Inwentarz Stanu i Cechy Lęku dla Dzieci
State-Trait Anxiety Inventory for Children
Lęk jako stan i lęk jako cecha u dzieci
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- C. D. Spielberger, C. D. Edwards, R. E. Lushene, J. Montuori, D. Platzek
- Polska adaptacja
- T. Sosnowski, D. Iwaniszczuk; podręcznik polski: A. Jaworowska (2018)
- Grupa docelowa
- dzieci 10-14 lat
- Czas badania
- ok. 15-20 minut
- Procedura
- Badanie indywidualne lub grupowe.
Co bada ten test
STAIC mierzy lęk u dzieci w dwóch odrębnych ujęciach: jako przejściowy stan i jako względnie trwałą cechę. Rozróżnienie to pochodzi z teorii lęku Charlesa Spielbergera i jest istotą całej rodziny inwentarzy STAI, której STAIC jest wersją dziecięcą. Bez tego rozróżnienia łatwo pomylić dziecko, które akurat w danej chwili jest zdenerwowane konkretną sytuacją, z dzieckiem, które ogólnie jest lękliwe.
Lęk-stan (skala C-1) to chwilowa reakcja emocjonalna: napięcie, niepokój, obawa i towarzyszące im pobudzenie, które pojawiają się w odpowiedzi na określoną sytuację i mijają, gdy sytuacja się kończy. Jego nasilenie zmienia się z dnia na dzień, a nawet z godziny na godzinę, dlatego skala ta nadaje się do pomiarów powtarzanych, na przykład przed sprawdzianem i po nim albo przed interwencją i po niej. Lęk-cecha (skala C-2) to natomiast względnie stała skłonność do spostrzegania wielu różnych sytuacji jako zagrażających i do reagowania na nie podwyższonym lękiem-stanem. Dziecko o wysokim lęku jako cesze będzie częściej i silniej reagowało niepokojem w sytuacjach, które inne dzieci znoszą spokojnie.
Inwentarz składa się z czterdziestu pozycji podzielonych równo na dwie części po dwadzieścia: jedna dotyczy tego, jak dziecko czuje się w chwili badania, druga tego, jak czuje się zazwyczaj. Wynikiem badania są dwa odrębne wskaźniki, których nie sumuje się w jedną liczbę, ponieważ opisują one różne zjawiska. Narzędzie przeznaczone jest dla dzieci w wieku od 10 do 14 lat, a jego język i długość dostosowano do możliwości poznawczych tej grupy. Polską adaptację opracowali Tytus Sosnowski i D. Iwaniszczuk, a podręcznik adaptacji przygotowała Aleksandra Jaworowska (2018); wydawcą jest Pracownia Testów Psychologicznych PTP. Dla starszej młodzieży i dorosłych odpowiednikiem jest inwentarz STAI, opisany w osobnym wpisie.
Typowe zastosowanie
STAIC wykorzystuje się w badaniach nad lękiem dzieci i w praktyce psychologicznej jako uzupełnienie diagnozy. Typowe zastosowania to: pomiar lęku w sytuacjach szkolnych (sprawdziany, wystąpienia, ocenianie), ocena efektów programów profilaktycznych i interwencji obniżających lęk, badania nad związkiem lękliwości z osiągnięciami szkolnymi, relacjami rówieśniczymi i postawami rodzicielskimi, a także odróżnianie reakcji sytuacyjnej od trwałej dyspozycji u dziecka zgłaszanego z powodu niepokoju. Skala lęku-stanu nadaje się do schematów z pomiarem przed i po, a skala lęku-cechy raczej do charakterystyki dziecka i do analiz jako zmienna wyjaśniająca lub moderator.
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- C
- Cena
- 367,93 zł (komplet); podręcznik 297,11 zł; 25 arkuszy 37,75 zł; klucz 33,07 zł
- Arkusz polski
- Arkusz chroniony prawem autorskim, dostępny wyłącznie u wydawcy – strona wydawcyNie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Czterdzieści pozycji podzielonych na dwie części po dwadzieścia. Pierwsza część odnosi się do samopoczucia dziecka w chwili badania, druga do tego, jak dziecko czuje się na co dzień. Stwierdzenia są krótkie i sformułowane prostym językiem dostosowanym do wieku 10-14 lat. W obu skalach znajdują się pozycje opisujące zarówno niepokój, jak i spokój, dlatego część z nich podlega odwróceniu przed zsumowaniem, zgodnie z kluczem wydawcy. DO WERYFIKACJI: numery pozycji odwracanych oraz dokładny przydział pozycji do skal znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku i kluczu PTP i nie są tu reprodukowane.
- Skala odpowiedzi
- Według opisu wydawcy polskiej adaptacji pozycje mają cztery kategorie odpowiedzi. W części dotyczącej lęku-stanu odpowiedzi wyrażają nasilenie danego odczucia w chwili badania, a w części dotyczącej lęku-cechy częstość, z jaką dziecko doświadcza danego stanu na co dzień. DO WERYFIKACJI: dokładne etykiety kategorii oraz to, czy obie skale mają identyczny format, wymagają potwierdzenia w podręczniku Jaworowskiej (2018) - w opisach wersji oryginalnej spotyka się także format trzykategoryjny, więc rozbieżność pozostaje do rozstrzygnięcia. Badanie trwa około 15-20 minut i można je prowadzić indywidualnie lub grupowo.
- Normy i interpretacja
- Wyniki obu skal interpretuje się osobno, każdą względem właściwej grupy odniesienia; nie tworzy się wyniku łącznego. W obu skalach wyższy wynik oznacza silniejszy lęk. DO WERYFIKACJI: typ norm oraz charakterystyka próby normalizacyjnej polskiej adaptacji nie są podane w otwartych źródłach; tabele przeliczeniowe znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku PTP i nie są tu reprodukowane. STAIC nie ma progu diagnostycznego: nie służy do rozpoznawania zaburzeń lękowych, lecz do opisu nasilenia lęku na tle grupy rówieśniczej. Narzędzie ma kategorię dostępności C, czyli najwyższy stopień ograniczenia w systemie PTP.
Budowa
- Liczba pozycji
- 40
- Format odpowiedzi
- 4 kategorie odpowiedzi
- Wersje
- papier
- Epsilon
Podskale
C-1 Lęk-stan
C-2 Lęk-cecha
Obliczanie wyników
Szczegóły obliczania wyniku dostępne tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Jak policzyć wynik
Instrukcja obliczania wyniku dostępna tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Poza przedziałem wieku 10-14 lat: dla starszej młodzieży i dorosłych właściwy jest inwentarz STAI
- •Do rozpoznawania zaburzenia lękowego: STAIC opisuje nasilenie lęku, a nie stawia diagnozy
- •Gdy nie dysponujesz uprawnieniami wymaganymi dla kategorii C ani dostępem do płatnego zestawu PTP
- •Gdy oczekujesz, że skala lęku-cechy zmieni się po krótkiej interwencji: z założenia mierzy ona dyspozycję stabilną
- •U dzieci z trudnościami w czytaniu lub rozumieniu stwierdzeń, u których samoopis nie będzie wiarygodny
Co pokazują badania
Konstrukcja i struktura narzędzia
STAIC składa się z 40 pozycji tworzących dwie równoliczne skale po 20 pozycji: C-1 mierzy lęk jako stan, a C-2 lęk jako cechę. Podział ten odwzorowuje dwuczynnikową teorię lęku Spielbergera, wspólną dla całej rodziny inwentarzy STAI.
źródłoPolska adaptacja i dostępność
Polską adaptację przygotowali Sosnowski i Iwaniszczuk, a podręcznik opracowała Jaworowska (2018). Narzędzie wydaje Pracownia Testów Psychologicznych PTP w kategorii dostępności C, w wersji papierowej oraz w systemie Epsilon; komplet obejmuje podręcznik, arkusze i klucz.
źródłoStan danych psychometrycznych
DO WERYFIKACJI Wydawca nie podaje w otwartych źródłach współczynników rzetelności, typu norm ani charakterystyki próby normalizacyjnej polskiej adaptacji. Dane te znajdują się wyłącznie w podręczniku z 2018 roku, do którego należy się odwołać przy raportowaniu właściwości psychometrycznych.
źródłoPodobne narzędzia
STAI (Inwentarz Stanu i Cechy Lęku)
Bezpośredni odpowiednik dla starszej młodzieży i dorosłych, oparty na tej samej teorii i tej samej strukturze dwóch skal; STAIC jest jego wersją dziecięcą.
CDI-2 (Inwentarz Depresji Dziecięcej)
Mierzy objawy depresji u dzieci i młodzieży, a nie lęk; bywa stosowany równolegle, bo lęk i obniżony nastrój często współwystępują.
SDQ (Kwestionariusz Mocnych Stron i Trudności)
Krótkie, szerokie przesiewowe narzędzie obejmujące wiele obszarów funkcjonowania dziecka; nie rozdziela lęku na stan i cechę, ale daje ogólniejszy obraz.
MFQ (Kwestionariusz Nastroju i Uczuć)
Przesiew objawów depresyjnych u dzieci i młodzieży; węższy konstrukt i inne przeznaczenie niż pomiar lęku sytuacyjnego i dyspozycyjnego.
Bibliografia
- Jaworowska A. (2018). Inwentarz Stanu i Cechy Lęku dla Dzieci STAIC. Polska adaptacja. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Źródła
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców.