Kwestionariusz Postaw Życiowych
Life Attitude Profile - Revised (LAP-R)
Postawy egzystencjalne – poczucie sensu życia vs pustka egzystencjalna, rozumienie świata i swojego miejsca, znaczenie celów, dążenie do zmian, stosunek do śmierci
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Gary T. Reker (1992)
- Polska adaptacja
- Ryszard Klamut (2010)
- Grupa docelowa
- młodzież i dorośli (normy dla wieku 18-59 lat)
- Czas badania
- ok. 20 minut
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
KPŻ mierzy postawy egzystencjalne, czyli to, jak człowiek odnosi się do własnego życia jako całości. Jest polską adaptacją kwestionariusza Life Attitude Profile – Revised (LAP-R) Gary'ego T. Rekera, przygotowaną przez Ryszarda Klamuta i wydaną przez Pracownię Testów Psychologicznych PTP w 2010 roku. Narzędzie oryginalne powstało na gruncie logoteorii Viktora Frankla i miało służyć empirycznej weryfikacji wprowadzonych przez niego pojęć egzystencjalnych.
Najważniejsza rzecz do zrozumienia: to nie jest jednowymiarowy pomiar poczucia sensu życia. KPŻ rozbija sens życia na sześć odrębnych postaw, które mogą występować w różnych konfiguracjach, a dopiero z nich buduje dwa wskaźniki złożone. Można mieć wysokie poczucie celu i jednocześnie intensywnie poszukiwać nowych wyzwań; można mieć spójny obraz świata i zarazem lęk przed śmiercią. Właśnie ten profil, a nie jedna liczba, jest istotą narzędzia.
Sześć skal prostych to: Cel (posiadanie celów życiowych i poczucie kierunku), Spójność wewnętrzna (logicznie zintegrowane, spójne rozumienie siebie, innych i egzystencji), Kontrola życia (poczucie osobistego wpływu na bieg własnego życia, wolności i odpowiedzialności), Akceptacja śmierci (przyjęcie śmierci jako naturalnej części życia, brak lęku przed nią), Pustka egzystencjalna (obojętność wobec życia, brak sensu, celów i zainteresowań, rodzaj egzystencjalnej nudy) oraz Poszukiwanie celów (nadzieja i potrzeba nowych wyzwań i celów wzbogacających życie).
Dwie skale mają szczególny status i wymagają uwagi przy interpretacji. Pustka egzystencjalna jest jedyną skalą o odwrotnym kierunku od pozostałych: wysoki wynik oznacza tu problem, a nie zasób. Poszukiwanie celów jest ambiwalentne i jego znaczenie zależy od kontekstu – może wskazywać na zdrową otwartość na nowe wyzwania albo na brak zakorzenienia i niepokój egzystencjalny. Mechaniczne czytanie wysokich wyników jako dobrych jest przy tym narzędziu poważnym błędem.
Ponad sześcioma skalami prostymi stoją dwie skale złożone. Osobowy sens (odpowiednik Personal Meaning Index) łączy Cel i Spójność wewnętrzną, opisując sens już odkryty i przeżywany. Równowaga postaw życiowych (odpowiednik Existential Transcendence) jest łącznym wynikiem kwestionariusza i sumuje zasoby, odejmując deficyty.
Typowe zastosowanie
Wydawca wskazuje dwa główne obszary. Pierwszy to badania naukowe – na przykład nad uwarunkowaniami podejmowania decyzji i poczuciem podmiotowości. Drugi to praca kliniczna: KPŻ może służyć jako narzędzie diagnozy satysfakcji z życia i problemów egzystencjalnych oraz jako źródło danych pomocnych przy planowaniu oddziaływań terapeutycznych. W polskiej literaturze narzędzie jest wykorzystywane między innymi w badaniach nad prężnością i orientacjami religijnymi, nad sensem życia osób starszych, nad postawami wobec seniorów oraz nad motywacją i dobrostanem. W pracach dyplomowych stanowi naturalny wybór wszędzie tam, gdzie sens życia ma być zmienną wielowymiarową, a nie jedną liczbą. Kategoria B1 czyni je dostępnym nie tylko dla psychologów: mogą je stosować także pedagodzy, socjolodzy i filozofowie po odbyciu ogólnego szkolenia z psychometrii. To rzadka i praktycznie istotna cecha – większość narzędzi PTP z tego obszaru ma kategorię C. Narzędzie pozostaje w bieżącej ofercie: opis w katalogu wydawcy 2022-2023 i 2025-2026 jest identyczny.
Wymiary i podskale
Cel8 pozycjizakres 8–56
Posiadanie celów życiowych, poczucie kierunku i przekonanie o indywidualnej ważności tego, czym się człowiek zajmuje. Jedna z dwóch skal wchodzących w skład Osobowego sensu. Wysoki wynik oznacza wyraźnie określoną perspektywę życiową.
Spójność wewnętrzna8 pozycjizakres 8–56
Obecność logicznie zintegrowanego i spójnego rozumienia siebie, innych ludzi i egzystencji w ogóle. Druga skala wchodząca w skład Osobowego sensu. Bliska pojęciu poczucia zrozumiałości z koncepcji koherencji Antonovsky'ego, ale osadzona w tradycji egzystencjalnej.
Kontrola życia8 pozycjizakres 8–56
Poczucie osobistego wpływu na kierowanie własnym życiem: samostanowienie, zdolność podejmowania decyzji, poczucie wolności i odpowiedzialności. W oryginale skala nosi nazwę Choice/Responsibleness, co lepiej oddaje jej dwoisty charakter: chodzi zarówno o wybór, jak i o gotowość wzięcia za niego odpowiedzialności.
Akceptacja śmierci8 pozycjizakres 8–56
Przyjęcie śmierci jako naturalnego elementu życia i brak lęku przed nią. Skala mierzy postawę wobec własnej skończoności, a nie ogólny lęk. To ta skala najczęściej zaskakuje badaczy, bo bywa słabo skorelowana z pozostałymi i ma własną dynamikę wiekową.
Pustka egzystencjalna8 pozycjizakres 8–56
Obojętność wobec życia, brak sensu, celów, kierunku i zainteresowań, opisywany jako rodzaj egzystencjalnej nudy. Jedyna skala o kierunku odwrotnym do pozostałych: wysoki wynik to deficyt, a nie zasób. W skali złożonej Równowaga postaw życiowych wchodzi ze znakiem ujemnym.
Poszukiwanie celów8 pozycjizakres 8–56
Nadzieja i potrzeba nowych wyzwań oraz celów, które mogłyby wzbogacić życie, a także siła dążenia do zmian. Skala ambiwalentna: w zależności od kontekstu można ją czytać pozytywnie (aktywne poszukiwanie) albo negatywnie (brak zakorzenienia, niedosyt). W skali złożonej Równowaga postaw życiowych wchodzi ze znakiem ujemnym.
Osobowy sens (skala złożona)16 pozycjizakres 16–112
Suma skal Cel i Spójność wewnętrzna. Odpowiada wskaźnikowi Personal Meaning Index z oryginalnego LAP-R i opisuje sens już odkryty i przeżywany: posiadanie celów życiowych połączone z poczuciem kierunku i spójnego rozumienia świata. Rzetelność podawana w literaturze za podręcznikiem: alfa Cronbacha 0,87.
Równowaga postaw życiowych (skala złożona, wynik łączny)48 pozycji
Łączny wynik kwestionariusza. Powstaje przez zsumowanie skal Cel, Spójność wewnętrzna, Kontrola życia i Akceptacja śmierci oraz odjęcie od tej sumy skal Pustka egzystencjalna i Poszukiwanie celów. Odpowiada wskaźnikowi Existential Transcendence z oryginalnego LAP-R. Wiąże się z satysfakcją z życia: wysoki wynik oznacza pozytywną ocenę własnego życia, akceptację go takim, jakie jest, i brak potrzeby zmiany stanu obecnego. Rzetelność za podręcznikiem: alfa Cronbacha 0,85. Jest to jedyna skala, która może przyjmować wartości ujemne.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Czterdzieści osiem twierdzeń, po osiem na każdą z sześciu skal prostych. Skale złożone nie mają własnych pozycji – powstają wyłącznie z działań na wynikach skal prostych. Twierdzenia dotyczą stosunku badanego do własnego życia: posiadanych celów, rozumienia świata i swojego miejsca w nim, poczucia wpływu na własne życie, stosunku do śmiertelności, doświadczania pustki oraz potrzeby nowych wyzwań. Treść pozycji jest chroniona prawem autorskim i nie jest tu reprodukowana; klucz stanowi osobną, płatną pozycję kompletu. DO WERYFIKACJI Nie odnaleziono w otwartych źródłach informacji, czy w polskiej wersji występują pozycje odwracane wewnątrz skal – w oryginalnym LAP-R odwrotny kierunek ma cała skala Pustki egzystencjalnej, która wchodzi do wyniku łącznego ze znakiem ujemnym, ale to nie przesądza o punktacji pojedynczych twierdzeń. Rozstrzygnięcie znajduje się w podręczniku.
- Skala odpowiedzi
- Siedmiostopniowa skala Likerta, na której badany ocenia, w jakim stopniu dane twierdzenie jest wobec niego prawdziwe: od 1 (zdanie całkowicie nieprawdziwe) do 7 (zdanie całkowicie prawdziwe). Im wyższy wynik w danej skali, tym intensywniej badany przejawia daną postawę egzystencjalną – z zastrzeżeniem, że w przypadku Pustki egzystencjalnej wyższy wynik oznacza większy deficyt. Badanie prowadzi się indywidualnie lub grupowo i zajmuje około 20 minut.
- Normy i interpretacja
- Wydawca podaje normy stenowe i centylowe opracowane dla trzech grup wieku: 18-23 lata, 24-38 lat oraz 39-59 lat. Podwójny typ norm (steny i centyle jednocześnie) jest wygodny: steny ułatwiają porównanie profilu skal w jednej skali, a centyle pozwalają wprost powiedzieć, jaki odsetek grupy odniesienia uzyskuje wynik niższy. Podział na trzy przedziały wieku nie jest przypadkowy i sam w sobie niesie informację: postawy egzystencjalne zmieniają się z wiekiem, zwłaszcza Akceptacja śmierci i Poszukiwanie celów, więc porównywanie osoby dwudziestoletniej z normą dla osób po czterdziestce byłoby błędem. Górna granica norm to 59 lat, mimo że wydawca określa grupę docelową jako młodzież i dorosłych – dla osób starszych narzędzie nie ma norm. Tabele przeliczeniowe znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku i nie są tu reprodukowane. DO WERYFIKACJI Wydawca nie podaje liczebności ani charakterystyki próby normalizacyjnej, a nie odnaleziono publikacji open access, która by je przytaczała. Interpretacja opiera się na profilu, a nie na jednej liczbie. Sensownym punktem wyjścia jest odczytanie dwóch skal złożonych (Osobowy sens i Równowaga postaw życiowych), a następnie sprawdzenie, z czego ten obraz wynika: czy niska Równowaga bierze się z wysokiej Pustki egzystencjalnej, z niskiego Celu, czy może z bardzo wysokiego Poszukiwania celów, które w tym wzorze wchodzi ze znakiem ujemnym.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Wielowymiarowe ujęcie sensu życia: sześć skal prostych zamiast jednej liczby, co pozwala odróżnić różne wzorce funkcjonowania egzystencjalnego
- •Dwie skale złożone dają zwięzłe podsumowanie profilu, w tym jeden wynik łączny (Równowaga postaw życiowych)
- •Zadowalająca rzetelność wszystkich skal: alfa Cronbacha od 0,70 do 0,83 dla skal prostych, 0,87 dla Osobowego sensu i 0,85 dla Równowagi postaw życiowych (dane za podręcznikiem, cytowane w niezależnych publikacjach)
- •Wydawca deklaruje nie tylko zgodność wewnętrzną, ale i satysfakcjonującą stabilność bezwzględną, co jest istotne przy badaniach powtarzanych
- •Normy stenowe i centylowe jednocześnie, opracowane osobno dla trzech grup wieku – to uwzględnia realną zmienność postaw egzystencjalnych w cyklu życia
- •Trafność potwierdzona analizą czynnikową (w znacznym stopniu potwierdzającą zakładaną strukturę) oraz korelacjami z PIL i SONG, czyli klasycznymi narzędziami z tej samej tradycji
- •Kategoria B1: dostępne również dla pedagogów, socjologów i filozofów po szkoleniu z psychometrii, a nie tylko dla psychologów
- •Jasne osadzenie teoretyczne w logoteorii Frankla i w dorobku Rekera, z bogatą literaturą międzynarodową wykorzystującą tę samą strukturę (LAP-R doczekał się między innymi adaptacji niemieckiej)
- •Krótkie badanie: około 20 minut, możliwe indywidualnie i grupowo
Ograniczenia
- •Uwaga na kierunek skal: Pustka egzystencjalna jest jedyną skalą, w której wysoki wynik oznacza deficyt, a Poszukiwanie celów jest ambiwalentne i w wyniku łącznym wchodzi ze znakiem ujemnym. Automatyczne czytanie wysokich wyników jako korzystnych jest tu błędem
- •[DO WERYFIKACJI] Wydawca nie podaje liczebności ani charakterystyki próby normalizacyjnej, a nie odnaleziono publikacji open access, która by ją opisywała
- •[DO WERYFIKACJI] Wydawca opisuje rzetelność i stabilność wyłącznie ogólnikowo (satysfakcjonujące wskaźniki), bez podania wartości; wartości alfa krążące w literaturze pochodzą z cytowań podręcznika w artykułach, nie z materiałów wydawcy
- •Normy kończą się na 59. roku życia, mimo że pytania o akceptację śmierci i sens życia są szczególnie istotne w starszym wieku – dla seniorów narzędzie nie ma grupy odniesienia
- •Skale prostą liczą po 8 pozycji, a najniższe alfy (0,70 i 0,71 dla Pustki egzystencjalnej i Poszukiwania celów) są na granicy akceptowalności, co przy analizach na poziomie pojedynczych skal wymaga ostrożności
- •Samoopis dotyczący sensu życia jest silnie podatny na aktualny nastrój i na aprobatę społeczną, a narzędzie nie ma skali kontrolnej
- •Skala Akceptacja śmierci bywa trudna emocjonalnie dla części badanych (osoby w żałobie, pacjenci onkologiczni) i wymaga rozważenia przed zastosowaniem
- •Konstrukt jest wrażliwy kulturowo i światopoglądowo: pytania o sens życia i stosunek do śmierci są w polskim kontekście silnie powiązane z religijnością, co należy kontrolować w badaniach
- •Klucz jest osobną, płatną pozycją, a bez niego nie da się wyznaczyć skal złożonych
Budowa
- Liczba pozycji
- 48
- Format odpowiedzi
- 7-stopniowa skala (od całkowicie nieprawdziwe do całkowicie prawdziwe)
- Wersje
- papier-ołówek
Podskale
Cel
Spójność wewnętrzna
Kontrola życia
Akceptacja śmierci
Pustka egzystencjalna
Poszukiwanie celów
Osobowy sens (skala złożona)
Równowaga postaw życiowych (skala złożona)
Obliczanie wyników
- Metoda
- sumowanie wg klucza – 6 skal prostych i 2 skale złożone
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- Klucz płatny (PTP). PUŁAPKA KIERUNKU SKAL: skale Pustka egzystencjalna i Poszukiwanie celów wchodzą do wskaźnika Równowagi Postaw Życiowych ZE ZNAKIEM UJEMNYM, więc RPŻ może przyjmować wartości ujemne. Każda z sześciu skal prostych liczy po 8 twierdzeń.
Jak policzyć wynik
Krok 1: policz sześć skal prostych. Każda ma po 8 twierdzeń ocenianych od 1 do 7, więc wynik surowy jednej skali mieści się w przedziale od 8 do 56. Przydział twierdzeń do skal i ewentualne pozycje odwracane podaje klucz z podręcznika.
Krok 2: policz Osobowy sens jako sumę skal Cel i Spójność wewnętrzna. Odpowiada to wskaźnikowi Personal Meaning Index z oryginalnego LAP-R. Przy zakresie 8-56 dla każdej ze skal składowych zakres Osobowego sensu wynosi od 16 do 112.
Krok 3: policz Równowagę postaw życiowych. Zsumuj skale Cel, Spójność wewnętrzna, Kontrola życia i Akceptacja śmierci, a następnie odejmij sumę skal Pustka egzystencjalna i Poszukiwanie celów. Odpowiada to wskaźnikowi Existential Transcendence z oryginalnego LAP-R. Tu leży najczęstsza pomyłka: dwie ostatnie skale wchodzą ze znakiem ujemnym, więc wynik może być liczbą ujemną i nie jest to błąd obliczeniowy. DO WERYFIKACJI Część opracowań wspomina o odpowiednich wagach przy sumowaniu skal prostych do skal złożonych – dokładne wagi zastosowane w polskiej wersji sprawdź w podręczniku.
Krok 4: przelicz wyniki surowe na steny lub centyle, korzystając z tabeli właściwej dla grupy wieku badanego (18-23, 24-38 albo 39-59 lat). Wybór tabeli trzeba w pracy opisać.
Krok 5: zinterpretuj profil, a nie pojedynczą liczbę. Zacznij od dwóch skal złożonych, a potem sprawdź, z czego wynika ich poziom. Ta sama niska Równowaga postaw życiowych może oznaczać co innego u osoby z wysoką Pustką egzystencjalną (deficyt sensu) i co innego u osoby z bardzo wysokim Poszukiwaniem celów (aktywne poszukiwanie, niekoniecznie patologiczne).
Krok 6: w pracy badawczej pracuj na wynikach surowych przy korelacjach i porównaniach grup, a normy stosuj wtedy, gdy opisujesz pojedynczą osobę na tle populacji. Zawsze zaraportuj alfę Cronbacha policzoną na własnej próbie, osobno dla każdej skali – przy ośmiu pozycjach na skalę i alfach podręcznikowych sięgających 0,70 jest to szczególnie ważne.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- normy stenowe/centylowe dla trzech grup wieku: 18–23, 24–38, 39–59 lat
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- Cel: 0,77
- Spójność wewnętrzna: 0,74
- Kontrola życia: 0,72
- Akceptacja śmierci: 0,83
- Pustka egzystencjalna: 0,70
- Poszukiwanie celów: 0,71
- Osobowy sens: 0,87
- Równowaga postaw życiowych (RPŻ): 0,85
- Stabilność (test-retest)
- wg wydawcy: zadowalające wskaźniki zgodności wewnętrznej i stabilności bezwzględnej
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- B1
- Cena
- 382,18 zł (komplet); podręcznik 297,11 zł; arkusze 25 szt. 52,00 zł; klucz 33,07 zł (cennik 07-12/2026)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Life Attitude Profile – Revised (LAP-R; Polish adaptation: Kwestionariusz Postaw Życiowych, KPŻ)
- Construct
- existential attitudes – sense of meaning in life vs existential vacuum, understanding of the world and one's place in it, importance of goals, striving for change, attitude towards death
- Target group
- adults aged 18-59
- Response format
- 7-point scale (from completely untrue to completely true)
- Scoring
- summing according to the key – 6 simple scales and 2 composite scales; the key is a paid PTP material
- Norms / interpretation
- sten/percentile norms for three age groups: 18-23, 24-38, 39-59 years
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Administration time
- approx. 20 minutes
- Notes
- KPŻ (life attitudes, Klamut/Reker) – not to be confused with KPZ (Vocational Preference Questionnaire). Publisher reports satisfactory internal consistency and absolute stability. [TO VERIFY]: year of the original LAP-R, alpha values, exact norm type (stens or percentiles) from the manual.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
Pierwsza i najważniejsza sprawa: nie myl KPŻ z KPZ. KPŻ (przez Ż) to Kwestionariusz Postaw Życiowych Klamuta, a KPZ (przez Z) to Kwestionariusz Preferencji Zawodowych – zupełnie inne narzędzie z innego obszaru. Ta pomyłka regularnie pojawia się w bibliografiach prac dyplomowych.
Druga sprawa: nie redukuj KPŻ do jednej zmiennej o nazwie poczucie sensu życia. Jeżeli w hipotezach masz jedną zmienną, użyj wprost Osobowego sensu albo Równowagi postaw życiowych i napisz, którą wybierasz i dlaczego. Podawanie sześciu skal prostych i dwóch złożonych naraz w macierzy korelacji prowadzi do nadmiaru testów i podnosi ryzyko błędu pierwszego rodzaju – rozważ korektę na wielokrotne porównania albo świadomie ogranicz liczbę analiz.
Trzecia sprawa: kierunek skal. W tabelach i we wnioskach opisz wprost, że wysoki wynik w Pustce egzystencjalnej oznacza gorsze funkcjonowanie, a Poszukiwanie celów jest ambiwalentne. Recenzenci wychwytują prace, w których autor napisał, że badani mieli wysokie wyniki we wszystkich skalach, więc funkcjonują dobrze.
Czwarta sprawa: wiek. Normy istnieją dla trzech przedziałów (18-23, 24-38, 39-59) i kończą się na 59 latach. Jeżeli badasz seniorów, pracuj wyłącznie na wynikach surowych i napisz w ograniczeniach, że dla tej grupy narzędzie nie ma norm. Jeżeli badasz próbę zróżnicowaną wiekowo, kontroluj wiek w analizach – postawy egzystencjalne zmieniają się w cyklu życia, zwłaszcza Akceptacja śmierci.
W rozdziale metodologicznym opisz: nazwę i skrót, autora oryginału (Gary T. Reker) oraz autora polskiej adaptacji z rokiem (Ryszard Klamut, 2010), pełną nazwę oryginału (Life Attitude Profile – Revised), liczbę pozycji (48), liczbę pozycji na skalę (8), format skali (od 1 do 7), sześć skal prostych i dwie złożone wraz ze sposobem ich wyznaczania, typ norm (steny i centyle) oraz przedział wieku, z którego korzystasz. Podaj rzetelność z podręcznika obok rzetelności policzonej na własnej próbie.
Etyka i praktyka badania: pytania o stosunek do śmierci i o poczucie pustki mogą uruchamiać trudne emocje. W informacji dla uczestników zaznacz, czego dotyczy badanie, i zapewnij możliwość rezygnacji. W grupach wrażliwych (osoby w żałobie, pacjenci w opiece paliatywnej, osoby po próbach samobójczych) rozważ, czy badanie jest uzasadnione i jakie wsparcie możesz zapewnić.
Kwestia dostępu: kategoria B1 oznacza, że narzędzie mogą stosować psychologowie, a także pedagodzy, socjolodzy i filozofowie po ukończonym szkoleniu ogólnym z psychometrii. Nie zwalnia to z obowiązku zakupu kompletu wraz z kluczem.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz krótkiego przesiewu poczucia sensu życia jako jednej zmiennej – 48 pozycji i osiem skal to nadmiar, lepiej sięgnąć po narzędzie krótsze
- •Gdy badasz osoby powyżej 59. roku życia i chcesz stosować normy – tabele kończą się na tym wieku
- •Gdy badasz dzieci – narzędzie jest przeznaczone dla młodzieży i dorosłych, a normy zaczynają się od 18 lat
- •Gdy badasz osoby w ostrym kryzysie, w żałobie albo w opiece paliatywnej bez przygotowanego wsparcia – skala Akceptacja śmierci i pytania o pustkę egzystencjalną mogą być obciążające
- •Gdy zamierzasz traktować wysoki wynik w każdej skali jako korzystny – Pustka egzystencjalna ma kierunek odwrotny, a Poszukiwanie celów jest ambiwalentne
- •Gdy chcesz diagnozować depresję lub inne zaburzenia – pustka egzystencjalna nie jest tożsama z objawem depresyjnym i KPŻ nie jest narzędziem diagnostycznym
- •Gdy nie masz dostępu do klucza – bez niego nie wyznaczysz skal złożonych, a to one są głównym wynikiem narzędzia
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Postawy życiowe a satysfakcja z życia u młodych dorosłych: rola Osobowego sensu i Równowagi postaw życiowych
- Akceptacja śmierci a wiek: analiza różnic między trzema grupami wiekowymi objętymi normami KPŻ
- Pustka egzystencjalna a objawy depresyjne: czy mierzą to samo (KPŻ i BDI-II)
- Poczucie koherencji a postawy egzystencjalne: związek SOC-29 i KPŻ w grupie studentów
- Prężność psychiczna jako moderator związku między pustką egzystencjalną a dobrostanem
- Poszukiwanie celów jako zmienna ambiwalentna: kiedy sprzyja dobrostanowi, a kiedy mu szkodzi
- Postawy życiowe a religijność: analiza z uwzględnieniem orientacji religijnej wewnętrznej i zewnętrznej
- Sens życia a wypalenie zawodowe wśród przedstawicieli zawodów pomocowych
- Postawy życiowe osób z niepełnosprawnością: badanie porównawcze z grupą kontrolną
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Budowa, rzetelność i normy wersji wydanej przez PTP
Według katalogu i strony produktu wydawcy kwestionariusz składa się z 48 twierdzeń ocenianych na skali siedmiostopniowej, od zdania całkowicie nieprawdziwego do całkowicie prawdziwego. Twierdzenia tworzą sześć skal prostych (Cel, Spójność wewnętrzna, Kontrola życia, Akceptacja śmierci, Pustka egzystencjalna, Poszukiwanie celów) oraz dwie skale złożone – Osobowego sensu i Równowagi Postaw Życiowych, przy czym ta ostatnia stanowi łączny wynik kwestionariusza. Wydawca deklaruje satysfakcjonujące wskaźniki zgodności wewnętrznej skal oraz stabilności bezwzględnej, bez podania wartości liczbowych. Normy stenowe i centylowe opracowano dla trzech grup wieku: 18-23 lata, 24-38 lat i 39-59 lat. Kategoria testu to B1. Opis jest identyczny w katalogu 2022-2023 i 2025-2026.
źródłoWartości rzetelności podawane w literaturze za podręcznikiem
Sołtys i Basińska (Polskie Forum Psychologiczne, 2014, 19(4), 438-456, DOI 10.14656/PFP20140402) podają za Klamutem (2010), że alfa Cronbacha mieści się w przedziale od 0,70 do 0,83 dla skal prostych, dla Osobowego sensu wynosi 0,87, a dla Równowagi postaw życiowych 0,85. Badanie objęło 131 kobiet w wieku 18-59 lat (M = 36,13; SD = 12,31).
źródłoRzetelność w rozbiciu na poszczególne skale
Bartnicka-Michalska (Fides et Ratio, 2018, 4(36)) przytacza za podręcznikiem wartości alfa Cronbacha dla wszystkich ośmiu skal: Cel 0,77; Spójność wewnętrzna 0,74; Kontrola życia 0,72; Akceptacja śmierci 0,83; Pustka egzystencjalna 0,70; Poszukiwanie celów 0,71; Osobowy sens 0,87; Równowaga postaw życiowych 0,85. Potwierdza też, że kwestionariusz liczy 48 pozycji, każdej z sześciu skal prostych odpowiada 8 twierdzeń, a skala odpowiedzi jest siedmiostopniowa (1 – całkowicie nieprawda, 7 – całkowicie prawda). Wyniki skal złożonych powstają z sum skal prostych z odpowiednimi wagami. Narzędzie oryginalne zbudowano w oparciu o teorię Frankla, aby empirycznie weryfikować wprowadzone przez niego pojęcia egzystencjalne.
źródłoStruktura oryginału LAP-R i wzory na skale złożone
W literaturze międzynarodowej LAP-R (Reker, 1992) opisywany jest jako 48-pozycyjne narzędzie samoopisowe oceniające sześć wymiarów po 8 pozycji: Purpose (cele życiowe), Coherence (spójność), Choice/Responsibleness (samostanowienie i odpowiedzialność), Death Acceptance (akceptacja śmierci), Existential Vacuum (pustka egzystencjalna, o kierunku odwrotnym do poprzednich) i Goal Seeking (poszukiwanie celów, interpretowalne w zależności od kontekstu pozytywnie lub negatywnie). Na ich podstawie liczy się dwa wskaźniki nadrzędne: Personal Meaning Index jako sumę wymiarów Purpose i Coherence oraz Existential Transcendence jako sumę wymiarów Purpose, Coherence, Choice/Responsibleness i Death Acceptance pomniejszoną o sumę wymiarów Existential Vacuum i Goal Seeking. Polskie skale Osobowy sens i Równowaga postaw życiowych odpowiadają odpowiednio tym dwóm wskaźnikom.
źródłoWykorzystanie KPŻ w polskich badaniach walidacyjnych
KPŻ bywa stosowany jako narzędzie odniesienia przy walidacji nowych skal. Łukasiewicz i Kowalski, prezentując Skalę Postaw Wobec Seniorów, wykorzystali wszystkie osiem skal KPŻ (oznaczanych skrótami C, SW, KŻ, AŚ, PE, PC, OS, RPŻ) obok między innymi SPP-25, SOC-29, IVE, SWLS i SES. Ilustruje to typowe miejsce KPŻ w polskich badaniach: jako miary osobistego poczucia sensu życia zestawianej z prężnością, koherencją, satysfakcją z życia i samooceną.
źródłoPodobne narzędzia
PIL (Test Poczucia Sensu Życia)
Klasyczne, jednowymiarowe narzędzie z tej samej tradycji frankloskiej. Wydawca wymienia korelacje KPŻ z PIL jako dowód trafności. PIL daje jeden wynik, KPŻ rozkłada sens życia na sześć postaw – to podstawowa różnica przy wyborze narzędzia.
MLQ (Kwestionariusz Sensu Życia)
Rozróżnia dwa aspekty: obecność sensu i poszukiwanie sensu. Jest to podział zbliżony do opozycji Osobowy sens kontra Poszukiwanie celów w KPŻ, ale znacznie krótszy i bez wymiarów kontroli życia oraz akceptacji śmierci.
SOC-29 (Kwestionariusz Orientacji Życiowej)
Mierzy poczucie koherencji w ujęciu salutogenetycznym Antonovsky'ego: zrozumiałość, zaradność i sensowność. Konstrukt pokrywa się częściowo ze Spójnością wewnętrzną i Kontrolą życia z KPŻ, ale wywodzi się z innej tradycji (zdrowie, a nie egzystencja).
Skale Dobrostanu Psychologicznego Ryff
Model eudajmonistyczny z sześcioma wymiarami, wśród których jest Cel w życiu. Mierzy szerzej rozumiany dobrostan, nie tylko postawy egzystencjalne, i nie obejmuje stosunku do śmierci.
SWLS (Skala Satysfakcji z Życia)
Pięć pozycji mierzących poznawczy komponent dobrostanu. Bardzo krótka i wygodna, ale daje tylko globalną ocenę zadowolenia z życia, bez rozróżnienia postaw egzystencjalnych. Dobre uzupełnienie KPŻ jako kryterium zewnętrzne.
SWS (Skala Wartości Schelerowskich)
Dotyczy hierarchii wartości, a nie postaw wobec własnego życia. Bywa łączona z KPŻ w badaniach nad sensem życia, bo opisuje treść tego, co dla badanego ważne, podczas gdy KPŻ opisuje strukturę odniesienia do egzystencji.
Bibliografia
- Klamut, R. (2010). Kwestionariusz Postaw Życiowych KPŻ. Podręcznik do polskiej adaptacji kwestionariusza Life Attitude Profile – Revised (LAP-R) Gary'ego T. Rekera. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/KPZ
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/files/Katalog_Pracowni_Testow_Psychologicznych_PTP_2025-2026.pdf
- artykuł open accesshttps://pfp.ukw.edu.pl/archive/article-full/214/x/
- artykuł open accesshttps://fidesetratio.com.pl/ojs/index.php/FetR/article/download/491/387/
- repozytoriumhttps://oparu.uni-ulm.de/server/api/core/bitstreams/9f3f593b-9824-4316-82b3-24dd8819b2e8/content
- artykuł open accesshttps://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/pp/article/download/7332/5680/17495
Uwagi
KPŻ (postawy życiowe, Klamut/Reker) – nie mylić z KPZ (Kwestionariusz Preferencji Zawodowych). DO WERYFIKACJI: rok oryginału LAP-R, wartości alfa, typ norm dokładnie (steny czy centyle) z podręcznika (Faza 3).
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.