StartUsługiKonsultacjeTestyO nasBlogDla biznesuWkrótceFAQKontakt
Zaloguj sięBezpłatna wycena
ADI-R
Spektrum autyzmu
wpis pełny

ADI-R. Wywiad do Diagnozy Autyzmu – Wersja zrewidowana

Autism Diagnostic Interview-Revised

Pełna historia rozwoju i aktualne funkcjonowanie osoby badanej pod kątem kryteriów zaburzeń ze spektrum autyzmu w trzech obszarach: komunikacji i języka, wzajemnych interakcji społecznych oraz ograniczonych, powtarzalnych i stereotypowych wzorców zachowania i zainteresowań, wraz z wiekiem wystąpienia pierwszych objawów

Brak podglądu arkuszaNarzędzie chronione prawem autorskim.

Podstawowe informacje

Autorzy oryginału
Michael Rutter, Ann Le Couteur, Catherine Lord (2003)
Polska adaptacja
Izabela Chojnicka, Ewa Pisula (2021)
Grupa docelowa
osoby w każdym wieku (dzieci, młodzież i dorośli) o wieku umysłowym co najmniej 24 miesięcy; respondentem jest rodzic lub opiekun znający historię rozwoju i aktualne zachowanie osoby badanej
Czas badania
zgodnie z zaleceniami 1,5-2,5 godziny; w praktyce ok. 1,5-4 godzin, bez ograniczenia czasu
Procedura
wywiad półustrukturyzowany prowadzony indywidualnie przez przeszkolonego diagnostę z rodzicem lub opiekunem osoby badanej (nie z samą osobą badaną); pytania obowiązkowe są w protokole wyróżnione, a każda pozycja zawiera ścisłe definicje ocenianych zachowań

Co bada ten test

ADI-R to obszerny, półustrukturyzowany wywiad diagnostyczny prowadzony z rodzicem lub opiekunem osoby, u której podejrzewa się zaburzenie ze spektrum autyzmu. Kluczowa jest tu formuła investigator-based: diagnosta nie zapisuje odpowiedzi opiekuna wprost, tylko na podstawie szczegółowych opisów zachowania sam przyznaje ocenę według ścisłych definicji zawartych w protokole. To zasadnicza różnica wobec kwestionariuszy, w których respondent sam wybiera odpowiedź, i to ona odpowiada za wysoką zgodność między diagnostami, ale też za konieczność przejścia certyfikującego szkolenia.

Narzędzie porządkuje informacje wokół triady nieprawidłowości, na której opierają się kryteria diagnostyczne: wzajemnych interakcji społecznych, komunikacji i języka oraz ograniczonych, powtarzalnych i stereotypowych wzorców zachowania i zainteresowań. Czwartym elementem klasyfikacji jest wiek wystąpienia pierwszych objawów, co odzwierciedla neurorozwojowy charakter zaburzenia.

Szczególną wartością ADI-R jest to, że sięga po pełną historię rozwoju, a nie tylko po obraz aktualny. Wiele pozycji ocenia się podwójnie: dla stanu obecnego oraz dla okresu największego nasilenia nieprawidłowości, przypadającego zwykle między czwartym a piątym rokiem życia. Niektóre pytania mają własne ramy wiekowe, na przykład dotyczące zabawy w grupie oceniane są dla przedziału od 4 do 10 lat, a dotyczące wzajemnych przyjaźni dla dzieci w piątym roku życia i starszych. Dzięki temu wywiad pozwala odtworzyć przebieg rozwoju u osoby dorosłej, u której obraz kliniczny mógł się z czasem zmienić.

ADI-R stosuje się u osób w każdym wieku pod warunkiem, że ich wiek umysłowy wynosi co najmniej 24 miesiące. Taki próg wynika z badań psychometrycznych wersji oryginalnej: dla niższego wieku umysłowego nie opracowano progów odsiewowych.

