Inwentarz Osobowości dla DSM-5
Personality Inventory for DSM-5
patologiczne cechy osobowości według dymensjonalnego modelu z Sekcji III DSM-5 (alternatywny model zaburzeń osobowości, AMPD, kryterium B): 5 cech-domen (Negatywna emocjonalność, Oderwanie, Antagonizm, Rozhamowanie, Psychotyzm) i 25 cech-aspektów
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- R. F. Krueger, J. Derringer, K. E. Markon, D. Watson, A. E. Skodol (2012)
- Polska adaptacja
- T. Rowiński, M. Kowalska-Dąbrowska, W. Strus, J. Cieciuch, I. Czuma, C. Żechowski (we współpracy z K. E. Markonem i R. F. Kruegerem) (2019)
- Grupa docelowa
- dorośli; populacja ogólna i kliniczna (w polskiej walidacji próba kliniczna głównie z diagnozą zaburzeń osobowości)
- Czas badania
- ok. 30-45 minut (220 pozycji; szacunek własny, brak danych w artykule)
- Procedura
- samoopis (istnieje też wariant szacowania przez inną osobę); indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
PID-5 mierzy patologiczne cechy osobowości w ujęciu wymiarowym, zgodnie z alternatywnym modelem zaburzeń osobowości (AMPD) zamieszczonym w sekcji III DSM-5. Narzędzie nie służy do przypisania badanego do kategorii diagnostycznej w rodzaju osobowość borderline czy narcystyczna, tylko do opisania profilu nasilenia dwudziestu pięciu cech-aspektów pogrupowanych w pięć domen. To zasadnicza zmiana filozofii diagnozy: zamiast pytać, czy ktoś ma zaburzenie osobowości, pytamy, jak silnie wyrażone są u niego poszczególne dysfunkcjonalne cechy.
Model obejmuje pięć domen: negatywną emocjonalność, oderwanie, antagonizm, rozhamowanie i psychotyzm. Nie są one przypadkowe: cztery pierwsze stanowią patologiczne bieguny czterech wymiarów Wielkiej Piątki (odpowiednio neurotyczności, ekstrawersji, ugodowości i sumienności), a psychotyzm odpowiada w przybliżeniu otwartości na doświadczenie w jej dysfunkcjonalnej postaci. Model łączy więc tradycję badań nad normalną osobowością z psychopatologią, co jest jednym z najważniejszych osiągnięć teoretycznych DSM-5.
W pełnym modelu AMPD PID-5 obsługuje wyłącznie kryterium B, czyli patologiczne cechy osobowości. Kryterium A, opisujące poziom funkcjonowania osobowości (tożsamość, samokierowanie, empatia, bliskość), mierzy się innymi narzędziami. Oznacza to, że sam PID-5 nie wystarcza do postawienia diagnozy zaburzenia osobowości według modelu alternatywnego i musi być uzupełniony oceną poziomu funkcjonowania oraz badaniem klinicznym.
Polska adaptacja zespołu Rowińskiego z UKSW powstała we współpracy z autorami oryginału i została zwalidowana na próbie nieklinicznej liczącej 1043 osoby oraz klinicznej liczącej 129 osób, w większości z rozpoznanym zaburzeniem osobowości. Wszystkie skale domen i niemal wszystkie podskale aspektów różnicowały obie grupy, co przemawia za trafnością kryterialną narzędzia w polskich warunkach.
Typowe zastosowanie
Narzędzie badawcze i kliniczne do wymiarowego opisu patologii osobowości. Typowe zastosowania to badania nad strukturą patologicznych cech osobowości i jej relacją do modeli osobowości normalnej, badania nad profilem cech w konkretnych grupach klinicznych, badania nad związkiem patologicznych cech z uzależnieniami, samouszkodzeniami i przebiegiem terapii, wsparcie diagnozy klinicznej zaburzeń osobowości w modelu alternatywnym oraz badania nad trafnością samego modelu AMPD. W pracach magisterskich z powodu długości narzędzia częściej wykorzystuje się wersję skróconą PID-5-BF, przy czym jej polska walidacja nie została dotąd odnaleziona w publikacjach recenzowanych o otwartym dostępie.
