Kolorowy Test Połączeń – wersja dla dzieci
Children's Color Trails Test
uwaga i funkcje wykonawcze u dzieci i młodzieży: celowe przeszukiwanie materiału, utrzymywanie i przerzutność uwagi, sekwencyjne przetwarzanie informacji oraz monitorowanie własnego zachowania, z udziałem zdolności wzrokowo-motorycznych
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Antolin M. Llorente, Jane Williams, Paul Satz, Louis F. D'Elia (polski wydawca podaje D'Elia i Satza) (2003)
- Polska adaptacja
- Emilia Łojek, Joanna Stańczak (2024)
- Grupa docelowa
- dzieci i młodzież w wieku od 8 do 17 lat (normy 8;0-17;11)
- Czas badania
- badanie indywidualne; limit 4 minut (240 s) na każdą część; obliczanie wyników około 10 minut
- Procedura
- wykonaniowy; badanie indywidualne, papier-ołówek; wymagany stoper
Co bada ten test
CCTT mierzy u dzieci i młodzieży procesy uwagi oraz funkcje wykonawcze, angażując przy tym zdolności wzrokowo-motoryczne. Jest to krótkie zadanie wykonaniowe, w którym badany łączy liniami ponumerowane kolorowe kółka. Test składa się z dwóch części wykonywanych po kolei: w pierwszej (CCTT-1) łączy się kółka z liczbami od 1 do 15 w rosnącej kolejności, a w drugiej (CCTT-2) także w rosnącej kolejności, ale dodatkowo z zachowaniem naprzemienności kolorów. Obie części różnią się poziomem obciążenia poznawczego: pierwsza obrazuje głównie celowe przeszukiwanie materiału i szybkość psychomotoryczną, a druga dokłada wymóg utrzymywania dwóch kryteriów naraz i przełączania się między nimi, czyli komponent wykonawczy.
Narzędzie jest dziecięcym odpowiednikiem Kolorowego Testu Połączeń dla dorosłych i podobnie jak ono wywodzi się z Testu Łączenia Punktów. Kluczową zmianą wobec pierwowzoru było zastąpienie liter kolorami, co uniezależnia zadanie od znajomości alfabetu. U dzieci ma to dodatkowe znaczenie praktyczne: pozwala badać także te, które dopiero opanowują litery albo mają duże trudności językowe, a instrukcję można przekazać w sposób niewerbalny.
Podstawowym wynikiem są czasy wykonania obu części. Uzupełniają je wskaźniki jakościowe: błędy kolejności liczb i kolorów, próby niewłaściwego łączenia zakończone autokorektą oraz pomoc udzielona przez badającego. Osobno wylicza się Wskaźnik Zakłóceń, który opisuje, o ile wydłuża się czas drugiej części względem pierwszej. Dzięki temu można odróżnić dziecko ogólnie spowolnione od dziecka, które radzi sobie z prostym przeszukiwaniem, ale załamuje się przy konieczności przełączania między kryteriami.
Test jest wyraźnie rozwojowy: wyniki systematycznie poprawiają się wraz z wiekiem, dlatego interpretacja bez odniesienia do właściwej grupy wiekowej jest bezwartościowa. Narzędzie należy do kategorii C Pracowni Testów Psychologicznych PTP i jest przeznaczone wyłącznie dla psychologów. Polska wersja weszła do sprzedaży w listopadzie 2024 roku.
Typowe zastosowanie
Wydawca wskazuje trzy główne obszary: diagnozę neuropsychologiczną, diagnozę indywidualną z zakresu psychologii rozwojowej oraz badanie dzieci i młodzieży z dużymi trudnościami językowymi. Czwarty obszar to badania naukowe. W praktyce klinicznej test wykorzystuje się tam, gdzie trzeba ocenić uwagę i funkcje wykonawcze bez obciążania dziecka materiałem językowym: przy podejrzeniu ADHD, po urazach mózgu, w padaczce, w chorobach przewlekłych wpływających na funkcjonowanie poznawcze oraz w spektrum autyzmu. Krótkie badanie i szybkie obliczanie wyników sprawiają, że test dobrze sprawdza się jako element szerszej baterii, a nie samodzielne narzędzie diagnostyczne.
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- C
- Cena
- 660,20 zł komplet (podręcznik z polską normalizacją 297,11 zł, tłumaczenie podręcznika oryginalnego 139,34 zł, 25 arkuszy formy 1/K i 25 arkuszy formy 2/K po 95,75 zł, 25 arkuszy wyników 32,25 zł); ceny brutto wg practest.com.pl, cennik ważny do 31.12.2026
- Zgoda autora / licencja
- prawa do polskiego wydania: Pracownia Testów Psychologicznych PTP; kategoria C – wyłącznie dla psychologów z dyplomem magisterskim
- Arkusz polski
- Arkusz chroniony prawem autorskim, dostępny wyłącznie u wydawcy – strona wydawcyNie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
- Arkusz angielski
- zobacz arkusz ENkomercyjny – wydawcą wersji oryginalnej jest Psychological Assessment Resources (PAR); oryginał obejmuje wiek 8-16 lat, czyli węższy przedział niż polska wersja, a normy oparto na próbie 678 zdrowych dzieci oraz ponad 500 dzieci z grup klinicznych
- Artykuł źródłowy
- publikacja walidacyjna
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- CCTT to zadanie wykonaniowe, a nie kwestionariusz. Materiał stanowią arkusze z różowymi i żółtymi kółkami, w których umieszczono liczby od 1 do 15. W pierwszej części dziecko łączy je liniami prostymi w porządku rosnącym, w drugiej robi to samo, ale musi jednocześnie zachować naprzemienność kolorów. Każdą część przerywa się po 240 sekundach. Test ma cztery formy równoległe: K, X, Y i Z. Polskie normy opracowano wyłącznie do formy K i tylko ona nadaje się do diagnozy; pozostałe wydawca przeznacza do badań naukowych, gdzie przydają się przy pomiarach powtarzanych. Polski komplet zawiera arkusze formy K, resztę dokupuje się osobno. Układu kółek, rozmieszczenia kolorów ani treści arkuszy nie reprodukujemy: są to chronione materiały testu kategorii C, a ich ujawnienie unieważniłoby przyszłe badania.
- Skala odpowiedzi
- Nie ma skali samoopisowej. Wynikiem jest zachowanie dziecka podczas wykonywania zadania: czas potrzebny na połączenie wszystkich kółek w każdej z części, a także popełnione błędy, autokorekty i liczba podpowiedzi. Badający mierzy czas stoperem i zapisuje przebieg wykonania. Interpretuje się profil kilku wskaźników, a nie pojedynczą liczbę.
- Normy i interpretacja
- CCTT ma polskie normy dla dzieci i młodzieży w wieku od 8;0 do 17;11 lat, opracowane na próbie ogólnopolskiej przez Emilię Łojek i Joannę Stańczak (2024). Rezultaty dwóch wskaźników podstawowych, czyli Czasu w CCTT-1 i Czasu w CCTT-2, przekształcono na trzy skale standardowe: skalę wyników standaryzowanych, skalę tenową i skalę centylową (tak zapisuje to wydawca). Wszystkie normy skonstruowano łącznie dla obu płci, ponieważ nie stwierdzono różnic między wynikami dziewcząt i chłopców. Potwierdzają to normalizacje zagraniczne, w których efekt płci również był nieistotny, przy jednoczesnym silnym efekcie wieku. Normy obejmują wyłącznie wskaźniki czasowe. Wskaźnik Zakłóceń nie ma własnych norm, dlatego interpretuje się go przede wszystkim jakościowo, w zestawieniu z wynikami CCTT-1 i CCTT-2; tak samo postępuje się z błędami, autokorektami i podpowiedziami. Normy dotyczą także wyłącznie formy K. Liczebność polskiej próby normalizacyjnej oraz tabele norm znajdują się w płatnym podręczniku Pracowni Testów Psychologicznych PTP i nie są tu reprodukowane.
Budowa
- Format odpowiedzi
- zadanie wykonaniowe: łączenie liniami prostymi różowych i żółtych kółek z liczbami od 1 do 15
- Wersje
- forma K (podstawowa, kliniczna – do niej opracowano normy)
- formy X, Y, Z (wyłącznie do badań naukowych)
Podskale
CCTT-1
CCTT-2 (naprzemiennie z uwzględnieniem koloru)
Obliczanie wyników
Szczegóły obliczania wyniku dostępne tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz po połączeniu konta z ICD Diagnostica.
Jak policzyć wynik
Instrukcja obliczania wyniku dostępna tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz po połączeniu konta z ICD Diagnostica.
Normy
- Typ norm
- skala wyników standaryzowanych, skala tenowa i skala centylowa (wg zapisu wydawcy)
- Interpretacja
- Rezultaty dwóch wskaźników podstawowych, czyli Czasu w CCTT-1 i Czasu w CCTT-2, przekształcono na trzy skale standardowe. Wszystkie normy skonstruowano łącznie dla obu płci, ponieważ nie stwierdzono różnic między wynikami dziewcząt i chłopców. Wyniki rosną wraz z wiekiem, dlatego kluczowe jest użycie tabeli właściwej dla wieku badanego dziecka.
- Próba normalizacyjna
- próba ogólnopolska, dzieci i młodzież w wieku 8;0-17;11 (polska normalizacja Łojek i Stańczak, 2024)
Psychometria
- Stabilność (test-retest)
- Wydawca polskiej wersji określa stabilność rozumianą jako zgodność interpretacji klinicznych jako wysoką, natomiast stabilność samych czasów wykonania jako niższą, zwłaszcza u młodszych badanych i szczególnie w CCTT-1. W drugiej części wyniki poprawiają się w reteście przeprowadzonym w krótkim odstępie, co wskazuje na efekt wprawy. Wartości liczbowych dla polskiej wersji wydawca nie publikuje. Dla wersji oryginalnej podręcznik podaje rzetelność form równoległych 0,85 dla części pierwszej i 0,90 dla drugiej, natomiast w niezależnym badaniu 54 dzieci z ADHD stabilność czasów wyniosła 0,46-0,68, a wskaźników interferencji 0,75-0,78.
- Trafność
- Wydawca polskiej wersji wskazuje rozwojowy charakter mierzonych zmiennych: wyniki poprawiają się wraz z wiekiem. Rezultaty korelują z zadaniami angażującymi szybkość pracy, szybkość przetwarzania i pamięć roboczą, a osoby z uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego uzyskują słabsze wyniki niż osoby zdrowe. W badaniach zagranicznych potwierdzono trójczynnikową strukturę testu oraz jego czułość w ADHD (pole pod krzywą 0,80 dla CCTT-1 i 0,85 dla CCTT-2), u dzieci po urazach mózgu, po przeszczepie wątroby oraz w autyzmie, gdzie deficyt ujawniał się wybiórczo w CCTT-2 i we wskaźniku interferencji.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy badanie miałby prowadzić samodzielnie student lub osoba bez uprawnień psychologa – kategoria C wymaga psychologa
- •U dzieci poniżej 8. roku życia i u osób dorosłych – dla nich polskie normy nie istnieją, a dla dorosłych właściwym narzędziem jest CTT
- •U dzieci z zaburzeniami koordynacji wzrokowo-ruchowej lub apraksją, u których komponent grafomotoryczny zaniży wynik niezależnie od uwagi
- •Gdy potrzebny jest pojedynczy, stabilny wskaźnik do monitorowania zmian w krótkim odstępie – stabilność czasów jest umiarkowana, a w części drugiej występuje efekt wprawy
- •Gdy dziecko nie zna liczb od 1 do 15 – brak liter nie oznacza braku wymagań poznawczych wobec materiału
- •Jako samodzielne narzędzie diagnozy ADHD lub autyzmu – test opisuje wybrany aspekt funkcjonowania i wymaga osadzenia w szerszej diagnozie
Co pokazują badania
Rzetelność i struktura czynnikowa
W badaniu Llorente i współpracowników (The Clinical Neuropsychologist, 2009) sprawdzono stabilność testu na 54 dzieciach z ADHD oraz strukturę czynnikową na 383 dzieciach, w tym 137 po urazie czaszkowo-mózgowym. Stabilność samych czasów wykonania okazała się umiarkowana (0,46-0,68), wyraźnie wyższa dla wskaźników interferencji (0,75-0,78). Analiza wyodrębniła trzy czynniki: szybkość śledzenia percepcyjnego z podatnością na zakłócenia, nieuwagę z impulsywnością oraz prostą nieuwagę. Tę samą trójczynnikową strukturę uzyskano później w normalizacji koreańskiej.
źródłoRozwojowy charakter wyniku
Normalizacja cypryjska na 709 dzieciach w wieku 7-16 lat pokazała, że starsze dzieci wykonują zadanie szybciej i popełniają mniej błędów, autokorekt oraz potrzebują mniej podpowiedzi, a poprawa czasu wynosi około 3-4 sekund na rok życia. Normalizacja grecka na 417 zdrowych dzieciach potwierdziła istotny efekt wieku przy braku efektu płci – zgodnie z rozwiązaniem przyjętym w polskich normach, które są wspólne dla dziewcząt i chłopców.
źródłoCzułość w spektrum autyzmu
W badaniu Andreou i współpracowników (Autism Research, 2022) porównano 36 dzieci autystycznych z 200 neurotypowymi. Grupy nie różniły się wykonaniem CCTT-1, natomiast dzieci autystyczne były istotnie wolniejsze w CCTT-2, popełniały więcej błędów koloru i uzyskiwały wyższy wskaźnik interferencji. To modelowy przykład wartości diagnostycznej porównania obu części: deficyt dotyczył przełączania między kryteriami, a nie samej szybkości przeszukiwania.
źródłoZastosowanie w chorobach somatycznych i dokładność diagnostyczna w ADHD
U 84 dzieci po przeszczepie wątroby, porównanych ze 191 osobami z grupy kontrolnej, uzyskano istotnie słabsze wyniki obu części przy dużych wielkościach efektu (około 0,84) i stuprocentowej wykonalności badania. W badaniu dokładności diagnostycznej u dzieci z ADHD (50 osób z diagnozą i 50 dobranych kontroli) pole pod krzywą wyniosło 0,80 dla CCTT-1 i 0,85 dla CCTT-2, co wskazuje na użyteczność przesiewową drugiej części.
źródłoPodobne narzędzia
CTT (Kolorowy Test Połączeń – wersja dla dorosłych)
Ta sama logika zadania, ale dla osób od 18. roku życia: liczby od 1 do 25 zamiast 1-15, formy A-D zamiast K-Z i osobne normy. Wersji nie wolno mieszać ani stosować u dzieci.
Pierwowzór, w którym druga część wymaga naprzemiennego łączenia liczb i liter. Wymaga znajomości alfabetu, przez co gorzej nadaje się dla młodszych dzieci i osób z trudnościami językowymi. Wyników obu testów nie należy traktować jako wymiennych.
Mierzy uwagę wzrokową i szybkość pracy w dłuższym, monotonnym zadaniu przesiewania bodźców. Lepiej opisuje wytrzymałość uwagi w czasie, słabiej ujmuje przełączanie między kryteriami.
Także mierzy kontrolę poznawczą i podatność na zakłócenia, ale przez hamowanie automatycznej reakcji czytania, a nie przez przełączanie kryteriów. Naturalne uzupełnienie profilu funkcji wykonawczych.
Bibliografia
- Llorente, A. M., Williams, J., Satz, P., D'Elia, L. F. (2003). Children's Color Trails Test. Professional Manual. Lutz, FL: Psychological Assessment Resources.
- Williams, J., Rickert, V., Hogan, J., Zolten, A. J., Satz, P., D'Elia, L. F., Asarnow, R. F., Zaucha, K., Light, R. (1995). Children's color trails. Archives of Clinical Neuropsychology, 10(3), 211-223.
- Łojek, E., Stańczak, J. (2024). Kolorowy Test Połączeń wersja dla Dzieci CCTT. Polska normalizacja. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
- Llorente, A. M., Voigt, R., Williams, J., Frailey, J., Satz, P., D'Elia, L. F. (2009). Children's Color Trails Test 1 and 2: test-retest reliability and factor structure. The Clinical Neuropsychologist, 23(4), 645-660.
Źródła
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/CCTT
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/files/Katalog_Pracowni_Testow_Psychologicznych_PTP_2025-2026.pdf
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/aktualnosci/2024-11-15-CCTT-dostepny
- wydawcahttps://www.parinc.com/products/CCTT
- innehttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18942031/
- innehttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24898762/
- artykuł open accesshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10092108/
- artykuł open accesshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8303617/
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców.