ADI-R. Wywiad do Diagnozy Autyzmu – Wersja zrewidowana
Autism Diagnostic Interview-Revised
Pełna historia rozwoju i aktualne funkcjonowanie osoby badanej pod kątem kryteriów zaburzeń ze spektrum autyzmu w trzech obszarach: komunikacji i języka, wzajemnych interakcji społecznych oraz ograniczonych, powtarzalnych i stereotypowych wzorców zachowania i zainteresowań, wraz z wiekiem wystąpienia pierwszych objawów
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Michael Rutter, Ann Le Couteur, Catherine Lord (2003)
- Polska adaptacja
- Izabela Chojnicka, Ewa Pisula (2021)
- Grupa docelowa
- osoby w każdym wieku (dzieci, młodzież i dorośli) o wieku umysłowym co najmniej 24 miesięcy; respondentem jest rodzic lub opiekun znający historię rozwoju i aktualne zachowanie osoby badanej
- Czas badania
- zgodnie z zaleceniami 1,5-2,5 godziny; w praktyce ok. 1,5-4 godzin, bez ograniczenia czasu
- Procedura
- wywiad półustrukturyzowany prowadzony indywidualnie przez przeszkolonego diagnostę z rodzicem lub opiekunem osoby badanej (nie z samą osobą badaną); pytania obowiązkowe są w protokole wyróżnione, a każda pozycja zawiera ścisłe definicje ocenianych zachowań
Co bada ten test
ADI-R to obszerny, półustrukturyzowany wywiad diagnostyczny prowadzony z rodzicem lub opiekunem osoby, u której podejrzewa się zaburzenie ze spektrum autyzmu. Kluczowa jest tu formuła investigator-based: diagnosta nie zapisuje odpowiedzi opiekuna wprost, tylko na podstawie szczegółowych opisów zachowania sam przyznaje ocenę według ścisłych definicji zawartych w protokole. To zasadnicza różnica wobec kwestionariuszy, w których respondent sam wybiera odpowiedź, i to ona odpowiada za wysoką zgodność między diagnostami, ale też za konieczność przejścia certyfikującego szkolenia.
Narzędzie porządkuje informacje wokół triady nieprawidłowości, na której opierają się kryteria diagnostyczne: wzajemnych interakcji społecznych, komunikacji i języka oraz ograniczonych, powtarzalnych i stereotypowych wzorców zachowania i zainteresowań. Czwartym elementem klasyfikacji jest wiek wystąpienia pierwszych objawów, co odzwierciedla neurorozwojowy charakter zaburzenia.
Szczególną wartością ADI-R jest to, że sięga po pełną historię rozwoju, a nie tylko po obraz aktualny. Wiele pozycji ocenia się podwójnie: dla stanu obecnego oraz dla okresu największego nasilenia nieprawidłowości, przypadającego zwykle między czwartym a piątym rokiem życia. Niektóre pytania mają własne ramy wiekowe, na przykład dotyczące zabawy w grupie oceniane są dla przedziału od 4 do 10 lat, a dotyczące wzajemnych przyjaźni dla dzieci w piątym roku życia i starszych. Dzięki temu wywiad pozwala odtworzyć przebieg rozwoju u osoby dorosłej, u której obraz kliniczny mógł się z czasem zmienić.
ADI-R stosuje się u osób w każdym wieku pod warunkiem, że ich wiek umysłowy wynosi co najmniej 24 miesiące. Taki próg wynika z badań psychometrycznych wersji oryginalnej: dla niższego wieku umysłowego nie opracowano progów odsiewowych.
Typowe zastosowanie
Podstawowe zastosowanie to pogłębiona diagnostyka zaburzeń ze spektrum autyzmu w zespołach diagnostycznych, zwykle w połączeniu z obserwacją ADOS-2 i oceną poziomu rozwoju. Wywiad wykorzystuje się także przy planowaniu terapii oraz opracowywaniu programów edukacyjnych i terapeutycznych, ponieważ algorytmy aktualnego zachowania pozwalają opisać profil funkcjonowania i śledzić jego zmiany. W badaniach naukowych ADI-R jest standardowym narzędziem kwalifikującym uczestników do grup badawczych: w literaturze z zakresu biologii autyzmu praktycznie nie spotyka się prac, w których rozpoznanie postawiono bez ADI-R i ADOS. Ze względu na standaryzację i wysoką zgodność między diagnostami wywiad jest szczególnie ceniony w badaniach wieloośrodkowych i genetycznych.
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP
- Kategoria testu wg PTP
- A
- Cena
- komplet 780,15 zł brutto; podręcznik 386,45 zł; protokoły wywiadu 334,60 zł (10 szt.); arkusze algorytmów 59,10 zł (10 szt.) – ceny ze strony wydawcy, lipiec 2026
- Zgoda autora / licencja
- narzędzie w kategorii oznaczanej przez PTP jako A z zastrzeżeniem certyfikatu: dostępne dla psychologów oraz innych specjalistów po ukończeniu certyfikującego szkolenia z tego konkretnego narzędzia; szkolenia prowadzą w Polsce m.in. NODN IWRD i Fundacja JiM
- Arkusz polski
- Arkusz chroniony prawem autorskim, dostępny wyłącznie u wydawcy – strona wydawcyNie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
- Arkusz angielski
- zobacz arkusz ENWersja anglojęzyczna wydawana komercyjnie przez Western Psychological Services (WPS). Materiały są chronione prawem autorskim i dostępne wyłącznie odpłatnie, dla użytkowników o odpowiednich kwalifikacjach; nie ma bezpłatnej wersji do pobrania.
- Artykuł źródłowy
- publikacja walidacyjna
Jak wygląda badanie
Opis przebiegu badania dostępny tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Budowa
- Liczba pozycji
- 93
- Format odpowiedzi
- oceny kodowane przez diagnostę w skali 0-3 (0 – badane zachowanie nie występuje, 1 – występuje i jest do pewnego stopnia nieprawidłowe, ale niewystarczająco lub niewystarczająco często, 2 – wyraźnie nieprawidłowe zachowanie, 3 – znaczące nasilenie badanego zachowania) plus kody specjalne: 7 (wyraźne nieprawidłowości powiązane z badanym zachowaniem, ale nie w sposób tu określony), 8 (nie dotyczy) i 9 (dane nieznane lub nie pytano)
- Wersje
- algorytm diagnostyczny dla wieku 2 lata 0 miesięcy - 3 lata 11 miesięcy (39 pozycji wywiadu)
- algorytm diagnostyczny dla wieku od 4 lat 0 miesięcy (42 pozycje wywiadu)
- algorytm aktualnego zachowania dla wieku 2 lata 0 miesięcy - 3 lata 11 miesięcy (34 pozycje)
- algorytm aktualnego zachowania dla wieku 4 lata 0 miesięcy - 9 lat 11 miesięcy (36 pozycji)
- algorytm aktualnego zachowania dla wieku od 10 lat 0 miesięcy (29 pozycji)
- nowe algorytmy dla małych dzieci i przedszkolaków (12-47 miesięcy) opracowane przy walidacji polskiej wersji
Podskale
Wykaz podskal dostępny tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Obliczanie wyników
Szczegóły obliczania wyniku dostępne tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Jak policzyć wynik
Instrukcja obliczania wyniku dostępna tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Normy
Normy i interpretacja dostępne tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- Wzajemne interakcje społeczne: 0,95
- Komunikacja: 0,89
- Ograniczone i powtarzalne wzorce zachowania: 0,85
- Stabilność (test-retest)
- dla wersji oryginalnej: retest przeprowadzany przez innego diagnostę w odstępie 2-5 miesięcy, rzetelność zsumowanych ocen sekcji w obrębie danego obszaru mierzona współczynnikiem korelacji wewnątrzklasowej wyniosła 0,93-0,97; zgodność ocen pojedynczych pozycji algorytmu diagnostycznego mierzona współczynnikiem kappa wyniosła 0,63-0,89
- Trafność
- Walidacja polskiej wersji (Chojnicka, Pisula, 2019; grupa walidacyjna n = 125, w tym 65 osób z ASD): zgodność między diagnostami wyrażona współczynnikiem korelacji wewnątrzklasowej wyniosła 0,99 dla wzajemnych interakcji społecznych, 0,99 dla komunikacji i 0,98 dla ograniczonych i powtarzalnych wzorców zachowania. Czułość i swoistość oryginalnych algorytmów diagnostycznych w polskiej próbie: wzajemne interakcje społeczne 87 proc. i 87 proc., komunikacja 86 proc. i 87 proc., ograniczone i powtarzalne wzorce zachowania 94 proc. i 85 proc. Nowe algorytmy dla małych dzieci (12-47 miesięcy) osiągnęły dla progu klinicznego: wariant dla dzieci mówiących pojedynczymi słowami w wieku 21-47 miesięcy 92 proc. czułości i 88 proc. swoistości, wariant dla dzieci mówiących frazami w wieku 21-47 miesięcy 40 proc. czułości i 93 proc. swoistości. Autorki podsumowują, że polska wersja ma dobre właściwości psychometryczne i nadaje się zarówno do diagnostyki klinicznej, jak i do badań naukowych, przy czym algorytmy dla najmłodszych dzieci wymagają dalszych badań.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •U osób o wieku umysłowym poniżej 24 miesięcy, dla których nie opracowano progów odsiewowych
- •Bez ukończonego certyfikującego szkolenia z tego narzędzia – kodowanie bez przeszkolenia nie zapewnia rzetelności
- •Gdy nie ma dostępu do opiekuna znającego wczesną historię rozwoju osoby badanej, na przykład u dorosłych bez kontaktu z rodziną
- •Jako narzędzia przesiewowego w badaniach populacyjnych – czas trwania i wymagania szkoleniowe czynią to niewykonalnym
- •Jako jedynej podstawy rozpoznania, bez bezpośredniej obserwacji osoby badanej i oceny poziomu rozwoju
- •Do monitorowania efektów terapii przy użyciu algorytmu diagnostycznego – do tego służą algorytmy aktualnego zachowania
- •Gdy potrzebna jest szybka orientacyjna ocena ryzyka ASD u małego dziecka – do tego przeznaczone są krótkie narzędzia przesiewowe
Co pokazują badania
Walidacja polskiej wersji
W grupie walidacyjnej liczącej 125 osób (65 z ASD i 60 osób z grupy kontrolnej) polska wersja uzyskała zgodność między diagnostami na poziomie 0,99 dla wzajemnych interakcji społecznych, 0,99 dla komunikacji i 0,98 dla ograniczonych i powtarzalnych wzorców zachowania (korelacja wewnątrzklasowa) oraz zgodność wewnętrzną odpowiednio 0,95, 0,89 i 0,85. Czułość i swoistość oryginalnych algorytmów diagnostycznych wyniosły 87 i 87 procent dla interakcji społecznych, 86 i 87 procent dla komunikacji oraz 94 i 85 procent dla wzorców zachowania.
źródłoNowe algorytmy dla małych dzieci
Przy walidacji polskiej wersji opracowano nowe algorytmy dla dzieci w wieku 12-47 miesięcy. Dla progu klinicznego wariant przeznaczony dla dzieci mówiących pojedynczymi słowami w wieku 21-47 miesięcy uzyskał 92 procent czułości i 88 procent swoistości, natomiast wariant dla dzieci mówiących frazami w tym samym wieku 40 procent czułości przy 93 procentach swoistości. Autorki wskazują, że algorytmy dla najmłodszych wymagają dalszych badań.
źródłoRzetelność wersji oryginalnej
Zgodność ocen pojedynczych pozycji wchodzących w skład algorytmu diagnostycznego mierzona współczynnikiem kappa wyniosła od 0,63 do 0,89. Rzetelność metodą test-retest, przy powtórzeniu wywiadu przez innego diagnostę po 2-5 miesiącach, oceniana korelacją wewnątrzklasową dla zsumowanych ocen sekcji wyniosła od 0,93 do 0,97.
źródłoPozycja narzędzia w badaniach naukowych
ADI-R w połączeniu z ADOS jest opisywany jako złoty standard diagnozy autyzmu w Europie, Stanach Zjednoczonych i Australii. W literaturze z zakresu biologii i genetyki autyzmu praktycznie nie spotyka się prac, w których rozpoznanie uczestników postawiono bez użycia tych dwóch narzędzi.
źródłoPodobne narzędzia
ADOS-2 (Plan Obserwacji do Diagnozowania Zaburzeń ze Spektrum Autyzmu)
Ustrukturyzowana obserwacja samej osoby badanej w zaaranżowanych sytuacjach społecznych, a nie wywiad z opiekunem. Polską adaptację przygotowały te same autorki. W praktyce oba narzędzia stosuje się łącznie: ADI-R dostarcza historii rozwoju, ADOS-2 obrazu aktualnego zachowania.
ASRS (Zestaw Kwestionariuszy do Diagnozy Spektrum Autyzmu)
Kwestionariusze wypełniane przez rodzica i nauczyciela, z polskimi normami znormalizowanymi. Znacznie szybsze i tańsze, przydatne przesiewowo, ale bez ścisłego kodowania przez diagnostę i bez odtwarzania pełnej historii rozwoju.
Wywiad diagnostyczny dotyczący ADHD u dorosłych, o podobnej logice (kryteria klasyfikacji, dwie perspektywy czasowe), ale odnoszący się do innego zaburzenia. Bywa stosowany komplementarnie, bo DSM-5 dopuszcza współwystępowanie ADHD i spektrum autyzmu.
SCID (Ustrukturyzowany Wywiad Kliniczny do DSM)
Wywiad obejmujący szerokie spektrum rozpoznań psychiatrycznych u dorosłych, oparty na relacji samej osoby badanej. Przydatny w różnicowaniu i ocenie współchorobowości, ale nie odtwarza wczesnej historii rozwoju.
M.I.N.I. (Mini International Neuropsychiatric Interview)
Krótki ustrukturyzowany wywiad przesiewowy obejmujący główne rozpoznania psychiatryczne. Zupełnie inna skala szczegółowości i inny cel niż pogłębiona diagnostyka spektrum autyzmu.
Bibliografia
- Rutter M., Le Couteur A., Lord C. (2003). Autism Diagnostic Interview-Revised (ADI-R). Los Angeles: Western Psychological Services.
- Lord C., Rutter M., Le Couteur A. (1994). Autism Diagnostic Interview-Revised: a revised version of a diagnostic interview for caregivers of individuals with possible pervasive developmental disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 24(5), 659-685.
- Rutter M., Le Couteur A., Lord C. (2021). ADI-R. Wywiad do Diagnozy Autyzmu – Wersja zrewidowana. Adaptacja polska: I. Chojnicka, E. Pisula. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
- Chojnicka I., Płoski R. (2012). Polska wersja wywiadu do diagnozowania autyzmu ADI-R (Autism Diagnostic Interview – Revised). Psychiatria Polska, 46(2), 249-259.
- Chojnicka I., Pisula E. (2019). Cross-Cultural Validation of the Polish Version of the ADI-R, Including New Algorithms for Toddlers and Young Preschoolers. Child Psychiatry and Human Development, 50, 654-668.
- Chojnicka I., Pisula E. (2017). Adaptation and Validation of the ADOS-2, Polish Version. Frontiers in Psychology, 8, 1916.
Źródła
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/ADI-R
- artykuł open accesshttps://www.psychiatriapolska.pl/pdf-154456-79006?filename=79006.pdf
- artykuł open accesshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6589143/
- artykuł open accesshttps://link.springer.com/article/10.1007/s10578-018-00865-2
- artykuł open accesshttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30661145/
- wydawcahttps://www.wpspublish.com/adi-r-autism-diagnostic-interviewrevised.html
- artykuł open accesshttps://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2017.01916/full
- innehttps://www.szkolenia.iwrd.pl/kalendarz-szkolen/adi-r-wywiad-do-diagnozy-autyzmu/
- innehttps://jimedukacja.org/szkolenia-fundacja-jim/adi-r/
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców.