KBUTK

Uzależnienia, sen i odżywianie

wpis pełny

Kwestionariusz do Badania Uzależnienia od Telefonu Komórkowego

uzależnienie od telefonu komórkowego w czterech wymiarach: uzależnienie od funkcji aparatu telefonicznego, uzależnienie od rozmów i wiadomości SMS, zaspokajanie potrzeby akceptacji i bliskości przez kontakty telefoniczne/SMS, preferowanie komunikacji pośredniej (telefon/SMS) nad kontakty bezpośrednie

Podstawowe informacje

Autorzy oryginału: E. Potembska, B. Pawłowska (2009)
Grupa docelowa: młodzież i młodzi dorośli (kryteria interpretacyjne opracowano na próbie osób w wieku 13-24 lata)
Czas badania: ok. 10 minut (33 pozycje)
Procedura: samoopis; indywidualnie lub grupowo

Co bada ten test

KBUTK mierzy nasilenie objawów uzależnienia od telefonu komórkowego. Jest to polskie narzędzie oryginalne, a nie adaptacja – Emilia Potembska i Beata Pawłowska z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie opracowały je w 2009 roku, a w publikacjach anglojęzycznych funkcjonuje pod nazwą Mobile Phone Addiction Assessment Questionnaire. To rzadka i cenna sytuacja: w obszarze uzależnień behawioralnych polskie badania korzystają niemal wyłącznie z adaptacji narzędzi zagranicznych, a tu mamy konstrukcję powstałą na polskiej próbie i z polskimi kryteriami interpretacyjnymi.

Założenie teoretyczne narzędzia jest szersze niż w większości skal problemowego używania telefonu. Autorki nie ograniczyły się do klasycznych komponentów uzależnienia (tolerancja, utrata kontroli, objawy odstawienne), tylko włączyły do konstruktu również funkcję, jaką telefon pełni w relacjach społecznych. Stąd cztery wymiary: uzależnienie od funkcji samego aparatu, uzależnienie od rozmów i wiadomości tekstowych, zaspokajanie potrzeby akceptacji i bliskości poprzez kontakt telefoniczny oraz preferowanie komunikacji pośredniej nad kontakt bezpośredni.

Dwa ostatnie wymiary są tym, co czyni to narzędzie interesującym merytorycznie. Nie pytają o to, ile czasu badany spędza z telefonem, tylko o to, po co go używa. Osoba, która przez telefon szuka poczucia bliskości i akceptacji, bo nie potrafi uzyskać ich w kontakcie bezpośrednim, oraz osoba, która świadomie wybiera wiadomość tekstową zamiast rozmowy twarzą w twarz, opisują mechanizm psychologiczny, a nie samo natężenie korzystania. To ujęcie bliskie koncepcjom, w których nadużywanie technologii jest wtórne wobec trudności w relacjach, a nie pierwotnym problemem.

Narzędzie powstało w realiach technologicznych końca pierwszej dekady dwudziestego pierwszego wieku, co widać w jego strukturze: wyraźnie wyodrębnione są rozmowy i wiadomości tekstowe, a nie aplikacje, media społecznościowe czy powiadomienia. To jednocześnie największa zaleta historyczna i największe ograniczenie praktyczne narzędzia, o czym trzeba pamiętać przy planowaniu badania.

Typowe zastosowanie

Najczęściej stosowane polskie narzędzie do badania uzależnienia od telefonu komórkowego, obecne w dużej liczbie prac magisterskich i licencjackich z psychologii, pedagogiki i zdrowia publicznego. Typowe zastosowania to badania rozpowszechnienia zagrożenia uzależnieniem wśród uczniów szkół średnich i studentów, badania nad związkiem nadużywania telefonu z lękiem społecznym, samooceną, poczuciem samotności i jakością relacji rówieśniczych, badania nad strategiami radzenia sobie u osób zagrożonych uzależnieniem, badania porównawcze między krajami (autorki prowadziły porównanie studentów z Polski, Tajwanu i Stanów Zjednoczonych) oraz badania nad współwystępowaniem uzależnień behawioralnych. Narzędzie służyło także jako kryterium zewnętrzne w polskich pracach adaptacyjnych nad innymi skalami z tego obszaru, między innymi przy adaptacji Skali Problemowego Używania Telefonu Komórkowego, gdzie korelacja między obydwoma narzędziami wyniosła 0,698.

Wymiary i podskale

Uzależnienie od funkcji aparatu telefonicznego
Przywiązanie do samego urządzenia i jego możliwości: potrzeba stałego posiadania telefonu przy sobie, korzystanie z jego funkcji bez konkretnego celu, niepokój przy braku dostępu do aparatu, zaabsorbowanie parametrami i wyposażeniem telefonu. To wymiar najbliższy klasycznemu rozumieniu uzależnienia behawioralnego jako przymusu kontaktu z obiektem.
Uzależnienie od rozmów i wiadomości SMS
Przymus prowadzenia rozmów telefonicznych i wysyłania wiadomości tekstowych, poczucie utraty kontroli nad ich liczbą, niepokój przy braku odpowiedzi, zaniedbywanie innych obowiązków na rzecz komunikacji telefonicznej. W badaniach polskich to wymiar, na którym kobiety uzyskiwały wyniki istotnie wyższe niż mężczyźni.
Zaspokajanie potrzeby akceptacji i bliskości
Korzystanie z telefonu jako sposobu na uzyskanie poczucia bycia potrzebnym, akceptowanym i bliskim z innymi. Wymiar opisujący nie natężenie korzystania, lecz jego funkcję psychologiczną: telefon zastępuje tu relację, której badany nie potrafi zbudować w kontakcie bezpośrednim. Także tu polskie badania wykazały wyższe wyniki u kobiet niż u mężczyzn.
Preferowanie komunikacji pośredniej
Skłonność do wybierania rozmowy telefonicznej lub wiadomości tekstowej zamiast kontaktu twarzą w twarz, także wtedy, gdy kontakt bezpośredni byłby możliwy, oraz łatwiejsze wyrażanie emocji za pośrednictwem urządzenia niż wprost. Wymiar powiązany z lękiem społecznym i unikaniem bliskości bezpośredniej.
Wynik ogólny33 pozycjizakres 0–132
Suma punktów ze wszystkich 33 pozycji, w zakresie 0-132. To jedyny wskaźnik, dla którego autorki podały progi interpretacyjne, i to on jest podstawą klasyfikacji badanego do jednej z trzech grup. Bardzo wysoka zgodność wewnętrzna: alfa Cronbacha 0,941, a w niezależnym badaniu adaptacyjnym nawet 0,955.

Jak wygląda badanie

Budowa pozycji: Trzydzieści trzy stwierdzenia opisujące zachowania, odczucia i przekonania związane z korzystaniem z telefonu komórkowego. Pozycje sformułowane są w pierwszej osobie i dotyczą zarówno obserwowalnych zachowań (częstość rozmów i wiadomości, noszenie telefonu przy sobie, sprawdzanie urządzenia), jak i przeżyć wewnętrznych (niepokój przy braku dostępu do telefonu, poczucie bliskości uzyskiwane przez kontakt telefoniczny, łatwość wyrażania emocji w wiadomościach). Pozycje rozkładają się na cztery wymiary, przy czym przypisanie konkretnych numerów pozycji do podskal wymaga potwierdzenia w artykule źródłowym z 2009 roku, który nie jest dostępny online – w tej bazie pozostaje ono oznaczone jako wymagające weryfikacji. Nie jest też potwierdzone, czy narzędzie zawiera pozycje odwrócone; charakter konstruktu i sposób punktowania sugerują, że wszystkie pozycje punktowane są wprost, ale bez dostępu do klucza oryginalnego nie należy tego zakładać. Pełna treść wszystkich 33 pozycji wraz z kluczem interpretacyjnym jest publicznie udostępniona w serwisie prowadzonym w ramach polityki przeciwdziałania uzależnieniom, dzięki czemu narzędzie jest w praktyce dostępne bezpłatnie.
Skala odpowiedzi: Pięciostopniowa skala częstości punktowana od 0 do 4, z etykietami: 0 – nigdy, 1 – rzadko, 2 – czasami, 3 – często, 4 – zawsze. Badany ocenia, jak często odnosi się do niego każde ze stwierdzeń. Wynik ogólny to suma wszystkich 33 pozycji, w zakresie 0-132. Wypełnienie zajmuje około 10 minut, badanie można prowadzić indywidualnie lub grupowo, co czyni narzędzie wygodnym do badań ankietowych w szkołach i na uczelniach. Skala nie ma wyraźnie określonej ramy czasowej w rodzaju ostatniego miesiąca, co jest jej słabością metodologiczną: badany odnosi się do swojego zwyczajowego sposobu korzystania z telefonu, a nie do konkretnego okna czasowego, więc narzędzie słabiej nadaje się do pomiarów powtarzanych.
Normy i interpretacja: Narzędzie nie ma norm stenowych – interpretacja opiera się na trzech przedziałach punktowych wyznaczonych przez autorki. Wynik nieprzekraczający 30 punktów oznacza właściwe używanie telefonu, przedział od 31 do 69 punktów wskazuje na zagrożenie uzależnieniem, a wynik 70 punktów i wyższy na uzależnienie od telefonu komórkowego. Sposób wyznaczenia progu uzależnienia warto znać, bo bywa przedmiotem pytań na obronie. Autorki przyjęły kryterium statystyczne: za wynik wskazujący na uzależnienie uznano wartość przekraczającą średnią o dwa odchylenia standardowe, analogicznie do rozwiązania zastosowanego we włoskiej skali SIIPaC. Podstawą były badania kryterialne na próbie 658 osób w wieku od 13 do 24 lat. To rozwiązanie różni się od procedury opartej na krzywej ROC z niezależnym kryterium klinicznym, jaką stosuje się na przykład w AUDIT czy Ateńskiej Skali Bezsenności: nie ma tu odniesienia do zewnętrznej diagnozy, tylko do rozkładu wyników w populacji młodzieży. Konsekwencja jest istotna interpretacyjnie – progi mówią o tym, jak nietypowy jest wynik na tle rówieśników, a nie o tym, czy spełnione są kryteria diagnostyczne jakiegokolwiek zaburzenia. Trzeba też pamiętać, że kryteria interpretacyjne opracowano na osobach w wieku 13-24 lata i tylko w tej grupie mają one oparcie empiryczne. Stosowanie progów u osób starszych jest nieuprawnione i wymagałoby osobnych badań. Nie ma również polskich norm w podziale na płeć, mimo że badania z użyciem tego narzędzia wykazywały istotne różnice między kobietami a mężczyznami w dwóch z czterech wymiarów.

Mocne strony i ograniczenia

Mocne strony

•Polskie narzędzie oryginalne, skonstruowane i znormalizowane na polskiej próbie, a nie adaptacja skali zagranicznej – rzadkość w obszarze uzależnień behawioralnych
•Bardzo wysoka zgodność wewnętrzna: alfa Cronbacha 0,941 w badaniach autorek i 0,955 w niezależnym badaniu adaptacyjnym
•Szerokie ujęcie konstruktu: poza objawami uzależnienia obejmuje funkcję psychologiczną telefonu w relacjach (potrzeba akceptacji i bliskości, preferencja komunikacji pośredniej), czego większość skal z tego obszaru nie mierzy
•W pełni bezpłatne i publicznie dostępne: kompletna treść wszystkich 33 pozycji wraz z kluczem interpretacyjnym udostępniona w otwartym serwisie, bez opłat i formalności

Ograniczenia

•Narzędzie powstało w 2009 roku i odzwierciedla ówczesne realia technologiczne: wyodrębnia rozmowy i wiadomości tekstowe, a nie aplikacje, media społecznościowe, powiadomienia czy krótkie formy wideo, które dziś stanowią rdzeń problemowego używania smartfona
•Artykuł źródłowy z 2009 roku (Badania nad Schizofrenią) nie jest dostępny online, przez co przypisanie pozycji do podskal, alfy podskal i rzetelność test-retest pozostają niepotwierdzone w źródłach otwartych
•Progi interpretacyjne wyznaczono kryterium statystycznym (dwa odchylenia standardowe powyżej średniej), a nie przez odniesienie do niezależnej diagnozy klinicznej, więc nie mówią o spełnieniu kryteriów zaburzenia
•Kryteria interpretacyjne opracowano wyłącznie na osobach w wieku 13-24 lata i nie wolno ich stosować u osób starszych bez osobnych badań
•Brak wyraźnej ramy czasowej w instrukcji sprawia, że narzędzie słabo nadaje się do pomiarów powtarzanych i do oceny efektów interwencji

Budowa

Liczba pozycji: 33
Format odpowiedzi: skala 5-stopniowa: 0 – nigdy, 1 – rzadko, 2 – czasami, 3 – często, 4 – zawsze
Wersje: wersja pełna 33 pozycje; w publikacjach anglojęzycznych cytowany jako Mobile Phone Addiction Assessment Questionnaire (MPAAQ)

Podskale

Akceptacja i bliskość

Uzależnienie od funkcji aparatu telefonicznego

Uzależnienie od rozmów i wiadomości SMS

Komunikacja pośrednia

Obliczanie wyników

Metoda: suma punktów w skali ogólnej (oraz wyniki w 4 podskalach); interpretacja wg progów punktowych
Zakres wyniku: 0–132
Pozycje odwrócone: brak danych (do weryfikacji)
Uwagi: DO WERYFIKACJI: przypisanie pozycji do podskal i ewentualne pozycje odwrócone – do potwierdzenia w artykule źródłowym (Badania nad Schizofrenią 2009, brak wersji online)

Jak policzyć wynik

Krok 1: zsumuj punkty. To najprostsza część: każdą z 33 pozycji punktujesz zgodnie z zaznaczoną odpowiedzią, od 0 (nigdy) do 4 (zawsze), i sumujesz. Wynik ogólny mieści się w przedziale 0-132. Uwaga metodologiczna: nie jest potwierdzone w dostępnych źródłach otwartych, czy narzędzie zawiera pozycje odwrócone. Charakter konstruktu wskazuje, że wszystkie pozycje punktowane są wprost, ale jeśli masz dostęp do artykułu źródłowego z 2009 roku, sprawdź to i odnotuj w pracy. Przy braku pojedynczych odpowiedzi można podstawić średnią z pozostałych pozycji, a przy większej liczbie braków wyłączyć obserwację.

Krok 2: odczytaj przedział interpretacyjny. Wynik do 30 punktów włącznie oznacza właściwe używanie telefonu, przedział 31-69 punktów zagrożenie uzależnieniem, a 70 punktów i więcej uzależnienie od telefonu komórkowego. Progi te obowiązują wyłącznie dla wyniku ogólnego i wyłącznie w grupie wiekowej 13-24 lata, na której zostały wyprowadzone.

Krok 3: podskale licz tylko wtedy, gdy masz pewny klucz. Przypisanie poszczególnych pozycji do czterech wymiarów wymaga potwierdzenia w artykule źródłowym, który nie jest dostępny w otwartym dostępie. Jeśli nie dysponujesz tym kluczem, ogranicz analizy do wyniku ogólnego – jest to rozwiązanie w pełni poprawne i bezpieczne, bo tylko dla wyniku ogólnego istnieją progi interpretacyjne. Gdybyś jednak liczyła lub liczył podskale, pamiętaj, że nie mają one własnych punktów odcięcia i służą do porównań między grupami lub do korelacji, a nie do klasyfikowania osób.

Krok 4: unikaj typowych błędów. Pierwszy to stosowanie progów u osób powyżej 24. roku życia, co jest nieuprawnione. Drugi to przedstawianie wyniku 70 punktów i więcej jako rozpoznania uzależnienia: progi wyznaczono statystycznie na podstawie rozkładu wyników w populacji młodzieży, bez odniesienia do niezależnej diagnozy klinicznej, więc mówią o nietypowości wyniku, a nie o spełnieniu kryteriów zaburzenia. Trzeci to interpretowanie sum podskal jako porównywalnych między sobą, skoro liczba pozycji w wymiarach nie jest równa i nie jest potwierdzona. Czwarty, coraz istotniejszy, to nieodnotowanie w dyskusji, że narzędzie odzwierciedla wzorce korzystania z telefonu sprzed kilkunastu lat i nie obejmuje aplikacji ani mediów społecznościowych – pominięcie tego zastrzeżenia jest w dzisiejszych pracach poważnym brakiem.

Kalkulator wyniku

Wynik surowy KBUTK (progi autorek polskiego narzędzia (Pawłowska, Potembska), potwierdzone w artykule OA Current Problems of Psychiatry (Masiak, Pawłowska i wsp., 2013)):

0–30właściwe używanie telefonu

31–69zagrożenie uzależnieniem

70–132uzależnienie od telefonu komórkowego

Wynik ma charakter poglądowy i edukacyjny – nie jest diagnozą. Interpretacja kliniczna wymaga specjalisty i pełnego kontekstu badania. Progi wyprowadzone z badań kryterialnych N=658 osób w wieku 13-24 lata (próg uzależnienia = wynik powyżej 2 SD od średniej). źródło progów

Normy

Typ norm: progi punktowe (punkty odcięcia) wyprowadzone z badań N=658 osób w wieku 13-24 lata; próg uzależnienia = wynik powyżej 2 SD od średniej (analogia do włoskiego SIIPaC)
Interpretacja: 0-30 pkt – właściwe używanie telefonu; 31-69 pkt – zagrożenie uzależnieniem; 70 i więcej pkt – uzależnienie od telefonu komórkowego
Próba normalizacyjna: N=658, wiek 13-24 lata (badania kryterialne)

Psychometria

Alfa Cronbacha: 0,94
Trafność: trafność kryterialna potwierdzana w badaniach adaptacyjnych MPPUSA: korelacja KBUTK z MPPUSA r=0,698 (p<0,01); w badaniu GWSH zgodność wewnętrzna KBUTK alfa=0,955

Dostępność

Typ: Darmowy
Wydawca / źródło: narzędzie akademickie (Uniwersytet Medyczny w Lublinie); pełna treść testu z kluczem interpretacyjnym udostępniona publicznie m.in. w serwisie stopuzaleznieniom.pl
Zgoda autora / licencja: wykorzystanie w badaniach z cytowaniem Potembskiej i Pawłowskiej (2009); w sprawach diagnostycznych kontakt z autorkami

English version(kliknij, aby rozwinąć)

