Kolorowy Test Połączeń – wersja dla dorosłych
Color Trails Test
uwaga i funkcje wykonawcze (test neuropsychologiczny; następca Testu Łączenia Punktów, bodźce literowe zastąpione kolorami)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Louis F. D'Elia, Paul Satz, Craig Lyons Uchiyama, Travis White
- Polska adaptacja
- Emilia Łojek, Joanna Stańczak (2012)
- Grupa docelowa
- dorośli 18-69 lat
- Czas badania
- indywidualnie; limit 4 minuty na każdą część
- Procedura
- wykonaniowy; indywidualnie
Co bada ten test
CTT mierzy procesy uwagi oraz funkcje wykonawcze, angażując przy tym zdolności wzrokowo-motoryczne. Jest to krótkie zadanie wykonaniowe, w którym badany łączy liniami ponumerowane kolorowe koła. Test składa się z dwóch części wykonywanych po kolei: w pierwszej (CTT-1) łączy się koła z numerami od 1 do 25 w rosnącej kolejności, a w drugiej (CTT-2) także w rosnącej kolejności, ale dodatkowo z zachowaniem naprzemienności kolorów. Dzięki temu obie części różnią się poziomem obciążenia poznawczego: CTT-1 obrazuje głównie uwagę i szybkość psychomotoryczną, a CTT-2 dokłada wymóg podzielności uwagi oraz przełączania się między kryteriami, czyli komponent wykonawczy.
CTT powstał jako następca Testu Łączenia Punktów (Trail Making Test). Kluczową zmianą było zastąpienie liter kolorami, co uniezależnia zadanie od znajomości alfabetu i czyni je znacznie mniej zależnym od języka i kultury. Ta cecha jest ważna w badaniach osób słabo znających dany alfabet, dzieci oraz w porównaniach międzykulturowych, gdzie klasyczny wariant z literami bywa niesprawiedliwy.
Podstawowym wynikiem są czasy wykonania każdej z części, a najbardziej informacyjny jest wskaźnik interferencji, który opisuje, o ile wydłuża się czas CTT-2 względem CTT-1. Duże wydłużenie sugeruje trudność w podzielności uwagi i przełączaniu, typową dla osłabienia funkcji wykonawczych. Dodatkowo rejestruje się błędy w sekwencji numerów i kolorów, tak zwane bliskie pomyłki oraz korekty, co wzbogaca obraz o jakość wykonania, a nie tylko o czas.
CTT należy do kategorii C Pracowni Testów Psychologicznych PTP i jest przeznaczony wyłącznie dla psychologów. Student może się nim posługiwać jedynie pod nadzorem promotora będącego psychologiem, co wynika z wymagań kwalifikacyjnych oraz z ochrony materiałów testowych.
Typowe zastosowanie
Podstawowe zastosowanie to diagnoza neuropsychologiczna uwagi i funkcji wykonawczych: ocena szybkości psychomotorycznej, podzielności uwagi i zdolności przełączania, między innymi po urazach i uszkodzeniach mózgu, w chorobach neurologicznych oraz w ocenie wpływu zaburzeń psychicznych na funkcje poznawcze. Ze względu na niezależność od alfabetu CTT nadaje się do badania osób słabo znających dany język pisany oraz do porównań, w których klasyczny Test Łączenia Punktów z literami byłby niesprawiedliwy. Formy równoległe umożliwiają pomiary powtarzane, na przykład w monitorowaniu zmian w czasie.
Wymiary i podskale
CTT-1 (uwaga i szybkość psychomotoryczna)
Część, w której badany łączy koła z numerami od 1 do 25 w rosnącej kolejności. Czas wykonania odzwierciedla głównie uwagę wzrokową, przeszukiwanie pola i szybkość psychomotoryczną, przy niewielkim obciążeniu wykonawczym.
CTT-2 (podzielność uwagi i przełączanie)
Część, w której badany łączy koła w rosnącej kolejności, dodatkowo naprzemiennie zmieniając kolor. Wymaga jednoczesnego utrzymywania dwóch kryteriów i przełączania się między nimi, dlatego czas wykonania jest wrażliwy na funkcje wykonawcze i podzielność uwagi.
Wskaźnik interferencji
Miara wydłużenia czasu CTT-2 względem CTT-1. Duża interferencja wskazuje na trudność w podzielności uwagi i przełączaniu przy względnie zachowanej szybkości podstawowej, co pomaga oddzielić deficyt wykonawczy od ogólnego spowolnienia.
Wskaźniki jakościowe
Błędy w sekwencji numerów i kolorów, bliskie pomyłki oraz korekty rejestrowane w trakcie wykonania. Uzupełniają czas o informację o typie trudności, na przykład o skłonności do gubienia jednego z kryteriów w CTT-2.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- CTT to zadanie wykonaniowe, a nie kwestionariusz. Materiałem są arkusze z ponumerowanymi kolorowymi kołami (numery od 1 do 25), a badany łączy je liniami zgodnie z instrukcją: w CTT-1 w rosnącej kolejności numerów, w CTT-2 w rosnącej kolejności z naprzemienną zmianą koloru. Na każdą część przewidziano limit czasu, a badający zapisuje czas wykonania oraz rejestruje błędy, bliskie pomyłki i korekty. Test ma formę standardową kliniczną (A) oraz formy równoległe (B, C, D) do badań powtarzanych. Dokładnego układu kół na arkuszu nie przedstawiamy: są to chronione materiały testu kategorii C, a ich ujawnienie unieważniłoby przyszłe badania.
- Skala odpowiedzi
- Nie ma skali samoopisowej. Wynik powstaje z bezpośredniej obserwacji wykonania: badający mierzy czas ukończenia każdej części (w sekundach), rejestruje błędy sekwencji numerów i kolorów, bliskie pomyłki oraz korekty, a następnie oblicza wskaźnik interferencji. Wyniki odnosi się do norm dla wieku.
- Normy i interpretacja
- CTT ma polskie normy dla osób dorosłych w wieku od 18 do 69 lat, opracowane na próbie ogólnopolskiej. Interpretuje się czasy wykonania obu części, wskaźnik interferencji oraz wskaźniki jakościowe w odniesieniu do norm dla wieku. Szczegółowy typ przeliczników oraz tabele norm znajdują się wyłącznie w płatnym podręczniku Pracowni Testów Psychologicznych PTP i nie są tu reprodukowane. Od 2024 roku dostępna jest odrębna wersja dla dzieci (CCTT, wiek 8-17 lat), z własnymi normami. Interpretacja opiera się na profilu wyników, a nie na pojedynczym progu.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Niezależność od alfabetu i języka: kolory zamiast liter czynią test sprawiedliwym międzykulturowo i przydatnym u osób słabo czytających
- •Rozdzielenie uwagi podstawowej (CTT-1) i komponentu wykonawczego (CTT-2) oraz wskaźnik interferencji pozwalają różnicować deficyt wykonawczy od ogólnego spowolnienia
- •Krótka procedura z limitem czasu na część, łatwa do włączenia w baterię neuropsychologiczną
- •Formy równoległe (A-D) umożliwiają pomiary powtarzane bez efektu wprawy z tego samego układu
Ograniczenia
- •Kategoria C: narzędzie wyłącznie dla psychologów, student tylko pod nadzorem promotora-psychologa
- •Liczbowych współczynników rzetelności polskiej wersji wydawca nie publikuje online, znajdują się w płatnym podręczniku, więc nie podajemy ich wartości
- •Angażuje sprawność wzrokowo-motoryczną i szybkość ręki, dlatego u osób z deficytami ruchowymi wynik może być zaniżony niezależnie od uwagi
- •Wymaga rozróżniania kolorów, więc nie nadaje się dla osób z istotnymi zaburzeniami widzenia barw
- •Normy dla dorosłych obejmują wiek 18-69 lat; dla dzieci i młodzieży potrzebna jest odrębna wersja CCTT
Budowa
- Format odpowiedzi
- łączenie ponumerowanych kolorowych kół (1-25)
- Wersje
- forma A (standardowa kliniczna)
- formy B, C, D (badania podłużne)
Podskale
CTT-1
CTT-2 (naprzemiennie z uwzględnieniem koloru)
Obliczanie wyników
- Metoda
- Test wykonaniowy: mierzy się czas wykonania części CTT-1 i CTT-2 (z limitem czasu na każdą część) oraz rejestruje błędy sekwencji numerów i kolorów. Głównym wskaźnikiem wykonawczym jest wskaźnik interferencji liczony wg wzoru z podręcznika, opisujący wydłużenie czasu CTT-2 względem CTT-1 (wzór i przeliczniki w chronionym podręczniku); czasy i wskaźnik interferencji odnosi się do norm dla grupy wieku.
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
Jak policzyć wynik
Krok 1: przeprowadź obie części zgodnie z instrukcją z podręcznika, mierząc dokładnie czas wykonania CTT-1 i CTT-2 oraz respektując limit czasu na każdą część. Równolegle rejestruj błędy sekwencji numerów i kolorów, bliskie pomyłki i korekty, bo wchodzą one do interpretacji jakościowej.
Krok 2: oblicz wskaźnik interferencji według wzoru z podręcznika, opisujący wydłużenie czasu CTT-2 względem CTT-1. To najważniejszy wskaźnik wykonawczy, dlatego jego poprawne policzenie jest kluczowe. Wzoru i przeliczników nie zgadujemy: należą do chronionego, płatnego podręcznika.
Krok 3: odnieś czasy oraz wskaźnik interferencji do norm dla właściwej grupy wieku. Najczęstszym błędem jest interpretowanie samego czasu CTT-2 bez uwzględnienia CTT-1, co myli spowolnienie podstawowe z deficytem wykonawczym.
Krok 4: interpretuj profil całościowo. Zestaw czasy obu części, wskaźnik interferencji oraz błędy, żeby ocenić, czy trudność dotyczy szybkości, podzielności uwagi, czy kontroli wykonania. Dopiero taki wzorzec ma wartość diagnostyczną.
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Stabilność (test-retest)
- wysoka stabilność bezwzględna w polskiej standaryzacji (wg wydawcy)
- Trafność
- korelacje z miarami funkcji poznawczych; trafność diagnostyczna potwierdzona porównaniami grup z różnymi uszkodzeniami mózgu (wg wydawcy)
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- C
- Cena
- 660,20 zł (komplet: podręcznik z polskimi normami, tłumaczenie podręcznika oryginalnego, 25 arkuszy 1/A i 2/A, 25 arkuszy odpowiedzi)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Color Trails Test
- Construct
- attention and executive functions (a neuropsychological test; successor to the Trail Making Test, with letter stimuli replaced by colors)
- Target group
- adults aged 18-69
- Response format
- connecting numbered colored circles (1-25)
- Procedure
- performance-based; individual administration
- Administration time
- individual administration; 4-minute limit per part
- Notes
- Data from the publisher's product page: category C, price, structure (CTT-1 and CTT-2, forms A-D), Polish norms for ages 18-69. Since 2024 a children's version, the CCTT (ages 8-17), is also available – a separate instrument. [TO VERIFY]: publication year of the original, norm type and standardization sample, numerical reliability indices.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii pracy opisz CTT jako wykonaniowy test uwagi i funkcji wykonawczych, następcę Testu Łączenia Punktów, w którym litery zastąpiono kolorami. Podaj autorów oryginału oraz polskiej normalizacji (Łojek, Stańczak, 2012), użytą formę (A-D), przedział wiekowy norm (18-69 lat) oraz mierzone wskaźniki: czasy CTT-1 i CTT-2, wskaźnik interferencji i wskaźniki jakościowe.
W wynikach raportuj czasy obu części, wskaźnik interferencji oraz błędy wraz ze średnimi i odchyleniami standardowymi i odniesieniem do norm, a przy porównaniach grup podaj wielkość efektu i poziom istotności. Wyraźnie oddziel wynik CTT-1 od CTT-2, bo dopiero ich zestawienie pozwala wnioskować o komponencie wykonawczym. Nie przepisuj norm ani wzorów przeliczeniowych z podręcznika.
Pamiętaj o wymaganiach formalnych: CTT jest w kategorii C i badanie może prowadzić wyłącznie psycholog. Student realizujący pracę dyplomową musi działać pod nadzorem promotora-psychologa, który odpowiada za dostęp do narzędzia, poprawność badania i ochronę materiałów, w tym układu arkuszy, którego nie wolno reprodukować.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy badanie miałby prowadzić samodzielnie student lub osoba bez uprawnień psychologa – kategoria C wymaga psychologa, student tylko pod nadzorem promotora-psychologa
- •U osób z istotnymi zaburzeniami rozróżniania barw, bo zadanie opiera się na naprzemienności kolorów
- •U osób z poważnymi deficytami ruchowymi rąk, które uniemożliwiają szybkie i płynne łączenie kół
- •U dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia – dla nich przeznaczona jest odrębna wersja CCTT
- •Gdy potrzebna jest ocena wyłącznie pamięci lub języka, a nie uwagi i funkcji wykonawczych
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Wskaźnik interferencji w CTT a nasilenie objawów zaburzeń nastroju u osób dorosłych
- Podzielność uwagi i przełączanie w CTT-2 a subiektywne trudności w codziennym funkcjonowaniu
- Szybkość psychomotoryczna w CTT-1 a wiek w grupie osób zdrowych
- Funkcje wykonawcze w CTT a wyniki innego testu wykonawczego w wybranej grupie klinicznej
- CTT jako niezależne od języka narzędzie oceny uwagi u osób dwujęzycznych
- Zmiana wskaźnika interferencji CTT w czasie jako miara monitorowania funkcji poznawczych w chorobie przewlekłej
- Związek między uwagą w CTT a pamięcią werbalną w CVLT u osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Polska normalizacja i wskaźnik interferencji
Polską normalizację CTT dla wersji dla dorosłych opracowali Emilia Łojek i Joanna Stańczak, obejmując osoby w wieku 18-69 lat (próba ogólnopolska). Podstawowymi wskaźnikami są czasy wykonania CTT-1 i CTT-2, a wskaźnik interferencji informuje o wydłużeniu czasu CTT-2 względem CTT-1; dodatkowo ocenia się błędy sekwencji numerów i kolorów, bliskie pomyłki oraz korekty.
źródłoRzetelność i trafność wersji polskiej
Według wydawcy w polskiej standaryzacji sprawdzono stabilność wskaźników CTT i potwierdzono ją jako wysoką, a trafność diagnostyczną poparto korelacjami z miarami funkcji poznawczych oraz porównaniami grup z różnymi uszkodzeniami mózgu. Wskazuje to na przydatność testu w diagnozie uwagi i funkcji wykonawczych.
źródłoRozwój wersji dla dzieci
Ze względu na niezależność zadania od alfabetu koncepcję CTT rozszerzono na dzieci: od 2024 roku dostępna jest polska wersja Kolorowego Testu Połączeń dla dzieci (CCTT) dla wieku 8-17 lat, z własnymi normami. Umożliwia to spójną ocenę uwagi i funkcji wykonawczych w szerokim przedziale wieku przy zachowaniu tej samej logiki zadania.
źródłoPodobne narzędzia
d2-R (Test d2 do badania uwagi)
Mierzy uwagę i jej wydajność w zadaniu przekreślania, ale w mniejszym stopniu niż CTT-2 obciąża przełączanie między kryteriami, więc słabiej ujmuje komponent wykonawczy.
RFFT (Test Płynności Figuralnej Ruffa)
Ocenia funkcje wykonawcze przez płynność figuralną (generowanie wzorów), a nie przez przeszukiwanie i przełączanie sekwencji, dlatego uzupełnia CTT o inny aspekt wykonawczy.
TMT (Test Łączenia Punktów, Trail Making Test)
Bezpośredni pierwowzór CTT, w którym część B wymaga naprzemiennego łączenia liczb i liter. Zależny od znajomości alfabetu i języka, przez co mniej sprawiedliwy międzykulturowo niż CTT.
CCTT (Kolorowy Test Połączeń, wersja dla dzieci)
Ta sama logika zadania, ale przeznaczona i znormalizowana dla dzieci i młodzieży w wieku 8-17 lat, z odrębnymi normami.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/CTT
- wydawcahttps://www.en.practest.com.pl/node/42732
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/CCTT
Uwagi
Dane ze strony produktu practest.com.pl: kategoria C, cena, budowa (CTT-1 i CTT-2, formy A-D), normy polskie 18-69 lat. Od 2024 dostępna też wersja dla dzieci CCTT (8-17 lat) – osobne narzędzie. DO WERYFIKACJI: rok wydania oryginału, typ norm i próba normalizacyjna, wskaźniki rzetelności liczbowo.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.