Wymiary i podskale
Negatywna emocjonalność (Negative Affectivity)zakres 0–3
Skłonność do częstego i intensywnego przeżywania emocji negatywnych: lęku, smutku, złości, poczucia winy i wstydu, wraz z ich behawioralnymi i interpersonalnymi konsekwencjami. Obejmuje aspekty takie jak labilność emocjonalna, lękliwość, lęk separacyjny, submisyjność, wrogość i perseweratywność. Patologiczny odpowiednik neurotyczności z modelu Wielkiej Piątki.
Oderwanie (Detachment)zakres 0–3
Wycofanie z kontaktów społecznych i emocjonalnych, unikanie bliskości oraz ograniczone przeżywanie emocji przyjemnych. Obejmuje ograniczoną emocjonalność, wycofanie, anhedonię, unikanie bliskości, podejrzliwość i depresyjność. Odpowiada patologicznemu biegunowi introwersji, czyli niskiej ekstrawersji.
Antagonizm (Antagonism)zakres 0–3
Zachowania stawiające badanego w opozycji do innych ludzi: instrumentalne traktowanie, brak empatii, wyolbrzymione poczucie własnej wartości. Obejmuje manipulowanie, skłonność do oszukiwania, wielkościowość, poszukiwanie uwagi i bezduszność. Patologiczny biegun niskiej ugodowości. To domena najsilniej związana z cechami psychopatycznymi i narcystycznymi.
Rozhamowanie (Disinhibition)zakres 0–3
Działanie pod wpływem chwili bez rozważenia konsekwencji, trudności z planowaniem i wytrwałością. Obejmuje nieodpowiedzialność, impulsywność, dystraktywność, skłonność do ryzyka oraz (jako biegun przeciwny) sztywny perfekcjonizm. Patologiczny biegun niskiej sumienności, silnie związany z uzależnieniami i zachowaniami antyspołecznymi.
Psychotyzm (Psychoticism)zakres 0–3
Dziwaczność i nietypowość przeżywania, myślenia i zachowania: przekonania odbiegające od kulturowo przyjętych, doświadczenia percepcyjne trudne do zweryfikowania, ekscentryczność zachowania i dezorganizacja myślenia. Obejmuje nietypowe przekonania i doświadczenia, ekscentryczność oraz dysregulację poznawczą i percepcyjną. Domena najsłabiej odpowiadająca modelowi Wielkiej Piątki, luźno powiązana z otwartością na doświadczenie.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Dwieście dwadzieścia stwierdzeń samoopisowych dotyczących typowych sposobów przeżywania, myślenia i zachowania. Pozycje tworzą 25 podskal cech-aspektów, liczących od 4 do 14 pozycji każda, które z kolei składają się na 5 skal domen liczących od 33 do 74 pozycji. Istotna cecha konstrukcji: część pozycji jest wskaźnikiem dwóch domen jednocześnie, więc podskale nie są rozłączne, a domen nie da się policzyć przez proste dodanie wyników aspektów. Klucz przypisania pozycji do podskal nie został opublikowany w polskim artykule walidacyjnym, ponieważ stanowi własność Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Oryginalny arkusz angielski wraz z materiałami do obliczania udostępnia bezpłatnie APA na swojej stronie. Poza wersją pełną istnieją: wariant do szacowania przez osobę bliską, wersja skrócona PID-5-BF licząca 25 pozycji i mierząca wyłącznie pięć domen oraz stupozycyjna PID-5-SF.
- Skala odpowiedzi
- Czterostopniowa skala prawdziwości: 0 oznacza zdecydowanie nieprawdziwe lub bardzo często nieprawdziwe, 1 czasami lub w pewnym stopniu nieprawdziwe, 2 czasami lub w pewnym stopniu prawdziwe, 3 zdecydowanie prawdziwe lub bardzo często prawdziwe. Skala jest parzysta, bez odpowiedzi neutralnej. Badanie 220 pozycjami zajmuje orientacyjnie 30-45 minut, co przy pracy z osobami w kryzysie lub z trudnościami w koncentracji bywa istotnym obciążeniem i skłania do wyboru wersji skróconej.
- Normy i interpretacja
- Polska adaptacja nie dysponuje normami populacyjnymi w postaci tabel przeliczeniowych, i jest to najważniejsze ograniczenie praktyczne narzędzia w naszym kraju. Funkcję odniesienia pełnią średnie i odchylenia standardowe podane w artykule walidacyjnym osobno dla próby nieklinicznej (N = 1043, M wieku 34,98) i klinicznej (N = 129, M wieku 32,40, w 84,5 procentach z rozpoznanym zaburzeniem osobowości). Wynikiem skali jest średnia punktów pozycji, mieszcząca się w przedziale od 0 do 3, a nie suma, co pozwala porównywać podskale o różnej liczbie pozycji. W literaturze funkcjonuje orientacyjny próg: średnia na poziomie 2 punktów wskazuje na wysokie nasilenie danej cechy. Sam DSM-5 zaleca jednak odnoszenie wyników do norm populacyjnych oraz do oceny klinicznej, a nie mechaniczne stosowanie progu. Traktuj więc wartość 2 jako wskazówkę do dalszej eksploracji, nie jako kryterium rozstrzygające.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Bezpośrednio operacjonalizuje kryterium B alternatywnego modelu zaburzeń osobowości z DSM-5, co jest unikalne wśród dostępnych narzędzi
- •Bardzo wysokie rzetelności skal domen w polskiej adaptacji: 0,88-0,95 w próbie nieklinicznej i 0,88-0,96 w klinicznej
- •Wszystkie skale domen i niemal wszystkie podskale aspektów istotnie różnicują próbę kliniczną od nieklinicznej
- •Oryginał udostępniany bezpłatnie przez APA do zastosowań badawczych i klinicznych, bez opłat licencyjnych
- •Bardzo szczegółowy opis: 25 aspektów pozwala uchwycić różnice, które w modelach kategorialnych giną
- •Istnieją warianty dostosowane do różnych warunków badania: skrócone oraz do szacowania przez osobę bliską
Ograniczenia
- •Brak polskich norm populacyjnych: interpretacja indywidualna wymaga odniesienia do statystyk opisowych z artykułu walidacyjnego
- •Bardzo długie badanie (220 pozycji, 30-45 minut), męczące zwłaszcza dla osób w kryzysie
- •Trzy podskale w próbie nieklinicznej mają rzetelność poniżej 0,70 (ograniczona emocjonalność, podejrzliwość, nieodpowiedzialność) i wymagają ostrożnej interpretacji
- •Klucz przypisania pozycji do podskal nie jest publikowany w polskim artykule: konieczne skorzystanie z materiałów APA lub kontakt z zespołem adaptacyjnym
- •Mierzy wyłącznie kryterium B modelu AMPD: sam nie wystarcza do diagnozy zaburzenia osobowości
- •Alternatywny model pozostaje w sekcji III DSM-5, czyli wśród propozycji wymagających dalszych badań, a nie w głównej części klasyfikacji
- •Brak danych o stabilności bezwzględnej (test-retest) w polskiej adaptacji
Budowa
- Liczba pozycji
- 220
- Format odpowiedzi
- 4-punktowa skala Likerta: 0 = zdecydowanie nieprawdziwe lub bardzo często nieprawdziwe, 1 = czasami lub w pewnym stopniu nieprawdziwe, 2 = czasami lub w pewnym stopniu prawdziwe, 3 = zdecydowanie prawdziwe lub bardzo często prawdziwe
- Wersje
- PID-5 (pełna, 220 pozycji, samoopis)
- PID-5 wersja do szacowania przez inną osobę (informant-report)
- PID-5-BF (Brief Form, 25 pozycji, tylko 5 domen; polska walidacja BF nieodnaleziona w OA)
- PID-5-SF (skrócona 100-pozycyjna, wersja zagraniczna)
Podskale
Negatywna emocjonalność (Negative Affectivity) – domena
Oderwanie (Detachment) – domena
Antagonizm (Antagonism) – domena
Rozhamowanie (Disinhibition) – domena
Psychotyzm (Psychoticism) – domena
25 podskal cech-aspektów (od 4 do 14 pozycji każda), m.in. Labilność emocjonalna, Lękliwość, Lęk separacyjny, Submisyjność, Wrogość, Perseweratywność, Ograniczona emocjonalność, Wycofanie, Anhedonia, Podejrzliwość, Manipulowanie, Skłonność do oszukiwania, Wielkościowość, Poszukiwanie uwagi, Bezduszność, Nieodpowiedzialność, Impulsywność, Dystraktywność, Skłonność do ryzyka, Sztywny perfekcjonizm, Nietypowe przekonania i doświadczenia, Ekscentryczność, Dysregulacja poznawcza i percepcyjna
Obliczanie wyników
- Metoda
- wyniki 25 podskal cech-aspektów (4-14 pozycji na podskalę) oraz 5 skal cech-domen (od 33 do 74 pozycji na skalę); niektóre pozycje są wskaźnikami dwóch domen; wg APA wynik skali to średnia punktów pozycji (0-3); część autorów rekomenduje traktowanie średniej 2 pkt jako progu wysokiego nasilenia cechy, DSM-5 rekomenduje odniesienie do norm populacyjnych i/lub oceny klinicznej
- Zakres wyniku
- 0–3
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- zakres podany dla średniej pozycji (0-3); numery pozycji odwróconych nie są podane w polskim artykule walidacyjnym DO WERYFIKACJI: klucz z oryginalnego arkusza APA
Jak policzyć wynik
Krok 1: przygotuj klucz. Pozycje przypisane są do 25 podskal aspektów, a te do 5 skal domen. Klucz nie jest publikowany w polskim artykule walidacyjnym, więc trzeba skorzystać z materiałów obliczeniowych udostępnianych przez APA razem z oryginalnym arkuszem albo zwrócić się do zespołu adaptacyjnego z UKSW. Sprawdź też numery pozycji odwróconych: polski artykuł ich nie podaje, znajdują się w oryginalnym kluczu APA.