Typowe zastosowanie

Podstawowe zastosowanie to pogłębiona diagnostyka zaburzeń ze spektrum autyzmu w zespołach diagnostycznych, zwykle w połączeniu z obserwacją ADOS-2 i oceną poziomu rozwoju. Wywiad wykorzystuje się także przy planowaniu terapii oraz opracowywaniu programów edukacyjnych i terapeutycznych, ponieważ algorytmy aktualnego zachowania pozwalają opisać profil funkcjonowania i śledzić jego zmiany. W badaniach naukowych ADI-R jest standardowym narzędziem kwalifikującym uczestników do grup badawczych: w literaturze z zakresu biologii autyzmu praktycznie nie spotyka się prac, w których rozpoznanie postawiono bez ADI-R i ADOS. Ze względu na standaryzację i wysoką zgodność między diagnostami wywiad jest szczególnie ceniony w badaniach wieloośrodkowych i genetycznych.

Dostępność

Typ
Płatny
Wydawca / źródło
Pracownia Testów Psychologicznych PTP
Kategoria testu wg PTP
A
Cena
komplet 780,15 zł brutto; podręcznik 386,45 zł; protokoły wywiadu 334,60 zł (10 szt.); arkusze algorytmów 59,10 zł (10 szt.) – ceny ze strony wydawcy, lipiec 2026
Zgoda autora / licencja
narzędzie w kategorii oznaczanej przez PTP jako A z zastrzeżeniem certyfikatu: dostępne dla psychologów oraz innych specjalistów po ukończeniu certyfikującego szkolenia z tego konkretnego narzędzia; szkolenia prowadzą w Polsce m.in. NODN IWRD i Fundacja JiM
Arkusz polski
Arkusz chroniony prawem autorskim, dostępny wyłącznie u wydawcy – strona wydawcyNie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Arkusz angielski
zobacz arkusz ENWersja anglojęzyczna wydawana komercyjnie przez Western Psychological Services (WPS). Materiały są chronione prawem autorskim i dostępne wyłącznie odpłatnie, dla użytkowników o odpowiednich kwalifikacjach; nie ma bezpłatnej wersji do pobrania.
Artykuł źródłowy
publikacja walidacyjna

Jak wygląda badanie

ICD Diagnostica

Opis przebiegu badania dostępny tylko przez ICD Diagnostica

  • •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
  • •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
  • •Kalkulatory z interpretacją wyników
  • •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
  • •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Przejdź do ICD Diagnostica

Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.

Budowa

Liczba pozycji
93
Format odpowiedzi
oceny kodowane przez diagnostę w skali 0-3 (0 – badane zachowanie nie występuje, 1 – występuje i jest do pewnego stopnia nieprawidłowe, ale niewystarczająco lub niewystarczająco często, 2 – wyraźnie nieprawidłowe zachowanie, 3 – znaczące nasilenie badanego zachowania) plus kody specjalne: 7 (wyraźne nieprawidłowości powiązane z badanym zachowaniem, ale nie w sposób tu określony), 8 (nie dotyczy) i 9 (dane nieznane lub nie pytano)
Wersje
  • algorytm diagnostyczny dla wieku 2 lata 0 miesięcy - 3 lata 11 miesięcy (39 pozycji wywiadu)
  • algorytm diagnostyczny dla wieku od 4 lat 0 miesięcy (42 pozycje wywiadu)
  • algorytm aktualnego zachowania dla wieku 2 lata 0 miesięcy - 3 lata 11 miesięcy (34 pozycje)
  • algorytm aktualnego zachowania dla wieku 4 lata 0 miesięcy - 9 lat 11 miesięcy (36 pozycji)
  • algorytm aktualnego zachowania dla wieku od 10 lat 0 miesięcy (29 pozycji)
  • nowe algorytmy dla małych dzieci i przedszkolaków (12-47 miesięcy) opracowane przy walidacji polskiej wersji

Podskale

ICD Diagnostica

Wykaz podskal dostępny tylko przez ICD Diagnostica

  • •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
  • •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
  • •Kalkulatory z interpretacją wyników
  • •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
  • •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Przejdź do ICD Diagnostica

Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.

Obliczanie wyników

ICD Diagnostica

Szczegóły obliczania wyniku dostępne tylko przez ICD Diagnostica

  • •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
  • •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
  • •Kalkulatory z interpretacją wyników
  • •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
  • •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Przejdź do ICD Diagnostica

Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.

Jak policzyć wynik

ICD Diagnostica

Instrukcja obliczania wyniku dostępna tylko przez ICD Diagnostica

  • •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
  • •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
  • •Kalkulatory z interpretacją wyników
  • •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
  • •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Przejdź do ICD Diagnostica

Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.

Normy

ICD Diagnostica

Normy i interpretacja dostępne tylko przez ICD Diagnostica

  • •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
  • •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
  • •Kalkulatory z interpretacją wyników
  • •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
  • •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Przejdź do ICD Diagnostica

Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.

Psychometria

Alfa Cronbacha
  • Wzajemne interakcje społeczne: 0,95
  • Komunikacja: 0,89
  • Ograniczone i powtarzalne wzorce zachowania: 0,85
Stabilność (test-retest)
dla wersji oryginalnej: retest przeprowadzany przez innego diagnostę w odstępie 2-5 miesięcy, rzetelność zsumowanych ocen sekcji w obrębie danego obszaru mierzona współczynnikiem korelacji wewnątrzklasowej wyniosła 0,93-0,97; zgodność ocen pojedynczych pozycji algorytmu diagnostycznego mierzona współczynnikiem kappa wyniosła 0,63-0,89
Trafność
Walidacja polskiej wersji (Chojnicka, Pisula, 2019; grupa walidacyjna n = 125, w tym 65 osób z ASD): zgodność między diagnostami wyrażona współczynnikiem korelacji wewnątrzklasowej wyniosła 0,99 dla wzajemnych interakcji społecznych, 0,99 dla komunikacji i 0,98 dla ograniczonych i powtarzalnych wzorców zachowania. Czułość i swoistość oryginalnych algorytmów diagnostycznych w polskiej próbie: wzajemne interakcje społeczne 87 proc. i 87 proc., komunikacja 86 proc. i 87 proc., ograniczone i powtarzalne wzorce zachowania 94 proc. i 85 proc. Nowe algorytmy dla małych dzieci (12-47 miesięcy) osiągnęły dla progu klinicznego: wariant dla dzieci mówiących pojedynczymi słowami w wieku 21-47 miesięcy 92 proc. czułości i 88 proc. swoistości, wariant dla dzieci mówiących frazami w wieku 21-47 miesięcy 40 proc. czułości i 93 proc. swoistości. Autorki podsumowują, że polska wersja ma dobre właściwości psychometryczne i nadaje się zarówno do diagnostyki klinicznej, jak i do badań naukowych, przy czym algorytmy dla najmłodszych dzieci wymagają dalszych badań.

Kiedy nie stosować tego narzędzia

  • •U osób o wieku umysłowym poniżej 24 miesięcy, dla których nie opracowano progów odsiewowych
  • •Bez ukończonego certyfikującego szkolenia z tego narzędzia – kodowanie bez przeszkolenia nie zapewnia rzetelności
  • •Gdy nie ma dostępu do opiekuna znającego wczesną historię rozwoju osoby badanej, na przykład u dorosłych bez kontaktu z rodziną
  • •Jako narzędzia przesiewowego w badaniach populacyjnych – czas trwania i wymagania szkoleniowe czynią to niewykonalnym
  • •Jako jedynej podstawy rozpoznania, bez bezpośredniej obserwacji osoby badanej i oceny poziomu rozwoju
  • •Do monitorowania efektów terapii przy użyciu algorytmu diagnostycznego – do tego służą algorytmy aktualnego zachowania
  • •Gdy potrzebna jest szybka orientacyjna ocena ryzyka ASD u małego dziecka – do tego przeznaczone są krótkie narzędzia przesiewowe

Co pokazują badania

Walidacja polskiej wersji

W grupie walidacyjnej liczącej 125 osób (65 z ASD i 60 osób z grupy kontrolnej) polska wersja uzyskała zgodność między diagnostami na poziomie 0,99 dla wzajemnych interakcji społecznych, 0,99 dla komunikacji i 0,98 dla ograniczonych i powtarzalnych wzorców zachowania (korelacja wewnątrzklasowa) oraz zgodność wewnętrzną odpowiednio 0,95, 0,89 i 0,85. Czułość i swoistość oryginalnych algorytmów diagnostycznych wyniosły 87 i 87 procent dla interakcji społecznych, 86 i 87 procent dla komunikacji oraz 94 i 85 procent dla wzorców zachowania.

źródło

Nowe algorytmy dla małych dzieci

Przy walidacji polskiej wersji opracowano nowe algorytmy dla dzieci w wieku 12-47 miesięcy. Dla progu klinicznego wariant przeznaczony dla dzieci mówiących pojedynczymi słowami w wieku 21-47 miesięcy uzyskał 92 procent czułości i 88 procent swoistości, natomiast wariant dla dzieci mówiących frazami w tym samym wieku 40 procent czułości przy 93 procentach swoistości. Autorki wskazują, że algorytmy dla najmłodszych wymagają dalszych badań.

źródło

Rzetelność wersji oryginalnej

Zgodność ocen pojedynczych pozycji wchodzących w skład algorytmu diagnostycznego mierzona współczynnikiem kappa wyniosła od 0,63 do 0,89. Rzetelność metodą test-retest, przy powtórzeniu wywiadu przez innego diagnostę po 2-5 miesiącach, oceniana korelacją wewnątrzklasową dla zsumowanych ocen sekcji wyniosła od 0,93 do 0,97.

źródło

Pozycja narzędzia w badaniach naukowych

ADI-R w połączeniu z ADOS jest opisywany jako złoty standard diagnozy autyzmu w Europie, Stanach Zjednoczonych i Australii. W literaturze z zakresu biologii i genetyki autyzmu praktycznie nie spotyka się prac, w których rozpoznanie uczestników postawiono bez użycia tych dwóch narzędzi.

źródło

Podobne narzędzia

  • ADOS-2 (Plan Obserwacji do Diagnozowania Zaburzeń ze Spektrum Autyzmu)

    Ustrukturyzowana obserwacja samej osoby badanej w zaaranżowanych sytuacjach społecznych, a nie wywiad z opiekunem. Polską adaptację przygotowały te same autorki. W praktyce oba narzędzia stosuje się łącznie: ADI-R dostarcza historii rozwoju, ADOS-2 obrazu aktualnego zachowania.

  • ASRS (Zestaw Kwestionariuszy do Diagnozy Spektrum Autyzmu)

    Kwestionariusze wypełniane przez rodzica i nauczyciela, z polskimi normami znormalizowanymi. Znacznie szybsze i tańsze, przydatne przesiewowo, ale bez ścisłego kodowania przez diagnostę i bez odtwarzania pełnej historii rozwoju.

  • DIVA-5

    Wywiad diagnostyczny dotyczący ADHD u dorosłych, o podobnej logice (kryteria klasyfikacji, dwie perspektywy czasowe), ale odnoszący się do innego zaburzenia. Bywa stosowany komplementarnie, bo DSM-5 dopuszcza współwystępowanie ADHD i spektrum autyzmu.

  • SCID (Ustrukturyzowany Wywiad Kliniczny do DSM)

    Wywiad obejmujący szerokie spektrum rozpoznań psychiatrycznych u dorosłych, oparty na relacji samej osoby badanej. Przydatny w różnicowaniu i ocenie współchorobowości, ale nie odtwarza wczesnej historii rozwoju.

  • M.I.N.I. (Mini International Neuropsychiatric Interview)

    Krótki ustrukturyzowany wywiad przesiewowy obejmujący główne rozpoznania psychiatryczne. Zupełnie inna skala szczegółowości i inny cel niż pogłębiona diagnostyka spektrum autyzmu.

Bibliografia

  • Rutter M., Le Couteur A., Lord C. (2003). Autism Diagnostic Interview-Revised (ADI-R). Los Angeles: Western Psychological Services.
  • Lord C., Rutter M., Le Couteur A. (1994). Autism Diagnostic Interview-Revised: a revised version of a diagnostic interview for caregivers of individuals with possible pervasive developmental disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 24(5), 659-685.
  • Rutter M., Le Couteur A., Lord C. (2021). ADI-R. Wywiad do Diagnozy Autyzmu – Wersja zrewidowana. Adaptacja polska: I. Chojnicka, E. Pisula. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
  • Chojnicka I., Płoski R. (2012). Polska wersja wywiadu do diagnozowania autyzmu ADI-R (Autism Diagnostic Interview – Revised). Psychiatria Polska, 46(2), 249-259.
  • Chojnicka I., Pisula E. (2019). Cross-Cultural Validation of the Polish Version of the ADI-R, Including New Algorithms for Toddlers and Young Preschoolers. Child Psychiatry and Human Development, 50, 654-668.
  • Chojnicka I., Pisula E. (2017). Adaptation and Validation of the ADOS-2, Polish Version. Frontiers in Psychology, 8, 1916.

Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców.