TUS

Neuropsychologia

wpis skrócony

Testy Uwagi i Spostrzegawczości

uwaga i spostrzegawczość (tempo i poprawność pracy percepcyjnej)

Podstawowe informacje

Autorzy oryginału: Ciechanowicz, Stańczak (2006)
Grupa docelowa: młodzież i dorośli
Czas badania: 3 min (procedura z ograniczeniem czasu)
Procedura: wykonaniowy; badanie indywidualne lub grupowe

Co bada ten test

Testy Uwagi i Spostrzegawczości mierzą sprawność uwagi w zadaniu percepcyjnym o prostej treści, ale wykonywanym pod presją czasu. Badany przegląda gęsty materiał znakowy i wykreśla z niego dwa wskazane symbole, pomijając wszystkie pozostałe, graficznie do nich podobne lub należące do tej samej kategorii. Zadanie jest z założenia łatwe intelektualnie: nie sprawdza wiedzy ani rozumowania, lecz zdolność do szybkiego, dokładnego i wytrwałego przeszukiwania pola wzrokowego oraz utrzymania koncentracji przez cały czas pracy.

Narzędzie należy do klasycznej rodziny testów wykreślania (skreślania), w której o wyniku decydują dwa współzależne aspekty wykonania: tempo i poprawność. Kluczowe dla interpretacji jest to, że oba aspekty pozostają ze sobą w napięciu. Badany może pracować bardzo szybko, ale kosztem pomyłek i przeoczeń, albo bardzo starannie, lecz wolno. Dlatego wyniku nie sprowadza się do jednej liczby: oblicza się trzy odrębne wskaźniki opisujące szybkość pracy percepcyjnej, liczbę opuszczeń (bodźców istotnych, których badany nie zauważył) oraz liczbę błędów (znaków wykreślonych niepotrzebnie). Dopiero zestawienie tych trzech wskaźników pokazuje styl pracy badanego.

Test jest polskim opracowaniem: jego autorką jest Anna Ciechanowicz, a podręcznik przygotowały wspólnie z Joanną Stańczak (2006, Pracownia Testów Psychologicznych). Narzędzie ma cztery niezależne, równoległe wersje różniące się rodzajem materiału znakowego (litery, dwa warianty cyfrowe oraz materiał graficzny), co pozwala prowadzić badania powtarzane bez efektu zapamiętania konkretnego arkusza. Ze względu na kategorię C stosowanie i interpretacja są zastrzeżone wyłącznie dla psychologów, a treść arkuszy i klucze pozostają materiałem chronionym.

Typowe zastosowanie

Narzędzie stosuje się w badaniach naukowych nad uwagą oraz w praktyce diagnostycznej i selekcyjnej. Typowym zastosowaniem są badania przydatności do stanowisk wymagających długotrwałej koncentracji i czujności percepcyjnej, w tym w psychologii transportu i psychologii pracy. W neuropsychologii i psychologii klinicznej służy jako element baterii oceniającej tempo pracy i sprawność uwagi, na przykład przy ocenie skutków zmęczenia, przeciążenia, chorób somatycznych lub leczenia farmakologicznego. Możliwość badania grupowego oraz cztery wersje równoległe czynią go wygodnym w projektach z pomiarem powtarzanym.

Wymiary i podskale

Szybkość pracy percepcyjnej (SP)
Wskaźnik tempa przeglądania materiału percepcyjnego, czyli tego, jak dużą część materiału badany zdołał przetworzyć w wyznaczonym czasie. Opisuje wydajność pracy uwagi i jest wskaźnikiem o najlepszych własnościach stabilnościowych spośród trzech.
Liczba opuszczeń (LO)
Liczba znaków, które powinny zostać wykreślone, a zostały przeoczone w przejrzanym materiale. Wskaźnik zdolności spostrzegania bodźców istotnych; wysokie wartości wskazują na przeoczenia i osłabioną czujność uwagi.
Liczba błędów (LB)
Liczba znaków wykreślonych niepotrzebnie, czyli takich, które nie należały do wskazanych symboli. Wskaźnik poprawności wykonania i dokładności różnicowania bodźców podobnych; wysokie wartości sugerują pochopność i słabą kontrolę.

Jak wygląda badanie

Budowa pozycji: Test nie ma pozycji kwestionariuszowych. Materiałem jest arkusz wypełniony gęstym, jednorodnym materiałem znakowym, z którego badany ma wykreślić dwa wskazane w instrukcji symbole. Pozostałe znaki pełnią funkcję dystraktorów: są celowo podobne graficznie lub należą do tej samej kategorii, co wymusza dokładne różnicowanie, a nie mechaniczne przeglądanie. Istnieją cztery niezależne wersje różniące się rodzajem materiału (wariant literowy, dwa warianty cyfrowe i wariant z materiałem graficznym), traktowane jako wersje równoległe. Układ arkuszy i klucze są materiałem chronionym prawami wydawcy i nie są tu odtwarzane.
Skala odpowiedzi: Nie ma skali odpowiedzi. Badany pracuje ołówkiem na arkuszu, wykreślając wskazane symbole tak szybko i tak dokładnie, jak potrafi. Procedura jest ściśle limitowana czasowo: na pracę przeznaczono 3 minuty, a przerwanie pracy na sygnał prowadzącego jest częścią standardu. Badanie można prowadzić indywidualnie lub grupowo, co czyni je wygodnym w badaniach przesiewowych i selekcyjnych.
Normy i interpretacja: Wyniki surowe trzech wskaźników (szybkości pracy percepcyjnej, liczby opuszczeń i liczby błędów) odnosi się do norm właściwej grupy odniesienia. Podręcznik z 2006 roku podaje normy dla uczniów szkół ponadpodstawowych, studentów, osób dorosłych oraz żołnierzy zasadniczej służby wojskowej. Dla wersji 6/9 opracowano później nową, znacznie szerszą normalizację dla osób dorosłych w wieku od 20 do 80 lat, opartą na próbie 992 osób badanych w 2015 roku we wszystkich województwach; wyniki tej normalizacji opublikowano w osobnym aneksie autorstwa Joanny Stańczak (2017). Wyjaśnia to spotykaną w literaturze rozbieżność dat 2015 i 2017: rok 2015 to termin zbierania danych, a 2017 to rok wydania aneksu. Pełne tabele normalizacyjne znajdują się wyłącznie w płatnych materiałach wydawcy i nie są tu reprodukowane. Nie ma progu klinicznego; test opisuje sprawność uwagi względem grupy, a nie diagnozuje zaburzenia.

Mocne strony i ograniczenia

Mocne strony

•Cztery niezależne wersje równoległe pozwalają na pomiar powtarzany bez efektu zapamiętania konkretnego arkusza
•Trzy odrębne wskaźniki (tempo, opuszczenia, błędy) opisują nie tylko poziom, lecz także styl pracy badanego i pozwalają wykryć wymianę szybkości na dokładność
•Bardzo krótka i prosta procedura (3 minuty), możliwa do przeprowadzenia grupowo, co jest wygodne w badaniach przesiewowych i selekcyjnych
•Nowa, szeroka normalizacja wersji 6/9 dla dorosłych w wieku 20-80 lat, oparta na próbie 992 osób z całej Polski

Ograniczenia

•Kategoria C: stosowanie i interpretacja zastrzeżone wyłącznie dla psychologów; komplet materiałów jest kosztowny, a arkusze i klucze objęte ochroną praw autorskich
•Wydawca nie publikuje liczbowych współczynników rzetelności i trafności; opisuje je wyłącznie ogólnikowo, więc dane psychometryczne trzeba czerpać z podręcznika
•Normy podstawowe pochodzą z 2006 roku i obejmują m.in. żołnierzy zasadniczej służby wojskowej, czyli grupę, która w Polsce już nie istnieje w dawnej formie
•Test mierzy uwagę w krótkim, trzyminutowym oknie i nie ocenia wytrwałości uwagi w dłuższej perspektywie ani uwagi podzielnej
•Wynik zależy od sprawności wzroku i motoryki ręki, więc u osób z ich ograniczeniami może być zaniżony z przyczyn niezwiązanych z uwagą

Budowa

Format odpowiedzi: test wykreślania: przekreślanie określonych symboli w materiale znakowym w ograniczonym czasie
Wersje: b/k (litery b i k)
3/8 (cyfry 3 i 8)
6/9 (cyfry 6 i 9)
gwiazdki (gw)

Obliczanie wyników

Metoda: trzy wskaźniki: SP (szybkość pracy percepcyjnej), LO (liczba opuszczeń), LB (liczba błędów)
Pozycje odwrócone: brak pozycji odwróconych
Uwagi: Zadanie polega na wykreślaniu wskazanych symboli w ciągu 3 min; 4 niezależne wersje różniące się materiałem. Test wykonaniowy – pozycje odwrócone nie mają zastosowania. Wynik to trzy odrębne wskaźniki (SP, LO, LB), a nie jeden wynik sumaryczny; SP opisuje tempo, LO i LB dokładność, więc wysokie SP przy wysokim LB oznacza pracę szybką i niedokładną.

Jak policzyć wynik

Krok 1: przeprowadź badanie ściśle według standardu. Kluczowe jest dokładne odmierzenie 3 minut i wyraźne zaznaczenie przez badanego miejsca, w którym przerwał pracę na sygnał. Bez tego nie da się poprawnie policzyć szybkości pracy percepcyjnej, bo nie wiadomo, jaka część materiału została faktycznie przejrzana.

Krok 2: policz szybkość pracy percepcyjnej, czyli ilość materiału przejrzanego do momentu przerwania pracy. Ten wskaźnik opisuje wydajność i tempo, ale sam w sobie nie mówi nic o jakości wykonania.

Krok 3: w obrębie przejrzanego materiału policz osobno liczbę opuszczeń (symbole, które należało wykreślić, a zostały pominięte) oraz liczbę błędów (znaki wykreślone niepotrzebnie). Rozróżnienie tych dwóch rodzajów pomyłek jest istotne diagnostycznie: opuszczenia wskazują raczej na osłabioną czujność i przeoczenia, a błędne wykreślenia na pochopność i słabe różnicowanie bodźców podobnych. Oba wskaźniki liczy się wyłącznie w obrębie materiału przejrzanego, a nie całego arkusza.

Krok 4: przelicz wszystkie trzy wskaźniki na normy właściwe dla grupy odniesienia badanego i pamiętaj, aby dla wersji 6/9 u osób dorosłych korzystać z nowszych norm z aneksu, a nie z tabel podstawowych z 2006 roku. Interpretuj wskaźniki łącznie: wysokie tempo przy wysokiej liczbie błędów oznacza inny profil (praca pochopna) niż niskie tempo przy zerowych błędach (praca wolna, ale dokładna). Sprowadzanie wyniku do jednej liczby jest najczęstszym błędem interpretacyjnym.

Normy

Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.

Typ norm: normy dla grup: uczniowie szkół ponadpodstawowych, studenci, dorośli, żołnierze zasadniczej służby wojskowej
Interpretacja: Wyniki odnosi się do norm właściwej grupy; dla wersji 6/9 dostępna nowa normalizacja dla dorosłych (aneks).
Próba normalizacyjna: wg strony wydawcy: normy dla uczniów szkół ponadpodstawowych, studentów, dorosłych i żołnierzy zasadniczej służby wojskowej; nowa normalizacja wersji 6/9 (aneks Stańczaka wydany w 2017, dane zbierane od lutego do lipca 2015) na próbie 992 osób ze wszystkich województw, normy dla dorosłych w wieku 20–80 lat

Psychometria

Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.

Stabilność (test-retest): Wg strony wydawcy (opisowo): zadowalające współczynniki stabilności bezwzględnej (badane na grupie uczniów/studentów); liczbowych współczynników PTP nie publikuje online.
Trafność: Wg strony wydawcy (opisowo): potwierdzona trafność teoretyczna – wyniki korelują istotnie z podtestami WAIS-R(PL) związanymi z uwagą.

Dostępność

Typ: Płatny
Wydawca / źródło: Pracownia Testów Psychologicznych PTP (practest.com.pl)
Kategoria testu wg PTP: C
Cena: 981,47 zł komplet (podręcznik, arkusze i klucze do 4 wersji, aneks 6/9); podręcznik 297,11 zł; arkusze 25 szt. (każda wersja) 130,75 zł; klucz (każda wersja) 40,34 zł; aneks do wersji 6/9 79,29 zł; cennik 1.07-31.12.2026
Zgoda autora / licencja: test polski wydany przez Pracownię Testów Psychologicznych PTP; kategoria C – wyłącznie dla psychologów

English version(kliknij, aby rozwinąć)

Name: Attention and Perceptiveness Tests (TUS)
Construct: attention and perceptiveness (speed and accuracy of perceptual work)
Target group: adolescents and adults
Response format: cancellation test: crossing out specified symbols in sign material within a time limit
Scoring: indices of work speed and accuracy (symbol cancellation); the task consists of crossing out designated symbols within 3 minutes; 4 independent versions differing in material (letters b/k, digits 3/8, digits 6/9, asterisks); performance-based test – reverse-scored items not applicable
Norms / interpretation: norms for groups: secondary-school students, university students, adults, and conscript soldiers; scores are referred to the norms of the appropriate group; a new adult normalization is available for the 6/9 version (annex)
Normative sample: per the publisher's page: norms for secondary-school students, university students, adults, and conscript soldiers; new normalization of the 6/9 version for adults: Stanczak (2015/2017)
Procedure: performance-based; individual or group administration
Administration time: 3 min (timed procedure)
Notes: Polish instrument – test author: Ciechanowicz; manual: Ciechanowicz and Stanczak (2006); no foreign adaptation. Per the publisher (descriptively): satisfactory absolute stability coefficients and confirmed theoretical validity – scores correlate significantly with attention-related WAIS-R(PL) subtests. [TO VERIFY: numerical reliability coefficients (absolute stability) and normalization sample sizes – publisher's manual; year of the 6/9 annex (2015 vs 2017)].

Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.

Podgląd arkusza

Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.

Jak opisać w pracy dyplomowej

W metodologii opisz: pełną nazwę i skrót, autorkę testu (Ciechanowicz) i autorki podręcznika (Ciechanowicz i Stańczak, 2006), wydawcę i kategorię C, charakter zadania (test wykreślania, wykonaniowy), limit czasu 3 minut, użytą wersję (b/k, 3/8, 6/9 albo gwiazdki) oraz trzy obliczane wskaźniki wraz z ich znaczeniem. Zaznacz wyraźnie, z których norm korzystasz, a przy wersji 6/9 u dorosłych powołaj się na aneks normalizacyjny Stańczak, podając rok wydania 2017 i rok zbierania danych 2015.

W wynikach raportuj wszystkie trzy wskaźniki osobno, z ich średnimi i odchyleniami standardowymi, a nie tylko tempo. Przy porównaniach grup podawaj wielkości efektu dla każdego wskaźnika. Jeśli używasz kilku wersji w schemacie z pomiarem powtarzanym, opisz, jak je rotowałeś między pomiarami, i sprawdź, czy wersje nie różnicują wyników systematycznie. W dyskusji odnieś się do zależności między tempem a poprawnością, zamiast interpretować je niezależnie.

Zadbaj o stronę formalną i warunki badania. Test ma kategorię C, więc do jego stosowania potrzebne są uprawnienia psychologa; w pracy studenckiej wymaga to opieki i zgody osoby uprawnionej. Materiał testowy i klucze są chronione prawami Pracowni Testów Psychologicznych, dlatego w aneksie pracy nie wolno zamieszczać arkusza ani kluczy. Zapewnij jednolite warunki dla wszystkich badanych: to samo oświetlenie, brak zakłóceń i precyzyjny pomiar czasu, ponieważ przy zadaniu trzyminutowym nawet kilkusekundowe odchylenie istotnie zmienia wynik.

Kiedy nie stosować tego narzędzia

•Gdy nie masz uprawnień psychologa; test ma kategorię C i jest zastrzeżony wyłącznie dla tej grupy
•Gdy chcesz postawić diagnozę zaburzenia uwagi (np. ADHD); test opisuje sprawność uwagi względem grupy, a nie stanowi podstawy rozpoznania klinicznego
•Gdy badasz małe dzieci; narzędzie przeznaczone jest dla młodzieży i dorosłych, a normy dotyczą uczniów szkół ponadpodstawowych i grup starszych
•Gdy badany ma istotne ograniczenia wzroku lub sprawności ręki, które uniemożliwiają rzetelne wykonanie zadania grafomotorycznego
•Gdy interesuje Cię uwaga podzielna, przerzutność lub kontrola hamowania; do tych funkcji trafniejsze są testy typu łączenia punktów, Stroopa lub komputerowe testy ciągłego wykonania
•Gdy potrzebujesz oceny wytrwałości uwagi w dłuższym czasie; trzy minuty to zbyt krótkie okno pomiarowe

Przykładowe tematy prac i pytania badawcze

Sprawność uwagi a staż pracy i obciążenie zawodowe u kierowców zawodowych
Tempo i poprawność pracy percepcyjnej a poziom odczuwanego stresu i wypalenia zawodowego
Wpływ deprywacji snu na szybkość pracy percepcyjnej i liczbę błędów
Sprawność uwagi u osób pracujących zmianowo i w porze nocnej
Zależność między tempem a poprawnością pracy: analiza stylów wykonania zadania percepcyjnego
Sprawność uwagi w różnych grupach wiekowych dorosłych w świetle nowej normalizacji wersji 6/9
Uwaga i spostrzegawczość a wyniki w zadaniach wymagających koncentracji u studentów
Porównanie papierowego testu wykreślania z komputerowym testem ciągłego wykonania w ocenie uwagi

Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.

Co pokazują badania

Wskaźniki wyniku

Analiza wyników obejmuje trzy wskaźniki: szybkość pracy percepcyjnej (SP) jako miarę tempa przeglądania materiału, liczbę opuszczeń (LO) jako wskaźnik zdolności spostrzegania bodźców istotnych oraz liczbę błędów (LB) jako wskaźnik poprawności wykonania. Wartości stabilności są opisywane jako szczególnie zadowalające dla wskaźnika szybkości pracy percepcyjnej.

źródło

Nowa normalizacja wersji 6/9

Aneks normalizacyjny (Stańczak, 2017) zawiera wyniki badań normalizacyjnych wersji 6/9 przeprowadzonych od lutego do lipca 2015 roku na próbie 992 osób ze wszystkich województw Polski. Nowe normy obejmują osoby dorosłe w wieku od 20 do 80 lat i są wyrażone dla trzech wskaźników: szybkości pracy percepcyjnej, liczby błędów i liczby opuszczeń.

źródło

Rzetelność i trafność

Wydawca podaje, że test uzyskał zadowalające współczynniki stabilności bezwzględnej, sprawdzane na grupie uczniów i studentów, oraz że jego trafność teoretyczna została potwierdzona istotnymi korelacjami z podtestami skali WAIS-R(PL) związanymi z uwagą i spostrzegawczością. Wartości liczbowe nie są publikowane online i znajdują się w podręczniku.

źródło

Zastosowanie w selekcji zawodowej

Wydawca wskazuje, że test służy zarówno celom badawczym, jak i badaniom przydatności do określonych stanowisk pracy w zawodach wymagających sprawnej uwagi. Cztery równoległe wersje oraz krótka, trzyminutowa procedura z możliwością badania grupowego czynią go dogodnym narzędziem w tego typu badaniach.

źródło

Podobne narzędzia

Test d2-R (Test Uwagi)
Najbliższy odpowiednik: również test wykreślania mierzący szybkość i dokładność rozróżniania podobnych bodźców wzrokowych. Ma dłuższą procedurę (praca w wielu krótkich odcinkach czasowych), co pozwala ocenić także wahania wydajności w czasie.
Test MOXO d-CPT
Komputerowy test ciągłego wykonania z dystraktorami; mierzy uwagę, czasowość reakcji, impulsywność i nadaktywność w sposób obiektywny i automatyczny, a nie na papierze.
Test Łączenia Punktów (TMT)
Ocenia przeszukiwanie wzrokowe i szybkość psychomotoryczną (część A) oraz przerzutność uwagi i naprzemienność zadaniową (część B); dotyczy funkcji wykonawczych, a nie samej czujności percepcyjnej.
Test Stroopa
Mierzy kontrolę hamowania i uwagę selektywną w warunkach konfliktu poznawczego, czyli inny aspekt uwagi niż tempo i dokładność przeszukiwania pola wzrokowego.

Bibliografia

Ciechanowicz, A., Stańczak, J. (2006). Testy Uwagi i Spostrzegawczości TUS. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Stańczak, J. (2015/2017). Aneks: nowa normalizacja wersji 6/9 TUS dla dorosłych. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

Źródła

dokument źródłowy
docs/baza_testow_v0.1.md
wydawca
https://www.practest.com.pl/sklep/test/TUS
wydawca
https://www.practest.com.pl/sklep/test/TUS6-9

Uwagi

Narzędzie polskie – autorka testu: Ciechanowicz; podręcznik: Ciechanowicz i Stańczak (2006); brak adaptacji zagranicznej. 4 wersje: b/k, 3/8, 6/9, gwiazdki. [DO WERYFIKACJI: liczbowe współczynniki rzetelności (stabilność bezwzględna) i liczebności prób normalizacyjnych – podręcznik PTP; PTP nie publikuje wartości liczbowych online, nie znaleziono artykułu walidacyjnego OA z tymi danymi; rok aneksu 6/9 (2015 vs 2017) do potwierdzenia].

Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.

TUS

Neuropsychologia

wpis skrócony

Testy Uwagi i Spostrzegawczości

uwaga i spostrzegawczość (tempo i poprawność pracy percepcyjnej)

Podstawowe informacje

Autorzy oryginału: Ciechanowicz, Stańczak (2006)
Grupa docelowa: młodzież i dorośli
Czas badania: 3 min (procedura z ograniczeniem czasu)
Procedura: wykonaniowy; badanie indywidualne lub grupowe

Co bada ten test

Typowe zastosowanie

Wymiary i podskale

Szybkość pracy percepcyjnej (SP)
Wskaźnik tempa przeglądania materiału percepcyjnego, czyli tego, jak dużą część materiału badany zdołał przetworzyć w wyznaczonym czasie. Opisuje wydajność pracy uwagi i jest wskaźnikiem o najlepszych własnościach stabilnościowych spośród trzech.
Liczba opuszczeń (LO)
Liczba znaków, które powinny zostać wykreślone, a zostały przeoczone w przejrzanym materiale. Wskaźnik zdolności spostrzegania bodźców istotnych; wysokie wartości wskazują na przeoczenia i osłabioną czujność uwagi.
Liczba błędów (LB)
Liczba znaków wykreślonych niepotrzebnie, czyli takich, które nie należały do wskazanych symboli. Wskaźnik poprawności wykonania i dokładności różnicowania bodźców podobnych; wysokie wartości sugerują pochopność i słabą kontrolę.

Jak wygląda badanie

Budowa pozycji: Test nie ma pozycji kwestionariuszowych. Materiałem jest arkusz wypełniony gęstym, jednorodnym materiałem znakowym, z którego badany ma wykreślić dwa wskazane w instrukcji symbole. Pozostałe znaki pełnią funkcję dystraktorów: są celowo podobne graficznie lub należą do tej samej kategorii, co wymusza dokładne różnicowanie, a nie mechaniczne przeglądanie. Istnieją cztery niezależne wersje różniące się rodzajem materiału (wariant literowy, dwa warianty cyfrowe i wariant z materiałem graficznym), traktowane jako wersje równoległe. Układ arkuszy i klucze są materiałem chronionym prawami wydawcy i nie są tu odtwarzane.
Skala odpowiedzi: Nie ma skali odpowiedzi. Badany pracuje ołówkiem na arkuszu, wykreślając wskazane symbole tak szybko i tak dokładnie, jak potrafi. Procedura jest ściśle limitowana czasowo: na pracę przeznaczono 3 minuty, a przerwanie pracy na sygnał prowadzącego jest częścią standardu. Badanie można prowadzić indywidualnie lub grupowo, co czyni je wygodnym w badaniach przesiewowych i selekcyjnych.
Normy i interpretacja: Wyniki surowe trzech wskaźników (szybkości pracy percepcyjnej, liczby opuszczeń i liczby błędów) odnosi się do norm właściwej grupy odniesienia. Podręcznik z 2006 roku podaje normy dla uczniów szkół ponadpodstawowych, studentów, osób dorosłych oraz żołnierzy zasadniczej służby wojskowej. Dla wersji 6/9 opracowano później nową, znacznie szerszą normalizację dla osób dorosłych w wieku od 20 do 80 lat, opartą na próbie 992 osób badanych w 2015 roku we wszystkich województwach; wyniki tej normalizacji opublikowano w osobnym aneksie autorstwa Joanny Stańczak (2017). Wyjaśnia to spotykaną w literaturze rozbieżność dat 2015 i 2017: rok 2015 to termin zbierania danych, a 2017 to rok wydania aneksu. Pełne tabele normalizacyjne znajdują się wyłącznie w płatnych materiałach wydawcy i nie są tu reprodukowane. Nie ma progu klinicznego; test opisuje sprawność uwagi względem grupy, a nie diagnozuje zaburzenia.

Mocne strony i ograniczenia

Mocne strony

•Cztery niezależne wersje równoległe pozwalają na pomiar powtarzany bez efektu zapamiętania konkretnego arkusza
•Trzy odrębne wskaźniki (tempo, opuszczenia, błędy) opisują nie tylko poziom, lecz także styl pracy badanego i pozwalają wykryć wymianę szybkości na dokładność
•Bardzo krótka i prosta procedura (3 minuty), możliwa do przeprowadzenia grupowo, co jest wygodne w badaniach przesiewowych i selekcyjnych
•Nowa, szeroka normalizacja wersji 6/9 dla dorosłych w wieku 20-80 lat, oparta na próbie 992 osób z całej Polski

Ograniczenia

•Kategoria C: stosowanie i interpretacja zastrzeżone wyłącznie dla psychologów; komplet materiałów jest kosztowny, a arkusze i klucze objęte ochroną praw autorskich
•Wydawca nie publikuje liczbowych współczynników rzetelności i trafności; opisuje je wyłącznie ogólnikowo, więc dane psychometryczne trzeba czerpać z podręcznika
•Normy podstawowe pochodzą z 2006 roku i obejmują m.in. żołnierzy zasadniczej służby wojskowej, czyli grupę, która w Polsce już nie istnieje w dawnej formie
•Test mierzy uwagę w krótkim, trzyminutowym oknie i nie ocenia wytrwałości uwagi w dłuższej perspektywie ani uwagi podzielnej
•Wynik zależy od sprawności wzroku i motoryki ręki, więc u osób z ich ograniczeniami może być zaniżony z przyczyn niezwiązanych z uwagą

Budowa

Format odpowiedzi: test wykreślania: przekreślanie określonych symboli w materiale znakowym w ograniczonym czasie
Wersje: b/k (litery b i k)
3/8 (cyfry 3 i 8)
6/9 (cyfry 6 i 9)
gwiazdki (gw)

Obliczanie wyników

Metoda: trzy wskaźniki: SP (szybkość pracy percepcyjnej), LO (liczba opuszczeń), LB (liczba błędów)
Pozycje odwrócone: brak pozycji odwróconych
Uwagi: Zadanie polega na wykreślaniu wskazanych symboli w ciągu 3 min; 4 niezależne wersje różniące się materiałem. Test wykonaniowy – pozycje odwrócone nie mają zastosowania. Wynik to trzy odrębne wskaźniki (SP, LO, LB), a nie jeden wynik sumaryczny; SP opisuje tempo, LO i LB dokładność, więc wysokie SP przy wysokim LB oznacza pracę szybką i niedokładną.

Jak policzyć wynik

Normy

Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.

Typ norm: normy dla grup: uczniowie szkół ponadpodstawowych, studenci, dorośli, żołnierze zasadniczej służby wojskowej
Interpretacja: Wyniki odnosi się do norm właściwej grupy; dla wersji 6/9 dostępna nowa normalizacja dla dorosłych (aneks).
Próba normalizacyjna: wg strony wydawcy: normy dla uczniów szkół ponadpodstawowych, studentów, dorosłych i żołnierzy zasadniczej służby wojskowej; nowa normalizacja wersji 6/9 (aneks Stańczaka wydany w 2017, dane zbierane od lutego do lipca 2015) na próbie 992 osób ze wszystkich województw, normy dla dorosłych w wieku 20–80 lat

Psychometria

Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.

Stabilność (test-retest): Wg strony wydawcy (opisowo): zadowalające współczynniki stabilności bezwzględnej (badane na grupie uczniów/studentów); liczbowych współczynników PTP nie publikuje online.
Trafność: Wg strony wydawcy (opisowo): potwierdzona trafność teoretyczna – wyniki korelują istotnie z podtestami WAIS-R(PL) związanymi z uwagą.

Dostępność

Typ: Płatny
Wydawca / źródło: Pracownia Testów Psychologicznych PTP (practest.com.pl)
Kategoria testu wg PTP: C
Cena: 981,47 zł komplet (podręcznik, arkusze i klucze do 4 wersji, aneks 6/9); podręcznik 297,11 zł; arkusze 25 szt. (każda wersja) 130,75 zł; klucz (każda wersja) 40,34 zł; aneks do wersji 6/9 79,29 zł; cennik 1.07-31.12.2026
Zgoda autora / licencja: test polski wydany przez Pracownię Testów Psychologicznych PTP; kategoria C – wyłącznie dla psychologów

English version(kliknij, aby rozwinąć)

Name: Attention and Perceptiveness Tests (TUS)
Construct: attention and perceptiveness (speed and accuracy of perceptual work)
Target group: adolescents and adults
Response format: cancellation test: crossing out specified symbols in sign material within a time limit
Scoring: indices of work speed and accuracy (symbol cancellation); the task consists of crossing out designated symbols within 3 minutes; 4 independent versions differing in material (letters b/k, digits 3/8, digits 6/9, asterisks); performance-based test – reverse-scored items not applicable
Norms / interpretation: norms for groups: secondary-school students, university students, adults, and conscript soldiers; scores are referred to the norms of the appropriate group; a new adult normalization is available for the 6/9 version (annex)
Normative sample: per the publisher's page: norms for secondary-school students, university students, adults, and conscript soldiers; new normalization of the 6/9 version for adults: Stanczak (2015/2017)
Procedure: performance-based; individual or group administration
Administration time: 3 min (timed procedure)
Notes: Polish instrument – test author: Ciechanowicz; manual: Ciechanowicz and Stanczak (2006); no foreign adaptation. Per the publisher (descriptively): satisfactory absolute stability coefficients and confirmed theoretical validity – scores correlate significantly with attention-related WAIS-R(PL) subtests. [TO VERIFY: numerical reliability coefficients (absolute stability) and normalization sample sizes – publisher's manual; year of the 6/9 annex (2015 vs 2017)].

Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.

Podgląd arkusza

Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.

Jak opisać w pracy dyplomowej

Kiedy nie stosować tego narzędzia

•Gdy nie masz uprawnień psychologa; test ma kategorię C i jest zastrzeżony wyłącznie dla tej grupy
•Gdy chcesz postawić diagnozę zaburzenia uwagi (np. ADHD); test opisuje sprawność uwagi względem grupy, a nie stanowi podstawy rozpoznania klinicznego
•Gdy badasz małe dzieci; narzędzie przeznaczone jest dla młodzieży i dorosłych, a normy dotyczą uczniów szkół ponadpodstawowych i grup starszych
•Gdy badany ma istotne ograniczenia wzroku lub sprawności ręki, które uniemożliwiają rzetelne wykonanie zadania grafomotorycznego
•Gdy interesuje Cię uwaga podzielna, przerzutność lub kontrola hamowania; do tych funkcji trafniejsze są testy typu łączenia punktów, Stroopa lub komputerowe testy ciągłego wykonania
•Gdy potrzebujesz oceny wytrwałości uwagi w dłuższym czasie; trzy minuty to zbyt krótkie okno pomiarowe

Przykładowe tematy prac i pytania badawcze

Sprawność uwagi a staż pracy i obciążenie zawodowe u kierowców zawodowych
Tempo i poprawność pracy percepcyjnej a poziom odczuwanego stresu i wypalenia zawodowego
Wpływ deprywacji snu na szybkość pracy percepcyjnej i liczbę błędów
Sprawność uwagi u osób pracujących zmianowo i w porze nocnej
Zależność między tempem a poprawnością pracy: analiza stylów wykonania zadania percepcyjnego
Sprawność uwagi w różnych grupach wiekowych dorosłych w świetle nowej normalizacji wersji 6/9
Uwaga i spostrzegawczość a wyniki w zadaniach wymagających koncentracji u studentów
Porównanie papierowego testu wykreślania z komputerowym testem ciągłego wykonania w ocenie uwagi

Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.

Co pokazują badania

Wskaźniki wyniku

źródło

Nowa normalizacja wersji 6/9

źródło

Rzetelność i trafność

źródło

Zastosowanie w selekcji zawodowej

źródło

Podobne narzędzia

Test d2-R (Test Uwagi)
Najbliższy odpowiednik: również test wykreślania mierzący szybkość i dokładność rozróżniania podobnych bodźców wzrokowych. Ma dłuższą procedurę (praca w wielu krótkich odcinkach czasowych), co pozwala ocenić także wahania wydajności w czasie.
Test MOXO d-CPT
Komputerowy test ciągłego wykonania z dystraktorami; mierzy uwagę, czasowość reakcji, impulsywność i nadaktywność w sposób obiektywny i automatyczny, a nie na papierze.
Test Łączenia Punktów (TMT)
Ocenia przeszukiwanie wzrokowe i szybkość psychomotoryczną (część A) oraz przerzutność uwagi i naprzemienność zadaniową (część B); dotyczy funkcji wykonawczych, a nie samej czujności percepcyjnej.
Test Stroopa
Mierzy kontrolę hamowania i uwagę selektywną w warunkach konfliktu poznawczego, czyli inny aspekt uwagi niż tempo i dokładność przeszukiwania pola wzrokowego.

Bibliografia

Ciechanowicz, A., Stańczak, J. (2006). Testy Uwagi i Spostrzegawczości TUS. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Stańczak, J. (2015/2017). Aneks: nowa normalizacja wersji 6/9 TUS dla dorosłych. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

Źródła

dokument źródłowy
docs/baza_testow_v0.1.md
wydawca
https://www.practest.com.pl/sklep/test/TUS
wydawca
https://www.practest.com.pl/sklep/test/TUS6-9