Inwentarz Osobowości HEXACO (HEXACO-PI-R: wersje HEXACO-60 i HEXACO-100, polska adaptacja)
HEXACO Personality Inventory-Revised (HEXACO-PI-R)
sześć podstawowych wymiarów osobowości w modelu HEXACO: Uczciwość-Pokora (Honesty-Humility), Emocjonalność (Emotionality), Ekstrawersja (eXtraversion), Ugodowość (Agreeableness), Sumienność (Conscientiousness), Otwartość na doświadczenie (Openness to Experience); w HEXACO-100 dodatkowo po 4 fasety na wymiar oraz interstycjalna faseta Altruizm
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- M. C. Ashton, K. Lee (HEXACO-PI 2004; HEXACO-60 2009; HEXACO-100 2018) (2004)
- Polska adaptacja
- E. Skimina, W. Strus, J. Cieciuch, P. Szarota, P. K. Izdebski (2020)
- Grupa docelowa
- młodzież i dorośli; polska walidacja na próbie ogólnej w wieku 16-75 lat
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
HEXACO-PI-R mierzy sześć podstawowych wymiarów osobowości: Uczciwość-Pokorę, Emocjonalność, Ekstrawersję, Ugodowość, Sumienność i Otwartość na doświadczenie. Nazwa modelu to akronim złożony z pierwszych liter angielskich nazw tych wymiarów. Model powstał, podobnie jak Wielka Piątka, z badań leksykalnych nad słownictwem opisującym ludzi, ale przeprowadzonych w większej liczbie języków, między innymi w koreańskim, węgierskim, włoskim, holenderskim i polskim. W tych analizach uporczywie wyłaniał się szósty czynnik, którego w modelach pięcioczynnikowych nie było.
Tym szóstym czynnikiem jest Uczciwość-Pokora i to ona stanowi o wartości narzędzia. Opisuje skłonność do szczerości wobec innych, uczciwości nawet wtedy, gdy nie grozi za nią kara, brak przywiązania do bogactwa i statusu oraz brak poczucia, że należą się człowiekowi specjalne względy. Wysoki wynik oznacza osobę, która nie manipuluje i nie wykorzystuje innych dla własnej korzyści; niski wynik wiąże się z instrumentalnym traktowaniem ludzi, poczuciem wyższości i gotowością do naginania zasad. Ten wymiar okazał się najsilniejszym korelatem cech ciemnej triady (makiawelizmu, narcyzmu i psychopatii) oraz zachowań kontrproduktywnych w pracy, czego Wielka Piątka nie ujmuje równie dobrze.
Pozostałe wymiary są bliskie znanym czynnikom Wielkiej Piątki, ale nie są z nimi tożsame. Najważniejsza różnica dotyczy Emocjonalności i Ugodowości: treści związane ze złością, drażliwością i brakiem cierpliwości, które w Wielkiej Piątce należą do neurotyczności, w HEXACO przypisane są do niskiej Ugodowości, natomiast lękliwość, potrzeba wsparcia i sentymentalność tworzą Emocjonalność. Innymi słowy, Emocjonalność w HEXACO to nie to samo co neurotyczność w NEO-FFI i nie wolno traktować tych skal wymiennie.
Dla studenta liczy się jeszcze jedno: HEXACO jest bezpłatny. Oficjalne polskie wersje arkuszy wraz z kluczami udostępniają autorzy oryginału na stronie hexaco.org, a pełne brzmienie polskich pozycji opublikowano w aneksie otwartego artykułu walidacyjnego. Wraz z IPIP-BFM i TIPI-PL tworzy to zestaw darmowych alternatyw dla płatnego NEO-FFI, przy czym HEXACO jest z nich najbogatsze merytorycznie: daje o jeden wymiar więcej, a w wersji 100-pozycyjnej także 25 faset.
Typowe zastosowanie
Najsilniejsze zastosowanie dotyczy badań, w których w grę wchodzi uczciwość, wykorzystywanie innych lub etyka: nieetyczne zachowania w pracy i na studiach, oszukiwanie i plagiat, zachowania kontrproduktywne, korupcja, ciemna triada i tetrada, przywództwo i władza. Poza tym HEXACO służy jako ogólna miara osobowości w badaniach korelacyjnych z dobrostanem, radzeniem sobie, wartościami i postawami politycznymi. Wersję HEXACO-100 wybiera się, gdy potrzebna jest analiza na poziomie faset lub gdy narzędzie jest centralne dla pracy; HEXACO-60 sprawdza się w rozbudowanych bateriach. W badaniach międzykulturowych narzędzie ma przewagę wynikającą z wielojęzycznej podstawy leksykalnej modelu.
Wymiary i podskale
Uczciwość-Pokora (Honesty-Humility)10 pozycjizakres 1–5
Szósty wymiar, wyróżnik modelu. Fasety: Szczerość (relacje bez pochlebstw i manipulacji), Uczciwość (unikanie oszustwa i korupcji), Unikanie chciwości (brak zainteresowania luksusem i oznakami statusu), Skromność (postrzeganie siebie jako zwykłego człowieka bez przywilejów). Silnie ujemnie związany z cechami ciemnej triady.
Emocjonalność (Emotionality)10 pozycjizakres 1–5
Fasety: Lękliwość, Niepokój, Zależność (potrzeba wsparcia emocjonalnego), Sentymentalność (przywiązanie i wrażliwość na więzi). Nie jest odpowiednikiem neurotyczności z modelu Costy i McCrae: nie zawiera złości i drażliwości, które w HEXACO trafiły do Ugodowości. Największe różnice płciowe ze wszystkich wymiarów, kobiety uzyskują wyraźnie wyższe wyniki.
Ekstrawersja (eXtraversion)10 pozycjizakres 1–5
Fasety: Społeczna samoocena, Śmiałość społeczna, Towarzyskość, Żywiołowość. Obejmuje zarówno energię i optymizm, jak i poczucie własnej wartości w kontaktach z ludźmi, co odróżnia ją nieco od ekstrawersji w Wielkiej Piątce.
Ugodowość (Agreeableness versus Anger)10 pozycjizakres 1–5
Fasety: Wybaczanie, Łagodność, Elastyczność, Cierpliwość. W HEXACO jest to przede wszystkim wymiar opanowania złości i tolerancji wobec innych. Nie należy jej mylić z Ugodowością z Wielkiej Piątki, która silniej akcentuje empatię i altruizm; te treści w HEXACO trafiają częściowo do interstycjalnej fasety Altruizm.
Sumienność (Conscientiousness)10 pozycjizakres 1–5
Fasety: Organizacja, Pracowitość, Perfekcjonizm, Rozwaga. Wymiar niemal identyczny z sumiennością w Wielkiej Piątce, najlepszy predyktor wyników w nauce i pracy.
Otwartość na doświadczenie (Openness to Experience)10 pozycjizakres 1–5
Fasety: Wrażliwość estetyczna, Dociekliwość, Kreatywność, Niekonwencjonalność. Bliska otwartości z NEO-PI-R, ale nie zawiera treści dotyczących otwartości na uczucia. W polskiej walidacji faseta Niekonwencjonalność ma najniższą rzetelność ze wszystkich (alfa 0,55).
Altruizm (faseta interstycjalna, tylko HEXACO-100)4 pozycjizakres 1–5
Skala mierząca współczucie i serdeczność wobec innych, która nie należy w całości do żadnego z sześciu wymiarów, lecz sytuuje się między Uczciwością-Pokorą, Emocjonalnością i Ugodowością. Mierzona wyłącznie w wersji 100-pozycyjnej (4 pozycje).
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Krótkie samoopisowe stwierdzenia w pierwszej osobie, opisujące typowe zachowania, reakcje i preferencje. Pozycje są konkretne i sytuacyjne, bez żargonu psychologicznego, dzięki czemu narzędzie działa od wieku dorastania. W wersji HEXACO-60 na każdy wymiar przypada 10 pozycji, po 2 lub 3 na każdą z czterech faset. W wersji HEXACO-100 wymiar liczy 16 pozycji, po 4 na fasetę, plus osobne 4 pozycje fasety Altruizm. Pozycje z jednej skali są rozproszone po całym arkuszu w regularnym rytmie, a wyraźna część z nich jest sformułowana odwrotnie do nazwy skali, co wymusza uważne czytanie i zmniejsza tendencję do zaznaczania wszystkiego po jednej stronie. Autorzy podkreślają, że fasety wersji 60- i 100-pozycyjnej są bardzo krótkie i nie mają z założenia osiągać wysokiej zgodności wewnętrznej: służą jako wskaźniki czynników i predyktory zmiennych pokrewnych, a nie jako samodzielne skale.
- Skala odpowiedzi
- Pięciostopniowa skala zgody: 1 oznacza zdecydowanie się nie zgadzam, 5 zdecydowanie się zgadzam, punkt 3 jest neutralny. Badany opisuje siebie takim, jaki jest zazwyczaj. Wypełnienie HEXACO-60 zajmuje zwykle 10-15 minut, HEXACO-100 około 20-25 minut. Istnieją także wersje obserwacyjne (observer report), w których tę samą osobę opisuje ktoś, kto ją dobrze zna; polska walidacja dotyczyła wersji samoopisowej.
- Normy i interpretacja
- Nie ma polskich norm populacyjnych w postaci stenów. Artykuł walidacyjny podaje natomiast pełne statystyki opisowe (średnie i odchylenia standardowe) dla wszystkich wymiarów i faset, osobno dla kobiet (n=294) i mężczyzn (n=228), na ogólnopolskiej próbie N=522 w wieku 16-75 lat. To jest właściwy punkt odniesienia dla wyników w pracy dyplomowej. Wyniki podaje się jako średnią pozycji w zakresie 1-5, więc wartość 3 odpowiada środkowi skali odpowiedzi, a nie średniej populacyjnej. Osobne raportowanie wyników według płci jest tu szczególnie istotne, ponieważ różnice płciowe w Emocjonalności są bardzo duże (d Cohena około 1,33-1,34, kobiety wyżej) i pominięcie płci w analizie potrafi zniekształcić wnioski. Autorzy zalecają, by wynik czynnika liczyć jako średnią wszystkich jego pozycji, a nie jako średnią faset.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Darmowy do badań naukowych: oficjalne polskie arkusze i klucze na hexaco.org, pełna treść pozycji w aneksie otwartego artykułu walidacyjnego. Bezpośrednia alternatywa dla płatnego NEO-FFI, przy czym daje więcej informacji
- •Wymiar Uczciwość-Pokora, którego nie mają narzędzia Wielkiej Piątki: najlepszy pojedynczy predyktor cech ciemnej triady i zachowań nieetycznych, co otwiera całą klasę tematów badawczych niedostępnych dla NEO-FFI
- •Solidna polska walidacja na próbie ogólnopolskiej N=522 (16-75 lat) z pełnymi statystykami opisowymi dla obu płci, potwierdzeniem struktury sześcioczynnikowej w ESEM oraz zbieżnością macierzy czynnikowej faset z oryginałem
- •Dobre rzetelności wymiarów: HEXACO-60 alfy 0,77-0,82, HEXACO-100 alfy 0,84-0,86, omega total odpowiednio 0,83-0,87 i 0,87-0,89
- •Możliwość wyboru poziomu szczegółowości: 6 wymiarów w wersji krótkiej albo 6 wymiarów plus 25 faset w wersji stupozycyjnej
Ograniczenia
- •Brak polskich norm populacyjnych: interpretacja wyłącznie na tle statystyk opisowych z próby walidacyjnej lub własnej, bez stenów i bez orzekania o wyniku wysokim w sensie normatywnym
- •Rzetelności faset są niskie, zwłaszcza w wersji 60-pozycyjnej; w polskiej walidacji HEXACO-100 najsłabsze były Niekonwencjonalność (0,55) i Niepokój (0,57). HEXACO-60 nie nadaje się do analiz na poziomie faset
- •Wymiary nie są zamienne z odpowiadającymi im nazwami z Wielkiej Piątki: Emocjonalność to nie neurotyczność, a Ugodowość HEXACO to głównie opanowanie złości. Porównania z NEO-FFI wymagają ostrożności i komentarza
- •Licencja ogranicza użycie do badań niekomercyjnych, a badania internetowe muszą być zabezpieczone hasłem lub ukryte przed wyszukiwarkami; użycie komercyjne wymaga zgody autorów
- •Samoopis bez wbudowanych skal kontrolnych, a wymiar Uczciwość-Pokora jest szczególnie podatny na autoprezentację w sytuacjach o dużej stawce, na przykład w rekrutacji
Budowa
- Liczba pozycji
- 60
- Format odpowiedzi
- skala 5-stopniowa Likerta (1 = zdecydowanie się nie zgadzam, 5 = zdecydowanie się zgadzam)
- Wersje
- HEXACO-60 (60 pozycji, po 10 na wymiar; bez pomiaru faset)
- HEXACO-100 (100 pozycji: 6 wymiarów po 16 pozycji, 24 fasety po 4 pozycje + 4 pozycje interstycjalnej fasety Altruizm)
- oryginalnie istnieje też HEXACO-200 oraz wersje obserwacyjne (observer report)
Podskale
Uczciwość-Pokora (Honesty-Humility)
- Alfa Cronbacha: 0,78
Emocjonalność (Emotionality)
- Alfa Cronbacha: 0,80
Ekstrawersja (eXtraversion)
- Alfa Cronbacha: 0,82
Ugodowość (Agreeableness)
- Alfa Cronbacha: 0,77
Sumienność (Conscientiousness)
- Alfa Cronbacha: 0,80
Otwartość na doświadczenie (Openness to Experience)
- Alfa Cronbacha: 0,78
Obliczanie wyników
- Metoda
- średnia (lub suma) punktów pozycji danej skali po odwróceniu pozycji wskazanych w kluczu; wyniki oddzielnie dla 6 wymiarów, w HEXACO-100 także dla 25 faset
- Zakres wyniku
- ś–r
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- klucze (scoring keys) dla wersji 60- i 100-itemowej dostępne bezpłatnie jako PDF na hexaco.org; numery pozycji odwróconych wg tych kluczy DO WERYFIKACJI: lista numerów z klucza hexaco.org
Jak policzyć wynik
Krok 1: odwróć pozycje negatywnie kluczowane według wzoru nowa wartość = 6 minus stara wartość (5 na 1, 4 na 2, 3 zostaje 3, 2 na 4, 1 na 5). W oficjalnym kluczu HEXACO-60 odwracane są następujące pozycje: w Uczciwości-Pokorze 12, 24, 30, 42, 48 i 60; w Emocjonalności 35, 41, 53 i 59; w Ekstrawersji 10, 28, 46 i 52; w Ugodowości 9, 15, 21 i 57; w Sumienności 14, 20, 26, 32, 44 i 56; w Otwartości 1, 19, 31, 49 i 55. Razem 29 pozycji z 60. Dla HEXACO-100 pobierz osobny klucz ze strony hexaco.org, bo numeracja jest inna.
Krok 2: policz wynik każdego wymiaru jako średnią wszystkich jego pozycji po odwróceniu. W HEXACO-60 przypisanie pozycji do wymiarów jest cykliczne co sześć: Otwartość to pozycje 1, 7, 13, 19, 25, 31, 37, 43, 49, 55; Sumienność 2, 8, 14, 20, 26, 32, 38, 44, 50, 56; Ugodowość 3, 9, 15, 21, 27, 33, 39, 45, 51, 57; Ekstrawersja 4, 10, 16, 22, 28, 34, 40, 46, 52, 58; Emocjonalność 5, 11, 17, 23, 29, 35, 41, 47, 53, 59; Uczciwość-Pokora 6, 12, 18, 24, 30, 36, 42, 48, 54, 60. Wynik mieści się w zakresie 1-5. Autorzy zalecają średnią z pozycji, a nie średnią z faset, bo fasety mają nierówną liczbę pozycji.
Krok 3: fasety licz tylko wtedy, gdy używasz HEXACO-100, i również jako średnie pozycji. W HEXACO-60 na fasetę przypadają dwie lub trzy pozycje i autorzy wprost odradzają traktowanie takich wyników jako samodzielnych skal. Jeśli mimo to je liczysz, raportuj to jako ograniczenie i nie buduj na nich głównych wniosków. Braki danych przy pojedynczych pozycjach uzupełnia się średnią pozostałych pozycji tej samej skali u tej samej osoby; przy więcej niż dwóch brakach w wymiarze wynik lepiej uznać za brakujący.
Krok 4: policz alfę Cronbacha (albo omegę, którą autorzy polskiej walidacji raportują obok alfy) osobno dla każdego z sześciu wymiarów i zaraportuj wszystkie sześć. Typowe błędy: pominięcie odwracania, użycie klucza od HEXACO-100 do arkusza HEXACO-60, liczenie sumy zamiast średniej przy jednoczesnym porównywaniu z wartościami z artykułu (które są średnimi), oraz interpretowanie Emocjonalności jako neurotyczności. Jeśli któraś alfa wyjdzie znacznie poniżej 0,77, w pierwszej kolejności sprawdź przekodowanie.
Normy
- Typ norm
- brak polskich norm populacyjnych; artykuł walidacyjny OA podaje średnie i odchylenia standardowe oddzielnie dla kobiet (n=294) i mężczyzn (n=228) dla wszystkich skal i faset (Tabela 1)
- Interpretacja
- wyższy wynik = wyższe nasilenie wymiaru; interpretacja na tle statystyk opisowych próby; istotne różnice płciowe m.in. w Emocjonalności (d Cohena = 1,33-1,34, kobiety wyżej)
- Próba normalizacyjna
- N=522 (próba ogólnopolska, wiek 16-75, M=32,02, SD=14,15, 56,3% kobiet)
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- HEXACO-60: Uczciwość-Pokora 0,78; Emocjonalność 0,80; Ekstrawersja 0,82; Ugodowość 0,77; Sumienność 0,80; Otwartość 0,78 (zakres 0,77-0,82, M=0,79). HEXACO-100 (wymiary): 0,84-0,86 (M=0,85; Uczciwość-Pokora 0,85; Emocjonalność 0,85; Ekstrawersja 0,86; Ugodowość 0,84; Sumienność 0,85; Otwartość 0,84); fasety HEXACO-100: 0,55 (Niekonwencjonalność) - 0,79 (Żywiołowość), M=0,69. Omega total: HEXACO-60 0,83-0,87; HEXACO-100 0,87-0,89
- Trafność
- struktura 6-czynnikowa potwierdzona w ESEM oraz w analizie osi głównych; macierz czynnikowa polskich faset HEXACO-100 zbieżna z oryginałem (analiza porównania czynników); korelacje wymiarów HEXACO z modelami Big Two, Big Six, Big Five i 10 aspektami Wielkiej Piątki zgodne z oczekiwaniami
Dostępność
- Typ
- Darmowy
- Zgoda autora / licencja
- bezpłatnie wyłącznie do niekomercyjnych badań naukowych; badania online muszą być zabezpieczone hasłem lub niedostępne z wyszukiwarek; użycie komercyjne wymaga kontaktu z autorami (K. Lee, M. C. Ashton)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- HEXACO Personality Inventory-Revised (HEXACO-PI-R)
- Construct
- Six basic personality dimensions in the HEXACO model: Honesty-Humility, Emotionality, eXtraversion, Agreeableness, Conscientiousness, Openness to Experience; the HEXACO-100 additionally measures 4 facets per dimension plus the interstitial Altruism facet
- Target group
- Adolescents and adults; Polish validation on a general sample aged 16-75
- Response format
- 5-point Likert scale (1 = strongly disagree, 5 = strongly agree)
- Scoring
- Mean (or sum) of item scores per scale after reversing the items indicated in the key; scores computed separately for the 6 dimensions, and in the HEXACO-100 also for the 25 facets; scale mean range 1-5; scoring keys for the 60- and 100-item versions available free as PDFs at hexaco.org
- Norms / interpretation
- No Polish population norms; the OA validation article reports means and standard deviations separately for women (n=294) and men (n=228) for all scales and facets (Table 1); higher score = greater trait intensity; interpretation against sample descriptive statistics; significant sex differences e.g. in Emotionality (Cohen's d = 1.33-1.34, women higher)
- Normative sample
- N=522 (nationwide Polish sample, ages 16-75, M=32.02, SD=14.15, 56.3% women)
- Procedure
- Self-report; individual or group administration
- Notes
- Questionnaire in the article appendix: YES – the full content of the Polish HEXACO-100 items (which also cover the HEXACO-60 items) in the Appendix of the OA article in CIPP; official Polish sheets and keys additionally at hexaco.org. All alphas and statistics from the OA full text (Table 1): HEXACO-60 dimension alphas 0.77-0.82 (M=0.79); HEXACO-100 dimensions 0.84-0.86 (M=0.85); HEXACO-100 facets 0.55 (Unconventionality) to 0.79 (Liveliness), M=0.69; omega total: HEXACO-60 0.83-0.87, HEXACO-100 0.87-0.89. Six-factor structure confirmed in ESEM and principal axis analysis; the Polish HEXACO-100 facet factor matrix converges with the original; correlations with the Big Two, Big Six, Big Five and the 10 Big Five aspects as expected. HEXACO-60 is not recommended for facet measurement (6 dimensions only). Weakest facet reliabilities: Unconventionality 0.55, Anxiety 0.57 – typical for 4-item facets. Free only for non-commercial academic research; online studies must be password-protected or hidden from search engines; commercial use requires contacting the authors (K. Lee, M. C. Ashton). [TO VERIFY]: list of reverse-scored item numbers from the hexaco.org key.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Wersja oryginalna (EN)
- Artykuł źródłowy
- https://doi.org/10.1080/00223890902935878
- Arkusz angielski
- https://hexaco.org/hexaco-inventory
- Dostępność wersji EN
- darmowy do niekomercyjnych badań naukowych – oficjalne arkusze EN (60 i 100 pozycji, self- i observer-report) wraz z kluczami na stronie autorów hexaco.org; użycie komercyjne wymaga zgody autorów
Podgląd arkusza
Zobacz, jak wygląda arkusz (podgląd pierwszej strony)
Podgląd poglądowy z watermarkiem. Źródło: Skimina, Strus, Cieciuch, Szarota, Izdebski 2020, Current Issues in Personality Psychology 8(3), Appendix, Tabela S1 (polskie pozycje HEXACO-100/60) · licencja: CC BY-NC-SA 4.0 (Current Issues in Personality Psychology) · pełny dokument u źródła
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii napisz: nazwę pełną i skrót z podaniem użytej wersji (HEXACO-60 albo HEXACO-100), autorów oryginału (Ashton i Lee) oraz polskiej adaptacji (Skimina, Strus, Cieciuch, Szarota, Izdebski, 2020), liczbę pozycji i wymiarów, format odpowiedzi, sposób liczenia (średnia pozycji po odwróceniu) oraz rzetelności z artykułu walidacyjnego zestawione z rzetelnościami z Twojej próby. Koniecznie wyjaśnij, czym model HEXACO różni się od Wielkiej Piątki, bo recenzent zapyta o to w pierwszej kolejności: dodatkowy wymiar Uczciwość-Pokora oraz inne rozmieszczenie treści dotyczących złości i lękliwości między Emocjonalnością a Ugodowością.
W wynikach podaj tabelę z M, SD i alfą (lub omegą) dla każdego z sześciu wymiarów, najlepiej z rozbiciem na płeć, ponieważ różnice płciowe w Emocjonalności są bardzo duże i pominięcie tej zmiennej może wygenerować pozorne efekty. Przy sześciu wymiarach analizowanych równolegle rozważ kontrolę błędu pierwszego rodzaju. Jeśli sprawdzasz strukturę czynnikową, pamiętaj, że autorzy polskiej walidacji użyli ESEM i analizy osi głównych, a nie klasycznej CFA na pozycjach, bo modele proste rzadko dobrze się dopasowują do danych osobowościowych.
Licencja: narzędzie jest bezpłatne wyłącznie do niekomercyjnych badań naukowych. Warunki autorów są konkretne i trzeba je spełnić: badanie internetowe musi być zabezpieczone hasłem albo w inny sposób niedostępne dla wyszukiwarek, żeby pozycje nie trafiły do otwartego internetu. Nie publikuj pełnego arkusza w aneksie pracy bez sprawdzenia warunków na hexaco.org. Zacytuj zarówno artykuł oryginalny, jak i polską walidację, oraz podaj adres hexaco.org jako źródło arkusza. Użycie komercyjne, w tym rekrutacyjne, wymaga kontaktu z autorami.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz interpretacji indywidualnej na tle norm populacyjnych, na przykład w opinii psychologicznej (brak polskich stenów; użyj znormalizowanego NEO-FFI)
- •Gdy Twoje hipotezy są sformułowane w języku modelu Costy i McCrae i dotyczą wprost neurotyczności, bo Emocjonalność w HEXACO obejmuje inne treści
- •Gdy chcesz analizować fasety, a masz do dyspozycji tylko wersję HEXACO-60, w której fasety liczą 2-3 pozycje
- •W selekcji zawodowej i innych sytuacjach o wysokiej stawce, gdzie wymiar Uczciwość-Pokora jest oczywisty w treści i łatwo go zafałszować (poza tym licencja nie obejmuje użycia komercyjnego)
- •Gdy badasz dzieci: dolna granica potwierdzona w polskiej walidacji to 16 lat
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Uczciwość-Pokora a cechy ciemnej triady: ile wspólnej wariancji dzielą HEXACO i SD3 lub DTDD-P
- Uczciwość-Pokora jako predyktor nieuczciwości akademickiej (ściąganie, plagiat) wśród studentów
- Porównanie modeli HEXACO i Wielkiej Piątki w przewidywaniu zachowań kontrproduktywnych w pracy
- Sześć wymiarów HEXACO a satysfakcja z życia i dobrostan psychiczny w grupie młodych dorosłych
- Emocjonalność w HEXACO a neurotyczność w NEO-FFI: analiza zbieżności i rozbieżności w jednej próbie
- Uczciwość-Pokora a postawy wobec bogactwa, statusu i konsumpcji
- Różnice płciowe w wymiarach HEXACO w polskiej próbie: replikacja i próba wyjaśnienia
- Cechy HEXACO a style przywiązania i jakość relacji romantycznych
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Polska walidacja obu wersji
Walidację przeprowadzono na ogólnopolskiej próbie N=522 (wiek 16-75, M=32,02, SD=14,15, 56,3% kobiet). Rzetelności wymiarów HEXACO-60 mieszczą się w zakresie 0,77-0,82 (średnio 0,79), a HEXACO-100 w zakresie 0,84-0,86 (średnio 0,85). Omega total wynosi odpowiednio 0,83-0,87 oraz 0,87-0,89. Fasety HEXACO-100 mają rzetelności od 0,55 (Niekonwencjonalność) do 0,79 (Żywiołowość), średnio 0,69.
źródłoStruktura czynnikowa i trafność
Strukturę sześcioczynnikową potwierdzono w modelowaniu ESEM oraz w analizie osi głównych. Macierz czynnikowa polskich faset HEXACO-100 okazała się zbieżna z macierzą wersji oryginalnej. Korelacje wymiarów HEXACO z modelami Big Two, Big Six, Wielkiej Piątki oraz 10 aspektami Wielkiej Piątki układają się zgodnie z przewidywaniami teoretycznymi.
źródłoRóżnice płciowe
Największą różnicę płciową odnotowano w wymiarze Emocjonalność, gdzie kobiety uzyskują wyraźnie wyższe wyniki, a wielkość efektu (d Cohena) wynosi około 1,33-1,34. Artykuł walidacyjny podaje z tego powodu statystyki opisowe osobno dla kobiet (n=294) i mężczyzn (n=228).
źródłoKlucz i struktura fasetowa
Oficjalny klucz autorów przypisuje każdemu z sześciu wymiarów po cztery fasety, a w wersji 60-pozycyjnej odwracanych jest 29 z 60 pozycji. Autorzy zaznaczają, że fasety wersji 60- i 100-pozycyjnej są bardzo krótkie i nie mają z założenia osiągać wysokiej zgodności wewnętrznej; zaleca się liczenie wyniku czynnika jako średniej wszystkich jego pozycji.
źródłoPodobne narzędzia
Pięć wymiarów w modelu Costy i McCrae, z polskimi normami stenowymi, ale płatny i bez odpowiednika Uczciwości-Pokory. HEXACO daje więcej za darmo, kosztem braku norm.
Także darmowy, ale mierzy leksykalną Wielką Piątkę (pięć wymiarów, bez Uczciwości-Pokory i bez faset). Prostszy i szybszy, gdy osobowość jest tylko zmienną kontrolną.
Mierzy wprost cechy ciemnej tetrady zamiast normalnej osobowości. Naturalny partner HEXACO w badaniach nad nieetycznością; oba narzędzia często stosuje się razem.
Bardzo krótki pomiar ciemnej triady. Uczciwość-Pokora z HEXACO koreluje z nim silnie ujemnie i bywa traktowana jako jego szersza, mniej stygmatyzująca alternatywa.
Sześćdziesiąt pozycji, pięć wymiarów podzielonych na trzy aspekty każdy. Podobny nakład czasu co HEXACO-60, ale bez szóstego wymiaru.
Bibliografia
- Skimina, E., Strus, W., Cieciuch, J., Szarota, P., Izdebski, P. K. (2020). Psychometric properties of the Polish versions of the HEXACO-60 and the HEXACO-100 personality inventories. Current Issues in Personality Psychology, 8(3), 255-278. DOI: 10.5114/cipp.2020.98693
- Ashton, M. C., Lee, K. (2009). The HEXACO-60: A short measure of the major dimensions of personality. Journal of Personality Assessment, 91(4), 340-345.
- Lee, K., Ashton, M. C. (2018). Psychometric properties of the HEXACO-100. Assessment, 25(5), 543-556.
Źródła
- artykuł open accesshttps://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/CIiPP/article/view/5311
- artykuł open accesshttps://cipp.ug.edu.pl/pdf-125884-73734?filename=Psychometric-properties-o.pdf
- wydawcahttps://hexaco.org/hexaco-inventory
- innehttps://hexaco.org/downloads/ScoringKeys_60.pdf
- innehttps://hexaco.org/scaledescriptions
Uwagi
arkusz w aneksie artykułu: TAK - pełna treść polskich pozycji HEXACO-100 (obejmuje też pozycje HEXACO-60) w Aneksie artykułu OA w CIPP; dodatkowo oficjalne polskie arkusze i klucze na hexaco.org. Wszystkie alfy i statystyki z pełnego tekstu OA (Tabela 1). HEXACO-60 nie jest rekomendowany do pomiaru faset (tylko 6 wymiarów). Najsłabsze rzetelności na poziomie faset: Niekonwencjonalność 0,55, Niepokój (Anxiety) 0,57 - typowe dla 4-itemowych faset.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-18.