Krok 2: policz wyniki 25 podskal aspektów. Wynikiem podskali jest średnia punktów jej pozycji, a nie suma. Ma to znaczenie, bo podskale liczą od 4 do 14 pozycji i sumy byłyby nieporównywalne. Średnia mieści się zawsze w przedziale od 0 do 3, niezależnie od długości podskali. Jeśli w podskali brakuje pojedynczych odpowiedzi, licz średnią z odpowiedzi udzielonych, ale przy braku więcej niż jednej czwartej pozycji lepiej uznać podskalę za nieobliczalną.
Krok 3: policz wyniki 5 skal domen. Uwaga na pułapkę: domen nie oblicza się przez uśrednienie wyników należących do nich aspektów, ponieważ część pozycji jest wskaźnikiem dwóch domen jednocześnie, a skale domen mają własne, odrębne zestawy pozycji (od 33 do 74). Skorzystaj z klucza domen, nie z arytmetyki na aspektach. Alternatywnie, w części literatury stosuje się uproszczoną procedurę opartą na trzech wybranych aspektach na domenę, ale wtedy trzeba to wyraźnie zaznaczyć w pracy.
Krok 4: zinterpretuj profil. Wyższa średnia oznacza silniejsze nasilenie patologicznej cechy. Odnieś wyniki do statystyk opisowych z polskiej próby nieklinicznej albo klinicznej, zależnie od charakteru badanej grupy. Orientacyjny próg średniej 2 punktów wskazuje na wysokie nasilenie cechy, ale nie jest to kryterium diagnostyczne. Na koniec policz rzetelności dla wszystkich skal, które wykorzystujesz w analizach, i zaraportuj je obok wartości z walidacji. Nie licz jednej alfy dla wszystkich 220 pozycji: narzędzie nie jest jednowymiarowe.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- brak polskich norm populacyjnych; artykuł walidacyjny podaje średnie i odchylenia standardowe dla polskiej próby nieklinicznej (N=1043) i klinicznej (N=129) oraz próg orientacyjny (średnia 2 pkt) rekomendowany w literaturze
- Interpretacja
- wyższy wynik = wyższe nasilenie patologicznej cechy; wszystkie skale i prawie wszystkie podskale różnicują grupę kliniczną od nieklinicznej; interpretacja kliniczna wg modelu AMPD DSM-5 (kryterium B)
- Próba normalizacyjna
- próba niekliniczna N=1043 (M wieku 34,98; SD=15,71); próba kliniczna N=129 (M wieku 32,40; SD=9,08; 84,5% z diagnozą zaburzenia osobowości)
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- polska adaptacja: skale domen 0,88-0,95 (M=0,92) w próbie nieklinicznej i 0,88-0,96 (M=0,94) w klinicznej; 25 podskal 0,65-0,93 (M=0,80) w nieklinicznej i 0,72-0,94 (M=0,85) w klinicznej; w próbie nieklinicznej 3 podskale poniżej 0,70 (Ograniczona emocjonalność, Podejrzliwość, Nieodpowiedzialność)
- Trafność
- trafność zbieżna i różnicowa wobec MMPI-2: spójny wzorzec korelacji skal PID-5 z wymiarami PSY-5 i skalami klinicznymi MMPI-2; wszystkie skale i prawie wszystkie podskale różnicują próbę kliniczną i niekliniczną
Dostępność
- Typ
- Darmowy arkusz
- Zgoda autora / licencja
- oryginał APA wolny do użytku badawczego i klinicznego bez opłat; polska wersja uzgodniona z K. E. Markonem i zaakceptowana przez autorów oryginału; o arkusz polski zwracać się do zespołu adaptacyjnego (UKSW)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Personality Inventory for DSM-5
- Construct
- pathological personality traits per the dimensional model of DSM-5 Section III (Alternative Model of Personality Disorders, AMPD, Criterion B): 5 trait domains (Negative Affectivity, Detachment, Antagonism, Disinhibition, Psychoticism) and 25 trait facets
- Target group
- adults; general and clinical populations (in the Polish validation the clinical sample consisted mainly of patients diagnosed with personality disorders)
- Response format
