Wywiad diagnostyczny ADHD u dorosłych
Diagnostisch Interview Voor ADHD bij volwassenen
Obecność kryteriów diagnostycznych ADHD wg DSM-5 u osób dorosłych: objawy nieuwagi oraz nadpobudliwości psychoruchowej i impulsywności, ich występowanie w dzieciństwie i w wieku dorosłym, wiek ujawnienia się objawów oraz zaburzenia funkcjonowania
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- J.J.S. Kooij, M.H. Francken, T.I. Bron, Dora Wynchank (DIVA Foundation, Haga) (2019)
- Polska adaptacja
- Rafał R. Jaeschke (adaptacja polskiej wersji DIVA-5, Katedra Psychiatrii CM UJ); wcześniej przekład DIVA 2.0: Dorota Kooij, retranslacja Dorota Kuijpers, nadzór merytoryczny Rafał R. Jaeschke i Paweł Brudkiewicz (2020)
- Grupa docelowa
- osoby dorosłe z podejrzeniem ADHD; wywiad prowadzi klinicysta, w miarę możliwości w obecności partnera lub członka rodziny jako informatora
- Czas badania
- ok. 60-90 min wg opisu wydawcy (od 1 do 1,5 godziny); polskie ośrodki podają zwykle 60-120 min, przy złożonym wywiadzie badanie można rozłożyć na dwa spotkania
- Procedura
- wywiad półustrukturyzowany prowadzony przez klinicystę indywidualnie z pacjentem, zalecana obecność partnera lub członka rodziny jako dodatkowego źródła informacji; nie jest narzędziem do samodzielnego wypełniania
Co bada ten test
DIVA-5 to półustrukturyzowany wywiad diagnostyczny służący do systematycznej weryfikacji podejrzenia ADHD u osób dorosłych. Nie jest testem przesiewowym ani kwestionariuszem samoopisowym: jest narzędziem, którym klinicysta przechodzi przez wszystkie kryteria diagnostyczne zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi zapisane w DSM-5 i rozstrzyga, czy są one spełnione.
Specyfiką narzędzia jest podwójna perspektywa czasowa. Ponieważ ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, o każdym z osiemnastu kryteriów objawowych pyta się dwukrotnie: najpierw o wiek dorosły (objawy z ostatnich sześciu miesięcy lub wcześniejsze), potem o dzieciństwo (okres między 5. a 12. rokiem życia). Dopiero zestawienie obu okresów pozwala ocenić przewlekłość i wczesny początek objawów, czyli warunki, bez których rozpoznania ADHD u dorosłego postawić nie można.
Drugą cechą charakterystyczną jest oparcie oceny na konkretach. Do każdego kryterium autorzy dołączyli listy typowych sytuacji zaczerpniętych z relacji dorosłych pacjentów z ADHD, osobno dla realiów życia dorosłego i osobno dla realiów szkolnych. Klinicysta nie pyta abstrakcyjnie o obecność objawu, tylko prosi pacjenta o własne przykłady, a listę wykorzystuje jako punkt odniesienia i pomoc w rekonstrukcji obrazu klinicznego. Objaw uznaje się za obecny, gdy występuje częściej lub poważniej niż u większości osób w porównywalnym wieku i o zbliżonym ilorazie inteligencji albo gdy wiąże się ze znamiennym ograniczeniem sprawności funkcjonalnej.
DIVA-5 obejmuje wyłącznie objawy osiowe ADHD wymagane przez DSM-5. Nie ocenia współchorobowości, która w ADHD dotyczy około 75 procent przypadków, dlatego wydawca wyraźnie zaleca uzupełnienie wywiadu o ogólne badanie psychiatryczne.
Typowe zastosowanie
Podstawowe zastosowanie to diagnostyka kliniczna ADHD u osób dorosłych w poradniach zdrowia psychicznego i gabinetach prywatnych. W polskiej praktyce DIVA-5 jest jednym z najczęściej wykorzystywanych narzędzi na etapie pogłębionej diagnozy, po przesiewie kwestionariuszowym. W badaniach naukowych służy jako narzędzie kwalifikujące uczestników do grup z ADHD i bez ADHD, jako punkt odniesienia przy walidacji krótszych skal przesiewowych oraz w badaniach nad współchorobowością i skutecznością leczenia. Bywa też stosowany w opiniowaniu na potrzeby dostosowań edukacyjnych i zawodowych, choć wymaga wtedy uzupełnienia o ocenę innych zaburzeń.
Wymiary i podskale
Część 1. Objawy zaburzeń koncentracji uwagi (kryterium A1 wg DSM-5)9 pozycjizakres 0–9
Dziewięć kryteriów objawowych dotyczących nieuwagi: trudności ze skupieniem się na szczegółach, utrzymaniem uwagi na zadaniu, słuchaniem, doprowadzaniem zadań do końca, organizacją, unikaniem wysiłku umysłowego, gubieniem przedmiotów, rozpraszalnością i zapominaniem o codziennych sprawach. Każde kryterium oceniane osobno dla wieku dorosłego i dla dzieciństwa.
Część 2. Objawy nadpobudliwości psychoruchowej i nadmiernej impulsywności (kryterium A2 wg DSM-5)9 pozycjizakres 0–9
Dziewięć kryteriów obejmujących niepokój ruchowy, trudność z pozostaniem na miejscu, poczucie wewnętrznego napięcia, kłopot ze spokojnym zachowaniem w sytuacjach nieformalnych, poczucie bycia stale w ruchu, nadmierną gadatliwość, odpowiadanie przed dokończeniem pytania, trudność z czekaniem na swoją kolej oraz przerywanie innym. Również oceniane w dwóch okresach życia.
Część 3. Wiek wystąpienia objawów i zaburzenia funkcjonowania
Ustala, czy pierwsze objawy stały się dostrzegalne przed 12. rokiem życia (kryterium B wg DSM-5), a jeśli później – w jakim wieku. Następnie ocenia zaburzenia funkcjonowania w pięciu obszarach życia codziennego, osobno dla dorosłości i dzieciństwa. Do rozpoznania konieczne są istotne problemy w co najmniej dwóch obszarach.
Formularz wyników (algorytm diagnostyczny)
Podsumowanie zliczające objawy A i H/I dla obu okresów życia, sprawdzenie kryteriów B, C, D i E wg DSM-5, uwzględnienie informacji od bliskich i świadectw szkolnych, a na końcu rozstrzygnięcie diagnostyczne wraz z określeniem obrazu klinicznego i stopnia ciężkości zaburzenia.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Osiemnaście kryteriów objawowych DSM-5 (dziewięć nieuwagi, dziewięć nadpobudliwości i impulsywności), zadawanych zawsze w ustalonej kolejności. Każde kryterium ma postać pytania otwierającego kierowanego do pacjenta, po którym następują dwie kolumny konkretnych przykładów: sytuacje typowe dla dorosłego życia i sytuacje typowe dla okresu szkolnego. Klinicysta zaznacza te przykłady, które odpowiadają doświadczeniom badanego, a nietypowe trudności wpisuje w rubrykę „Inne”. Nie trzeba potwierdzić wszystkich przykładów, aby uznać kryterium za spełnione – celem jest rekonstrukcja obrazu klinicznego, a nie wypełnienie listy kontrolnej. Część trzecia ma inną budowę: to pytania o wiek ujawnienia się objawów oraz listy przykładów zaburzeń funkcjonowania w pięciu obszarach życia.
- Skala odpowiedzi
- Nie ma skali punktowej. Dla każdego kryterium klinicysta zaznacza „Objawy obecne? Tak / Nie”, osobno w kolumnie dla wieku dorosłego i w kolumnie dla dzieciństwa. W formularzu wyników odpowiedzi mają charakter dychotomiczny (tak/nie) dla poszczególnych kryteriów DSM-5, a informacje od osób bliskich i ze świadectw szkolnych ocenia się na trzystopniowej skali: 0 oznacza brak lub niemal brak wskazań, 1 wskazania częściowe, 2 wskazania zdecydowane.
- Normy i interpretacja
- DIVA-5 nie ma norm w rozumieniu psychometrycznym: nie przelicza się wyników na steny, teny ani centyle, bo narzędzie nie mierzy natężenia cechy, tylko rozstrzyga o spełnieniu kryteriów kategorialnych. Punktem odniesienia jest wyłącznie algorytm DSM-5. W polskim formularzu wyników wymagane są: co najmniej 3 objawy z kategorii nieuwagi lub nadpobudliwości/impulsywności w dzieciństwie, co najmniej 5 objawów nieuwagi lub co najmniej 5 objawów nadpobudliwości/impulsywności w wieku dorosłym, ujawnienie się pierwszych objawów przed 12. rokiem życia, istotne problemy funkcjonalne w co najmniej dwóch obszarach życia oraz brak lepszego wyjaśnienia objawów inną diagnozą psychiatryczną. Ocena obecności pojedynczego objawu nie opiera się na normach populacyjnych, tylko na porównaniu z osobami w podobnym wieku i o zbliżonym poziomie intelektualnym, co jest osądem klinicznym badającego.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Pełne pokrycie kryteriów DSM-5 z jednoczesną oceną dzieciństwa i dorosłości, co odpowiada neurorozwojowej naturze ADHD
- •Konkretne przykłady sytuacyjne przy każdym kryterium ułatwiają rozmowę i zmniejszają ryzyko rozbieżnych interpretacji objawu przez różnych klinicystów
- •Formalne uwzględnienie informatora (partnera, członka rodziny, świadectw szkolnych), co poprawia wiarygodność danych retrospektywnych
- •Dostępny w 28 językach, w tym w oficjalnym wydaniu polskim, co ułatwia porównania międzynarodowe
- •Bardzo niski koszt jak na narzędzie diagnostyczne tej klasy (10 EUR za egzemplarz)
- •Wersje pochodne dla dzieci i młodzieży (Young DIVA-5) oraz dla osób z niepełnosprawnością intelektualną (DIVA-5 ID)
Ograniczenia
- •Brak opublikowanego badania walidacyjnego wersji polskiej – dostępne dane o czułości i swoistości pochodzą z wersji koreańskiej, perskiej i włoskiej
- •Nie ocenia współchorobowości ani diagnozy różnicowej, a te dotyczą większości pacjentów z ADHD, więc wywiad nie zastępuje pełnego badania psychiatrycznego
- •Silne oparcie na retrospektywnej relacji o dzieciństwie sprzed kilkunastu lub kilkudziesięciu lat, obciążonej zniekształceniami pamięci
- •Czasochłonny: od godziny do dwóch, co utrudnia stosowanie w warunkach krótkiej wizyty
- •Ocena, czy objaw występuje „częściej niż u rówieśników”, jest osądem klinicznym i wprowadza element subiektywności
- •Wymaga przygotowania klinicznego; nie jest narzędziem do samodzielnego wypełnienia przez pacjenta, mimo że kopie PDF krążą w internecie
Budowa
- Liczba pozycji
- 18
- Format odpowiedzi
- dla każdego z 18 kryteriów objawowych DSM-5 klinicysta zaznacza obecność objawu (tak/nie) osobno dla wieku dorosłego i osobno dla dzieciństwa; do każdego kryterium dołączono listy konkretnych przykładów sytuacyjnych oraz rubrykę „Inne”
- Wersje
- DIVA-5 – wersja dla osób dorosłych
- Young DIVA-5 – wersja dla dzieci i młodzieży w wieku 5-17 lat (polskie tłumaczenie: Aleksandra Kaczmarek, Monika Waligórska)
- DIVA-5 ID – wersja dla osób z niepełnosprawnością intelektualną
- DIVA 2.0 – poprzednia edycja oparta na kryteriach DSM-IV-TR
Podskale
Część 1. Objawy zaburzeń koncentracji uwagi (kryterium A1 wg DSM-5)
- Zakres: 0–9
Część 2. Objawy nadpobudliwości psychoruchowej i nadmiernej impulsywności (kryterium A2 wg DSM-5)
- Zakres: 0–9
Część 3. Wiek wystąpienia objawów oraz zaburzenia funkcjonowania
Obliczanie wyników
- Metoda
- zliczanie spełnionych kryteriów objawowych i zastosowanie kategorialnego algorytmu DSM-5 (nie ma wyniku punktowego ani przeliczeń na skale znormalizowane)
- Zakres wyniku
- 0–9
- Pozycje odwrócone
- brak pozycji odwróconych
- Uwagi
- Osobno sumuje się liczbę spełnionych kryteriów nieuwagi (0-9) i kryteriów nadpobudliwości/impulsywności (0-9), każdorazowo dla wieku dorosłego i dla dzieciństwa – w formularzu wyników polskiego wydania sumy mają postać „/ 9”. Brak pozycji odwróconych: każde kryterium ocenia się wyłącznie jako obecne lub nieobecne. Progi w formularzu wyników polskiego wydania DIVA-5: w dzieciństwie co najmniej 3 objawy w kategorii A lub H/I, w wieku dorosłym co najmniej 5 objawów A lub co najmniej 5 objawów H/I, pierwsze objawy dostrzegalne przed 12. rokiem życia (kryterium B), istotne problemy funkcjonalne w co najmniej 2 obszarach życia (kryteria C i D) oraz brak lepszego wyjaśnienia objawów inną diagnozą (kryterium E).
Jak policzyć wynik
Krok 1: przejdź kolejno przez kryteria części 1. (nieuwaga, A1), a potem części 2. (nadpobudliwość i impulsywność, A2), zachowując podaną kolejność. Dla każdego kryterium pytaj najpierw o wiek dorosły (ostatnie 6 miesięcy lub wcześniej), potem o dzieciństwo (5-12 lat). Zaznacz „tak” tylko wtedy, gdy problem występuje częściej lub jest poważniejszy niż u większości osób w porównywalnym wieku i o zbliżonym ilorazie inteligencji albo wiąże się ze znamiennym ograniczeniem funkcjonowania. Objawy epizodyczne nie liczą się – wymagany jest charakter przewlekły i uporczywy.
Krok 2: zsumuj osobno cztery liczby: objawy nieuwagi w dorosłości (0-9), objawy nieuwagi w dzieciństwie (0-9), objawy nadpobudliwości i impulsywności w dorosłości (0-9) oraz w dzieciństwie (0-9). Nie sumuje się obu kategorii razem w jeden wynik ogólny i nie ma pozycji odwróconych.
Krok 3: sprawdź kryterium B – czy objawy utrzymywały się przez całe życie, a pierwsze stały się dostrzegalne przed 12. rokiem życia. Jeśli pojawiły się później, odnotuj wiek.
Krok 4: sprawdź kryteria C i D – zaznacz przykłady problemów funkcjonalnych i ustal, czy upośledzenie dotyczy co najmniej dwóch z pięciu obszarów: pracy lub szkoły, relacji romantycznych i rodzinnych, kontaktów społecznych, aktywności w czasie wolnym oraz poczucia własnej wartości i obrazu siebie. Ocenę wykonuje się osobno dla dorosłości i dzieciństwa.
Krok 5: sprawdź kryterium E – czy objawów nie da się trafniej wyjaśnić innym zaburzeniem psychicznym. To najczęstsze miejsce błędu diagnostycznego: objawy nieuwagi mogą wynikać z depresji, zaburzeń lękowych, zaburzeń snu lub używania substancji.
Krok 6: w formularzu wyników rozstrzygnij, czy kryteria ADHD są spełnione, i określ obraz kliniczny (mieszany, z przewagą nieuwagi, z przewagą nadpobudliwości i impulsywności, inny swoisty, bliżej nieokreślony, stan częściowej remisji) oraz stopień ciężkości (niewielki, umiarkowany, znaczny). Jeśli obraz w dzieciństwie różnił się od obecnego, rozpoznaje się typ aktualnie stwierdzany u dorosłego pacjenta.
Normy
- Typ norm
- nie dotyczy – wywiad diagnostyczny kategorialny oparty na kryteriach DSM-5
- Interpretacja
- wynikiem jest rozstrzygnięcie, czy pacjent spełnia kryteria ADHD, wraz ze wskazaniem obrazu klinicznego (mieszany, z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi, z przewagą nadpobudliwości i impulsywności, inny swoisty, bliżej nieokreślony, stan częściowej remisji) oraz stopnia ciężkości (niewielki, umiarkowany, znaczny). Nie stosuje się stenów, tenów ani centyli.
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Stabilność (test-retest)
- brak danych dla wersji polskiej; w walidacji wersji perskiej (Zamani i in., 2021, n = 120) stabilność bezwzględna i zgodność między sędziami oceniono jako dobrą do doskonałej
- Trafność
- Nie opublikowano badania walidacyjnego polskiej wersji. Walidacje innych wersji językowych DIVA-5: wersja koreańska (Hong i in., 2020, n = 279 pacjentów z dziewięciu poradni psychiatrycznych) – czułość 91,30 proc., swoistość 93,62 proc., trafność diagnostyczna 92 proc.; wersja perska (Zamani i in., 2021, n = 120) – zgodność rozpoznań DIVA-5 i SCID-5 na poziomie 81,66 proc.; wersja włoska (Di Lorenzo i in., 2025, n = 132) – zgodność wewnętrzna (alfa Cronbacha i współczynniki Kudera) w przedziale 0,61-0,78, korelacje rang Spearmana z odpowiednimi wymiarami BAARS-IV w przedziale 0,47-0,61 (p = 0,000). Trafność poprzedniej edycji DIVA 2.0 potwierdzono w dwóch badaniach (Pettersson i in., 2015; Ramos-Quiroga i in., 2016).
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- DIVA Foundation (Haga, Holandia); polskie wydanie DIVA-5 do pobrania po zakupie na divacenter.eu
- Cena
- 10 EUR za jeden egzemplarz DIVA (dowolna wersja i język); licencja komercyjna 650 EUR plus 4,95 EUR za pobranie (cennik DIVA Foundation, lipiec 2026)
- Zgoda autora / licencja
- zakup na divacenter.eu obejmuje prawo do korzystania z narzędzia; kody dostępu w licencji instytucjonalnej nie mogą być udostępniane poza użytkowników danej placówki, a wykorzystanie komercyjne wymaga osobnego kontaktu z DIVA Foundation
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Diagnostic Interview for ADHD in Adults (DIVA-5)
- Construct
- presence of DSM-5 diagnostic criteria for ADHD in adults: inattention symptoms, hyperactivity/impulsivity symptoms, their occurrence in both childhood and adulthood, age of onset, and functional impairment
- Target group
- adults with suspected ADHD; administered by a clinician, ideally with a partner or family member present as informant
- Response format
- for each of the 18 DSM-5 symptom criteria the clinician records whether the symptom is present (yes/no), separately for adulthood and for childhood; each criterion is accompanied by lists of concrete situational examples plus an 'other' field
- Scoring
- counts of endorsed criteria (0-9 for inattention and 0-9 for hyperactivity/impulsivity, separately for each life period) fed into the categorical DSM-5 algorithm; no total score and no normative conversion. Thresholds in the Polish edition's results form: at least 3 childhood symptoms in either domain, at least 5 adult symptoms in either domain, onset before age 12, impairment in at least 2 life domains, and no better explanation by another disorder
- Norms / interpretation
- no norms; the outcome is a categorical decision whether ADHD criteria are met, with the clinical presentation (combined, predominantly inattentive, predominantly hyperactive-impulsive, other specified, unspecified, partial remission) and severity (mild, moderate, severe)
- Procedure
- semi-structured clinician-administered interview; not a self-report instrument
- Administration time
- approx. 60-90 minutes per the publisher (1 to 1.5 hours); Polish centres typically report 60-120 minutes
- Notes
- Published by the DIVA Foundation (The Hague). The Polish edition of DIVA-5 was adapted by Rafal R. Jaeschke (Jagiellonian University Medical College) and completed in April 2020; the earlier DIVA 2.0 was translated by Dorota Kooij. Available in 28 languages including Polish, at EUR 10 per copy from divacenter.eu. No validation study of the Polish version has been published; validated versions include Korean (Hong et al., 2020: sensitivity 91.30 percent, specificity 93.62 percent, accuracy 92 percent, n = 279), Farsi (Zamani et al., 2021, n = 120) and Italian (Di Lorenzo et al., 2025, n = 132: internal consistency 0.61-0.78). DIVA-5 covers only the core ADHD criteria and does not assess comorbidity.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Wersja oryginalna (EN)
- Artykuł źródłowy
- https://www.divacenter.eu/diva-5/what-is-diva-5/
- Arkusz angielski
- https://www.divacenter.eu/
- Dostępność wersji EN
- Oryginał holenderski i wersje w 28 językach (w tym polskiej) dystrybuuje DIVA Foundation przez divacenter.eu; koszt 10 EUR za egzemplarz, licencja komercyjna osobno. Warianty: DIVA-5 dla dorosłych, Young DIVA-5 dla dzieci i młodzieży 5-17 lat, DIVA-5 ID dla osób z niepełnosprawnością intelektualną.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii pracy opisz DIVA-5 jako półustrukturyzowany wywiad diagnostyczny oparty na kryteriach DSM-5, podaj autorów oryginału (Kooij, Francken, Bron, Wynchank, DIVA Foundation, 2019), autora adaptacji polskiej (Jaeschke, 2020), liczbę kryteriów objawowych (18), trzyczęściową strukturę, dwie perspektywy czasowe oraz czas badania. Zaznacz wprost, że narzędzie daje rozstrzygnięcie kategorialne, a nie wynik ciągły.
W planowaniu analiz pamiętaj o konsekwencjach kategorialnego charakteru zmiennej: jeśli DIVA-5 służy do podziału na grupę z ADHD i grupę bez ADHD, właściwe będą testy dla zmiennych nominalnych (chi kwadrat, regresja logistyczna), a nie korelacje. Jeśli chcesz pracować na zmiennej ilościowej, możesz raportować liczbę spełnionych kryteriów w każdej kategorii i okresie życia, ale opisz to jasno jako wskaźnik pochodny, nie jako wynik testu.
W badaniach z udziałem więcej niż jednego diagnosty koniecznie zaraportuj zgodność między sędziami (kappa Cohena) na podpróbie wywiadów, ponieważ ocena obecności objawu zawiera element osądu klinicznego. Podaj też, kto prowadził wywiady i jakie miał kwalifikacje.
Uwzględnij ograniczenie w dyskusji: dla polskiej wersji DIVA-5 nie opublikowano badania walidacyjnego, więc dane o czułości i swoistości cytowane z wersji koreańskiej, perskiej czy włoskiej nie przenoszą się automatycznie na próbę polską. Pamiętaj również o legalnym pozyskaniu narzędzia z divacenter.eu – korzystanie z kopii PDF z serwisów z materiałami studenckimi narusza prawa DIVA Foundation.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Jako narzędzia przesiewowego w dużych badaniach populacyjnych – do tego służą krótkie skale samoopisowe, a DIVA-5 zajmuje od godziny do dwóch
- •Do samodzielnego wypełnienia przez osobę badaną: wywiad prowadzi wyłącznie przygotowany klinicysta
- •U dzieci i młodzieży – do tej grupy przeznaczona jest osobna wersja Young DIVA-5 (5-17 lat)
- •U osób z niepełnosprawnością intelektualną bez sięgnięcia po dedykowaną wersję DIVA-5 ID
- •Jako jedynego narzędzia diagnostycznego, gdy w obrazie klinicznym obecne są objawy depresyjne, lękowe, zaburzenia snu lub używanie substancji – bez różnicowania ryzyko rozpoznania fałszywie dodatniego jest wysokie
- •Do pomiaru zmiany po leczeniu: narzędzie rozstrzyga o spełnieniu kryteriów, a nie mierzy natężenia objawów w sposób czuły na zmianę
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Zgodność rozpoznania ADHD u dorosłych uzyskanego w wywiadzie DIVA-5 z wynikami przesiewowych skal samoopisowych
- Trafność kryterialna polskiej wersji DIVA-5 wobec rozpoznania klinicznego stawianego przez psychiatrę
- Retrospektywna ocena objawów z dzieciństwa w DIVA-5 a relacja rodzica: zgodność źródeł informacji
- Obraz kliniczny ADHD u dorosłych kobiet i mężczyzn: porównanie profilu spełnionych kryteriów DIVA-5
- Zaburzenia funkcjonowania w pięciu obszarach życia a nasilenie objawów ADHD u dorosłych
- Współwystępowanie objawów depresyjnych i lękowych u osób kierowanych na diagnostykę ADHD w kierunku DIVA-5
- Wiek postawienia rozpoznania ADHD a jakość życia i poczucie własnej wartości u dorosłych
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Walidacja wersji koreańskiej DIVA-5
Na próbie 279 pacjentów z dziewięciu poradni psychiatrycznych wersja koreańska uzyskała czułość 91,30 proc., swoistość 93,62 proc. i trafność diagnostyczną 92 proc. wobec rozpoznania stawianego przez psychiatrów. Autorzy uznali narzędzie za rzetelne i przydatne w diagnostyce ADHD u dorosłych.
źródłoWalidacja wersji perskiej DIVA-5
W próbie 120 dorosłych pacjentów ambulatoryjnych zgodność rozpoznań między DIVA-5 a SCID-5 wyniosła 81,66 proc. Stabilność bezwzględną i zgodność między sędziami oceniono jako dobrą do doskonałej. Warto odnotować rozbieżność częstości rozpoznań: SCID-5 wskazał ADHD u 55 proc. badanych, DIVA-5 u 38 proc.
źródłoWalidacja wersji włoskiej DIVA-5
W próbie 132 osób zgłaszających się do ośrodka przesiewowego dla dorosłych z ADHD zgodność wewnętrzna (alfa Cronbacha i współczynniki Kudera) mieściła się w przedziale 0,61-0,78, a korelacje rang Spearmana z odpowiednimi wymiarami BAARS-IV w przedziale 0,47-0,61. Narzędzie wykazało wyższą czułość dla nieuwagi w dorosłości i wyższą swoistość dla nadpobudliwości i impulsywności w dzieciństwie.
źródłoTrafność poprzedniej edycji DIVA 2.0
Trafność diagnostyczną DIVA 2.0 potwierdzono w dwóch badaniach: szwedzkim (Pettersson, Söderström, Nilsson, 2015), porównującym wartość różnicującą testów neuropsychologicznych i narzędzi diagnostycznych, oraz hiszpańskim (Ramos-Quiroga i in., 2016), oceniającym trafność kryterialną i zbieżną. To na tych badaniach opiera się dowodowe zaplecze linii DIVA.
