Metoda Konfrontacji z Sobą Hermansa – 2000
Self-Confrontation Method
Fenomenologiczna koncepcja osobowości Hermansa – przegląd i wartościowanie osobistych znaczeń (system osobistych wartościowań); metoda idiograficzna, jakościowo-ilościowa
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Hubert J. M. Hermans
- Polska adaptacja
- Piotr K. Oleś (1992); Aneks: Elżbieta Chmielnicka-Kuter, Piotr K. Oleś, Małgorzata Puchalska-Wasyl (2009) (1992)
- Grupa docelowa
- osoby od 15. roku życia o co najmniej przeciętnej inteligencji, zmotywowane do samopoznania lub zmiany
- Procedura
- wywiad ustrukturyzowany / samoopis z udziałem badającego; indywidualnie; zastosowanie głównie psychoterapeutyczne, także diagnostyczne i badawcze
Co bada ten test
Uwaga metodologiczna na początek, bo bez niej cały wpis może zostać źle zrozumiany: Metoda Konfrontacji z Sobą (MKS) nie jest kwestionariuszem. Nie ma stałej listy pytań testowych, nie ma norm, nie ma wyniku, który dałoby się porównać z populacją. Jest to metoda idiograficzna, czyli taka, w której materiałem badawczym są słowa samego badanego, a nie jego odpowiedzi na cudze pozycje testowe. Katalog wydawcy wprost odnotowuje, że analiza wyników ma charakter jednocześnie jakościowy i ilościowy, a norm w klasycznym sensie tu nie ma.
MKS służy do badania systemu znaczeń osobistych. Badany, w rozmowie z psychologiem, formułuje wartościowania: własnymi słowami ujęte jednostki znaczeniowe dotyczące tego, co ważne w jego przeszłości, teraźniejszości i antycypowanej przyszłości. Wartościowanie to może być wspierające zdanie przyjaciela, poruszające wydarzenie albo raniąca uwaga; ważne jest, że dla osoby dokonującej autorefleksji ma ono wartość pozytywną, negatywną lub ambiwalentną. Zbiór takich wartościowań tworzy uporządkowany system, który zmienia się w czasie.
Drugi krok zamienia jakościowy materiał w liczby. Do każdego wartościowania badany odnosi standardową listę terminów afektywnych, oceniając nasilenie każdego uczucia. Na tej podstawie wylicza się wskaźniki, które opisują, w jakim stopniu dane znaczenie osobiste zaspokaja dwa motywy podstawowe zakładane przez teorię wartościowania Hermansa: dążenie do umacniania siebie (motyw S, od self) oraz pragnienie kontaktu i zjednoczenia z innymi (motyw O, od other). To właśnie ten zabieg pozwala metodzie idiograficznej wejść w porównania ilościowe.
Trzeci krok to dyskusja wyników z badanym. Klient jest tu traktowany jako ekspert od własnego doświadczenia, a psycholog jako doświadczony słuchacz pomagający dokonać wglądu i wyznaczyć kierunek zmiany. Dlatego MKS jest przede wszystkim narzędziem psychoterapeutycznym i rozwojowym, a dopiero wtórnie diagnostycznym i badawczym.
Typowe zastosowanie
Wydawca określa MKS przede wszystkim jako metodę psychoterapeutyczną, którą można stosować także do celów badawczych i diagnostycznych. Typowe zastosowanie to poradnictwo dla osób przeżywających trudności i problemy, kryzysy tożsamości, konflikty z innymi lub poważne trudności decyzyjne. Metoda bywa też używana jako narzędzie ewaluacji skuteczności terapii prowadzonej w innym nurcie: powtórzenie procedury po pewnym czasie pokazuje, czy i jak przebudował się system znaczeń osobistych. Zmodyfikowana wersja MKS - 2000 rozszerza zastosowanie na pracę z osobami uzależnionymi od substancji psychoaktywnych. Warunkiem sensownego użycia jest jednak gotowość klienta do refleksji: metoda zakłada motywację do opowiedzenia własnej historii, do przeglądu życia zmierzającego do pogłębionego samopoznania oraz gotowość do wprowadzania zmian. W badaniach naukowych MKS i jej modyfikacje wykorzystywano m.in. do analizy typów wewnętrznych rozmówców w dialogach wewnętrznych oraz do badania afektywnej struktury doświadczeń sukcesu i porażki. Metoda jest wygodnym narzędziem tam, gdzie badacza interesuje treść indywidualnych znaczeń, a nie pozycja badanego na wymiarze.
Wymiary i podskale
S – motyw umacniania siebie4 pozycjizakres 0–20
Suma punktów przypisanych uczuciom wyrażającym tendencję do umacniania siebie (w liście 24 uczuć są to poczucie własnej wartości, poczucie siły, pewność siebie i duma). Punktacja wskaźnika mieści się w granicach od 0 do 20. Wskaźnik liczy się osobno dla każdego wartościowania, a nie dla osoby jako całości.
O – motyw kontaktu i zjednoczenia z innymi4 pozycjizakres 0–20
Suma punktów przypisanych uczuciom dotyczącym kontaktu i jedności z innymi (troskliwość, miłość, czułość, intymność). Punktacja od 0 do 20. Razem ze wskaźnikiem S opisuje, który z dwóch motywów podstawowych stoi za danym znaczeniem osobistym i w jakim stopniu jest zaspokojony.
P – uczucia pozytywne8 pozycjizakres 0–40
Suma punktów dla uczuć uznawanych ogólnie za pozytywne (m.in. radość, poczucie bezpieczeństwa, zadowolenie, energia, spokój wewnętrzny, przyjemność, zaufanie, poczucie wolności). Punktacja od 0 do 40.
N – uczucia negatywne8 pozycjizakres 0–40
Suma punktów dla uczuć uznawanych ogólnie za negatywne (m.in. bezsilność, lęk, złość, wina, wstyd, osamotnienie, poczucie niższości, rozbicie wewnętrzne). Punktacja od 0 do 40.
Wzorzec afektywny wartościowania (S, O, P, N)
Czwórka wskaźników policzona dla jednego wartościowania tworzy jego wzorzec afektywny. Na jego podstawie klasyfikuje się wartościowanie do jednego z typów doświadczenia: +S autonomia i sukces (S-O co najmniej 6 i P-N co najmniej 10), -S agresja i złość (S-O co najmniej 6 i N-P co najmniej 10), +O jedność i miłość (O-S co najmniej 6 i P-N co najmniej 10), -O niezaspokojona tęsknota (O-S co najmniej 6 i N-P co najmniej 10), -LL bezsilność i izolacja (S i O nie więcej niż 7 przy N-P co najmniej 10), +HH siła i jedność (S i O co najmniej 12 przy P-N co najmniej 10). Gdy nie ma wyraźnej przewagi P nad N ani N nad P, wartościowanie uznaje się za ambiwalentne (+/-).
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Nie ma pozycji testowych w klasycznym sensie. Treść merytoryczną tworzy sam badany. Materiał metody składa się z dwóch części: zestawu otwartych pytań wywołujących wartościowania oraz standardowej listy terminów afektywnych. Pytania mają charakter otwarty i odnoszą się do ważnych spraw z przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. Nie są testem: stanowią zaproszenie do autorefleksji, w toku której wyłaniają się kwestie znaczące dla danej osoby w danym momencie. Badany formułuje każde wartościowanie własnymi słowami, w sformułowaniu, które jego zdaniem najlepiej oddaje istotę doświadczenia. Liczba wartościowań nie jest z góry ustalona i różni się między osobami. Drugą częścią jest lista uczuć. W polskim wydaniu z 2009 roku wprowadzono nową listę podstawową i nową skalę jej oceny. Przykładowa lista 24 uczuć obejmuje cztery uczucia S (poczucie własnej wartości, poczucie siły, pewność siebie, duma), cztery uczucia O (troskliwość, miłość, czułość, intymność), osiem uczuć pozytywnych (radość, poczucie bezpieczeństwa, zadowolenie, energia, spokój wewnętrzny, przyjemność, zaufanie, poczucie wolności) oraz osiem negatywnych (poczucie niższości, bezsilność, rozbicie wewnętrzne, lęk, złość, wina, wstyd, osamotnienie). W wersji dla osób uzależnionych (wersja U) do wywiadu dodano sferę Uzależnienie i zmodyfikowano listę uczuć. Najbardziej znaczące zamiany to poczucie niższości na przygnębienie, rozbicie wewnętrzne na napięcie, zadowolenie na nadzieję oraz intymność na poczucie bliskości. Poczucie niższości wyeliminowano, ponieważ przywoływanie go u osoby uzależnionej może utrwalać negatywny obraz siebie i osłabiać wiarę w możliwość zmiany.
- Skala odpowiedzi
- Badany ocenia, w jakim stopniu każde uczucie z listy opisuje kolejno rozważane wartościowanie, korzystając ze skali od 0 (w ogóle nie) do 5 (bardzo dużo). Ocena jest powtarzana dla każdego wartościowania osobno, więc liczba ocen zależy od liczby sformułowanych znaczeń osobistych. Badanie jest indywidualne i przebiega w kilku etapach, z których każdy trwa 1-2 godziny. Pierwsze samopoznanie (opowiedzenie historii życia i utworzenie wartościowań wraz z ich eksploracją afektywną) trwa zwykle około 1-1,5 godziny, choć bywa przedłużane nawet do 3 godzin. Dyskusja wyników zajmuje kolejne 1-1,5 godziny. Dla analizy reorganizacji systemu wartościowań cała trzystopniowa procedura jest zwykle powtarzana dwu- lub trzykrotnie, z kilkutygodniowymi, a nawet kilkumiesięcznymi przerwami.
- Normy i interpretacja
- Metoda nie ma norm i nie może ich mieć w klasycznym sensie. Punktem odniesienia dla interpretacji jest sam badany: porównuje się wartościowania w obrębie jego systemu oraz zmiany tego systemu w kolejnych pomiarach. Wskaźniki S, O, P i N mają wprawdzie ustalone zakresy (0-20 dla S i O, 0-40 dla P i N), ale nie przelicza się ich na steny ani centyle. Zamiast norm stosuje się progi klasyfikacyjne dla typów wartościowań, takie jak różnica S-O co najmniej 6 punktów czy różnica P-N co najmniej 10 punktów. Są to kryteria jakościowej kategoryzacji doświadczenia, a nie punkty odcięcia diagnostyczne. Konsekwencja praktyczna dla pracy dyplomowej jest zasadnicza: nie da się napisać zdania w rodzaju badany uzyskał wynik wysoki na tle populacji. Można natomiast opisać, jakie typy wartościowań dominują w jego systemie, jaki jest ogólny klimat emocjonalny tego systemu i jak zmienia się on między pomiarami. Szczegółowe zasady obliczania wskaźników i pełny opis procedury znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku i aneksie wydanych przez Pracownię Testów Psychologicznych PTP.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Łączy podejście jakościowe z ilościowym: treść znaczeń pochodzi od badanego, a wskaźniki afektywne pozwalają na analizy statystyczne i porównania
- •Materiał badawczy jest w całości osobisty, więc metoda nie narzuca badanemu kategorii, które mogą do niego nie pasować
- •Nadaje się do pomiaru powtarzanego: powtórzenie procedury po tygodniach lub miesiącach pokazuje reorganizację systemu znaczeń, czyli daje bezpośrednią miarę zmiany terapeutycznej
- •Mocne, spójne osadzenie teoretyczne w teorii wartościowania i koncepcji dialogowego Ja Hermansa, dobrze udokumentowane w polskiej literaturze psychologicznej
- •Jest jednocześnie narzędziem diagnostycznym i interwencją: samo badanie ma wartość terapeutyczną, bo prowadzi do wglądu
- •Polska adaptacja ma podręcznik z 1992 roku i aneks z 2009 roku opisujący wersję zmodyfikowaną, w tym wariant dla osób uzależnionych
- •Wersja 2000 wprowadziła afektywne wskaźniki motywów podstawowych S i O, nową listę uczuć i nową skalę ich oceny oraz zrezygnowała z oceny wpływów
Ograniczenia
- •Brak norm i brak możliwości porównania wyniku pojedynczej osoby z populacją; metoda nie ma charakteru testu, więc ścisła standaryzacja nie jest wymagana ani stosowana
- •Bardzo czasochłonna: badanie przebiega w kilku etapach po 1-2 godziny każdy, a pełna procedura zwykle powtarzana jest dwu- lub trzykrotnie
- •Wymaga przeszkolenia: kategoria B2 oznacza dostęp dla psychologów oraz dla innych profesjonalistów po szkoleniu ogólnym z psychometrii i szkoleniu z konkretnego narzędzia
- •Nie nadaje się do badań na dużych próbach ani do badań grupowych, bo z definicji jest metodą indywidualną i czasochłonną
- •Wymaga od badanego co najmniej przeciętnej inteligencji, zdolności do autorefleksji i motywacji do samopoznania; u osób z osłabioną refleksyjnością, bez abstynencji lub bez wystarczającej motywacji skuteczność jest ograniczona
- •Wynik zależy od jakości pracy badającego: to on prowadzi wywiad, pomaga sformułować wartościowania i prowadzi dyskusję wyników, więc kompetencje diagnosty są częścią narzędzia
- •Wysoki koszt kompletu i konieczność zakupu zarówno podręcznika (1992), jak i aneksu (2009), bo dopiero razem opisują wersję będącą w sprzedaży
- •Wyłącznie wersja papierowa, brak wersji elektronicznej na platformie Epsilon
- •[DO WERYFIKACJI]: dane o rzetelności i trafności polskiej wersji nie są podawane ani na stronie wydawcy, ani w katalogu PTP; zgodność wewnętrzna i interkorelacje wskaźników S, O, P i N były badane w literaturze międzynarodowej, ale konkretnych współczynników dla polskiej wersji nie udało się potwierdzić w otwartych źródłach
Budowa
- Format odpowiedzi
- formułowanie wartościowań w odpowiedzi na pytania oraz ocena uczuć wobec każdego wartościowania; analiza jakościowa i ilościowa
- Wersje
- MKS – 2000 (wersja zmodyfikowana względem wydania 1992, opisana w Aneksie 2009)
Obliczanie wyników
- Metoda
- analiza jakościowo-ilościowa systemu wartościowań (wskaźniki uczuć S, O, P, N wg podręcznika)
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- Szczegóły obliczania wskaźników wyłącznie w płatnym podręczniku PTP. DO WERYFIKACJI: pełny opis wskaźników.
Jak policzyć wynik
Krok 1: przeprowadź fazę tworzenia wartościowań. Zadajesz otwarte pytania o ważne sprawy z przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. Badany formułuje wartościowania własnymi słowami. Nie poprawiasz ich stylistycznie i nie narzucasz kategorii; zapisujesz dokładnie to, co powiedział.
Krok 2: przeprowadź eksplorację afektywną. Badany ocenia każde wartościowanie osobno na standardowej liście uczuć, w skali od 0 (w ogóle nie) do 5 (bardzo dużo). Dla listy 24 uczuć i, przykładowo, trzynastu wartościowań oznacza to 312 ocen.
Krok 3: policz cztery wskaźniki dla każdego wartościowania. S to suma czterech uczuć umacniania siebie (zakres 0-20), O to suma czterech uczuć kontaktu z innymi (zakres 0-20), P to suma ośmiu uczuć pozytywnych (zakres 0-40), N to suma ośmiu uczuć negatywnych (zakres 0-40).
Krok 4: sklasyfikuj każde wartościowanie według jego wzorca afektywnego, korzystając z kryteriów typów: +S, -S, +O, -O, -LL, +HH oraz typ ambiwalentny. Progi to różnica co najmniej 6 punktów między S i O oraz co najmniej 10 punktów między P i N; dla -LL dodatkowo S i O nie większe niż 7, dla +HH oba nie mniejsze niż 12.
Krok 5: przeanalizuj system jako całość. Sprawdzasz, które typy dominują, czy klimat emocjonalny jest sztywny, czy zróżnicowany, które motywy podstawowe są zaspokojone, a które nie, i czy któreś wartościowania odstają od reszty. To właśnie te odstające bywają punktem zaczepienia w pracy terapeutycznej.
Krok 6: przeprowadź dyskusję wyników z badanym. Klient analizuje własny system wartościowań, formułuje wnioski, w tym temat wiodący swojej historii życia, i na końcu formułuje zadanie samoobserwacyjne.
Krok 7: jeśli badasz zmianę, powtórz całą procedurę po kilku tygodniach lub miesiącach i porównaj systemy. Dokładne wzory i pełny opis wskaźników znajdują się w podręczniku i aneksie wydawcy; nie są tu reprodukowane.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Interpretacja
- metoda idiograficzna – interpretacja indywidualnego systemu wartościowań, bez klasycznych norm
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- B2
- Cena
- 557,49 zł netto (komplet); podręcznik 220,56 zł netto; Aneks 214,17 zł netto (cennik 07/2026)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Self-Confrontation Method
- Construct
- Hermans' phenomenological conception of personality – review and valuation of personal meanings (the system of personal valuations); an idiographic, qualitative-quantitative method
- Target group
- Individuals from age 15 with at least average intelligence, motivated toward self-knowledge or change
- Response format
- Formulating valuations in response to questions and rating feelings toward each valuation; qualitative and quantitative analysis
- Scoring
- Qualitative-quantitative analysis of the valuation system (affect indices S, O, P, N per the manual); calculation details available only in the paid PTP manual
- Norms / interpretation
- Idiographic method – interpretation of the individual valuation system, without classical norms
- Procedure
- Structured interview / self-report with examiner participation; individual administration; used mainly in psychotherapy, also in assessment and research
- Notes
- Version on sale: the modified 'SCM – 2000' (allows assessment of individuals addicted to psychoactive substances); paper only, no online (Epsilon) version. [TO VERIFY]: year of Hermans' original, details of the procedure and indices (manual), full description of the indices.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
Najważniejsza decyzja przy pisaniu pracy z MKS dotyczy paradygmatu. Jeśli chcesz robić klasyczne badanie korelacyjne na dużej próbie, to nie jest narzędzie dla Ciebie. MKS pasuje do studium przypadku, do serii przypadków, do badania zmiany w czasie oraz do projektów mieszanych, w których kwantyfikuje się dane jakościowe.
W metodologii opisz: pełną nazwę (Metoda Konfrontacji z Sobą Hermansa - 2000), autora oryginału (Hubert J. M. Hermans, przy udziale Els Hermans-Jansen), polską adaptację (Piotr K. Oleś, 1992) oraz aneks opisujący wersję zmodyfikowaną (Elżbieta Chmielnicka-Kuter, Piotr K. Oleś, Małgorzata Puchalska-Wasyl, 2009). Zaznacz kategorię B2 i wymóg przeszkolenia. Wyraźnie napisz, że metoda jest idiograficzna i nie ma norm.
Raportuj liczbę wartościowań każdej osoby, ich pełną treść (za zgodą badanego i po anonimizacji), wskaźniki S, O, P i N dla każdego wartościowania oraz typ wzorca afektywnego. Jeśli porównujesz pomiary, pokaż zmianę zarówno w treści wartościowań, jak i w rozkładzie typów.
Jeśli pracujesz z osobami uzależnionymi, użyj wersji U ze sferą Uzależnienie i zmodyfikowaną listą uczuć, i uzasadnij ten wybór. Standardowa lista zawiera poczucie niższości, którego przywoływanie u tej grupy bywa przeciwskuteczne.
Etyka jest tu ważniejsza niż w kwestionariuszach. Materiał jest głęboko osobisty, często obejmuje traumy i doświadczenia wstydliwe. Zadbaj o świadomą zgodę, o możliwość przerwania w każdej chwili, o anonimizację danych identyfikujących oraz o zaplecze superwizyjne, jeśli badanie może uruchomić trudne treści. Nie prowadź MKS bez odpowiedniego przygotowania klinicznego.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •W badaniach na dużych próbach i wszędzie tam, gdzie potrzebny jest szybki, porównywalny wynik liczbowy: metoda jest indywidualna i wielogodzinna
- •Gdy potrzebujesz odniesienia wyniku do populacji: metoda nie ma norm i nie jest testem w rozumieniu psychometrycznym
- •U osób poniżej 15. roku życia oraz u osób o inteligencji poniżej przeciętnej: wydawca wskazuje osoby powyżej 15. roku życia o co najmniej przeciętnym poziomie inteligencji
- •U osób bez motywacji do samopoznania lub bez gotowości do zmiany: bez tego metoda nie zadziała ani diagnostycznie, ani terapeutycznie
- •U osób z wyraźnie osłabioną zdolnością autorefleksji, w ostrym kryzysie psychotycznym lub pod wpływem substancji: praca wymaga zachowanej refleksyjności
- •Gdy nie masz uprawnień do narzędzi kategorii B2 ani przeszkolenia z konkretnej metody
- •Gdy badanie miałoby być jednorazowe i bez fazy dyskusji wyników: pominięcie trzeciego etapu odbiera metodzie jej podstawową funkcję
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- System znaczeń osobistych osoby w kryzysie tożsamości: studium przypadku z zastosowaniem Metody Konfrontacji z Sobą
- Reorganizacja systemu wartościowań w toku psychoterapii: pomiar przed i po interwencji
- Wzorce afektywne wartościowań osób uzależnionych od substancji psychoaktywnych: analiza serii przypadków z użyciem wersji U
- Motywy podstawowe S i O w narracjach o sukcesie i porażce
- Typy wewnętrznych rozmówców w dialogach wewnętrznych: kwantyfikacja danych jakościowych metodą wywiedzioną z MKS
- Znaczenia osobiste związane z doświadczeniem choroby przewlekłej: badanie idiograficzne
- Zmiana systemu wartościowań u osób po doświadczeniu straty: badanie podłużne
- MKS jako narzędzie ewaluacji efektów terapii prowadzonej w innym nurcie: analiza porównawcza dwóch przypadków
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Podstawy teoretyczne, procedura i system wskaźników
Puchalska-Wasyl (2012) podaje najpełniejszy dostępny w otwartym dostępie opis metody po polsku. MKS ma trzy podstawowe elementy: tworzenie wartościowań, odniesienie każdego wartościowania do standaryzowanego zespołu terminów afektywnych oraz dyskusję wyników z osobą badaną; procedura ta jest zwykle powtarzana dwu- lub trzykrotnie. Przykładowa lista 24 uczuć jest oceniana na skali od 0 do 5. Wskaźniki S i O mieszczą się w granicach 0-20, a P i N w granicach 0-40. Na podstawie wzorca afektywnego wyróżnia się typy wartościowań: +S autonomia i sukces, -S agresja i złość, +O jedność i miłość, -O niezaspokojona tęsknota, -LL bezsilność i izolacja, +HH siła i jedność oraz typ ambiwalentny.
źródłoKwantyfikacja danych jakościowych: typy wewnętrznych rozmówców
W tym samym artykule Puchalska-Wasyl pokazała, jak zmodyfikować MKS do badań nomotetycznych. W badaniu 1 wzięło udział 63 respondentów w wieku 19-32 lata (M = 23,11; SD = 2,67), którzy opisali w kategoriach klimatu emocjonalnego 649 wyobrażonych rozmówców. Analiza skupień metodą k-średnich na wzorcach afektywnych wyodrębniła cztery typy: Oddany Przyjaciel (N = 260, typ +HH), Ambiwalentny Rodzic (N = 131, typ ambiwalentny przy wysokich S i O), Dumny Rywal (N = 148, typ +S) i Bezradne Dziecko (N = 110, typ -LL). W badaniu weryfikacyjnym zamiast Bezradnego Dziecka pojawił się nowy typ, Spokojny Optymista. To ilustruje, że narzędzie idiograficzne może zasilać analizy statystyczne.
źródłoZastosowanie w terapii uzależnień i wersja U
Brygoła, Koczberski i Oleś (2013) opisali zastosowanie MKS w pracy z kobietą uzależnioną od opiatów, po sześciu latach terapii. Klientka sformułowała 13 wartościowań; ich analiza ujawniła sztywny system o dominacji uczuć negatywnych, w większości typu -LL (bezsilność i izolacja), z niezaspokojeniem obu motywów podstawowych. Najsilniejsze uczucia to lęk (średnia 4,23 na skali 0-5), napięcie (4,00), samotność (3,31) i przygnębienie (3,00). Autorzy opisują wersję U: dodanie sfery Uzależnienie w wywiadzie oraz zamianę czterech uczuć na liście (poczucie niższości na przygnębienie, rozbicie wewnętrzne na napięcie, zadowolenie na nadzieję, intymność na poczucie bliskości). Wskazują też ograniczenia: metoda ma niską skuteczność u osób nieutrzymujących abstynencji, niedostatecznie zmotywowanych lub z osłabioną autorefleksją.
źródłoModyfikacja procedury w badaniach nad sukcesem i porażką
Sibińska (2008) zastosowała MKS w badaniu 30 studentów grających w zakłady sportowe (wiek 19-29 lat, M = 22,83; SD = 2,00). Zamiast standardowego wywiadu o przeszłości, teraźniejszości i przyszłości badani formułowali wartościowania dla czterech zadanych sytuacji: skutecznego dążenia, nieskutecznego dążenia, skutecznego unikania i nieskutecznego unikania. Zastosowano poszerzoną listę uczuć zmodyfikowaną na podstawie modelu autoregulacji Carvera, z czterema dodatkowymi wskaźnikami afektywnymi. Analiza pokazała, że sukces jest okazją do umacniania siebie, ale w systemie dążenia i w systemie unikania wiąże się z różnymi uczuciami, a sytuacja sukcesu okazuje się emocjonalnie niejednoznaczna.
źródłoWersja dostępna w Polsce, zakres zmian i warunki dostępu
Katalog Pracowni Testów Psychologicznych PTP potwierdza, że w sprzedaży jest wersja zmodyfikowana wobec wydania z 1992 roku, opisana w aneksie z 2009 roku. Zmiany obejmują: wprowadzenie w wywiadzie dodatkowej sfery Uzależnienie wraz ze specjalną listą uczuć, wprowadzenie afektywnych wskaźników motywów podstawowych umacniania siebie (S) i pragnienia kontaktu (O), nową listę uczuć podstawową wraz z nową skalą ich oceny oraz rezygnację z oceny wpływów. Badanie jest indywidualne i przebiega w kilku etapach po 1-2 godziny; przeznaczone dla osób powyżej 15. roku życia o co najmniej przeciętnym poziomie inteligencji; kategoria testu B2. Komplet kosztuje 557,49 zł netto, a osobno podręcznik 220,56 zł i aneks 214,17 zł (cennik 1.07-31.12.2026). Dostępna jest wyłącznie wersja papierowa.
źródłoPodobne narzędzia
KPŻ (Kwestionariusz Postaw Życiowych)
Kwestionariusz nomotetyczny z normami, mierzący postawy egzystencjalne w ustalonych wymiarach. Daje porównywalny wynik liczbowy, ale nie dociera do indywidualnej treści znaczeń osobistych.
PIL (Test Poczucia Sensu Życia)
Krótki kwestionariusz o pokrewnej problematyce (sens życia), z normami i szybkim wynikiem. Nie odtwarza systemu znaczeń, tylko mierzy jego jeden aspekt.
Badany rangowuje gotową listę 36 wartości. Zadanie jest zbliżone tematycznie, ale kategorie pochodzą od badacza, a nie od badanego, i nie ma komponentu afektywnego.
SWS (Skala Wartości Schelerowskich)
Mierzy hierarchię wartości w z góry określonych kategoriach, z normami. Podejście nomotetyczne, zupełnie inne niż idiograficzna rekonstrukcja znaczeń w MKS.
Również metoda jakościowa i jednocześnie diagnostyczno-terapeutyczna, ale projekcyjna i oparta na materiale zabawowym; przeznaczona głównie dla dzieci.
Wywiad narracyjny / metoda historii życia (life story interview)
Ogólna rodzina metod jakościowych o podobnym celu (rekonstrukcja opowieści o sobie), ale bez standardowej listy uczuć i bez kwantyfikacji wskaźnikami S, O, P i N. Brak wpisu w bazie.
Bibliografia
- Oleś, P. K. (1992). Metoda Konfrontacji z Sobą H. J. M. Hermansa. Podręcznik. Warszawa: PTP.
- Chmielnicka-Kuter, E., Oleś, P. K., Puchalska-Wasyl, M. (2009). Metoda Konfrontacji z Sobą – 2000. Aneks do podręcznika. Warszawa: PTP.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/HERMANS
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/files/Katalog_Pracowni_Testow_Psychologicznych_PTP_2025-2026.pdf
- artykuł open accesshttps://www.kul.pl/files/714/2.55.2012.art.4.pdf
- innehttps://ain.ipin.edu.pl/archiwum/2013/12/AiN_4-2013_Brygola.pdf
- repozytoriumhttps://pfp.ukw.edu.pl/archive/article/61/x/article.pdf
Uwagi
Wersja w sprzedaży: zmodyfikowana 'MKS – 2000' (możliwość badania osób uzależnionych od substancji psychoaktywnych); tylko papier, brak wersji Epsilon. DO WERYFIKACJI: rok oryginału Hermansa, szczegóły procedury i wskaźników (Faza 3, podręcznik). DO WERYFIKACJI: zrodlo nieaktywne (kontrola 2026-07-20): practest.com.pl/hermans-aneks... (soft 404, pusty szablon zamiast karty produktu) - wymaga zastapienia. Odnośnik do aneksu na stronie wydawcy przestał działać (soft 404) i został usunięty; działa karta produktu w sklepie. DO WERYFIKACJI: współczynniki rzetelności i trafności polskiej wersji - wydawca nie podaje ich ani na stronie produktu, ani w katalogu. To narzędzie IDIOGRAFICZNE: wskaźniki opisują strukturę wartościowań konkretnej osoby, a nie jej pozycję na tle populacji, więc brak norm nie jest tu wadą, tylko konsekwencją metody.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.