Clinician-Administered PTSD Scale for DSM-5
Clinician-Administered PTSD Scale for DSM-5
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- F. W. Weathers, D. D. Blake, P. P. Schnurr, D. G. Kaloupek, B. P. Marx, T. M. Keane (National Center for PTSD) (2013)
- Czas badania
- 45-60 minut
Co bada ten test
CAPS-5 to ustrukturalizowany wywiad kliniczny do rozpoznawania zespołu stresu pourazowego według DSM-5 i do pomiaru nasilenia jego objawów. Jest to najważniejsza różnica wobec kwestionariuszy takich jak PCL-5: CAPS-5 nie tylko mierzy nasilenie, ale wprost rozstrzyga, czy spełnione są kryteria diagnostyczne. Z tego powodu w literaturze funkcjonuje jako złoty standard diagnozy PTSD i najczęściej pełni rolę kryterium zewnętrznego, wobec którego walidowane są narzędzia samoopisowe.
Rodzina narzędzi CAPS powstała w 1990 roku na kryteriach DSM-III-R i była kolejno rewidowana dla DSM-IV i DSM-5. Wszystkie wersje mają kilka cech wspólnych, które decydują o ich wartości: osobne ocenianie częstości i nasilenia każdego objawu, behawioralnie zakotwiczone pytania oraz podwójny format wyniku, czyli jednocześnie ocena kategorialna (objaw obecny albo nieobecny) i wymiarowa (punktowe nasilenie) na poziomie pojedynczych objawów, klastrów objawowych i całego zespołu. W wersji dla DSM-5 uproszczono punktację: częstość i nasilenie przelicza się na jedną ocenę 0-4 dla każdego objawu.
Wywiad obejmuje 30 pozycji, ale tylko 20 z nich to objawy PTSD z kryteriów B-E. Pozostałe dotyczą początku i czasu trwania objawów, subiektywnego cierpienia, wpływu na funkcjonowanie społeczne i zawodowe, poprawy od poprzedniego badania, wiarygodności odpowiedzi, ogólnego nasilenia PTSD oraz podtypu dysocjacyjnego (depersonalizacja i derealizacja). To właśnie te dodatkowe pozycje sprawiają, że CAPS-5 jest wywiadem diagnostycznym, a nie tylko listą objawów.
Wynik trzeba czytać dwutorowo. Wynik całkowity 0-80 to wymiarowa miara nasilenia, użyteczna do śledzenia zmiany w trakcie terapii. Rozpoznanie natomiast nie wynika z przekroczenia jakiegokolwiek progu punktowego, tylko z zastosowania algorytmu DSM-5 do pojedynczych objawów. Nie istnieje więc oficjalny punkt odcięcia CAPS-5, po przekroczeniu którego "stawia się PTSD", i próby wprowadzania takiego progu są nieporozumieniem. Polskiej adaptacji CAPS-5 nie odnaleziono (stan 2026-07).
Typowe zastosowanie
Referencyjne narzędzie diagnostyczne w badaniach nad PTSD: pierwszorzędowy punkt końcowy w badaniach nad psychoterapią i farmakoterapią zespołu stresu pourazowego oraz kryterium zewnętrzne przy walidacji narzędzi samoopisowych, w tym PCL-5. W praktyce klinicznej stosowane tam, gdzie rozstrzygnięcie diagnostyczne ma konsekwencje formalne (orzecznictwo, kwalifikacja do programów terapeutycznych). W polskich pracach dyplomowych praktycznie nieobecne: brak polskiej adaptacji, konieczność uzyskania narzędzia od amerykańskiego National Center for PTSD i konieczność szkolenia sprawiają, że w Polsce do oceny PTSD i CPTSD według ICD-11 sięga się raczej po zwalidowany ITQ, a do pomiaru nasilenia objawów po PCL-5, który ma polską walidację.
Wymiary i podskale
Wynik całkowity nasilenia PTSD20 pozycjizakres 0–80
Suma ocen nasilenia 20 objawów DSM-5, każdy w skali 0-4, co daje zakres 0-80. Miara wymiarowa, używana do opisu ciężkości i do śledzenia zmiany. To ona, a nie liczba spełnionych kryteriów, jest zwykle punktem końcowym w badaniach nad terapią PTSD.
Kryterium B: objawy intruzji5 pozycjizakres 0–20
Natrętne wspomnienia, koszmary, reakcje dysocjacyjne typu flashback, cierpienie i reakcje fizjologiczne w odpowiedzi na bodźce przypominające o zdarzeniu. Do rozpoznania wymagany jest co najmniej jeden objaw z tego klastra na poziomie nasilenia 2 lub wyższym.
Kryterium C: unikanie2 pozycjizakres 0–8
Unikanie wewnętrznych przypomnień (myśli, uczuć, wspomnień) oraz unikanie zewnętrznych bodźców przypominających o traumie. Najmniejszy klaster, ale w algorytmie DSM-5 wymagany: konieczny jest co najmniej jeden objaw na poziomie 2 lub wyższym.
Kryterium D: negatywne zmiany w poznaniu i nastroju7 pozycjizakres 0–28
Amnezja dysocjacyjna dotycząca zdarzenia, przekonania negatywne o sobie i świecie, zniekształcone obwinianie, utrzymujące się emocje negatywne, spadek zainteresowania aktywnościami, poczucie wyobcowania i niezdolność do przeżywania emocji pozytywnych. Do rozpoznania potrzebne są co najmniej dwa objawy z tego klastra.
Kryterium E: zmiany pobudzenia i reaktywności6 pozycjizakres 0–24
Drażliwość i wybuchy złości, zachowania lekkomyślne i autodestrukcyjne, nadmierna czujność, wzmożona reakcja przestrachu, trudności z koncentracją oraz zaburzenia snu. Do rozpoznania potrzebne są co najmniej dwa objawy z tego klastra.
Pozycje dodatkowe i podtyp dysocjacyjny10 pozycji
Dziesięć pozycji spoza sumy nasilenia: początek i czas trwania objawów, subiektywne cierpienie, upośledzenie funkcjonowania społecznego i zawodowego, poprawa od poprzedniego badania, wiarygodność odpowiedzi, ogólne nasilenie PTSD oraz depersonalizacja i derealizacja definiujące podtyp dysocjacyjny. Nie wchodzą do wyniku 0-80, ale bez nich nie da się postawić rozpoznania ani ocenić wiarygodności badania.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Trzydzieści pozycji o strukturze wywiadu, a nie kwestionariusza. Każda pozycja ma standardowe pytania wstępne, pytania pogłębiające oraz behawioralnie zakotwiczone opisy stopni nasilenia. Klinicysta najpierw ustala, czy objaw w ogóle występuje i czy pasuje do definicji DSM-5, potem ocenia jego częstość i natężenie, a następnie przelicza to na jedną ocenę nasilenia. Wywiad zawsze odnosi się do konkretnego zdarzenia traumatycznego wskazanego wcześniej jako indeksowe, dlatego w praktyce poprzedza się go inwentarzem zdarzeń traumatycznych (np. LEC-5). Brak pozycji odwróconych i brak samodzielnego wypełniania przez badanego.
- Skala odpowiedzi
- Każdy z 20 objawów oceniany na jednej skali nasilenia 0-4, łączącej częstość i natężenie: 0 objaw nieobecny lub niepasujący do kryterium DSM-5, 1 nasilenie łagodne i podprogowe (objaw zgodny z kryterium, ale nieistotny klinicznie), 2 nasilenie umiarkowane i progowe (klinicznie istotne, minimalnie dwa razy w miesiącu i wyraźnie obecne), 3 nasilenie ciężkie i wyraźnie podwyższone (minimalnie dwa razy w tygodniu i o dużym natężeniu), 4 nasilenie skrajne i uniemożliwiające funkcjonowanie. Kluczowa jest zasada SEV2: objaw liczy się do rozpoznania dopiero od oceny 2. Ramy czasowe zależą od wybranej wersji wywiadu: ostatni tydzień, ostatni miesiąc (diagnoza aktualna) albo najgorszy miesiąc życia (diagnoza całożyciowa). Badanie zajmuje około 45-60 minut.
- Normy i interpretacja
- CAPS-5 nie ma norm populacyjnych i, co ważniejsze, nie ma oficjalnego punktu odcięcia dla rozpoznania. Rozpoznanie PTSD stawia się przez zastosowanie algorytmu DSM-5: co najmniej jeden objaw intruzji, jeden objaw unikania, dwa objawy z klastra negatywnych zmian w poznaniu i nastroju oraz dwa objawy pobudzenia, każdy na poziomie nasilenia co najmniej 2, plus spełnione kryteria czasu trwania, cierpienia i upośledzenia funkcjonowania. Wynik całkowity 0-80 służy do opisu nasilenia i do pomiaru zmiany. National Center for PTSD wskazuje, że poprawa o co najmniej 10 punktów bywa traktowana jako odpowiedź na leczenie, a wynik poniżej 8 punktów po terapii jako zmiana istotna klinicznie. Badanie na trzech próbach amerykańskich weteranów płci męskiej (N = 198, N = 102 z badań randomizowanych oraz N = 228 z badania przekrojowego w podstawowej opiece) doprecyzowało te wartości: wskaźnik rzetelnej zmiany wyniósł co najmniej 13 punktów w jednej próbie i co najmniej 12 w drugiej, a wynik nie wyższy niż 8 punktów oznaczał, że badany z większym prawdopodobieństwem należy do populacji bez PTSD niż do populacji z PTSD. Dla porównania, dla samoopisowego PCL-5 te same analizy dały wskaźnik rzetelnej zmiany 15 i 18 punktów oraz próg zmiany istotnej klinicznie na poziomie 28 punktów. Polskich norm ani polskich progów nie ustalono, bo nie odnaleziono polskiej adaptacji DO WERYFIKACJI.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Daje jednocześnie rozpoznanie kategorialne i wymiarową miarę nasilenia, na poziomie pojedynczych objawów, klastrów i całego zespołu
- •Bardzo dobre parametry psychometryczne w badaniu walidacyjnym: zgodność wewnętrzna alfa 0,88, rzetelność międzyoceniająca ICC 0,91 i stabilność ICC 0,78 dla wyniku całkowitego, a dla samej diagnozy kappa 0,78-1,00 między sędziami i 0,83 w retescie
- •Ocena nasilenia integruje częstość i natężenie objawu według jawnych reguł, a nie ogólnego wrażenia badającego
- •Zawiera pozycję oceniającą wiarygodność odpowiedzi oraz pozycje o funkcjonowaniu, co pozwala odróżnić objawy zgłaszane od objawów faktycznie upośledzających
- •Osobno ocenia podtyp dysocjacyjny, co ma znaczenie dla planowania terapii
- •Udostępniany bezpłatnie kwalifikowanym klinicystom i badaczom po zatwierdzeniu wniosku przez National Center for PTSD
- •Istnieje wersja dla dzieci i młodzieży od 7 roku życia (CAPS-CA-5)
Ograniczenia
- •Brak polskiej adaptacji i polskiej walidacji: użycie roboczego tłumaczenia w pracy badawczej wymaga jawnego zaznaczenia tego ograniczenia
- •Czasochłonność: 45-60 minut na jedno badanie, co praktycznie wyklucza duże próby w pracach studenckich
- •Wymaga wykwalifikowanego badającego i szkolenia specyficznego dla CAPS-5; bez tego oceny nie mają udokumentowanej rzetelności
- •Podstawowe dane psychometryczne pochodzą z prób amerykańskich weteranów płci męskiej, więc przenoszenie ich na inne populacje wymaga ostrożności
- •Nie ma punktu odcięcia dla wyniku całkowitego: kto traktuje sumę 0-80 jako test przesiewowy z progiem, używa narzędzia niezgodnie z przeznaczeniem
- •Ocenia objawy wyłącznie w odniesieniu do jednego wskazanego zdarzenia indeksowego, więc wymaga wcześniejszego ustalenia historii traumy osobnym narzędziem
- •Diagnostycznie oparty na DSM-5, podczas gdy w Polsce systemem obowiązującym jest ICD; dla ICD-11, w tym dla złożonego PTSD, właściwsze są inne narzędzia
- •Narzędzia nie można pobrać publicznie, co utrudnia planowanie badania i uniemożliwia zamieszczenie arkusza w aneksie pracy
Budowa
- Liczba pozycji
- 30
- Wersje
- CAPS-5 Past Week
- CAPS-5 Past Month (diagnoza aktualna)
- CAPS-5 Worst Month / Lifetime (diagnoza całożyciowa)
- CAPS-CA-5 (dzieci i młodzież od 7 lat)
Podskale
20 objawów PTSD wg DSM-5 (kryteria B-E)
- Zakres: 0–80
- Alfa Cronbacha: 0,88
Obliczanie wyników
- Metoda
- Wywiad prowadzony przez przeszkolonego klinicystę: każdy z 20 objawów PTSD wg DSM-5 otrzymuje jedną ocenę nasilenia 0-4 (łączącą częstość i natężenie wg reguł konwersji z podręcznika); wynik całkowity = suma 20 ocen (0-80), wyniki klastrów: B 0-20, C 0-8, D 0-28, E 0-24. Rozpoznanie nie wynika z sumy, lecz z algorytmu: objaw obecny przy ocenie >= 2 (reguła SEV2), wymagane co najmniej 1 objaw B, 1 C, 2 D i 2 E oraz kryteria czasu trwania i cierpienia/upośledzenia funkcjonowania.
- Zakres wyniku
- 0–80
- Pozycje odwrócone
- brak pozycji odwróconych
- Uwagi
- Wpis gałęzi en_only – pełny opis w bloku en. Wynik całkowity = suma ocen nasilenia 20 objawów DSM-5 (0-4 każdy); brak pozycji odwróconych (skala klinicysty).
Jak policzyć wynik
Krok 1: ustal zdarzenie indeksowe. Wywiad ocenia objawy w odniesieniu do konkretnej traumy, więc najpierw trzeba przeprowadzić inwentarz zdarzeń traumatycznych i wybrać zdarzenie, którego dotyczy badanie.
Krok 2: wybierz wersję czasową (ostatni tydzień, ostatni miesiąc dla diagnozy aktualnej, najgorszy miesiąc dla diagnozy całożyciowej) i zapisz ten wybór w metodologii.
Krok 3: dla każdego z 20 objawów ustal najpierw, czy w ogóle występuje i czy pasuje do definicji DSM-5, potem oceń jego częstość i natężenie, a następnie przypisz jedną ocenę nasilenia 0-4 według reguł konwersji z podręcznika.
Krok 4: policz wynik całkowity jako sumę ocen 20 objawów (zakres 0-80). Możesz też policzyć wyniki klastrów: B (5 objawów, 0-20), C (2 objawy, 0-8), D (7 objawów, 0-28) i E (6 objawów, 0-24). Pozycji dodatkowych nie wlicza się do tych sum.
Krok 5: zastosuj zasadę SEV2. Objaw uznaje się za obecny, gdy jego ocena nasilenia wynosi co najmniej 2. Rozpoznanie stawiasz wtedy, gdy obecny jest co najmniej jeden objaw kryterium B, jeden objaw kryterium C, dwa objawy kryterium D i dwa objawy kryterium E, a ponadto spełnione są wymogi czasu trwania (powyżej miesiąca) oraz klinicznie istotnego cierpienia lub upośledzenia funkcjonowania, ocenione osobnymi pozycjami wywiadu.
Krok 6: oceń podtyp dysocjacyjny na podstawie pozycji dotyczących depersonalizacji i derealizacji, oraz odnotuj ocenę wiarygodności odpowiedzi. Badanie o wątpliwej wiarygodności należy w analizach oznaczyć albo wyłączyć.
Krok 7: przy pomiarach powtarzanych raportuj bezwzględną zmianę wyniku całkowitego i odnieś ją do progów rzetelnej zmiany oraz zmiany istotnej klinicznie, podając źródło przyjętych wartości. Nie wymyślaj własnego progu odcięcia dla diagnozy: rozpoznanie zawsze wynika z algorytmu, nie z sumy punktów.
Normy
- Typ norm
- brak progu odcięcia – rozpoznanie z algorytmu DSM-5
- Interpretacja
- CAPS-5 nie ma punktu odcięcia: objaw liczy się jako obecny, gdy jego nasilenie wynosi co najmniej 2 (zasada SEV2), a rozpoznanie wynika z algorytmu kryteriów DSM-5, nie z sumy punktów. Suma służy do opisu nasilenia i śledzenia zmiany: poprawa o co najmniej 10 punktów bywa traktowana jako odpowiedź na leczenie, wynik <= 8 po leczeniu jako zmiana istotna klinicznie, a rzetelny wskaźnik zmiany (RCI) mieści się w granicach 12-13 punktów
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- 0,88
- Stabilność (test-retest)
- ICC = 0.78 (wynik całkowity); diagnoza: kappa = 0.83 (Weathers i in. 2018)
- Trafność
- trafność zbieżna: r = 0.83 z CAPS-IV, r = 0.66 z PCL-5; rzetelność międzyoceniająca ICC = 0.91 (wynik całkowity), kappa 0.78-1.00 dla diagnozy (Weathers i in. 2018)
Dostępność
- Typ
- Wymaga rejestracji
- Wydawca / źródło
- U.S. National Center for PTSD (VA); bezpłatnie po złożeniu wniosku online (formularz dla klinicystów/badaczy spoza VA)
- Zgoda autora / licencja
- bezpłatny dla wykwalifikowanych klinicystów i badaczy po zatwierdzeniu wniosku przez National Center for PTSD
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Clinician-Administered PTSD Scale for DSM-5
- Construct
- PTSD diagnosis and symptom severity per DSM-5: the 20 PTSD symptoms (criteria B-E) plus onset, duration, subjective distress, functional impairment, symptom improvement, response validity, overall severity and dissociative subtype
- Target group
- Adults; CAPS-CA-5 version for children and adolescents aged 7+
- Response format
- 30-item structured clinical interview; each of the 20 DSM-5 symptoms rated by the clinician on a single 0-4 severity scale (0 = absent, 1 = mild/subthreshold, 2 = moderate/threshold, 3 = severe, 4 = extreme/incapacitating) combining frequency and intensity
- Scoring
- Total severity score = sum of the 20 symptom severity ratings (range 0-80); cluster scores for criteria B-E; diagnosis: symptom counted as present at severity >= 2, DSM-5 diagnostic rules applied (1 B, 1 C, 2 D, 2 E symptoms plus duration, distress/impairment)
- Norms / interpretation
- No population norms; criterion-based diagnostic interpretation (DSM-5 rules) plus dimensional total severity score; considered the gold-standard PTSD interview
- Normative sample
- Initial psychometric evaluation in two U.S. military veteran samples (N = 165 and N = 207): alpha = 0.88, interrater ICC = 0.91, test-retest ICC = 0.78 for total severity; diagnostic interrater kappa = 0.78-1.00, test-retest kappa = 0.83
- Procedure
- Clinician-administered structured interview; individual administration
- Administration time
- Approx. 45-60 minutes
- Notes
- No Polish adaptation (as of July 2026). Distributed free of charge by the U.S. National Center for PTSD after an online request form is approved (non-VA providers must submit the assessment request form); the instrument itself is not publicly downloadable.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Wersja oryginalna (EN)
- Artykuł źródłowy
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28493729/
- Dostępność wersji EN
- Free for qualified clinicians and researchers after approval of a request by the National Center for PTSD (ptsd.va.gov); not publicly posted
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii podaj: wersję czasową wywiadu, sposób ustalenia zdarzenia indeksowego, kwalifikacje i szkolenie osoby przeprowadzającej wywiad, przyjętą regułę punktowania diagnozy (standardowo SEV2) oraz źródło i status językowy użytej wersji. Jeśli pracujesz na własnym tłumaczeniu, opisz procedurę tłumaczenia i tłumaczenia zwrotnego i wyraźnie zaznacz, że nie jest to zwalidowana polska adaptacja.
Zgodność sędziów trzeba zaplanować i zaraportować. Standardem jest nagranie lub podwójna ocena części wywiadów i podanie ICC dla wyniku całkowitego oraz kappy dla samej diagnozy. Wartości odniesienia z badania walidacyjnego: ICC 0,91 dla wyniku całkowitego i kappa 0,78-1,00 dla diagnozy. W badaniu zrewidowanej wersji CAPS-5-R na próbie 73 osób z populacji ogólnej po ekspozycji na różne rodzaje traumy uzyskano jeszcze wyższe wartości: kappa 0,86-0,93 dla diagnozy między sędziami i ICC 0,98 dla wyniku całkowitego.
Raportuj wyniki dwutorowo: odsetek osób spełniających kryteria diagnostyczne oraz statystyki opisowe wyniku całkowitego i wyników klastrów. Podawanie wyłącznie średniego wyniku całkowitego marnuje najważniejszą zaletę narzędzia.
Jeżeli walidujesz narzędzie samoopisowe wobec CAPS-5, pamiętaj, że w badaniu oryginalnym korelacja wyniku całkowitego CAPS-5 z PCL-5 wyniosła 0,66, a z poprzednią wersją CAPS-IV 0,83. Korelacje rzędu 0,6-0,7 między wywiadem a samoopisem są typowe i nie świadczą o wadzie żadnego z narzędzi.
Sprawa formalna: narzędzie uzyskuje się po złożeniu wniosku do National Center for PTSD; procedura wymaga czasu, więc trzeba ją uwzględnić w harmonogramie badania. Arkusza nie wolno reprodukować w aneksie pracy.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Jako narzędzia przesiewowego lub w badaniach ankietowych na dużych próbach: wywiad trwa 45-60 minut i wymaga klinicysty
- •Gdy badanie ma być samoopisowe, anonimowe lub prowadzone online: do tego służy PCL-5, który ma polską walidację
- •Gdy nie ustalono zdarzenia indeksowego: bez wskazania konkretnej traumy oceny objawów są nieinterpretowalne
- •Gdy diagnoza ma być stawiana według ICD-11, w szczególności gdy interesuje Cię złożone PTSD (CPTSD): CAPS-5 operuje kryteriami DSM-5, a dla ICD-11 właściwszy jest ITQ, zwalidowany po polsku
- •Gdy nie masz przeszkolenia w CAPS-5 ani możliwości sprawdzenia zgodności sędziów
- •Gdy chcesz interpretować sam wynik 0-80 jako rozpoznanie: narzędzie nie ma punktu odcięcia diagnostycznego, a rozpoznanie wynika z algorytmu na poziomie pojedynczych objawów
- •W badaniach dzieci poniżej 7 roku życia: dla dzieci i młodzieży od 7 lat istnieje osobna wersja CAPS-CA-5
- •Gdy nie zdążysz uzyskać zgody National Center for PTSD przed rozpoczęciem zbierania danych
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Trafność kryterialna polskiej wersji PCL-5 wobec ustrukturalizowanego wywiadu diagnostycznego PTSD
- Podtyp dysocjacyjny PTSD: charakterystyka kliniczna i funkcjonowanie osób spełniających jego kryteria
- Zmiana nasilenia objawów PTSD w trakcie terapii traumy: analiza rzetelnej i istotnej klinicznie zmiany
- Zgodność rozpoznania PTSD według DSM-5 i według ICD-11 w tej samej próbie osób po traumie
- Profil klastrów objawowych PTSD a rodzaj zdarzenia traumatycznego
- Objawy unikania jako predyktor upośledzenia funkcjonowania społecznego i zawodowego po traumie
- Zgodność ocen dwóch klinicystów w ustrukturalizowanym wywiadzie diagnostycznym PTSD: badanie metodologiczne
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Walidacja wersji CAPS-5
W dwóch próbach amerykańskich weteranów (N = 165 i N = 207) wynik całkowity CAPS-5 uzyskał zgodność wewnętrzną alfa 0,88, rzetelność międzyoceniającą ICC 0,91 i stabilność w reteście ICC 0,78. Sama diagnoza wykazała rzetelność międzyoceniającą kappa od 0,78 do 1,00 (zależnie od przyjętej reguły punktowania) i stabilność kappa 0,83. Trafność zbieżna z wynikiem CAPS-IV wyniosła r = 0,83, a z samoopisowym PCL-5 r = 0,66. Trafność różnicowa wobec miar lęku, depresji, somatyzacji, upośledzenia funkcjonowania, psychopatii i nadużywania alkoholu mieściła się w przedziale r = 0,02-0,54. Zgodność diagnozy z rozpoznaniem opartym na CAPS-IV wyniosła kappa 0,84 przy optymalnej kalibracji.
źródłoZmiana rzetelna i istotna klinicznie
Analiza trzech niezależnych prób amerykańskich weteranów płci męskiej (N = 198 i N = 102 z badań randomizowanych oraz N = 228 z badania przekrojowego w podstawowej opiece zdrowotnej) wyznaczyła progi zmiany: wskaźnik rzetelnej zmiany dla CAPS-5 wyniósł co najmniej 13 punktów w pierwszej próbie i co najmniej 12 w drugiej, a wynik nie wyższy niż 8 punktów oznaczał zmianę istotną klinicznie, czyli większe prawdopodobieństwo przynależności do populacji bez PTSD. Dla PCL-5 odpowiednie wartości wyniosły 15 i 18 punktów dla rzetelnej zmiany oraz nie więcej niż 28 punktów dla zmiany istotnej klinicznie. Osoby, u których stwierdzono rzetelną lub istotną klinicznie zmianę, funkcjonowały psychospołecznie istotnie lepiej na wszystkich pomiarach po leczeniu.
źródłoZrewidowana wersja CAPS-5-R
Zrewidowaną wersję CAPS-5-R oceniono na próbie 73 osób z populacji ogólnej po ekspozycji na zróżnicowaną traumę (napaść seksualna, napaść fizyczna, wypadek komunikacyjny, nienaturalna śmierć bliskiej osoby). Diagnoza CAPS-5-R uzyskała stabilność kappa 0,73-0,79, rzetelność międzyoceniającą kappa 0,86-0,93 i zgodność z diagnozą CAPS-5 kappa 0,79-0,93. Wynik całkowity uzyskał stabilność ICC 0,86, rzetelność międzyoceniającą ICC 0,98 i korelację z wynikiem CAPS-5 r = 0,95. Artykuł opisuje też architekturę całej rodziny CAPS: osobne oceny częstości i nasilenia, behawioralnie zakotwiczone pytania oraz jednoczesne wyniki kategorialne i wymiarowe na poziomie pozycji, klastrów i całego zespołu.
źródłoZasady stosowania według wydawcy
National Center for PTSD podaje, że CAPS-5 obejmuje 30 pozycji, z których 20 to objawy DSM-5, a pozostałe dotyczą początku i czasu trwania objawów, cierpienia, upośledzenia funkcjonowania, poprawy od poprzedniego badania, wiarygodności odpowiedzi, ogólnego nasilenia oraz podtypu dysocjacyjnego. Badanie zajmuje 45-60 minut, a przeprowadzać je mogą klinicyści, badacze kliniczni i odpowiednio przeszkoleni paraprofesjonaliści, przy czym szkolenie specyficzne dla CAPS-5 jest zdecydowanie zalecane. Narzędzie uzyskuje się po złożeniu wniosku online i nie jest publicznie dostępne do pobrania.
źródłoPodobne narzędzia
PCL-5 (Lista Objawów PTSD wg DSM-5)
Samoopisowy odpowiednik CAPS-5, oparty na tych samych 20 objawach DSM-5. Zajmuje kilka minut zamiast godziny i ma polską walidację, ale nie stawia rozpoznania i jest bardziej podatny na zniekształcenia samoopisu.
ITQ (Międzynarodowy Kwestionariusz Traumy)
Narzędzie zbudowane na kryteriach ICD-11, obejmujące także złożone PTSD (CPTSD) z zaburzeniami organizacji self. Zwalidowane po polsku, więc w polskich badaniach zwykle praktyczniejszy wybór niż CAPS-5.
LEC-5 (Lista Zdarzeń Życiowych wg DSM-5)
Nie mierzy objawów, tylko ustala historię ekspozycji na zdarzenia traumatyczne. W praktyce narzędzie poprzedzające CAPS-5, bo pozwala wskazać zdarzenie indeksowe.
Starszy samoopis obejmujący intruzje, unikanie i pobudzenie, niezgodny z pełną strukturą kryteriów DSM-5. Krótki i wygodny w badaniach przesiewowych, ale nieprzydatny do diagnozy.
SCID-5-CV (Ustrukturalizowany Wywiad Kliniczny do DSM-5)
Ogólny wywiad diagnostyczny obejmujący wiele rozpoznań, w tym PTSD, ale bez rozbudowanej wymiarowej oceny nasilenia objawów pourazowych, jaką daje CAPS-5.
Bibliografia
- Weathers, F. W., Bovin, M. J., Lee, D. J., Sloan, D. M., Schnurr, P. P., Kaloupek, D. G., Keane, T. M., Marx, B. P. (2018). The Clinician-Administered PTSD Scale for DSM-5 (CAPS-5): Development and initial psychometric evaluation in military veterans. Psychological Assessment, 30(3), 383-395.
- Weathers, F. W., Blake, D. D., Schnurr, P. P., Kaloupek, D. G., Marx, B. P., Keane, T. M. (2013). The Clinician-Administered PTSD Scale for DSM-5 (CAPS-5). National Center for PTSD.
Źródła
Uwagi
Brak polskiej adaptacji (stan 2026-07). Wyszukiwanie nie ujawniło opublikowanej polskiej walidacji CAPS-5 (istnieją walidacje m.in. niemiecka, holenderska, brazylijska, koreańska). Złoty standard diagnozy PTSD wg DSM-5; w Polsce do diagnozy PTSD/CPTSD wg ICD-11 dostępny jest zwalidowany ITQ (zob. wpis itq).
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-18.