- •Gdy chcesz zmierzyć inteligencję niezależną od kultury i języka; materiał obejmuje treści werbalne i liczbowe, więc do tego celu służą testy neutralne kulturowo (CFT 1-R, Matryce Ravena)
- •Gdy interesuje Cię tempo pracy lub sprawność uwagi; badanie jest nielimitowane czasowo i takich wskaźników nie dostarcza
- •Gdy chcesz przeprowadzić szybkie badanie przesiewowe; procedura obejmuje dwie sesje, a w wersji indywidualnej także ocenę uzasadnień
- •Gdy dla wieku dziecka i planowanej formy badania nie istnieją tabele norm (dotyczy m.in. badania grupowego dzieci sześcio- i siedmioletnich)
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Poziom operacyjności myślenia konkretnego a osiągnięcia szkolne uczniów klas 1-3
- Typy błędów w zadaniach na klasy, serie i analogie u dzieci z trudnościami w nauce matematyki
- Porównanie wyników badania indywidualnego i grupowego jako źródeł informacji diagnostycznej
- Uzasadnienia odpowiedzi jako wskaźnik rozwojowego zaawansowania myślenia operacyjnego
- Operacyjność myślenia a inteligencja płynna: związek wyników DMI-2 z Testem Matryc Ravena
- Wpływ rodzaju materiału (werbalny, rysunkowy, liczbowy) na poziom wykonania zadań operacyjnych
- Aktualność norm testów dla dzieci: analiza rozbieżności między wynikami surowymi a normami sprzed dwóch dekad
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Budowa i sposób punktowania
Każdy z testów DMI-2M i DMI-2S składa się z 76 zadań opartych na materiale werbalnym, rysunkowym i liczbowym, zgrupowanych w dwóch zeszytach. Zadania wymagają uzupełniania klas, serii i analogii przez wybór elementu spośród pięciu podanych oraz, w wersjach do badań indywidualnych, uzasadniania wyborów. Odpowiedzi punktuje się w skali od 0 do 3, w zależności od stopnia poprawności, co umożliwia rejestrowanie rozwiązań częściowo trafnych. Możliwa jest analiza jakościowa typu popełnianych błędów oraz rodzaju podawanych uzasadnień.
źródłoRzetelność i trafność
Wydawca podaje wysokie współczynniki zgodności wewnętrznej, bez wartości liczbowych. Trafność teoretyczną i diagnostyczną uzasadnia trzema rodzajami danych: zmianami rozwojowymi wyników wraz z wiekiem, korelacjami z ocenami szkolnymi oraz korelacjami z Testem Matryc Ravena. Wartości liczbowych tych korelacji wydawca nie publikuje online [DO WERYFIKACJI: dane wyłącznie w podręczniku Matczak z 2001 roku].
źródłoPodstawa normalizacyjna
Normy stenowe opracowano na reprezentatywnych próbach ogólnopolskich, osobno dla badań indywidualnych i grupowych. DMI-2M: poziomy wieku 8, 9 i 10 lat dla badań grupowych oraz 6, 7, 8, 9 i 10 lat dla badań indywidualnych. DMI-2S: poziomy wieku 9, 10, 11 i 13 lat dla badań grupowych oraz 11 i 13 lat dla badań indywidualnych. Liczebności prób normalizacyjnych nie są publikowane online.
źródłoRenormalizacja w toku
Wydawca prowadzi osobny projekt renormalizacji DMI-2 (Anna Matczak, Diana Fecenec). Badania rozpoczęto w kwietniu 2022 roku, a ich celem jest opracowanie nowych norm oraz zaktualizowanie charakterystyki psychometrycznej narzędzia. Do czasu publikacji nowych norm obowiązują tabele z opracowania z 2001 roku.
źródłoZaplecze teoretyczne
Testy DMI-2M i DMI-2S są modyfikacjami wcześniejszego testu DMI i wywodzą się z prac Anny Matczak nad rozwojowym i indywidualnym zróżnicowaniem operacyjności myślenia konkretnego; monografia na ten temat wchodzi w skład kompletu testowego. Wersje do badań indywidualnych opisywane są jako próba połączenia diagnozy psychometrycznej z ideami diagnozy dynamicznej, umożliwiająca ocenę stopnia rozwojowego zaawansowania myślenia operacyjnego i wykrywanie jego deficytów.
źródłoPodobne narzędzia
Testy Matryc Ravena (m.in. wersja Kolorowa TMK)
Czysto niewerbalny pomiar rozumowania indukcyjnego, bez materiału werbalnego i liczbowego i bez uzasadnień. Krótszy i prostszy w administracji, ale nie daje informacji jakościowej o sposobie myślenia dziecka. W badaniach walidacyjnych DMI-2 służył jako kryterium zewnętrzne.
CFT 1-R (Neutralny Kulturowo Test Inteligencji Cattella, wersja 1 zrewidowana)
Mierzy inteligencję płynną wyłącznie na materiale figuralnym, dla dzieci 4-9 lat, z limitami czasowymi. DMI-2 jest bez limitu czasu i celuje w strukturę operacji myślowych, a nie w ogólny potencjał.
WISC-R / WISC-V (Skala Inteligencji Wechslera dla Dzieci)
Pełna skala inteligencji z ilorazem ogólnym i wskaźnikami złożonymi, wymagana przy diagnozie klinicznej. DMI-2 jej nie zastępuje; wydawca pozycjonuje go jako narzędzie stosowane zamiast lub w uzupełnieniu testu inteligencji.
Skupia się na kompetencjach liczenia i rozumieniu jego zasad u młodszych dzieci. Węższy zakres, ale bliski DMI-2 w tym, że również bada rozumienie reguł, a nie samą poprawność wykonania.
TSD (Test Słownikowy dla Dzieci)
Mierzy zdolności werbalne (mowę bierną i czynną) u dzieci 4-7 lat. Uzupełnia DMI-2 tam, gdzie trzeba rozstrzygnąć, czy słabe wyniki w zadaniach werbalnych wynikają z deficytu językowego, czy z niedojrzałości operacji myślowych.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/DMI-2
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/files/Katalog_Pracowni_Testow_Psychologicznych_PTP_2025-2026.pdf
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/dmi-2-renormalizacja
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/files/Katalog_2022-2023.pdf
Uwagi
Test polski (autorka Anna Matczak, 2001) – brak adaptacji zagranicznej. Dane ze strony produktu practest.com.pl: kategoria B2, cena, 76 zadań, wersje M i S. Wydawca: trwają badania renormalizacyjne (status wydawniczy – sprawdzać). DO WERYFIKACJI: alfy liczbowo, typ norm i próba.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.