Kwestionariusz Poczucia Stresu
Subiektywne poczucie stresu ujęte wielowymiarowo: ogólne, względnie trwałe poczucie stresu (nie stres z ostatniego tygodnia czy miesiąca), mierzone w trzech wymiarach - napięcie emocjonalne, stres zewnętrzny, stres intrapsychiczny - plus skala kłamstwa
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Mieczysław Plopa, Ryszard Makarowski (2010)
- Grupa docelowa
- młodzież i dorośli w wieku 16-70 lat (normy stenowe dla grup wieku 16-20, 21-30, 31-50 i 51-70 lat u kobiet oraz 16-20, 21-30 i 31-70 lat u mężczyzn)
- Czas badania
- bez ograniczenia czasu; dla większości badanych około 20 minut
- Procedura
- samoopis; badania indywidualne i grupowe. W badaniu grupowym instrukcję odczytuje się na głos, podaje przykład możliwych odpowiedzi i wyjaśnia wątpliwości. Badany zakreśla kółkiem jedną z pięciu kategorii odpowiedzi przy każdym stwierdzeniu. Wyniki przenosi się na arkusz obliczeniowy, gdzie sumy w kolumnach dają wyniki surowe wymiarów, przeliczane następnie na steny.
Co bada ten test
KPS mierzy subiektywne poczucie stresu, czyli to, jak silnie i w jaki sposób człowiek doświadcza obciążenia w codziennym życiu. Przedmiotem pomiaru jest ogólne, względnie trwałe poczucie stresu, a nie stres z ostatniego tygodnia czy miesiąca ani liczba stresorów, które kogoś spotkały: instrukcja pyta o to, jak badany zwykle się czuje. Tym KPS różni się od skal osadzonych w ramach czasowych, takich jak PSS-10. Różnica polega na tym, że KPS nie poprzestaje na jednym wskaźniku nasilenia, lecz opisuje strukturę doznań stresowych – rozkłada ogólne poczucie stresu na trzy jakościowo odmienne składowe.
Podział ten wynika z założenia, że stres może mieć różne źródła i różną lokalizację w doświadczeniu człowieka. Napięcie emocjonalne to warstwa najbardziej bezpośrednia: niepokój, nerwowość, drażliwość, trudność z odprężeniem się, zmęczenie bez wyraźnej przyczyny. Stres zewnętrzny umiejscawia źródło obciążenia w relacjach z innymi: to poczucie bezradności i frustracji wynikające z bycia wykorzystywanym, niesprawiedliwie ocenianym oraz z rozbieżności między wymaganiami otoczenia a własnymi zasobami. Stres intrapsychiczny lokalizuje źródło wewnątrz: to obawy dotyczące przyszłości, obniżone poczucie sensu życia oraz przekonanie o własnej małej odporności i niewystarczających zdolnościach.
Narzędzie jest więc trójwymiarowe, z dodatkowym wynikiem ogólnym będącym sumą trzech skal stresu. Analiza konfirmacyjna potwierdza zarówno interpretację trójwymiarową, jak i traktowanie poczucia stresu jako nadrzędnej zmiennej latentnej, co pozwala używać obu poziomów opisu w zależności od celu badania.
Czwarta skala – kłamstwa – nie mierzy stresu. Jest skalą kontrolną, wykrywającą tendencję do przedstawiania siebie w korzystnym świetle. Nie wchodzi do wyniku ogólnego, ale jej wysoki rezultat podważa wiarygodność pozostałych. Obecność takiej skali odróżnia KPS od większości krótkich narzędzi stresowych i jest zaletą w kontekstach, w których badany może być zmotywowany do zniekształcania odpowiedzi. KPS jest oryginalnym narzędziem polskim (Plopa, Makarowski, 2010), a nie adaptacją, i ma odrębne wersje dla kobiet i mężczyzn. Wersję ostateczną wyłoniono z 80 stwierdzeń, z których po ocenie sędziów kompetentnych i dwukrotnej eksploracyjnej analizie czynnikowej zakwalifikowano 21 pozycji tworzących trzy wymiary, uzupełnione o sześciopozycyjną skalę kłamstwa.
