Skala Odczuwanego Stresu
Perceived Stress Scale
Nasilenie subiektywnie odczuwanego stresu związanego z własną sytuacją życiową w ciągu ostatniego miesiąca
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Sheldon Cohen, Tom Kamarck, Robin Mermelstein (1983)
- Polska adaptacja
- Zygfryd Juczyński (2001); wydanie zrewidowane: Zygfryd Juczyński, Nina Ogińska-Bulik (2009) (2009)
- Grupa docelowa
- osoby dorosłe (polska adaptacja PTP znormalizowana dla dorosłych); w praktyce badawczej PSS-10 była walidowana także w populacjach młodzieży i osób starszych
- Czas badania
- ok. 5 min (bez ograniczenia czasu)
- Procedura
- samoopis, indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
PSS-10 mierzy nasilenie stresu postrzeganego, czyli stopień, w jakim człowiek ocenia własne życie z ostatniego miesiąca jako nieprzewidywalne, niekontrolowalne i przeciążające. Kluczowe jest słowo postrzegany: narzędzie nie pyta o to, ile trudnych zdarzeń kogoś spotkało, tylko jak dana osoba te zdarzenia ocenia. Dwie osoby w tej samej sytuacji mogą uzyskać skrajnie różne wyniki i właśnie ta subiektywna ocena jest przedmiotem pomiaru.
Podstawą teoretyczną jest transakcyjny model stresu Lazarusa i Folkman, w którym stres powstaje z relacji między wymaganiami otoczenia a zasobami człowieka. Pozycje skali odwołują się do dwóch aspektów tej relacji: poczucia bezradności wobec wydarzeń oraz poczucia skutecznego radzenia sobie. Wynik ogólny łączy oba aspekty w jeden wskaźnik nasilenia stresu.
Skala jest jednowymiarowa: nie ma podskal, a interpretuje się wyłącznie wynik łączny. Im wyższy wynik, tym silniejszy odczuwany stres. Ramy czasowe to ostatni miesiąc, dlatego narzędzie nadaje się do pomiarów powtarzanych, na przykład przed interwencją i po niej.
Dwuczynnikowe rozwiązania (bezradność i poczucie własnej skuteczności) traktuje się jako efekt sposobu sformułowania pozycji dodatnich i ujemnych; w praktyce interpretuje się wyłącznie wynik ogólny. W przeciwieństwie do KPS, który opisuje strukturę poczucia stresu, PSS-10 dostarcza pojedynczego wskaźnika nasilenia postrzeganego stresu.
Typowe zastosowanie
Jedno z najczęściej używanych narzędzi w polskich pracach magisterskich i badaniach nad stresem. Typowe zastosowania to pomiar stresu w grupach zawodowych, badania nad związkiem stresu ze zdrowiem i wypaleniem, ocena efektów interwencji redukujących stres oraz badania korelacyjne z radzeniem sobie, prężnością i dobrostanem. Ze względu na krótkość często wchodzi w skład większych baterii kwestionariuszy.
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- A
- Cena
- podręcznik NPSR 297,11 zł; arkusze PSS-10 32,25 zł (25 szt.) – cennik 1.07-31.12.2026
- Arkusz polski
- Arkusz chroniony prawem autorskim, dostępny wyłącznie u wydawcy – strona wydawcyNie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
- Arkusz angielski
- zobacz arkusz ENOficjalna wersja EN na stronie laboratorium S. Cohena (CMU); bezplatne uzycie w badaniach non-profit, zgody formalne przez ePROVIDE.
- Artykuł źródłowy
- publikacja walidacyjna
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Dziesięć krótkich stwierdzeń o odczuciach i myślach z ostatniego miesiąca. Sześć dotyczy doświadczania napięcia, braku kontroli i nieprzewidywalności, a cztery (pozycje 4, 5, 7, 8) sformułowane są pozytywnie i opisują radzenie sobie oraz poczucie panowania nad sytuacją. Te cztery punktuje się odwrotnie, dzięki czemu wysoki wynik zawsze oznacza wysoki stres. Pozycje odwrócone służą zachowaniu równowagi kierunku pozycji i ograniczeniu wpływu tendencji do automatycznego zgadzania się z twierdzeniami.
- Skala odpowiedzi
- Pięciostopniowa skala częstości: 0 oznacza nigdy, 1 prawie nigdy, 2 czasami, 3 dość często, 4 bardzo często. Badany odnosi każde stwierdzenie do ostatniego miesiąca. Wypełnienie zajmuje około 5 minut, można badać indywidualnie i grupowo.
- Normy i interpretacja
- Wynik surowy mieści się w przedziale 0-40 i przelicza się go na steny (1-10) według tabel z podręcznika. Przyjmuje się, że steny 1-4 to wyniki niskie, 5-6 przeciętne, a 7-10 wysokie. Pełne tabele przeliczeniowe znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku i nie są tu reprodukowane. Nie ma jednego progu klinicznego: PSS-10 nie służy do diagnozy, tylko do porównania nasilenia stresu z grupą odniesienia.
Budowa
- Liczba pozycji
- 10
- Format odpowiedzi
- skala 5-stopniowa, 0 (nigdy) - 4 (bardzo często)
Obliczanie wyników
Szczegóły obliczania wyniku dostępne tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Jak policzyć wynik
Instrukcja obliczania wyniku dostępna tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Normy
- Typ norm
- steny
- Interpretacja
- wyniki w granicach 1-4 stena traktuje się jako niskie, a 7-10 stena jako wysokie, co odpowiada mniej więcej 33% wyników najniższych i 33% najwyższych; steny 5-6 to wyniki przeciętne. Średnia w próbie osób zdrowych wyniosła 16,62 (SD = 7,50). Podręcznik podaje też średnie dla grup klinicznych, wyraźnie wyższe niż w próbie zdrowej, m.in. dla osób po zawale serca i kobiet w okresie menopauzy
- Próba normalizacyjna
- 1830 osób zdrowych; ze względu na brak istotnych różnic związanych z płcią i wiekiem ustalono jednolite normy dla całej próby
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- 0,86
- Stabilność (test-retest)
- 0,90 (po 2 dniach) i 0,72 (po 4 tyg.), próba 30 studentów – wartości potwierdzone na stronie wydawcy (practest.com.pl)
- Trafność
- trafność zbieżna z COPE, SES, GSES; alfa 0,86 na próbie 120 dorosłych (potwierdzona przez wydawcę)
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz diagnozy zaburzenia (PSS-10 nie diagnozuje, mierzy nasilenie odczuwanego stresu)
- •Gdy interesuje Cię liczba i rodzaj stresorów, a nie ich subiektywna ocena (lepsze będą inwentarze zdarzeń, np. KZŻ)
- •Gdy badasz stres w bardzo krótkim horyzoncie, na przykład reakcję na jedno zdarzenie z ostatnich dni
- •Gdy badasz dzieci: polska adaptacja obejmuje osoby dorosłe
Co pokazują badania
Rzetelność i struktura polskiej wersji
Polska adaptacja uzyskała alfę Cronbacha 0,86 na próbie 120 osób dorosłych oraz stabilność 0,90 po dwóch dniach i 0,72 po czterech tygodniach. Skalę traktuje się jako jednowymiarową, choć analizy czynnikowe wyodrębniają dwa skorelowane czynniki.
źródłoAdaptacja do kontekstu pracy
Na bazie PSS-10 powstała polska skala stresu w pracy PSwP (Chirkowska-Smolak, Grobelny, 2016), z alfą 0,85 na próbie 537 osób. Zachowuje te same pozycje odwrócone 4, 5, 7 i 8, ale odnosi stwierdzenia do sytuacji zawodowej.
źródłoTrafność zbieżna
Wyniki PSS-10 korelują w oczekiwanych kierunkach z radzeniem sobie ze stresem, samooceną i poczuciem własnej skuteczności, co autorzy adaptacji podają jako dowód trafności teoretycznej.
źródłoPodobne narzędzia
PSwP (Kwestionariusz Postrzeganego Stresu w Pracy)
Ta sama logika pomiaru, ale pozycje odnoszą się do pracy zawodowej. Darmowy, arkusz w aneksie artykułu.
KPS (Kwestionariusz Poczucia Stresu)
Ujęcie wielowymiarowe: trzy skale stresu plus skala kłamstwa. Dłuższy (27 pozycji), pozwala różnicować źródła napięcia.
GHQ (Kwestionariusze Ogólnego Stanu Zdrowia)
Mierzy dystres i objawy zaburzeń zdrowia psychicznego, a nie samą ocenę poznawczą stresu.
Nie mierzy poziomu stresu, tylko strategie radzenia sobie. Naturalne uzupełnienie PSS-10 w jednym badaniu.
Bibliografia
- Juczyński Z., Ogińska-Bulik N. (2009). Narzędzia pomiaru stresu i radzenia sobie ze stresem. Warszawa: PTP.
- Cohen S., Kamarck T., Mermelstein R. (1983). A global measure of perceived stress. Journal of Health and Social Behavior, 24, 385-396.
Źródła
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/PSS-10
- artykuł open accesshttp://czasopismopsychologiczne.pl/files/articles/2016-22-konstrukcja-i-wstpna-analiza-kwestionariusza-postrzeganego-stresu-w-pracy-pswp.pdf
- innehttps://www.cmu.edu/dietrich/psychology/stress-immunity-disease-lab/scales/html/pss.html
- artykuł open accesshttps://doi.org/10.2307/2136404
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców.