Skala Jawnego Niepokoju "Jaki jesteś?"
Children's Manifest Anxiety Scale (CMAS)
jawny niepokój (lęk) u dzieci – komponent poznawczy oraz emocjonalno-fizjologiczny; niepokój jako zjawisko trwale zakłócające funkcjonowanie dziecka
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- A. Castaneda, B. R. McCandless, D. S. Palermo (CMAS) (1956)
- Polska adaptacja
- Elżbieta Skrzypek, Mieczysław Choynowski; opracowanie podręcznika: Elżbieta Zwierzyńska (2007)
- Grupa docelowa
- dzieci i młodzież szkolna (stosowana m.in. w wieku ok. 12-14 lat)
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
Skala Jawnego Niepokoju "Jaki jesteś?" mierzy niepokój dziecka rozumiany jako względnie trwała skłonność, a nie jako chwilowa reakcja na konkretną sytuację. Słowo "jawny" w nazwie jest tu kluczowe i pochodzi wprost z tradycji, z której narzędzie wyrasta: chodzi o niepokój, do którego badany sam się przyznaje i który potrafi opisać, a nie o nieuświadomione napięcie odczytywane metodami projekcyjnymi. Dlatego pozycje są proste, konkretne i dotyczą tego, co dziecko u siebie zauważa: martwienia się, kłopotów ze snem, napięcia w ciele, poczucia, że coś złego się wydarzy, trudności w kontaktach z innymi.
Pomiar obejmuje dwa splecione komponenty. Pierwszy jest poznawczy: zamartwianie się, przewidywanie niepowodzeń, obniżona ocena samego siebie. Drugi jest emocjonalno-fizjologiczny: napięcie, drażliwość, objawy z ciała, kłopoty ze snem i koncentracją. W polskim opracowaniu podkreśla się, że narzędzie opisuje nie epizod złego samopoczucia, ale zjawisko trwale zakłócające funkcjonowanie dziecka w różnych sytuacjach życiowych. W literaturze polskiej skala bywa opisywana jako miara skłonności neurotycznych, a jej główna skala nosi nazwę skali neurotyczności.
Narzędzie ma rodowód amerykański. Jego pierwowzorem jest Children's Manifest Anxiety Scale (CMAS) opracowana w 1956 roku przez A. Castanedę, B. R. McCandlessa i D. S. Palermo jako dziecięca wersja skali jawnego lęku Janet Taylor dla dorosłych. Polską wersję opracowali Elżbieta Skrzypek i Mieczysław Choynowski jeszcze w okresie prac Pracowni Psychometrycznej Polskiej Akademii Nauk, a podręcznik wydało w 2007 roku Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej w Warszawie w opracowaniu Elżbiety Zwierzyńskiej i Andrzeja Matuszewskiego.
Polska wersja nie jest dosłownym tłumaczeniem oryginału. Liczy 50 pozycji podzielonych na dwie skale: neurotyczności (43 pozycje) i kłamstwa (6 pozycji), z odpowiedziami tak lub nie. Skala kłamstwa informuje o stopniu wiarygodności odpowiedzi badanego i jest integralną częścią procedury, a nie dodatkiem. Normy opracowano dla dzieci w wieku od 10 do 15 lat.
Typowe zastosowanie
Podstawowym kontekstem jest poradnia psychologiczno-pedagogiczna i praca psychologa szkolnego: rozpoznanie nasilenia niepokoju u dziecka z trudnościami w nauce, wycofaniem, objawami somatycznymi bez podłoża medycznego lub trudnościami w kontaktach z rówieśnikami. Skala pełni tu rolę uporządkowanego przesiewu, który ukierunkowuje dalszą rozmowę, a nie kończy diagnozy. W badaniach naukowych narzędzie służy do pomiaru lęku jako zmiennej niezależnej lub zależnej w projektach dotyczących funkcjonowania szkolnego, resocjalizacji i przystosowania społecznego. Przykładem jest ogólnopolskie badanie wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, w którym skalę zastosowano obok skali samooceny SES, kwestionariusza poczucia kontroli KBPK i kwestionariusza umiejętności prospołecznych. Ze względu na dychotomiczny format i prosty język skala dobrze sprawdza się w badaniach grupowych na dużych próbach.
Wymiary i podskale
Skala neurotyczności (jawny niepokój)43 pozycji
Główna skala narzędzia, licząca 43 pozycje. Obejmuje komponent poznawczy niepokoju (zamartwianie się, przewidywanie niepowodzeń, obniżenie oceny siebie) oraz komponent emocjonalno-fizjologiczny (napięcie, drażliwość, objawy z ciała, kłopoty ze snem). Daje jeden łączny wskaźnik nasilenia niepokoju; polska wersja nie przewiduje odrębnych wyników dla obu komponentów.
Skala kłamstwa6 pozycji
Sześć pozycji kontrolnych informujących o stopniu wiarygodności odpowiedzi badanego. Wysoki wynik sygnalizuje tendencję do przedstawiania się w korzystnym świetle, co w tym narzędziu przekłada się zwykle na zaniżenie deklarowanego niepokoju. Wynik skali kłamstwa odczytuje się przed interpretacją skali głównej.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Kwestionariusz samoopisowy liczący 50 pozycji, podzielonych na skalę neurotyczności (43 pozycje) i skalę kłamstwa (6 pozycji). Warto odnotować, że liczby te nie sumują się do podanej liczby pozycji ogółem; rozbieżność występuje w recenzowanym źródle powołującym się bezpośrednio na podręcznik i nie została wyjaśniona, więc podział pozycji warto zweryfikować w kluczu DO WERYFIKACJI. Stwierdzenia sformułowano prostym, konkretnym językiem dostosowanym do możliwości dziecka w wieku szkolnym; pozycje skali kłamstwa opisują zachowania społecznie pożądane, których nikt nie przejawia zawsze. Treści pozycji i klucz nie są tu reprodukowane. Komplet materiałów obejmuje artykuł opisujący metodę, arkusz, klucz i normy.
- Skala odpowiedzi
- Format dychotomiczny: badany ustosunkowuje się do każdego stwierdzenia, zaznaczając odpowiedź tak lub nie. Jest to rozwiązanie typowe dla narzędzi z tej rodziny i podyktowane wiekiem badanych: dziecko dziesięcioletnie łatwiej rozstrzyga między dwiema odpowiedziami niż stopniuje zgodę na skali kilkustopniowej. Ceną jest mniejsza czułość pomiaru niż w skalach stopniowanych. Badanie można prowadzić indywidualnie lub grupowo.
- Normy i interpretacja
- Normy opracowano dla dzieci w wieku od 10 do 15 lat. Poza tym przedziałem wiekowym wyniku nie da się rzetelnie odnieść do żadnej tabeli, co ma praktyczne znaczenie, bo w polskich badaniach narzędzie bywa stosowane u młodzieży starszej, w tym siedemnasto- i osiemnastoletniej. W takich pracach wyniki należy interpretować wyłącznie porównawczo, między grupami, a nie normatywnie. Typ wyniku przeliczonego oraz charakterystyka próby normalizacyjnej (liczebność, rok badania, dobór, ewentualny podział na płcie) nie są dostępne w źródłach otwartych i wymagają wglądu w podręcznik z 2007 roku DO WERYFIKACJI. Wiadomo natomiast, że autorzy podręcznika raportują rzetelność w rozbiciu na płeć, co sugeruje, że różnice międzypłciowe były w opracowaniu uwzględniane. Zgodność wewnętrzna narzędzia jest wysoka. W podręczniku (Zwierzyńska, Matuszewski, 2007, s. 22) podano współczynnik alfa Cronbacha równy 0,86 dla wszystkich badanych, 0,86 dla dziewcząt i 0,84 dla chłopców. Tabele przeliczeniowe znajdują się wyłącznie w materiałach wydawcy i nie są tu reprodukowane. Nie ma progu klinicznego: skala nie służy do rozpoznawania zaburzeń lękowych, lecz do opisu nasilenia niepokoju na tle grupy odniesienia.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Wysoka zgodność wewnętrzna potwierdzona przez autorów podręcznika (alfa Cronbacha 0,86 ogółem, 0,86 u dziewcząt, 0,84 u chłopców)
- •Prosty, dychotomiczny format tak/nie i język dostosowany do dziecka w wieku szkolnym, dzięki czemu narzędzie jest zrozumiałe także dla uczniów z trudnościami w czytaniu
- •Wbudowana skala kłamstwa pozwala ocenić wiarygodność odpowiedzi, co w samoopisie dzieci jest realnym problemem, a nie formalnością
- •Krótkie i możliwe do przeprowadzenia grupowo, więc nadaje się do przesiewu klasowego i do badań na dużych próbach
- •Ugruntowany rodowód teoretyczny: dziecięca wersja klasycznej skali jawnego lęku, co ułatwia odniesienie wyników do literatury światowej
Ograniczenia
- •Normy obejmują wyłącznie wiek 10-15 lat; poza tym przedziałem wynik nie ma odniesienia normatywnego, mimo że w praktyce badawczej skalę stosuje się także u starszej młodzieży
- •Format tak/nie jest mało czuły: nie pozwala uchwycić stopnia nasilenia objawu ani zmiany o niewielkiej wielkości, co ogranicza przydatność w pomiarach powtarzanych
- •Skala daje jeden łączny wynik i nie różnicuje komponentu poznawczego od emocjonalno-fizjologicznego, choć oba są w opisie konstruktu wyodrębniane
- •Podane liczby pozycji nie sumują się: 43 pozycje skali neurotyczności i 6 pozycji skali kłamstwa dają 49, a narzędzie opisywane jest jako 50-pozycyjne. Rozbieżność pochodzi z recenzowanego źródła powołującego się na podręcznik i wymaga sprawdzenia w kluczu
- •Poza współczynnikami zgodności wewnętrznej brak publicznie dostępnych danych psychometrycznych: nie ma informacji o stabilności bezwzględnej, trafności ani o próbie normalizacyjnej
- •Podręcznik pochodzi z 2007 roku, a sama adaptacja z okresu znacznie wcześniejszego; wydawca (Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej) został zlikwidowany, a jego zadania przejął Ośrodek Rozwoju Edukacji, więc dystrybucja jest dziś niejasna
- •Nazwa "skłonności neurotyczne" używana w polskim piśmiennictwie może sugerować diagnozę osobowościową; narzędzie mierzy nasilenie deklarowanego niepokoju i nie rozpoznaje zaburzenia
- •Autorstwo bywa podawane niejednolicie: jako autorzy metody wskazuje się Skrzypek i Choynowskiego, a jako autorów podręcznika i opracowania Zwierzyńską i Matuszewskiego; katalogi uczelniane wymieniają wszystkie cztery osoby łącznie
Budowa
- Liczba pozycji
- 50
- Format odpowiedzi
- pozycje z odpowiedzią tak / nie
Podskale
Neurotyczność (43 pozycje)
Skala kłamstwa (6 pozycji)
Obliczanie wyników
- Metoda
- Najpierw liczy się wynik surowy skali kłamstwa, potem skali neurotyczności, sumując odpowiedzi zgodne z kierunkiem wskazanym w kluczu z podręcznika CMPPP (punktowany jest kierunek odpowiedzi z klucza, nie samo zaznaczenie tak); wyniki surowe przelicza się na normy właściwe dla wieku (10-15 lat) według tabel z podręcznika.
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- DO WERYFIKACJI: liczba pozycji (oryginalna CMAS ma 53 pozycje, w tym skalę kłamstwa – wymaga potwierdzenia dla wersji polskiej), format odpowiedzi, klucz, skala kłamstwa – w podręczniku CMPPP 2007.
Jak policzyć wynik
Krok 1: policz wynik surowy skali kłamstwa. Zrób to przed skalą główną, bo od tego zależy, czy w ogóle warto interpretować pozostałe wyniki. Wysoki wynik skali kłamstwa oznacza nastawienie na pokazanie się z dobrej strony, a w tym narzędziu przekłada się to zwykle na zaniżenie deklarowanego niepokoju.
Krok 2: policz wynik surowy skali neurotyczności, sumując odpowiedzi zgodne z kluczem. Punktuje się kierunek odpowiedzi wskazany w kluczu, a nie samo zaznaczenie "tak", więc bezrefleksyjne zliczanie twierdzących odpowiedzi jest błędem.
Krok 3: przelicz wynik surowy na wynik znormalizowany według tabeli z podręcznika, właściwej dla wieku badanego, a jeśli podręcznik to przewiduje, także dla płci. Jeżeli badany jest poza przedziałem 10-15 lat, nie przeliczaj wyniku na normy; pracuj na wynikach surowych i napisz to wprost.
Krok 4: interpretuj wynik jako nasilenie niepokoju na tle grupy odniesienia, nie jako rozpoznanie. Wysoki wynik jest sygnałem do pogłębienia diagnozy, a nie jej zakończeniem.
Krok 5: zestaw wynik z innymi danymi. Wysokie nasilenie niepokoju u dziecka może współwystępować z obniżonym nastrojem, z trudnościami szkolnymi, z sytuacją rodzinną lub z doświadczeniem odrzucenia rówieśniczego; sama skala nie rozstrzyga, które z tych źródeł jest istotne.
Krok 6: w pracy badawczej policz i zaraportuj alfę Cronbacha dla swojej próby, osobno dla skali neurotyczności. Wartość z podręcznika (0,86) przytaczaj jako dane autorów, a nie jako własny wynik.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Próba normalizacyjna
- dzieci w wieku 10-15 lat
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- wynik ogólny: 0,86
- dziewczęta: 0,86
- chłopcy: 0,84
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej (CMPPP), Warszawa 2007; obecnie zasoby CMPPP przejęte przez ORE
- Zgoda autora / licencja
- DO WERYFIKACJI: aktualna dystrybucja po likwidacji CMPPP – podręcznik dostępny głównie w bibliotekach pedagogicznych
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Children's Manifest Anxiety Scale (CMAS)
- Construct
- Manifest anxiety in children – a cognitive and an emotional-physiological component; anxiety as a phenomenon persistently disrupting the child's functioning
- Target group
- School-age children and adolescents (used e.g. at ages ca. 12-14)
- Procedure
- Self-report; individual or group administration
- Notes
- Polish version of the Children's Manifest Anxiety Scale (CMAS); the original adaptation by Skrzypek and Choynowski was developed in the 1960s-70s within the Psychometric Laboratory of the Polish Academy of Sciences, reissued with a CMPPP manual in 2007 (ed. E. Zwierzynska). [TO VERIFY]: year of the original adaptation, number of items in the Polish version (the original CMAS has 53 items, including a lie scale – requires confirmation for the Polish version), response format, key, norms (type, sample), reliability – requires access to the CMPPP 2007 manual; current distribution after the dissolution of CMPPP (manual available mainly in pedagogical libraries). The year in the adaptation field = year of the CMPPP manual publication.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy. Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii podaj pełną nazwę skali, autorów metody (Elżbieta Skrzypek, Mieczysław Choynowski), autorów podręcznika (Elżbieta Zwierzyńska, Andrzej Matuszewski, 2007), wydawcę, liczbę pozycji z podziałem na skale, format odpowiedzi tak/nie oraz zakres wiekowy norm (10-15 lat). Podaj też pochodzenie narzędzia: polska wersja Children's Manifest Anxiety Scale (Castaneda, McCandless, Palermo, 1956), wywodzącej się ze skali jawnego lęku Taylor dla dorosłych.
Sprawdź, czy Twoja próba mieści się w zakresie norm. To najczęstszy problem w pracach wykorzystujących to narzędzie: skalę stosuje się u licealistów lub u wychowanków placówek, gdzie przeważa młodzież siedemnasto- i osiemnastoletnia, a normy sięgają piętnastego roku życia. W takiej sytuacji analizuj wyniki surowe, porównuj grupy między sobą i wyraźnie opisz to ograniczenie w dyskusji zamiast raportować wyniki znormalizowane.
Zawsze raportuj, co zrobiłeś ze skalą kłamstwa: ile osób uzyskało wynik wysoki, jakie kryterium przyjąłeś i czy wyłączyłeś te obserwacje z analizy. Skala kontrolna, o której praca milczy, jest sygnałem dla recenzenta, że jej po prostu nie policzono.
Uwzględnij płeć. Autorzy podręcznika podają rzetelność osobno dla dziewcząt i chłopców, a w badaniach nad lękiem różnice międzypłciowe są dobrze udokumentowane; płeć powinna więc być zmienną w modelu, a nie tylko elementem opisu próby.
Podaj alfę Cronbacha uzyskaną we własnej próbie. Zgodność wewnętrzna jest jedynym publicznie dostępnym parametrem psychometrycznym tego narzędzia, więc jej zaraportowanie jest minimum, którego oczekuje recenzent.
Zadbaj o etykę: zgoda rodziców lub opiekunów prawnych, zgoda dyrekcji placówki, zgoda komisji etycznej uczelni oraz zapewnienie dzieciom poufności odpowiedzi. Arkusza ani klucza nie wolno zamieszczać w aneksie pracy.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz rozpoznania zaburzenia lękowego; skala mierzy nasilenie deklarowanego niepokoju i nie zastępuje badania klinicznego ani wywiadu diagnostycznego
- •Gdy badany jest poza przedziałem 10-15 lat, dla którego opracowano normy; u młodszych dzieci i u starszej młodzieży wyniku nie wolno interpretować normatywnie
- •Gdy zależy Ci na czułym pomiarze zmiany, na przykład przed interwencją i po niej; format tak/nie jest zbyt zgrubny, by uchwycić niewielkie różnice
- •Gdy chcesz rozróżnić lęk jako przejściowy stan od lęku jako cechy; do tego służy STAIC, a niniejsza skala opisuje wyłącznie względnie trwałą skłonność
- •Gdy interesuje Cię lęk związany specyficznie ze szkołą i ocenianiem; wtedy trafniejsze będą narzędzia mierzące lęk szkolny
- •Gdy badasz obniżenie nastroju lub objawy depresyjne; niepokój i depresja często współwystępują, ale to inne konstrukty i wymagają innych narzędzi
- •Gdy dziecko nie czyta samodzielnie lub nie rozumie prostych stwierdzeń o sobie; samoopis przestaje wtedy być rzetelnym źródłem danych
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Nasilenie jawnego niepokoju a osiągnięcia szkolne uczniów klas starszych szkoły podstawowej
- Niepokój a samoocena i poczucie umiejscowienia kontroli u młodzieży w placówkach resocjalizacyjnych
- Różnice międzypłciowe w nasileniu jawnego niepokoju u dzieci w wieku 10-15 lat
- Aprobata społeczna jako czynnik zniekształcający wyniki samoopisowych skal lęku u dzieci: analiza roli skali kłamstwa
- Jawny niepokój a kompetencje społeczne i pozycja w grupie rówieśniczej
- Niepokój dziecka a styl wychowania i postawy rodzicielskie
- Porównanie dychotomicznego i stopniowanego formatu odpowiedzi w pomiarze lęku u dzieci
- Trwałość niepokoju w okresie dorastania: badanie podłużne uczniów klas V-VIII
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Budowa i rzetelność polskiej wersji
Kupiec i Zięciak (2023, Colloquium 2(50), Uniwersytet Szczeciński), powołując się bezpośrednio na podręcznik (Zwierzyńska, Matuszewski, 2007, s. 22), podają, że Skala Jawnego Niepokoju "Jaki jesteś?" autorstwa E. Skrzypek i M. Choynowskiego pozwala na pomiar skłonności neurotycznych i składa się z 50 pozycji podzielonych na dwie skale: neurotyczności (43 pozycje) i kłamstwa (6 pozycji), z odpowiedziami tak lub nie. Skala kłamstwa informuje o stopniu wiarygodności odpowiedzi badanych. Współczynnik alfa Cronbacha wyniósł 0,86 dla wszystkich badanych, 0,86 dla dziewcząt i 0,84 dla chłopców.
źródłoZastosowanie w badaniach nad resocjalizacją
W tym samym badaniu skalę zastosowano na próbie 530 wychowanków z 12 losowo wybranych młodzieżowych ośrodków wychowawczych w Polsce (badanie z 2019 roku), obok skali samooceny SES, kwestionariusza poczucia kontroli KBPK i kwestionariusza umiejętności prospołecznych ART. W badanej grupie przeważali wychowankowie o wysokim natężeniu lęku (52,2 procent), przy czym dotyczyło to częściej dziewcząt niż chłopców (chi kwadrat = 80,2; C = 0,384; p < 0,001). Autorzy nie stwierdzili natomiast istotnych statystycznie związków między natężeniem lęku a poziomem kompetencji społecznych.
źródłoZakres norm i komplet materiałów
Katalog testów Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego (kwiecień 2024) wymienia narzędzie pod nazwą Skala jawnego niepokoju "Jaki jesteś?" z autorami Skrzypek, Choynowski, Zwierzyńska i Matuszewski. Jako przedmiot badania podano niepokój i neurotyczność, komplet obejmuje artykuł, arkusz, klucz i normy, a normy opracowano dla dzieci w wieku 10-15 lat.
źródłoPierwowzór amerykański i jego rewizje
Children's Manifest Anxiety Scale opracowali w 1956 roku A. Castaneda, B. R. McCandless i D. S. Palermo jako dziecięcą modyfikację skali jawnego lęku Janet Taylor (1951) przeznaczonej dla dorosłych. Skalę zaprojektowano dla dzieci w wieku od 7 do 12 lat, z odpowiedziami tak/nie, i traktowano lęk jako względnie stałą właściwość. Dokładna liczba pozycji wersji z 1956 roku nie została potwierdzona w dostępnych źródłach otwartych DO WERYFIKACJI. Jej zrewidowana postać, RCMAS (Reynolds, Richmond), liczy 37 pozycji: 28 pozycji lękowych i 9 pozycji skali kłamstwa, a wyniki opisuje się w trzech podskalach lękowych (lęk fizjologiczny, zamartwianie się i nadwrażliwość, obawy społeczne) plus wynik ogólny i skala kłamstwa. Polska wersja różni się więc od obu tych postaci liczbą i podziałem pozycji, co oznacza, że nie wolno przenosić na nią danych psychometrycznych wersji anglojęzycznych.
źródłoDane wydawnicze polskiego podręcznika
Rekordy katalogowe potwierdzają, że podręcznik ukazał się pod tytułem Skala Jawnego Niepokoju "Jaki jesteś?" Elżbiety Skrzypek i Mieczysława Choynowskiego, w opracowaniu Elżbiety Zwierzyńskiej, nakładem Centrum Metodycznego Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej w Warszawie w 2007 roku. Sam sposób sformułowania tytułu wskazuje, że wydanie z 2007 roku jest opracowaniem wcześniejszej metody Skrzypek i Choynowskiego, a nie nową adaptacją; rok pierwotnej adaptacji nie został potwierdzony w źródłach otwartych DO WERYFIKACJI.
źródłoPodobne narzędzia
Inwentarz Stanu i Cechy Lęku dla Dzieci (STAIC)
Rozdziela lęk przeżywany tu i teraz od lęku jako względnie trwałej cechy, czego niniejsza skala nie robi. Ma stopniowany format odpowiedzi, więc jest czulszy na zmianę, ale nie zawiera skali kontrolnej.
Kwestionariusz "Ja i moja szkoła"
Tych samych autorów opracowania. Mierzy lęk związany specyficznie z sytuacją szkolną wraz z motywacją do nauki, a nie ogólną skłonność do niepokoju.
Zestaw Kwestionariuszy do Diagnozy Depresji u Dzieci i Młodzieży (CDI 2)
Dotyczy objawów depresyjnych, a nie lęku. Przydatny jako uzupełnienie, bo u dzieci niepokój i obniżony nastrój często współwystępują, a ich rozróżnienie ma znaczenie dla dalszego postępowania.
Kwestionariusz Mocnych Stron i Trudności (SDQ)
Krótki przesiew wielu obszarów trudności emocjonalnych i behawioralnych, wypełniany także przez rodzica i nauczyciela. Daje szerszy obraz, ale płytszy pomiar samego niepokoju.
RCMAS (Revised Children's Manifest Anxiety Scale)
Zrewidowana wersja tego samego pierwowzoru: 37 pozycji, trzy podskale lękowe i skala kłamstwa, z aktualniejszymi normami amerykańskimi. Brak polskiej adaptacji wydawniczej i osobnego wpisu w tej bazie.
Bibliografia
- Zwierzyńska, E. (oprac.) (2007). Skala Jawnego Niepokoju "Jaki jesteś?" Elżbiety Skrzypek i Mieczysława Choynowskiego. Podręcznik. Warszawa: Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej.
Źródła
- repozytoriumhttps://search.worldcat.org/title/Skala-Jawnego-Niepokoju-Jaki-Jestes-Elzbiety-Skrzypek-Mieczyslawa-Choynowskiego-:-podrecznik/oclc/749881040
- repozytoriumhttps://books.google.com/books/about/Skala_Jawnego_Niepokoju_Jaki_Jeste%C5%9B_El.html?id=twL-JwAACAAJ
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- artykuł open accesshttps://colloquium.amw.gdynia.pl/index.php/colloquium/article/download/616/483/3237
- repozytoriumhttps://wns.ug.edu.pl/sites/wns.ug.edu.pl/files/_nodes/strona/36861/files/042024-katalog-testow.pdf
- innehttps://www.statisticssolutions.com/free-resources/directory-of-survey-instruments/childrens-manifest-anxiety-scale-cmas/
Uwagi
Polska wersja Children's Manifest Anxiety Scale (CMAS); pierwotna adaptacja Skrzypek i Choynowskiego powstała w latach 60.-70. XX w. w ramach prac Pracowni Psychometrycznej PAN, wznowiona z podręcznikiem CMPPP w 2007 r. (oprac. E. Zwierzyńska). DO WERYFIKACJI: rok pierwotnej adaptacji, liczba pozycji wersji polskiej, normy (typ, próba), rzetelność – wymaga wglądu w podręcznik CMPPP 2007. Rok w polu autorzy_adaptacja = rok wydania podręcznika CMPPP. DO WERYFIKACJI: rozbieżność arytmetyczna w źródle. Recenzowany artykuł cytujący podręcznik podaje 43 pozycje neurotyczności i 6 pozycji skali kłamstwa, co daje 49, podczas gdy narzędzie opisywane jest jako 50-pozycyjne. Brakującej pozycji nie udało się przypisać - liczba pozycji per skala wymaga sprawdzenia w podręczniku. DO WERYFIKACJI: typ wyniku przeliczonego.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-24.