Name: Mobile Phone Addiction Assessment Questionnaire (KBUTK)
Construct: Mobile phone addiction in four dimensions: addiction to phone functions, addiction to calls and text messages, satisfying the need for acceptance and closeness through phone/SMS contacts, preference for mediated communication (phone/SMS) over face-to-face contact
Target group: Adolescents and young adults (interpretive criteria developed on a sample aged 13-24)
Response format: 5-point scale: 0 – never, 1 – rarely, 2 – sometimes, 3 – often, 4 – always
Scoring: Sum of points on the total scale (plus scores in the 4 subscales); range 0-132; interpretation by score thresholds
Norms / interpretation: Cut-offs derived from studies of N=658 individuals aged 13-24; addiction threshold = score above 2 SD from the mean (analogous to the Italian SIIPaC): 0-30 points – proper phone use; 31-69 points – at risk of addiction; 70 or more points – mobile phone addiction
Normative sample: N=658, ages 13-24 (criterion studies)
Procedure: Self-report; individual or group administration
Administration time: Approx. 10 minutes (33 items)
Notes: Confirmed figures: thresholds 0-30/31-69/70+ and criterion sample N=658 (ages 13-24) from the OA article in Current Problems of Psychiatry (Masiak, Pawlowska 2013); alpha 0.941 from the MPPUSA adaptation report (GWSH Katowice); 33 items, 0-4 scale and 0-132 range confirmed at stopuzaleznieniom.pl (full test content). Criterion validity supported in MPPUSA adaptation studies: KBUTK-MPPUSA correlation r=0.698 (p<0.01); in the GWSH study KBUTK internal consistency alpha=0.955. In English-language publications cited as the Mobile Phone Addiction Assessment Questionnaire (MPAAQ). Free academic instrument (Medical University of Lublin); research use with citation of Potembska and Pawlowska (2009). [TO VERIFY]: test-retest reliability (secondary literature reports 0.78-0.79 for subscales after one month) and subscale alphas – require confirmation in the 2009 source article (Badania nad Schizofrenia, no online access); item-to-subscale assignment and possible reverse-scored items.

Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.

Podgląd arkusza

Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.

Jak opisać w pracy dyplomowej

W rozdziale metodologicznym opisz: pełną nazwę narzędzia ze skrótem, autorki (Potembska, Pawłowska, 2009) z wyraźnym zaznaczeniem, że jest to polskie narzędzie oryginalne, a nie adaptacja, angielską nazwę używaną w piśmiennictwie międzynarodowym (Mobile Phone Addiction Assessment Questionnaire), liczbę pozycji (33), cztery wymiary wraz z ich nazwami, pięciostopniową skalę częstości 0-4, zakres wyniku 0-132 oraz progi interpretacyjne wraz z informacją, jak zostały wyznaczone (dwa odchylenia standardowe powyżej średniej, próba kryterialna N = 658 osób w wieku 13-24 lata). Podaj rzetelność podawaną w literaturze (alfa 0,941, a w niezależnym badaniu 0,955) obok rzetelności uzyskanej we własnej próbie. Jeśli ograniczasz analizy do wyniku ogólnego z powodu braku dostępu do klucza podskal, napisz to wprost – jest to uczciwe i w pełni akceptowalne rozwiązanie, znacznie lepsze niż zgadywanie przypisania pozycji.

W wynikach raportuj: średnią i odchylenie standardowe wyniku ogólnego, liczebności i odsetki w każdym z trzech przedziałów interpretacyjnych, alfę Cronbacha własnej próby oraz osobne wyniki dla kobiet i mężczyzn, ponieważ badania z użyciem tego narzędzia konsekwentnie wykazują różnice między płciami w wymiarach dotyczących akceptacji i bliskości oraz rozmów i wiadomości. Podaj też strukturę wiekową próby i wyraźnie zaznacz, czy mieści się ona w przedziale 13-24 lata, dla którego progi mają oparcie empiryczne. Przy porównaniach grup dołączaj wielkości efektu, przy korelacjach współczynnik, poziom istotności i liczebność. W dyskusji koniecznie odnieś się do daty powstania narzędzia i do zmiany realiów technologicznych – to najczęstsza uwaga recenzentów wobec prac wykorzystujących tę skalę i lepiej wyprzedzić ją własnym komentarzem.

Kwestie licencyjne są nieskomplikowane: narzędzie jest udostępniane bezpłatnie do zastosowań badawczych z obowiązkiem cytowania publikacji autorek z 2009 roku, a pełna treść testu wraz z kluczem interpretacyjnym znajduje się w otwartym serwisie poświęconym profilaktyce uzależnień. W sprawach wykraczających poza badania naukowe, zwłaszcza diagnostycznych, właściwym postępowaniem jest kontakt z autorkami. Ponieważ narzędzie stosuje się głównie u młodzieży, badanie w szkole wymaga zgody dyrekcji oraz zgody rodziców lub opiekunów prawnych dla osób niepełnoletnich, a także uzgodnienia trybu postępowania w razie wyników wskazujących na uzależnienie. Warto uczestnikom przekazać informację o miejscach, w których mogą uzyskać pomoc.

Kiedy nie stosować tego narzędzia

•Jako podstawa rozpoznania uzależnienia behawioralnego – progi wyznaczono statystycznie na podstawie rozkładu wyników wśród młodzieży, bez odniesienia do niezależnego kryterium klinicznego
•U osób powyżej 24. roku życia – kryteria interpretacyjne opracowano wyłącznie na próbie w wieku 13-24 lata i poza tym przedziałem nie mają oparcia empirycznego
•Gdy przedmiotem badania jest korzystanie z aplikacji, mediów społecznościowych, gier mobilnych czy krótkich form wideo – narzędzie powstało w 2009 roku i wyodrębnia rozmowy oraz wiadomości tekstowe, a nie współczesne wzorce korzystania ze smartfona
•Do pomiarów powtarzanych i oceny efektów interwencji – brak wyraźnej ramy czasowej w instrukcji sprawia, że badany opisuje swój zwyczajowy sposób korzystania, a nie stan w określonym okresie
•W analizach opartych na podskalach, jeśli nie dysponujesz potwierdzonym kluczem przypisania pozycji – przypisanie to nie jest dostępne w źródłach otwartych, a zgadywanie go unieważniłoby wnioski

Przykładowe tematy prac i pytania badawcze

Zagrożenie uzależnieniem od telefonu komórkowego a poczucie samotności i jakość relacji rówieśniczych u młodzieży szkół średnich
Lęk społeczny a preferowanie komunikacji pośredniej: rola telefonu w unikaniu kontaktu bezpośredniego
Samoocena a nasilenie objawów uzależnienia od telefonu komórkowego u studentów
Strategie radzenia sobie ze stresem u osób zagrożonych i niezagrożonych uzależnieniem od telefonu komórkowego
Różnice między kobietami a mężczyznami w profilu wymiarów uzależnienia od telefonu komórkowego
Współwystępowanie uzależnień behawioralnych: telefon, media społecznościowe i gry internetowe w jednej próbie młodzieży
Zagrożenie uzależnieniem od telefonu a jakość snu i objawy bezsenności u młodych dorosłych
Porównanie KBUTK i MPPUS-10 w tej samej próbie: co wnosi szersze ujęcie konstruktu

Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.

Co pokazują badania

Konstrukcja narzędzia i jego wymiary

Autorki wyodrębniły cztery wymiary uzależnienia od telefonu komórkowego: uzależnienie od funkcji aparatu, uzależnienie od rozmów i wiadomości tekstowych, zaspokajanie potrzeby akceptacji i bliskości przez kontakt telefoniczny oraz preferowanie komunikacji i wyrażania emocji za pośrednictwem telefonu zamiast kontaktu bezpośredniego. Dwa ostatnie wymiary wykraczają poza klasyczne komponenty uzależnienia i opisują funkcję psychologiczną, jaką telefon pełni w relacjach.

źródło

Progi interpretacyjne i próba kryterialna

Kryteria interpretacyjne wyprowadzono z badań na próbie 658 osób w wieku 13-24 lata, przyjmując za próg uzależnienia wynik przekraczający średnią o dwa odchylenia standardowe, analogicznie do rozwiązania zastosowanego we włoskiej skali SIIPaC. Uzyskano trzy przedziały: do 30 punktów właściwe używanie telefonu, 31-69 punktów zagrożenie uzależnieniem, 70 punktów i więcej uzależnienie.

źródło

Różnice między płciami

Badania Pawłowskiej i Potembskiej nad objawami zagrożenia i uzależnienia od telefonu u polskiej młodzieży w wieku 13-24 lata wykazały istotne różnice między kobietami a mężczyznami. Kobiety częściej używały telefonu do zaspokajania potrzeby akceptacji i bliskości oraz uzyskiwały wyższe wyniki w wymiarze uzależnienia od rozmów i wiadomości tekstowych. Wskazuje to, że nadużywanie telefonu ma u obu płci częściowo odmienne funkcje psychologiczne.

źródło

Trafność kryterialna i wysoka rzetelność

W polskim projekcie adaptacyjnym Skali Problemowego Używania Telefonu Komórkowego narzędzie posłużyło jako kryterium zewnętrzne. Korelacja wyników obu skal wyniosła 0,698 przy poziomie istotności poniżej 0,01, co potwierdza, że mierzą one w dużej mierze ten sam konstrukt. Zgodność wewnętrzna KBUTK w tym badaniu wyniosła 0,955, a w badaniach autorek 0,941, co plasuje narzędzie wśród najbardziej spójnych wewnętrznie skal w tym obszarze.

źródło

Porównania międzykulturowe

Autorki wykorzystały narzędzie do porównania nasilenia objawów uzależnienia od telefonu komórkowego u studentów z Polski, Tajwanu i Stanów Zjednoczonych, wykazując różnice w profilu wymiarów między grupami. Badanie to jest jednym z niewielu przykładów polskiego narzędzia z obszaru uzależnień behawioralnych zastosowanego w porównaniach międzynarodowych i pokazuje potencjał skali wykraczający poza kontekst krajowy.

źródło

Podobne narzędzia

MPPUS-10 (Skala Problemowego Używania Telefonu Komórkowego)
Znacznie krótsza (10 pozycji) polska adaptacja narzędzia zagranicznego, oparta na klasycznych komponentach uzależnienia: tolerancji, ucieczce od problemów, objawach odstawiennych i głodzie. Nie obejmuje wymiarów relacyjnych obecnych w KBUTK. Wybieraj ją, gdy potrzebujesz krótkiego wskaźnika w rozbudowanej baterii; KBUTK, gdy interesuje Cię profil funkcji psychologicznych telefonu.
BSMAS (Bergeńska Skala Uzależnienia od Mediów Społecznościowych)
Dotyczy mediów społecznościowych, a nie samego urządzenia, i opiera się na sześciokomponentowym modelu uzależnień Griffithsa. Znacznie lepiej odpowiada dzisiejszym wzorcom korzystania ze smartfona, których KBUTK nie obejmuje ze względu na datę powstania.
IGDS9-SF (Skala Zaburzenia Grania w Gry Internetowe)
Odnosi się do dziewięciu kryteriów zaburzenia grania w gry internetowe z klasyfikacji DSM-5, czyli do konkretnej jednostki diagnostycznej, a nie do konstruktu autorskiego. Przydatna w badaniach nad współwystępowaniem różnych uzależnień behawioralnych.
FOMO (Skala lęku przed odłączeniem)
Nie mierzy nadużywania urządzenia, tylko leżący u jego podłoża lęk przed pominięciem doświadczeń dostępnych innym. Naturalne uzupełnienie KBUTK w jednym badaniu: jedno narzędzie opisuje zachowanie, drugie mechanizm motywacyjny, który za nim stoi.

Bibliografia

Potembska, E., Pawłowska, B. (2009). Właściwości psychometryczne Kwestionariusza do Badania Uzależnienia od Telefonu Komórkowego (KBUTK). Badania nad Schizofrenią, 10, 322-329.
Pawłowska, B., Potembska, E. (2011). Objawy zagrożenia i uzależnienia od telefonu komórkowego mierzonego Kwestionariuszem do Badania Uzależnienia od Telefonu Komórkowego, autorstwa Potembskiej i Pawłowskiej, u młodzieży polskiej w wieku od 13 do 24 lat. Current Problems of Psychiatry, 12(4), 443-446.
Masiak, J., Pawłowska, B. i in. (2013). Porównanie nasilenia objawów uzależnienia od telefonu komórkowego u studentów z Polski, Tajwanu i USA. Current Problems of Psychiatry, 14(4), 222-226.

Źródła

Uwagi

Liczby potwierdzone: progi 0-30/31-69/70+ i próba kryterialna N=658 (13-24 lata) z artykułu OA Current Problems of Psychiatry (Masiak, Pawłowska 2013); alfa 0,941 z raportu adaptacji MPPUSA (GWSH Katowice, uzaleznieniabehawioralne.pl, projekt KCPU); 33 pozycje, skala 0-4 i zakres 0-132 potwierdzone na stronie stopuzaleznieniom.pl (pełna treść testu). DO WERYFIKACJI: rzetelność test-retest (w literaturze wtórnej podawane wartości 0,78-0,79 dla podskal po miesiącu) oraz alfy podskal – wymagają potwierdzenia w artykule źródłowym z 2009 r. (Badania nad Schizofrenią, brak dostępu online). Wpis powstał z rozbicia dawnego stubu "pum".

Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-19.

KBUTK

Uzależnienia, sen i odżywianie

wpis pełny

Kwestionariusz do Badania Uzależnienia od Telefonu Komórkowego

Podstawowe informacje

Autorzy oryginału: E. Potembska, B. Pawłowska (2009)
Grupa docelowa: młodzież i młodzi dorośli (kryteria interpretacyjne opracowano na próbie osób w wieku 13-24 lata)
Czas badania: ok. 10 minut (33 pozycje)
Procedura: samoopis; indywidualnie lub grupowo

Co bada ten test

Typowe zastosowanie

Wymiary i podskale

Uzależnienie od funkcji aparatu telefonicznego
Przywiązanie do samego urządzenia i jego możliwości: potrzeba stałego posiadania telefonu przy sobie, korzystanie z jego funkcji bez konkretnego celu, niepokój przy braku dostępu do aparatu, zaabsorbowanie parametrami i wyposażeniem telefonu. To wymiar najbliższy klasycznemu rozumieniu uzależnienia behawioralnego jako przymusu kontaktu z obiektem.
Uzależnienie od rozmów i wiadomości SMS
Przymus prowadzenia rozmów telefonicznych i wysyłania wiadomości tekstowych, poczucie utraty kontroli nad ich liczbą, niepokój przy braku odpowiedzi, zaniedbywanie innych obowiązków na rzecz komunikacji telefonicznej. W badaniach polskich to wymiar, na którym kobiety uzyskiwały wyniki istotnie wyższe niż mężczyźni.
Zaspokajanie potrzeby akceptacji i bliskości
Korzystanie z telefonu jako sposobu na uzyskanie poczucia bycia potrzebnym, akceptowanym i bliskim z innymi. Wymiar opisujący nie natężenie korzystania, lecz jego funkcję psychologiczną: telefon zastępuje tu relację, której badany nie potrafi zbudować w kontakcie bezpośrednim. Także tu polskie badania wykazały wyższe wyniki u kobiet niż u mężczyzn.
Preferowanie komunikacji pośredniej
Skłonność do wybierania rozmowy telefonicznej lub wiadomości tekstowej zamiast kontaktu twarzą w twarz, także wtedy, gdy kontakt bezpośredni byłby możliwy, oraz łatwiejsze wyrażanie emocji za pośrednictwem urządzenia niż wprost. Wymiar powiązany z lękiem społecznym i unikaniem bliskości bezpośredniej.
Wynik ogólny33 pozycjizakres 0–132
Suma punktów ze wszystkich 33 pozycji, w zakresie 0-132. To jedyny wskaźnik, dla którego autorki podały progi interpretacyjne, i to on jest podstawą klasyfikacji badanego do jednej z trzech grup. Bardzo wysoka zgodność wewnętrzna: alfa Cronbacha 0,941, a w niezależnym badaniu adaptacyjnym nawet 0,955.

Jak wygląda badanie

Budowa pozycji: Trzydzieści trzy stwierdzenia opisujące zachowania, odczucia i przekonania związane z korzystaniem z telefonu komórkowego. Pozycje sformułowane są w pierwszej osobie i dotyczą zarówno obserwowalnych zachowań (częstość rozmów i wiadomości, noszenie telefonu przy sobie, sprawdzanie urządzenia), jak i przeżyć wewnętrznych (niepokój przy braku dostępu do telefonu, poczucie bliskości uzyskiwane przez kontakt telefoniczny, łatwość wyrażania emocji w wiadomościach). Pozycje rozkładają się na cztery wymiary, przy czym przypisanie konkretnych numerów pozycji do podskal wymaga potwierdzenia w artykule źródłowym z 2009 roku, który nie jest dostępny online – w tej bazie pozostaje ono oznaczone jako wymagające weryfikacji. Nie jest też potwierdzone, czy narzędzie zawiera pozycje odwrócone; charakter konstruktu i sposób punktowania sugerują, że wszystkie pozycje punktowane są wprost, ale bez dostępu do klucza oryginalnego nie należy tego zakładać. Pełna treść wszystkich 33 pozycji wraz z kluczem interpretacyjnym jest publicznie udostępniona w serwisie prowadzonym w ramach polityki przeciwdziałania uzależnieniom, dzięki czemu narzędzie jest w praktyce dostępne bezpłatnie.
Skala odpowiedzi: Pięciostopniowa skala częstości punktowana od 0 do 4, z etykietami: 0 – nigdy, 1 – rzadko, 2 – czasami, 3 – często, 4 – zawsze. Badany ocenia, jak często odnosi się do niego każde ze stwierdzeń. Wynik ogólny to suma wszystkich 33 pozycji, w zakresie 0-132. Wypełnienie zajmuje około 10 minut, badanie można prowadzić indywidualnie lub grupowo, co czyni narzędzie wygodnym do badań ankietowych w szkołach i na uczelniach. Skala nie ma wyraźnie określonej ramy czasowej w rodzaju ostatniego miesiąca, co jest jej słabością metodologiczną: badany odnosi się do swojego zwyczajowego sposobu korzystania z telefonu, a nie do konkretnego okna czasowego, więc narzędzie słabiej nadaje się do pomiarów powtarzanych.
Normy i interpretacja: Narzędzie nie ma norm stenowych – interpretacja opiera się na trzech przedziałach punktowych wyznaczonych przez autorki. Wynik nieprzekraczający 30 punktów oznacza właściwe używanie telefonu, przedział od 31 do 69 punktów wskazuje na zagrożenie uzależnieniem, a wynik 70 punktów i wyższy na uzależnienie od telefonu komórkowego. Sposób wyznaczenia progu uzależnienia warto znać, bo bywa przedmiotem pytań na obronie. Autorki przyjęły kryterium statystyczne: za wynik wskazujący na uzależnienie uznano wartość przekraczającą średnią o dwa odchylenia standardowe, analogicznie do rozwiązania zastosowanego we włoskiej skali SIIPaC. Podstawą były badania kryterialne na próbie 658 osób w wieku od 13 do 24 lat. To rozwiązanie różni się od procedury opartej na krzywej ROC z niezależnym kryterium klinicznym, jaką stosuje się na przykład w AUDIT czy Ateńskiej Skali Bezsenności: nie ma tu odniesienia do zewnętrznej diagnozy, tylko do rozkładu wyników w populacji młodzieży. Konsekwencja jest istotna interpretacyjnie – progi mówią o tym, jak nietypowy jest wynik na tle rówieśników, a nie o tym, czy spełnione są kryteria diagnostyczne jakiegokolwiek zaburzenia. Trzeba też pamiętać, że kryteria interpretacyjne opracowano na osobach w wieku 13-24 lata i tylko w tej grupie mają one oparcie empiryczne. Stosowanie progów u osób starszych jest nieuprawnione i wymagałoby osobnych badań. Nie ma również polskich norm w podziale na płeć, mimo że badania z użyciem tego narzędzia wykazywały istotne różnice między kobietami a mężczyznami w dwóch z czterech wymiarów.