Typowe zastosowanie
Narzędzie stosowane w badaniach nad stresem w psychologii zdrowia, psychologii pracy i psychologii różnic indywidualnych. Typowe zastosowania to badania nad związkami stresu z osobowością, schematami poznawczymi, motywacją i stylem radzenia sobie, badania w grupach zawodowych obciążonych stresem, analizy różnic międzypłciowych w przeżywaniu stresu (do których narzędzie jest wyjątkowo dobrze przystosowane dzięki osobnym wersjom i normom) oraz prace magisterskie z zakresu psychologii stresu. Przewaga KPS nad krótkimi skalami jednowymiarowymi polega na tym, że pokazuje nie tylko poziom stresu, ale też jego jakość: czy dominuje pobudzenie emocjonalne, obciążenie relacyjne, czy wewnętrzne wątpliwości co do siebie i przyszłości.
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP (dystrybucja); wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu VIZJA (dawniej AEH, Vizja Press & IT)
- Kategoria testu wg PTP
- C
- Cena
- komplet 189,75 zł brutto; podręcznik 60,75 zł; arkusze pytań wersja dla kobiet 43,00 zł (50 szt.); arkusze pytań wersja dla mężczyzn 43,00 zł (50 szt.); arkusze obliczeniowe 43,00 zł (50 szt.); e-KPS: jednostka badawcza 16,97 zł, wpis wyników 4,54 zł - cennik 1.07-31.12.2026 (practest.com.pl)
- Arkusz polski
- Arkusz chroniony prawem autorskim, dostępny wyłącznie u wydawcy – strona wydawcyNie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Dwadzieścia siedem stwierdzeń opisujących sposób przeżywania codziennych obciążeń: odczuwane napięcie i zmęczenie, relacje z ludźmi i poczucie sprawiedliwości traktowania, a także przekonania o własnych możliwościach i przyszłości. Sześć z nich tworzy skalę kontrolną i dotyczy zachowań powszechnych, lecz społecznie niepożądanych, których zaprzeczanie wskazuje na tendencję do upiększania obrazu siebie. Kwestionariusz ma dwie równoległe wersje, dla kobiet i dla mężczyzn, różniące się sformułowaniami; oznacza to, że przy badaniu grupy mieszanej trzeba użyć obu formularzy i odpowiednich norm. Siedem stwierdzeń jest sformułowanych w kierunku odwrotnym i wymaga odwrócenia punktacji. Pełna lista pozycji odwróconych oraz przypisanie pozycji do poszczególnych skal znajdują się w podręczniku wydawcy.
- Skala odpowiedzi
- Pięciostopniowa skala kategorii: Prawda, Raczej prawda, Trudno powiedzieć, Raczej nieprawda, Nieprawda. Badany zakreśla kółkiem jedną odpowiedź przy każdym stwierdzeniu, odnosząc się do tego, jak zwykle się czuje, a nie do konkretnego okresu ani zdarzenia. Odpowiedziom przypisuje się kolejno 5, 4, 3, 2 i 1 punkt, a w pozycjach odwróconych punktację odwraca się. Wyniki oblicza się osobno dla trzech skal stresu (po 7 pozycji, 7-35 punktów) i dla skali kłamstwa (6 pozycji, 6-30 punktów); wynik ogólny to suma trzech skal stresu (21-105 punktów), a im wyższy, tym silniejsze poczucie stresu. Badanie jest samoopisowe, prowadzone indywidualnie lub grupowo, bez limitu czasu; większości badanych zajmuje około 20 minut.
- Normy i interpretacja
- Wyniki surowe przelicza się na steny, osobno dla kobiet i mężczyzn - to konsekwencja istnienia dwóch wersji kwestionariusza i różnic międzypłciowych w poczuciu stresu. Podręcznik podaje tabele dla kobiet (N = 5308) i mężczyzn (N = 3310), a w ich obrębie dodatkowo dla grup wieku (u kobiet 16-20, 21-30, 31-50 i 51-70 lat; u mężczyzn 16-20, 21-30 i 31-70 lat) oraz według poziomu wykształcenia, a także normy uogólnione dla całej próby normalizacyjnej (N = 8818). Podział interpretacyjny: steny 1-2 to wyniki bardzo niskie, 3-4 niskie, 5-6 przeciętne, 7-8 wysokie, 9-10 bardzo wysokie. Szczegółowe tabele stenowe znajdują się wyłącznie w podręczniku i nie są tu reprodukowane. Interpretację zawsze zaczyna się od skali kłamstwa: wynik 7-10 stena wskazuje na tendencję do ukrywania własnych słabości i nakazuje bardzo ostrożne, a niekiedy krytyczne traktowanie pozostałych wyników; 5-6 stena to przeciętne nasilenie takiej tendencji, a 1-4 stena świadczy o jej braku. KPS nie ma punktów odcięcia i nie służy do diagnozowania zaburzeń - opisuje nasilenie i strukturę subiektywnego stresu względem grupy odniesienia, a wyniki poszczególnych wymiarów traktuje się odrębnie i we wzajemnej konstelacji.
Budowa
- Liczba pozycji
- 27
- Format odpowiedzi
- skala 5-stopniowa: Prawda (a), Raczej prawda (b), Trudno powiedzieć (c), Raczej nieprawda (d), Nieprawda (e)
- Wersje
- wersja dla kobiet
- wersja dla mężczyzn
- arkusz obliczeniowy
- e-KPS (wersja elektroniczna: badanie i wpis wyników)
Podskale
Napięcie emocjonalne
- Pozycje: tylko w ICD Diagnostica
- Zakres możliwych wyników: 7–35
- Alfa Cronbacha: 0,81
Stres zewnętrzny
- Pozycje: tylko w ICD Diagnostica
- Zakres możliwych wyników: 7–35
- Alfa Cronbacha: 0,73
Stres intrapsychiczny
- Pozycje: tylko w ICD Diagnostica
- Zakres możliwych wyników: 7–35
- Alfa Cronbacha: 0,70
Skala kłamstwa
- Pozycje: tylko w ICD Diagnostica
- Zakres możliwych wyników: 6–30
- Alfa Cronbacha: 0,57
Obliczanie wyników
Szczegóły obliczania wyniku dostępne tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Jak policzyć wynik
Instrukcja obliczania wyniku dostępna tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Normy
- Typ norm
- steny
- Interpretacja
- steny 1-2 wyniki bardzo niskie, 3-4 niskie, 5-6 przeciętne, 7-8 wysokie, 9-10 bardzo wysokie; osobne tabele dla kobiet i mężczyzn, dodatkowo w podziale na grupy wieku i poziom wykształcenia, oraz normy uogólnione. W skali kłamstwa wynik 7-10 stena wskazuje na tendencję do przedstawiania się w korzystnym świetle i nakazuje bardzo ostrożne traktowanie pozostałych wyników, 5-6 stena to przeciętne nasilenie takiej tendencji, a 1-4 stena świadczy o jej braku.
- Próba normalizacyjna
- 8818 osób z prawidłowo wypełnionym kwestionariuszem (spośród blisko 9 tysięcy przebadanych) z województw kujawsko-pomorskiego, pomorskiego, warmińsko-mazurskiego, mazowieckiego, łódzkiego i lubelskiego, z miast i wsi; tabele stenowe: kobiety N = 5308 (16-20 lat N = 560; 21-30 lat N = 1157; 31-50 lat N = 3161; 51-70 lat N = 763) i mężczyźni N = 3310 (16-20 lat N = 770; 21-30 lat N = 815; 31-70 lat N = 2148), osobne tabele według wykształcenia oraz normy uogólnione (N = 8818)
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- Napięcie emocjonalne: 0,81
- Stres zewnętrzny: 0,73
- Stres intrapsychiczny: 0,70
- Skala kłamstwa: 0,57
- Trafność
- Trafność teoretyczna oceniana w dwóch aspektach. Trafność czynnikowa: konfirmacyjna analiza czynnikowa potwierdziła zakładaną strukturę trzech wymiarów stresu oraz wynik ogólny jako zmienną latentną (wcześniej dwukrotna eksploracyjna analiza czynnikowa wyłoniła 21 pozycji spośród 80 wyjściowych). Trafność kryterialna: wzorce korelacji z NEO-FFI, STAI i Skalą Depresji Becka zgodne z oczekiwaniami, a wynik skali kłamstwa słabo ujemnie koreluje z trzema wskaźnikami stresu i z wynikiem ogólnym.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Do badania dzieci: normy obejmują osoby od 16. roku życia
- •Do diagnozy klinicznej zaburzeń związanych ze stresem: KPS nie ma punktów odcięcia i opisuje nasilenie, a nie rozpoznanie
- •Gdy potrzebujesz pomiaru stresu z ściśle określonego okresu lub reakcji na konkretne zdarzenie: instrukcja nie wyznacza ram czasowych i mierzy raczej ogólną tendencję
- •W badaniach powtarzanych typu przed i po interwencji, gdzie brak ram czasowych utrudnia uchwycenie zmiany w krótkim odstępie
- •Gdy zależy Ci wyłącznie na jednym krótkim wskaźniku odczuwanego stresu oraz porównywalności międzynarodowej: sprawniejszym wyborem jest PSS-10
Co pokazują badania
Struktura i rzetelność
Konfirmacyjna analiza czynnikowa potwierdza trójwymiarową strukturę stresu (napięcie emocjonalne, stres zewnętrzny, stres intrapsychiczny) oraz poczucie stresu jako nadrzędną zmienną latentną. Rzetelność w próbie 296 osób dorosłych wyniosła 0,811 dla napięcia emocjonalnego, 0,726 dla stresu zewnętrznego i 0,697 dla stresu intrapsychicznego, a w niezależnym badaniu Zazulskiej i współpracowników mieściła się w granicach 0,70-0,78. Skala kłamstwa ma rzetelność wyraźnie niższą (0,568), co jest typowe dla skal kontrolnych.
źródłoSchematy poznawcze i motywacja osiągnięć
W badaniu Zazulskiej, Wajs i Mącika poczucie stresu mierzone KPS wiązało się z wczesnymi nieadaptacyjnymi schematami oraz z motywacją osiągnięć, a wzorce tych zależności różniły się u kobiet i mężczyzn. Wynik ilustruje przydatność narzędzia w analizach różnic międzypłciowych oraz w badaniach nad poznawczymi uwarunkowaniami stresu.
źródłoNormy i różnice płci
Kwestionariusz ma dwie wersje oraz osobne normy stenowe dla kobiet i mężczyzn, a w ich obrębie normy dla grup wieku i poziomów wykształcenia. Rozdzielenie wersji i norm odzwierciedla różnice międzypłciowe w przeżywaniu i raportowaniu stresu i sprawia, że narzędzie szczególnie dobrze nadaje się do porównań między płciami.
źródłoTrafność kryterialna
W ocenie trafności kryterialnej wyniki KPS zestawiano z NEO-FFI, Inwentarzem Stanu i Cechy Lęku STAI oraz Skalą Depresji Becka; uzyskane wzorce korelacji były zgodne z oczekiwaniami teoretycznymi. Wynik skali kłamstwa okazał się słabo ujemnie skorelowany z trzema wskaźnikami stresu i z wynikiem ogólnym, co autorzy interpretują jako możliwe zaniżanie wyników przez osoby prezentujące się w korzystnym świetle.
źródłoPodobne narzędzia
PSS-10 (Skala Odczuwanego Stresu)
Krótka, jednowymiarowa i osadzona w ramach ostatniego miesiąca. Daje jeden wskaźnik nasilenia stresu, podczas gdy KPS opisuje jego strukturę w trzech skalach i dodaje skalę kłamstwa.
CISS (Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych)
Mierzy style radzenia sobie (skoncentrowany na zadaniu, emocjach i unikaniu), a nie poziom odczuwanego stresu. Naturalne uzupełnienie KPS w jednym badaniu.
Krótki inwentarz strategii radzenia sobie, a nie miara nasilenia stresu. Odpowiada na pytanie, co człowiek robi ze stresem, a nie jak silnie go odczuwa.
GHQ (Kwestionariusze Ogólnego Stanu Zdrowia)
Mierzy dystres i objawy zaburzeń zdrowia psychicznego, a nie subiektywną strukturę poczucia stresu. Bliższy diagnostyce przesiewowej niż opisowi przeżywania obciążeń.
Bibliografia
- Plopa M., Makarowski R. (2010). Kwestionariusz Poczucia Stresu. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania w Warszawie (Vizja Press & IT).
- Zazulska K., Wajs D., Mącik D. (2017). Wczesne nieadaptacyjne schematy i motywacja osiągnięć a poczucie nasilenia stresu u kobiet i mężczyzn. Studia Psychologica UKSW, 17(2), 23-42.
Źródła
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców.