Inwentarz Zachowań Zdrowotnych
Health Behavior Inventory (narzędzie oryginalnie polskie)
Nasilenie deklarowanych zachowań zdrowotnych (ogółem i w 4 kategoriach)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Zygfryd Juczyński (2001)
- Grupa docelowa
- osoby dorosłe, zdrowe i chore
- Czas badania
- ok. 5 min (wg wydawcy)
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
IZZ mierzy nasilenie deklarowanych zachowań zdrowotnych, czyli tego, jak często badany podejmuje działania sprzyjające zdrowiu. Narzędzie daje jeden wskaźnik ogólny oraz nasilenie w czterech kategoriach zachowań: prawidłowych nawyków żywieniowych, zachowań profilaktycznych, pozytywnego nastawienia psychicznego i praktyk zdrowotnych. Jest to inwentarz oryginalnie polski, opracowany przez Zygfryda Juczyńskiego w ramach zestawu narzędzi do promocji i psychologii zdrowia – nie ma angielskiego pierwowzoru.
Podstawą teoretyczną jest ujęcie zachowań zdrowotnych jako względnie trwałych wzorów postępowania, które człowiek uznaje za związane ze zdrowiem i które podejmuje niezależnie od tego, czy obiektywnie zdrowiu służą. Kluczowe jest tu przekonanie badanego, a nie ocena medyczna: inwentarz rejestruje subiektywnie deklarowaną częstość zachowań, a nie ich rzeczywisty wpływ na stan zdrowia. Konstrukt obejmuje zarówno działania nastawione na utrzymanie zdrowia (zachowania prewencyjne), jak i na jego przywracanie.
Struktura konstruktu jest wielowymiarowa, ale hierarchiczna: cztery kategorie łącznie tworzą jeden wskaźnik ogólny, który jest podstawowym wynikiem interpretowanym na tle norm. Kategorie nie są całkowicie niezależne – opisują różne obszary tej samej ogólnej dbałości o zdrowie. Ich rzetelność jest wyraźnie niższa niż rzetelność całości, dlatego wyniki poszczególnych kategorii traktuje się jako informację uzupełniającą i profilową, wskazującą, w jakim obszarze badany dba o siebie najsłabiej.
W modelu Juczyńskiego zachowania zdrowotne są ogniwem pośredniczącym między zasobami osobistymi a stanem zdrowia. Dlatego inwentarz stosuje się najczęściej razem z narzędziami mierzącymi poczucie własnej skuteczności, umiejscowienie kontroli zdrowia czy wartościowanie zdrowia – dopiero takie zestawienie pozwala odpowiedzieć na pytanie, dlaczego ktoś zachowuje się prozdrowotnie lub tego zaniechał.
Typowe zastosowanie
Jedno z najczęściej stosowanych polskich narzędzi w badaniach nad zachowaniami zdrowotnymi, bardzo popularne w pracach dyplomowych na kierunkach pielęgniarstwo, zdrowie publiczne i położnictwo. Typowe zastosowania to ocena stylu życia w grupach zawodowych i wiekowych, porównanie zachowań zdrowotnych osób zdrowych i chorych przewlekle, badania nad zmianą stylu życia po rozpoznaniu choroby, ocena skuteczności programów edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia oraz analiza zależności między zachowaniami zdrowotnymi a zasobami osobistymi, takimi jak poczucie własnej skuteczności czy umiejscowienie kontroli zdrowia. Profil czterech kategorii bywa wykorzystywany do planowania indywidualnych oddziaływań edukacyjnych.
Wymiary i podskale
Prawidłowe nawyki żywieniowe6 pozycjizakres 1–5
Dotyczy rodzaju spożywanej żywności i sposobu odżywiania: obecności w diecie warzyw, owoców i produktów pełnoziarnistych oraz ograniczania składników uznawanych za szkodliwe. Wysoki wynik oznacza deklarowaną regularność zdrowego sposobu odżywiania, niski – dietę przypadkową lub obciążoną produktami wysokoprzetworzonymi. Nasilenie kategorii oblicza się jako średnią z sześciu pozycji, więc wynik mieści się w tym samym przedziale co skala odpowiedzi.
Zachowania profilaktyczne6 pozycjizakres 1–5
Obejmuje przestrzeganie zaleceń zdrowotnych, korzystanie z badań kontrolnych, poszukiwanie rzetelnych informacji o zdrowiu i chorobie oraz działania zapobiegające zachorowaniu. Wysoki wynik wskazuje na aktywną, przewidującą postawę wobec własnego zdrowia i gotowość do współpracy z systemem opieki zdrowotnej. Niski wynik oznacza unikanie badań i reagowanie dopiero w sytuacji dolegliwości.
Pozytywne nastawienie psychiczne6 pozycjizakres 1–5
Dotyczy psychologicznego wymiaru dbania o zdrowie: unikania nadmiernego napięcia, silnych emocji i sytuacji przygnębiających oraz utrzymywania dobrego samopoczucia. Wysoki wynik oznacza świadome regulowanie własnych stanów emocjonalnych i ochronę przed przeciążeniem. Interpretując tę kategorię, warto pamiętać, że unikanie trudnych sytuacji nie zawsze jest strategią adaptacyjną, więc bardzo wysoki wynik nie musi oznaczać najlepszego funkcjonowania.
Praktyki zdrowotne6 pozycjizakres 1–5
Obejmuje codzienne nawyki związane ze snem, wypoczynkiem, rekreacją i aktywnością fizyczną oraz unikanie przemęczenia i substancji szkodliwych. Wysoki wynik oznacza uporządkowany tryb życia z miejscem na regenerację i ruch, niski – zaniedbywanie snu i odpoczynku oraz brak aktywności fizycznej. To kategoria najsilniej powiązana z organizacją dnia i obowiązkami zawodowymi.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Dwadzieścia cztery krótkie stwierdzenia opisujące konkretne zachowania związane ze zdrowiem, po sześć na każdą z czterech kategorii, wymieszane w arkuszu. Stwierdzenia mają charakter behawioralny – dotyczą tego, co badany robi, a nie w co wierzy ani co czuje. Wszystkie sformułowano w kierunku prozdrowotnym, więc im częściej badany deklaruje dane zachowanie, tym wyższy wynik; dokumentacja nie wskazuje pozycji odwróconych. Przypisanie numerów stwierdzeń do poszczególnych kategorii podaje wyłącznie płatny podręcznik i nie znaleziono go w publikacjach w otwartym dostępie.
- Skala odpowiedzi
- Pięciostopniowa skala częstości, od 1 (prawie nigdy) do 5 (prawie zawsze). Badany ocenia, jak często podejmuje opisane zachowanie – bez sztywno określonych ram czasowych, w odniesieniu do swojego zwykłego trybu życia. Wypełnienie zajmuje według wydawcy około 5 minut i nie ma ograniczenia czasu; badanie można prowadzić indywidualnie i grupowo.
- Normy i interpretacja
- Wynik ogólny jest sumą wszystkich 24 ocen i mieści się w przedziale 24-120 punktów; przelicza się go na steny, przy czym steny 1-4 oznaczają wyniki niskie, 5-6 przeciętne, a 7-10 wysokie. Normy opracowano osobno dla kobiet i mężczyzn, a podręcznik podaje dodatkowo średnie i odchylenia standardowe dla wybranych grup zawodowych i klinicznych, co pozwala odnieść wynik do osób w podobnej sytuacji. Nasilenie czterech kategorii oblicza się jako średnią z sześciu pozycji każdej z nich, więc wartości kategorii mieszczą się w przedziale skali odpowiedzi i porównuje się je między sobą, a nie z normami stenowymi. Skala nie ma punktu odcięcia o znaczeniu klinicznym. Pełne tabele przeliczeniowe znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku PTP i nie są tu reprodukowane; arkusze IZZ również są płatne, w odróżnieniu od niektórych innych narzędzi tego zestawu.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Daje zarówno pojedynczy wskaźnik ogólny, jak i profil czterech obszarów, co pozwala wskazać konkretny obszar wymagający interwencji
- •Wysoka zgodność wewnętrzna całej skali (alfa 0,85) i bardzo dobra stabilność wyniku w odstępie sześciu tygodni (0,88)
- •Krótki i zrozumiały: 24 stwierdzenia i około 5 minut, możliwy do zastosowania w badaniach przesiewowych na dużych próbach
- •Narzędzie opracowane od początku w języku polskim i na polskiej populacji, bez problemów typowych dla adaptacji kulturowych
Ograniczenia
- •Rzetelność czterech kategorii jest wyraźnie niższa niż całej skali (alfa 0,60-0,65), więc wyniki cząstkowe należy traktować orientacyjnie
- •Mierzy zachowania deklarowane, a nie faktyczne – wynik jest silnie podatny na aprobatę społeczną, zwłaszcza w badaniach prowadzonych przez personel medyczny
- •Treść niektórych stwierdzeń odzwierciedla realia i wiedzę o zdrowiu z przełomu wieków, co przy dzisiejszych wzorcach stylu życia bywa dyskusyjne
- •Klucz przypisania stwierdzeń do kategorii oraz tabele norm są dostępne wyłącznie w płatnym podręczniku, a arkusze są płatne
Budowa
- Liczba pozycji
- 24
- Format odpowiedzi
- 1-5 (1 = prawie nigdy, 5 = prawie zawsze)
Podskale
Prawidłowe nawyki żywieniowe
Zachowania profilaktyczne
Pozytywne nastawienie psychiczne
Praktyki zdrowotne
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma 24 ocen = ogólny wskaźnik zachowań zdrowotnych; oddzielnie średnia liczba punktów w każdej z 4 kategorii
- Zakres wyniku
- 24–120
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- Im wyższy wynik, tym większe nasilenie deklarowanych zachowań zdrowotnych. Zakres 24-120 i sposób liczenia potwierdzone w artykułach OA (JEHS).
Jak policzyć wynik
Krok 1: zsumuj wszystkie 24 oceny. To daje ogólny wskaźnik nasilenia zachowań zdrowotnych w przedziale 24-120 punktów. Nie ma tu pozycji odwróconych ani buforowych: wszystkie stwierdzenia są sformułowane w kierunku prozdrowotnym i punktowane wprost, od 1 (prawie nigdy) do 5 (prawie zawsze). Im wyższy wynik, tym częściej badany deklaruje zachowania sprzyjające zdrowiu.
Krok 2: oblicz osobno nasilenie czterech kategorii. Uwaga na różnicę techniczną, która myli wielu studentów: wskaźnik ogólny to suma, a wskaźniki kategorii to średnie. Dla każdej z czterech kategorii (prawidłowe nawyki żywieniowe, zachowania profilaktyczne, pozytywne nastawienie psychiczne, praktyki zdrowotne) liczy się średnią z sześciu przypisanych do niej stwierdzeń, więc wynik kategorii mieści się w przedziale 1-5, a nie 6-30. Dzięki temu cztery kategorie są bezpośrednio porównywalne między sobą i można wskazać, w którym obszarze badany dba o siebie najsłabiej. Przypisanie numerów stwierdzeń do kategorii podaje wyłącznie podręcznik: nie znaleziono go w publikacjach w otwartym dostępie, więc bez zakupionych materiałów nie policzysz wyników cząstkowych.
Krok 3: przelicz wskaźnik ogólny na sten według tabeli właściwej dla płci badanego. Normy opracowano osobno dla kobiet i mężczyzn, a steny 1-4 oznaczają wyniki niskie, 5-6 przeciętne, 7-10 wysokie. Podręcznik podaje dodatkowo średnie i odchylenia standardowe dla wybranych grup zawodowych i klinicznych. Wyników czterech kategorii nie przelicza się na steny: porównuje się je między sobą albo z wynikami innych grup podanymi w literaturze.
Krok 4: policz alfę Cronbacha we własnej próbie, osobno dla całej skali i dla każdej kategorii. Spodziewaj się, że kategorie wypadną wyraźnie słabiej niż całość: autor podaje dla nich alfy w granicach 0,60-0,65 przy 0,85 dla skali ogólnej. To nie jest błąd Twojego badania, tylko właściwość narzędzia, ale trzeba ją opisać i ostrożniej formułować wnioski oparte na pojedynczych kategoriach. Typowe błędy studentów to: sumowanie zamiast uśredniania w kategoriach, przeliczanie kategorii na steny, pomijanie podziału norm według płci oraz opisywanie wyniku jako obiektywnego stanu zdrowia, podczas gdy inwentarz mierzy wyłącznie zachowania deklarowane.
Normy
- Typ norm
- steny
- Interpretacja
- steny 1-4 wyniki niskie, 5-6 przeciętne, 7-10 wysokie (wynik ogólny); normy oddzielne dla kobiet i mężczyzn (wg wydawcy)
- Próba normalizacyjna
- dorośli; dodatkowo średnie i odchylenia standardowe dla grup zawodowych i klinicznych (wg wydawcy)
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- 0,85
- Stabilność (test-retest)
- 0,88 (po 6 tyg.)
- Trafność
- alfa podskal 0,60-0,65 (wg wydawcy)
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP (część NPPPZ)
- Kategoria testu wg PTP
- A
- Cena
- 321,66 zł brutto (podręcznik NPPPZ); arkusze testowe 37,75 zł brutto/25 egz.
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Health Behavior Inventory (an originally Polish instrument)
- Construct
- Intensity of declared health behaviors (overall and in 4 categories)
- Target group
- Adults, healthy and clinical populations
- Response format
- 1-5 (1 = almost never, 5 = almost always)
- Scoring
- Sum of the 24 ratings = the overall health behavior index (range 24-120); additionally the mean score in each of the 4 categories (proper eating habits, preventive behaviors, positive mental attitude, health practices); higher score = greater intensity of declared health behaviors
- Norms / interpretation
- Sten scores: stens 1-4 low, 5-6 average, 7-10 high (total score); separate norms for women and men (per the publisher)
- Normative sample
- Adults; additionally means and standard deviations for occupational and clinical groups (per the publisher)
- Procedure
- Self-report; individual or group administration
- Administration time
- Approx. 5 minutes (per the publisher)
- Notes
- 24 statements, 4 categories, alpha 0.85 (subscales 0.60-0.65), retest 0.88 (6 weeks), sten norms (separately for women/men) confirmed on the publisher's website (July 2026). Response format 1-5, range 24-120 and the 1-4/5-6/7-10 sten interpretation confirmed in two OA articles (JEHS). 2001 = first edition of the NPPPZ manual. The publisher does not mark the IZZ sheet as free (sheets are paid). [TO VERIFY]: item numbers of the individual categories – a repeated OA search (2026-07-18) found no open publication assigning statement numbers to the 4 subscales; data available only in the paid NPPPZ manual.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W rozdziale metodologicznym opisz narzędzie tak: pełna nazwa i skrót, autor (Zygfryd Juczyński, w ramach zestawu Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia) z zaznaczeniem, że jest to narzędzie oryginalnie polskie, a nie adaptacja, mierzony konstrukt (nasilenie deklarowanych zachowań zdrowotnych), budowa (24 stwierdzenia, cztery kategorie po sześć pozycji), pięciostopniowa skala częstości, sposób obliczania wskaźnika ogólnego (suma, zakres 24-120) i wskaźników kategorii (średnie z sześciu pozycji), rodzaj norm (steny, osobno dla kobiet i mężczyzn) oraz rzetelność podana przez autora (alfa 0,85 dla całości, 0,60-0,65 dla kategorii, stabilność 0,88 po sześciu tygodniach) obok wartości policzonych we własnej próbie.
W wynikach raportuj średnią, odchylenie standardowe i alfę zarówno dla wskaźnika ogólnego, jak i dla czterech kategorii, a także rozkład badanych w trzech przedziałach stenowych. Przy porównaniach grup podawaj wielkość efektu, przy korelacjach współczynnik, poziom istotności i liczebność. Jeśli porównujesz cztery kategorie między sobą albo testujesz różnice między płciami w każdej z nich osobno, wykonujesz wiele testów naraz, więc zastosuj korektę na wielokrotne porównania albo wprost to omów. Ponieważ normy są odrębne dla kobiet i mężczyzn, nie porównuj surowych wyników obu płci bez zastrzeżenia; jeśli chcesz to zrobić, pracuj na stenach albo kontroluj płeć w modelu.
Najpoważniejsze ograniczenie metodologiczne, które warto omówić w dyskusji, dotyczy natury pomiaru. IZZ mierzy zachowania deklarowane, nie obserwowane, i jest bardzo podatny na aprobatę społeczną, zwłaszcza gdy ankietę rozdaje personel medyczny albo badanie odbywa się w placówce ochrony zdrowia. Osobną pułapką są popularne schematy badawcze typu przed i po rozpoznaniu choroby, w których pacjent retrospektywnie ocenia własne zachowania sprzed lat: taki pomiar obciąża zniekształcenie pamięci i tendencja do przedstawiania obecnej zmiany jako większej, niż była w rzeczywistości. Jeśli stosujesz taki schemat, nazwij to ograniczenie wprost, zamiast prezentować wynik jako dowód realnej zmiany stylu życia. Warto też pamiętać, że treść niektórych stwierdzeń odzwierciedla wiedzę o zdrowiu i realia z przełomu wieków, co bywa dyskusyjne przy dzisiejszych wzorcach stylu życia.
Kwestie licencyjne. IZZ należy do kategorii A, więc mogą go stosować także osoby bez wykształcenia psychologicznego, w tym pielęgniarki i studenci kierunków medycznych. W odróżnieniu od GSES, SWLS i AIS z tego samego zestawu arkusze IZZ nie są udostępniane bezpłatnie: trzeba je kupić w Pracowni Testów Psychologicznych PTP, podobnie jak podręcznik zawierający klucz kategorii i tabele norm. Nie reprodukuj treści stwierdzeń ani tabel norm w aneksie pracy i nie umieszczaj inwentarza w otwartym formularzu internetowym.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz obiektywnej oceny stylu życia: inwentarz rejestruje deklaracje badanego, a nie faktyczne zachowania; do pomiaru aktywności fizycznej czy sposobu odżywiania lepsze są dzienniczki, akcelerometry i wywiady żywieniowe
- •Gdy interesuje Cię jedno konkretne zachowanie ryzykowne: do picia alkoholu służy AUDIT, do uzależnienia od nikotyny FTND, a IZZ daje tylko ogólny obraz
- •Gdy chcesz policzyć wyniki czterech kategorii, a nie masz podręcznika: klucz przypisania stwierdzeń do kategorii nie jest dostępny w publikacjach otwartych, a arkusze są płatne
- •W schemacie retrospektywnym typu przed i po rozpoznaniu choroby, jeśli traktujesz wynik jako dowód realnej zmiany: taka ocena jest silnie obciążona zniekształceniem pamięci
- •U dzieci i młodzieży poniżej wieku dorosłego: narzędzie jest przeznaczone dla osób dorosłych, a normy nie obejmują młodszych grup
- •Gdy chcesz wyjaśnić, dlaczego ktoś zachowuje się prozdrowotnie: IZZ opisuje zachowania, a przekonania stojące za nimi mierzą MHLC, LKZ czy GSES
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Zachowania zdrowotne a poczucie własnej skuteczności osób dorosłych (IZZ i GSES)
- Zachowania zdrowotne pacjentów z chorobą przewlekłą w porównaniu z osobami zdrowymi
- Umiejscowienie kontroli zdrowia a nasilenie zachowań zdrowotnych (IZZ i MHLC)
- Zachowania zdrowotne a wartościowanie zdrowia i kryteria zdrowia wśród studentów (IZZ, LWO, LKZ)
- Różnice w zachowaniach zdrowotnych kobiet i mężczyzn wśród uczniów szkół ponadpodstawowych
- Zachowania zdrowotne personelu medycznego a poziom stresu zawodowego (IZZ i PSS-10)
- Zachowania zdrowotne kobiet po rozpoznaniu choroby nowotworowej piersi
- Skuteczność programu edukacji zdrowotnej mierzona zmianą wskaźnika IZZ przed i po interwencji
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Psychometria narzędzia
Autor podaje alfę Cronbacha 0,85 dla wskaźnika ogólnego i 0,60-0,65 dla czterech kategorii oraz stabilność 0,88 w odstępie sześciu tygodni. Normy stenowe opracowano osobno dla kobiet i mężczyzn, a podręcznik zawiera dodatkowo średnie i odchylenia standardowe dla wybranych grup zawodowych i klinicznych. Wyraźna różnica rzetelności między całością a kategoriami jest najważniejszą informacją praktyczną: wnioski oparte na pojedynczej kategorii wymagają większej ostrożności niż wnioski oparte na wskaźniku ogólnym.
źródłoZachowania zdrowotne a poczucie własnej skuteczności
W badaniu 150 młodych dorosłych w wieku 20-37 lat stwierdzono istotne dodatnie korelacje między wynikami GSES a wszystkimi czterema kategoriami IZZ. Najsilniejszy związek dotyczył prawidłowych nawyków żywieniowych (rho Spearmana 0,85), następnie zachowań profilaktycznych (0,48), pozytywnego nastawienia psychicznego (0,46) i praktyk zdrowotnych (0,19). Średni wynik IZZ w tej grupie odpowiadał 6,96 stena, czyli granicy między wynikami przeciętnymi a wysokimi.
źródłoZachowania zdrowotne a płeć i wartości osobiste u młodzieży
W badaniu 360 uczniów bydgoskich szkół ponadgimnazjalnych (Michalski i in., 2016) najwięcej badanych uzyskało w IZZ wyniki niskie (56,7 procent), a najmniej wysokie (7,8 procent). Dziewczęta uzyskały wyższe wyniki we wszystkich kategoriach z wyjątkiem praktyk zdrowotnych. Badanie zestawiało IZZ z Listą Wartości Osobistych i Listą Kryteriów Zdrowia, ilustrując typowy w polskiej literaturze schemat łączenia inwentarza z narzędziami mierzącymi przekonania i wartości związane ze zdrowiem.
źródłoZmiana zachowań zdrowotnych po rozpoznaniu choroby
W badaniu 70 kobiet z rozpoznaniem raka piersi w wieku 35-77 lat (Bojakowska, Kalinowski, Kowalska, 2016) wskaźnik ogólny IZZ wyniósł średnio 66,23 punktu w ocenie dotyczącej okresu przed chorobą i 90,5 po rozpoznaniu. Odsetek wyników niskich spadł z 80 do 17,1 procent, a wysokich wzrósł z 8,6 do 52,9 procent. Wzrost był istotny statystycznie we wszystkich czterech kategoriach (p < 0,001), przy czym najniższe wyniki zarówno przed, jak i po rozpoznaniu dotyczyły praktyk zdrowotnych. Wynik należy czytać z zastrzeżeniem: ocena okresu sprzed choroby była retrospektywna, więc różnica odzwierciedla także zniekształcenie pamięci, a nie wyłącznie realną zmianę stylu życia.
źródłoDostępność klucza i materiałów
Publikacje w otwartym dostępie potwierdzają zakres wyniku ogólnego (24-120 punktów), pięciostopniowy format odpowiedzi, interpretację stenową (1-4 niskie, 5-6 przeciętne, 7-10 wysokie) oraz zasadę, że nasilenie każdej z czterech kategorii oblicza się jako średnią liczbę punktów. Nie znaleziono natomiast publikacji otwartej przypisującej numery poszczególnych stwierdzeń do czterech kategorii: ten klucz pozostaje wyłącznie w płatnym podręczniku, podobnie jak tabele norm, a arkusze IZZ nie są udostępniane bezpłatnie.
źródłoPodobne narzędzia
MHLC (Wielowymiarowa Skala Umiejscowienia Kontroli Zdrowia)
Mierzy przekonania o tym, kto lub co decyduje o stanie zdrowia (badany, wpływ innych, przypadek), a nie same zachowania. Klasyczny partner IZZ w modelach wyjaśniających, dlaczego ktoś podejmuje działania prozdrowotne.
Pokazuje, co badany rozumie przez zdrowie i jakie kryteria uznaje za najważniejsze. Uzupełnia obraz z IZZ o warstwę znaczeniową: te same zachowania mogą wynikać z bardzo różnych definicji zdrowia.
LWO (Lista Wartości Osobistych)
Dotyczy hierarchii wartości i miejsca zdrowia wśród nich, a nie częstości zachowań. Stosowana z IZZ w badaniach nad tym, czy wysoka pozycja zdrowia w hierarchii wartości przekłada się na realne działania.
GSES (Skala Uogólnionej Własnej Skuteczności)
Mierzy przekonanie o możliwości poradzenia sobie z trudnościami, traktowane jako zasób poprzedzający zachowania zdrowotne. Najczęstszy partner IZZ w polskich pracach dyplomowych z psychologii zdrowia.
HLC (Skala Umiejscowienia Kontroli Zdrowia dla dzieci)
Odpowiednik pomiaru przekonań zdrowotnych dla młodszych badanych. Wybierz go, gdy grupa badana jest zbyt młoda na narzędzia dla dorosłych.
Mierzy jakość życia w czterech dziedzinach, a nie zachowania. Bywa stosowany razem z IZZ, by sprawdzić, czy deklarowana dbałość o zdrowie wiąże się z lepiej ocenianą jakością życia.
Bibliografia
- Juczyński Z. (2001/2009/2012). Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Źródła
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/IZZ
- artykuł open accesshttps://apcz.umk.pl/JEHS/article/download/3507/pdf/53846
- artykuł open accesshttps://apcz.umk.pl/JEHS/article/download/2853/pdf_269/57400
- artykuł open accesshttps://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/download/48988/36004
Uwagi
24 stwierdzenia, 4 kategorie, alfa 0,85 (podskale 0,60-0,65), retest 0,88 (6 tyg.), normy stenowe (oddzielnie K/M), czas 5 min, cena i kategoria A potwierdzone na stronie wydawcy (lipiec 2026). Format 1-5 (prawie nigdy-prawie zawsze), zakres 24-120 i interpretacja stenowa 1-4/5-6/7-10 potwierdzone w dwóch artykułach OA (JEHS, apcz.umk.pl). Rok 2001 = pierwsze wydanie NPPPZ. Wydawca nie oznacza arkusza IZZ jako bezpłatnego (arkusze płatne). DO WERYFIKACJI: numery pozycji poszczególnych kategorii – ponowna kwerenda OA (2026-07-18: JEHS, Psychiatria Polska, phie.pl, prace przeglądowe) nie znalazła publikacji otwartej z przypisaniem numerów stwierdzeń do 4 podskal; dane wyłącznie w płatnym podręczniku NPPPZ. Narzedzie oryginalnie polskie (Juczynski, NPPPZ) - brak angielskiego pierwowzoru.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.