Mocne strony i ograniczenia

Mocne strony

•Polskie narzędzie oryginalne, skonstruowane i znormalizowane na polskiej próbie, a nie adaptacja skali zagranicznej – rzadkość w obszarze uzależnień behawioralnych
•Bardzo wysoka zgodność wewnętrzna: alfa Cronbacha 0,941 w badaniach autorek i 0,955 w niezależnym badaniu adaptacyjnym
•Szerokie ujęcie konstruktu: poza objawami uzależnienia obejmuje funkcję psychologiczną telefonu w relacjach (potrzeba akceptacji i bliskości, preferencja komunikacji pośredniej), czego większość skal z tego obszaru nie mierzy
•W pełni bezpłatne i publicznie dostępne: kompletna treść wszystkich 33 pozycji wraz z kluczem interpretacyjnym udostępniona w otwartym serwisie, bez opłat i formalności

Ograniczenia

•Narzędzie powstało w 2009 roku i odzwierciedla ówczesne realia technologiczne: wyodrębnia rozmowy i wiadomości tekstowe, a nie aplikacje, media społecznościowe, powiadomienia czy krótkie formy wideo, które dziś stanowią rdzeń problemowego używania smartfona
•Artykuł źródłowy z 2009 roku (Badania nad Schizofrenią) nie jest dostępny online, przez co przypisanie pozycji do podskal, alfy podskal i rzetelność test-retest pozostają niepotwierdzone w źródłach otwartych
•Progi interpretacyjne wyznaczono kryterium statystycznym (dwa odchylenia standardowe powyżej średniej), a nie przez odniesienie do niezależnej diagnozy klinicznej, więc nie mówią o spełnieniu kryteriów zaburzenia
•Kryteria interpretacyjne opracowano wyłącznie na osobach w wieku 13-24 lata i nie wolno ich stosować u osób starszych bez osobnych badań
•Brak wyraźnej ramy czasowej w instrukcji sprawia, że narzędzie słabo nadaje się do pomiarów powtarzanych i do oceny efektów interwencji

Budowa

Liczba pozycji: 33
Format odpowiedzi: skala 5-stopniowa: 0 – nigdy, 1 – rzadko, 2 – czasami, 3 – często, 4 – zawsze
Wersje: wersja pełna 33 pozycje; w publikacjach anglojęzycznych cytowany jako Mobile Phone Addiction Assessment Questionnaire (MPAAQ)

Podskale

Akceptacja i bliskość

Uzależnienie od funkcji aparatu telefonicznego

Uzależnienie od rozmów i wiadomości SMS

Komunikacja pośrednia

Obliczanie wyników

Metoda: suma punktów w skali ogólnej (oraz wyniki w 4 podskalach); interpretacja wg progów punktowych
Zakres wyniku: 0–132
Pozycje odwrócone: brak danych (do weryfikacji)
Uwagi: DO WERYFIKACJI: przypisanie pozycji do podskal i ewentualne pozycje odwrócone – do potwierdzenia w artykule źródłowym (Badania nad Schizofrenią 2009, brak wersji online)

Jak policzyć wynik

Kalkulator wyniku

Wynik surowy KBUTK (progi autorek polskiego narzędzia (Pawłowska, Potembska), potwierdzone w artykule OA Current Problems of Psychiatry (Masiak, Pawłowska i wsp., 2013)):

0–30właściwe używanie telefonu

31–69zagrożenie uzależnieniem

70–132uzależnienie od telefonu komórkowego

Normy

Typ norm: progi punktowe (punkty odcięcia) wyprowadzone z badań N=658 osób w wieku 13-24 lata; próg uzależnienia = wynik powyżej 2 SD od średniej (analogia do włoskiego SIIPaC)
Interpretacja: 0-30 pkt – właściwe używanie telefonu; 31-69 pkt – zagrożenie uzależnieniem; 70 i więcej pkt – uzależnienie od telefonu komórkowego
Próba normalizacyjna: N=658, wiek 13-24 lata (badania kryterialne)

Psychometria

Alfa Cronbacha: 0,94
Trafność: trafność kryterialna potwierdzana w badaniach adaptacyjnych MPPUSA: korelacja KBUTK z MPPUSA r=0,698 (p<0,01); w badaniu GWSH zgodność wewnętrzna KBUTK alfa=0,955

Dostępność

Typ: Darmowy
Wydawca / źródło: narzędzie akademickie (Uniwersytet Medyczny w Lublinie); pełna treść testu z kluczem interpretacyjnym udostępniona publicznie m.in. w serwisie stopuzaleznieniom.pl
Zgoda autora / licencja: wykorzystanie w badaniach z cytowaniem Potembskiej i Pawłowskiej (2009); w sprawach diagnostycznych kontakt z autorkami

English version(kliknij, aby rozwinąć)

Name: Mobile Phone Addiction Assessment Questionnaire (KBUTK)
Construct: Mobile phone addiction in four dimensions: addiction to phone functions, addiction to calls and text messages, satisfying the need for acceptance and closeness through phone/SMS contacts, preference for mediated communication (phone/SMS) over face-to-face contact
Target group: Adolescents and young adults (interpretive criteria developed on a sample aged 13-24)
Response format: 5-point scale: 0 – never, 1 – rarely, 2 – sometimes, 3 – often, 4 – always
Scoring: Sum of points on the total scale (plus scores in the 4 subscales); range 0-132; interpretation by score thresholds
Norms / interpretation: Cut-offs derived from studies of N=658 individuals aged 13-24; addiction threshold = score above 2 SD from the mean (analogous to the Italian SIIPaC): 0-30 points – proper phone use; 31-69 points – at risk of addiction; 70 or more points – mobile phone addiction
Normative sample: N=658, ages 13-24 (criterion studies)
Procedure: Self-report; individual or group administration
Administration time: Approx. 10 minutes (33 items)
Notes: Confirmed figures: thresholds 0-30/31-69/70+ and criterion sample N=658 (ages 13-24) from the OA article in Current Problems of Psychiatry (Masiak, Pawlowska 2013); alpha 0.941 from the MPPUSA adaptation report (GWSH Katowice); 33 items, 0-4 scale and 0-132 range confirmed at stopuzaleznieniom.pl (full test content). Criterion validity supported in MPPUSA adaptation studies: KBUTK-MPPUSA correlation r=0.698 (p<0.01); in the GWSH study KBUTK internal consistency alpha=0.955. In English-language publications cited as the Mobile Phone Addiction Assessment Questionnaire (MPAAQ). Free academic instrument (Medical University of Lublin); research use with citation of Potembska and Pawlowska (2009). [TO VERIFY]: test-retest reliability (secondary literature reports 0.78-0.79 for subscales after one month) and subscale alphas – require confirmation in the 2009 source article (Badania nad Schizofrenia, no online access); item-to-subscale assignment and possible reverse-scored items.

Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.

Podgląd arkusza

Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.

Jak opisać w pracy dyplomowej

Kiedy nie stosować tego narzędzia

•Jako podstawa rozpoznania uzależnienia behawioralnego – progi wyznaczono statystycznie na podstawie rozkładu wyników wśród młodzieży, bez odniesienia do niezależnego kryterium klinicznego
•U osób powyżej 24. roku życia – kryteria interpretacyjne opracowano wyłącznie na próbie w wieku 13-24 lata i poza tym przedziałem nie mają oparcia empirycznego
•Gdy przedmiotem badania jest korzystanie z aplikacji, mediów społecznościowych, gier mobilnych czy krótkich form wideo – narzędzie powstało w 2009 roku i wyodrębnia rozmowy oraz wiadomości tekstowe, a nie współczesne wzorce korzystania ze smartfona
•Do pomiarów powtarzanych i oceny efektów interwencji – brak wyraźnej ramy czasowej w instrukcji sprawia, że badany opisuje swój zwyczajowy sposób korzystania, a nie stan w określonym okresie
•W analizach opartych na podskalach, jeśli nie dysponujesz potwierdzonym kluczem przypisania pozycji – przypisanie to nie jest dostępne w źródłach otwartych, a zgadywanie go unieważniłoby wnioski

Przykładowe tematy prac i pytania badawcze

Zagrożenie uzależnieniem od telefonu komórkowego a poczucie samotności i jakość relacji rówieśniczych u młodzieży szkół średnich
Lęk społeczny a preferowanie komunikacji pośredniej: rola telefonu w unikaniu kontaktu bezpośredniego
Samoocena a nasilenie objawów uzależnienia od telefonu komórkowego u studentów
Strategie radzenia sobie ze stresem u osób zagrożonych i niezagrożonych uzależnieniem od telefonu komórkowego
Różnice między kobietami a mężczyznami w profilu wymiarów uzależnienia od telefonu komórkowego
Współwystępowanie uzależnień behawioralnych: telefon, media społecznościowe i gry internetowe w jednej próbie młodzieży
Zagrożenie uzależnieniem od telefonu a jakość snu i objawy bezsenności u młodych dorosłych
Porównanie KBUTK i MPPUS-10 w tej samej próbie: co wnosi szersze ujęcie konstruktu

Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.

Co pokazują badania

Konstrukcja narzędzia i jego wymiary

źródło

Progi interpretacyjne i próba kryterialna

źródło

Różnice między płciami

źródło

Trafność kryterialna i wysoka rzetelność

źródło

Porównania międzykulturowe

źródło

Podobne narzędzia

MPPUS-10 (Skala Problemowego Używania Telefonu Komórkowego)
Znacznie krótsza (10 pozycji) polska adaptacja narzędzia zagranicznego, oparta na klasycznych komponentach uzależnienia: tolerancji, ucieczce od problemów, objawach odstawiennych i głodzie. Nie obejmuje wymiarów relacyjnych obecnych w KBUTK. Wybieraj ją, gdy potrzebujesz krótkiego wskaźnika w rozbudowanej baterii; KBUTK, gdy interesuje Cię profil funkcji psychologicznych telefonu.
BSMAS (Bergeńska Skala Uzależnienia od Mediów Społecznościowych)
Dotyczy mediów społecznościowych, a nie samego urządzenia, i opiera się na sześciokomponentowym modelu uzależnień Griffithsa. Znacznie lepiej odpowiada dzisiejszym wzorcom korzystania ze smartfona, których KBUTK nie obejmuje ze względu na datę powstania.
IGDS9-SF (Skala Zaburzenia Grania w Gry Internetowe)
Odnosi się do dziewięciu kryteriów zaburzenia grania w gry internetowe z klasyfikacji DSM-5, czyli do konkretnej jednostki diagnostycznej, a nie do konstruktu autorskiego. Przydatna w badaniach nad współwystępowaniem różnych uzależnień behawioralnych.
FOMO (Skala lęku przed odłączeniem)
Nie mierzy nadużywania urządzenia, tylko leżący u jego podłoża lęk przed pominięciem doświadczeń dostępnych innym. Naturalne uzupełnienie KBUTK w jednym badaniu: jedno narzędzie opisuje zachowanie, drugie mechanizm motywacyjny, który za nim stoi.

Bibliografia

Potembska, E., Pawłowska, B. (2009). Właściwości psychometryczne Kwestionariusza do Badania Uzależnienia od Telefonu Komórkowego (KBUTK). Badania nad Schizofrenią, 10, 322-329.
Pawłowska, B., Potembska, E. (2011). Objawy zagrożenia i uzależnienia od telefonu komórkowego mierzonego Kwestionariuszem do Badania Uzależnienia od Telefonu Komórkowego, autorstwa Potembskiej i Pawłowskiej, u młodzieży polskiej w wieku od 13 do 24 lat. Current Problems of Psychiatry, 12(4), 443-446.
Masiak, J., Pawłowska, B. i in. (2013). Porównanie nasilenia objawów uzależnienia od telefonu komórkowego u studentów z Polski, Tajwanu i USA. Current Problems of Psychiatry, 14(4), 222-226.