- 4-point Likert scale: 0 = very false or often false, 1 = sometimes or somewhat false, 2 = sometimes or somewhat true, 3 = very true or often true
- Scoring
- scores for 25 facet subscales (4-14 items each) and 5 domain scales (33-74 items each); some items load on two domains; per APA the scale score is the mean of item scores (0-3); some authors recommend a mean of 2 points as a threshold for high trait severity, while DSM-5 recommends reference to population norms and/or clinical judgment
- Norms / interpretation
- no Polish population norms; the validation article reports means and standard deviations for a Polish non-clinical sample (N=1043) and a clinical sample (N=129), plus the orientational threshold (mean of 2 points) recommended in the literature; higher score = greater severity of the pathological trait; all scales and nearly all subscales differentiate the clinical from the non-clinical group
- Normative sample
- non-clinical sample N=1043 (mean age 34.98; SD=15.71); clinical sample N=129 (mean age 32.40; SD=9.08; 84.5% with a personality disorder diagnosis)
- Procedure
- self-report (an informant-report variant also exists); individual or group administration
- Administration time
- approx. 30-45 minutes (220 items; authors' own estimate, no data in the article)
- Notes
- Polish adaptation alphas: domain scales 0.88-0.95 (M=0.92) non-clinical and 0.88-0.96 (M=0.94) clinical; 25 facet subscales 0.65-0.93 (M=0.80) non-clinical and 0.72-0.94 (M=0.85) clinical. Convergent and discriminant validity against the MMPI-2 (PSY-5 dimensions and clinical scales). The original PID-5 is distributed free by the APA for research and clinical use; the Polish version was prepared by the UKSW team with the original authors' approval. Item-to-subscale assignment is not published (APA property). Versions: full 220-item, informant-report, PID-5-BF (25 items, domains only) and PID-5-SF (100 items, foreign version). [TO VERIFY]: Polish validation of the PID-5-BF (no peer-reviewed open-access publication found), administration time (estimate), and the scoring key from the original APA form.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Wersja oryginalna (EN)
- Artykuł źródłowy
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3413381/
- Arkusz angielski
- https://www.psychiatry.org/File%20Library/Psychiatrists/Practice/DSM/APA_DSM5_The-Personality-Inventory-For-DSM-5-Full-Version-Adult.pdf
- Dostępność wersji EN
- Darmowy do uzytku klinicznego i badawczego (APA, online assessment measures).
Podgląd arkusza
Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii opisz: pełną nazwę i skrót, autorów oryginału (Krueger i in., 2012) oraz polskiej adaptacji (Rowiński i in., 2019, UKSW), umiejscowienie narzędzia w alternatywnym modelu zaburzeń osobowości z sekcji III DSM-5 wraz z zaznaczeniem, że mierzy wyłącznie kryterium B, liczbę pozycji, hierarchiczną strukturę (25 aspektów w 5 domenach), czterostopniowy format odpowiedzi oraz sposób obliczania jako średniej pozycji. Podaj rzetelności z adaptacji obok rzetelności własnych.
Zaplanuj z góry poziom analizy i trzymaj się go. Analiza na poziomie 5 domen jest prostsza, daje wyższą rzetelność i mniejsze ryzyko błędu pierwszego rodzaju, ale traci szczegółowość. Analiza na poziomie 25 aspektów jest bogatsza, lecz przy 25 testach koniecznie zastosuj poprawkę na wielokrotne porównania (np. Bonferroniego lub kontrolę FDR) i opisz ją. Mieszanie obu poziomów bez uzasadnienia, czyli raportowanie tych aspektów, które wyszły istotne, obok domen, to typowa praktyka obniżająca wiarygodność pracy.
W wynikach raportuj średnie i odchylenia standardowe wszystkich analizowanych skal, ich rzetelności, wielkości efektu przy porównaniach oraz liczebności. Przy trzech podskalach o rzetelności poniżej 0,70 w próbie nieklinicznej (ograniczona emocjonalność, podejrzliwość, nieodpowiedzialność) dodaj komentarz w ograniczeniach. Rozważ też, czy pełna wersja jest konieczna: jeśli hipotezy dotyczą wyłącznie poziomu domen, 220 pozycji to duże obciążenie respondenta i warto rozważyć wersję skróconą, pamiętając o braku odnalezionej polskiej walidacji PID-5-BF. O polski arkusz zwracaj się do zespołu adaptacyjnego z UKSW; oryginał angielski pobierzesz bezpłatnie ze strony APA. W obu przypadkach zacytuj artykuł walidacyjny.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy chcesz postawić diagnozę zaburzenia osobowości: narzędzie obsługuje tylko kryterium B modelu AMPD i wymaga uzupełnienia oceną poziomu funkcjonowania oraz badaniem klinicznym
- •Gdy badasz dzieci i młodzież: adaptacja przeznaczona jest dla osób dorosłych
- •Gdy dysponujesz krótkim czasem badania albo badasz osoby o obniżonej wytrzymałości na wysiłek poznawczy (220 pozycji to 30-45 minut)
- •Gdy interesuje Cię osobowość w ujęciu normatywnym, a nie patologicznym (wtedy NEO-PI-R, BFI-2 lub HEXACO)
- •Gdy potrzebujesz rozpoznania kategorialnego zgodnego z główną częścią DSM-5 lub z ICD-10 (wtedy SCID-5-PD)
- •Gdy planujesz interpretację indywidualną wymagającą odniesienia do norm populacyjnych: polskie normy nie zostały opracowane
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Profil patologicznych cech osobowości w modelu AMPD a nasilenie objawów depresyjnych u osób dorosłych
- Relacja między patologicznymi cechami osobowości (PID-5) a wymiarami osobowości normalnej (NEO-FFI): czy to ten sam model
- Rozhamowanie i antagonizm jako predyktory zachowań ryzykownych i uzależnień behawioralnych
- Oderwanie a jakość relacji interpersonalnych i poczucie samotności u młodych dorosłych
- Patologiczne cechy osobowości a style przywiązania w bliskich związkach
- Porównanie profilu PID-5 osób z rozpoznaniem zaburzenia osobowości i osób z populacji ogólnej
- Psychotyzm w modelu AMPD a nasilenie doświadczeń podobnych do psychotycznych w populacji nieklinicznej
- Zmiana profilu patologicznych cech osobowości w trakcie psychoterapii: badanie podłużne
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Polska adaptacja: rzetelność
W polskiej adaptacji skale pięciu domen uzyskały rzetelność 0,88-0,95 (średnio 0,92) w próbie nieklinicznej i 0,88-0,96 (średnio 0,94) w klinicznej. Dwadzieścia pięć podskal aspektów uzyskało 0,65-0,93 (średnio 0,80) w próbie nieklinicznej i 0,72-0,94 (średnio 0,85) w klinicznej. Tylko trzy podskale w próbie nieklinicznej nie osiągnęły progu 0,70: ograniczona emocjonalność, podejrzliwość i nieodpowiedzialność.
źródłoTrafność kryterialna i zbieżna
Wszystkie skale domen i niemal wszystkie podskale aspektów istotnie różnicowały próbę kliniczną (N = 129, w 84,5 procentach z rozpoznanym zaburzeniem osobowości) od nieklinicznej (N = 1043). Porównanie z MMPI-2 wykazało spójny, zgodny z oczekiwaniami wzorzec korelacji skal PID-5 z wymiarami PSY-5 oraz ze skalami klinicznymi, co przemawia za trafnością zbieżną i różnicową polskiej wersji.
źródłoKonstrukcja modelu oryginalnego
Narzędzie powstało jako wynik prac zespołu Kruegera nad wymiarowym modelem nieprzystosowawczych cech osobowości dla DSM-5. Model pięciu domen i dwudziestu pięciu aspektów zbudowano tak, by patologiczne cechy dały się powiązać z wymiarami osobowości normalnej, co miało scalić dwie dotąd rozdzielone tradycje badawcze: psychologię osobowości i psychopatologię.
źródłoDostępność i warianty narzędzia
Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne udostępnia oryginalny arkusz PID-5 bezpłatnie w ramach materiałów oceny do DSM-5, do zastosowań badawczych i klinicznych. Poza wersją pełną dla dorosłych dostępne są wariant do szacowania przez osobę bliską oraz wersje skrócone: PID-5-BF (25 pozycji, wyłącznie domeny) i PID-5-SF (100 pozycji). Polska walidacja wersji skróconej BF nie została odnaleziona w recenzowanych publikacjach o otwartym dostępie.
źródłoPodobne narzędzia
SCID-5-PD (Ustrukturalizowany Wywiad Kliniczny do Badania Zaburzeń Osobowości)
Wywiad kliniczny prowadzący do rozpoznania kategorialnego zaburzeń osobowości, a nie do profilu wymiarowego. Wymaga przeszkolonego diagnosty, ale daje rozpoznanie zgodne z główną częścią DSM-5.
NEO-PI-R (Inwentarz Osobowości NEO)
Mierzy osobowość normalną w modelu Wielkiej Piątki, z pięcioma wymiarami i trzydziestoma składnikami. PID-5 opisuje patologiczne bieguny tych samych wymiarów.
MMPI-2 (Minnesocki Wielowymiarowy Inwentarz Osobowości)
Znacznie starsze i dłuższe narzędzie kliniczne z rozbudowanymi skalami kontrolnymi. Zawiera wymiary PSY-5, wobec których badano trafność zbieżną PID-5.
Model sześciowymiarowy osobowości normalnej, dodający wymiar uczciwości i pokory. Bywa uznawany za lepiej wyjaśniający cechy antagonistyczne niż klasyczna Wielka Piątka.
Brudna Dwunastka (Dirty Dozen)
Bardzo krótka miara Ciemnej Triady (makiawelizm, narcyzm, psychopatia), pokrywająca się treściowo głównie z domeną antagonizmu. Wygodna, ale nieporównywalnie mniej szczegółowa.
Bibliografia
- Rowiński, T., Kowalska-Dąbrowska, M., Strus, W., Cieciuch, J., Czuma, I., Żechowski, C., Markon, K. E., Krueger, R. F. (2019). Pomiar patologicznych cech osobowości według DSM-5: polska adaptacja Inwentarza Osobowości PID-5. Część II - wyniki empiryczne. Psychiatria Polska, 53(1), 23-48. DOI: 10.12740/PP/OnlineFirst/86478
- Krueger, R. F., Derringer, J., Markon, K. E., Watson, D., Skodol, A. E. (2012). Initial construction of a maladaptive personality trait model and inventory for DSM-5. Psychological Medicine, 42(9), 1879-1890.
Źródła
- artykuł open accesshttps://www.psychiatriapolska.pl/pdf-86478-79572?filename=Measurement+of.pdf
- artykuł open accesshttps://www.psychiatriapolska.pl/Measurement-of-pathological-personality-traits-according-to-the-DSM-5-A-Polish-adaptation,86478,0,1.html
- artykuł open accesshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3413381/
- innehttps://www.psychiatry.org/File%20Library/Psychiatrists/Practice/DSM/APA_DSM5_The-Personality-Inventory-For-DSM-5-Full-Version-Adult.pdf
Uwagi
arkusz w aneksie artykułu: NIE (aneks zawiera tylko tabele rzetelności i korelacji z MMPI-2). Wszystkie liczby (alfa, N, budowa) z pełnego tekstu OA Psychiatr. Pol. 2019;53(1):23-48. Pozycje przypisania do podskal nie są publikowane w artykule (własność APA). PID-5-BF (25 pozycji, 5 domen) wspomniany w artykule jako wersja skrócona autorów oryginału; DO WERYFIKACJI: polska walidacja PID-5-BF - nie odnaleziono recenzowanej publikacji OA. DO WERYFIKACJI: czas badania (szacunek). Uzupełniające omówienie modelu w części I artykułu (Psychiatr. Pol. 2019;53(1):7-22).
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-18.