źródłoZasięg narzędzia
DIVA-5 jest dostępny w 28 językach, ale formalną walidację przeprowadzono jedynie dla trzech wersji: koreańskiej, perskiej i włoskiej. Polska wersja nie doczekała się dotąd publikacji walidacyjnej.
źródłoPodobne narzędzia
ASRS (Zestaw Kwestionariuszy do Diagnozy Spektrum Autyzmu)
Wbrew podobnemu skrótowi to polskie narzędzie PTP dotyczy spektrum autyzmu, a nie ADHD. Nie należy go mylić z anglojęzyczną skalą przesiewową ASRS-v1.1 dla ADHD dorosłych opracowaną dla WHO.
Zestaw kwestionariuszy oceny ADHD u dzieci i młodzieży 6-18 lat wypełnianych przez rodzica, nauczyciela i samego badanego, z normami znormalizowanymi. DIVA-5 to wywiad kliniczny dla dorosłych bez norm.
Komputerowy test wykonaniowy mierzący obiektywne wskaźniki uwagi i impulsywności. Uzupełnia wywiad o dane behawioralne, ale sam nie stawia rozpoznania i nie ocenia kryteriów DSM-5.
M.I.N.I. (Mini International Neuropsychiatric Interview)
Krótki ustrukturyzowany wywiad przesiewowy obejmujący szerokie spektrum rozpoznań psychiatrycznych. Przydatny do wykluczenia współchorobowości, której DIVA-5 nie ocenia.
SCID (Ustrukturyzowany Wywiad Kliniczny do DSM)
Obszerny wywiad diagnostyczny obejmujący zaburzenia osi I. Stosowany jako punkt odniesienia w walidacjach DIVA-5, ale znacznie dłuższy i szerszy tematycznie.
Papierowy test przekreślania mierzący tempo i dokładność pracy w warunkach presji czasu. Ocenia funkcję uwagi, ale nie odnosi się do kryteriów diagnostycznych ADHD.
Bibliografia
- Kooij J.J.S., Francken M.H., Bron T.I., Wynchank D. (2019). DIVA-5. Diagnostisch Interview Voor ADHD bij volwassenen (3e editie). Haga: DIVA Foundation.
- Kooij J.J.S., Francken M.H., Bron T.I., Wynchank D. (2020). DIVA-5. Wywiad diagnostyczny ADHD u dorosłych (trzecie wydanie). Adaptacja polska: R.R. Jaeschke. Haga: DIVA Foundation.
- Kooij J.J.S. (2012). Adult ADHD. Diagnostic assessment and treatment. Springer.
- Hong M., Kooij J.J.S., Kim B. i in. (2020). Validity of the Korean Version of DIVA-5: A Semi-Structured Diagnostic Interview for Adult ADHD. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 16, 2371-2376.
- Zamani L., Shahrivar Z., Alaghband-Rad J. i in. (2021). Reliability, Criterion and Concurrent Validity of the Farsi Translation of DIVA-5. Journal of Attention Disorders, 25(12), 1666-1675.
- Ramos-Quiroga J.A., Nasillo V., Richarte V. i in. (2016). Criteria and Concurrent Validity of DIVA 2.0: A Semi-Structured Diagnostic Interview for Adult ADHD. Journal of Attention Disorders.
- American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.). Arlington: American Psychiatric Publishing.
Źródła
- wydawcahttps://www.divacenter.eu/
- wydawcahttps://www.divacenter.eu/diva-5/what-is-diva-5/
- wydawcahttps://www.divacenter.eu/diva-5/about-diva-5/
- wydawcahttps://www.divacenter.eu/more-information/instructions-for-diva-5/
- wydawcahttps://www.divacenter.eu/more-information/translations/
- wydawcahttps://www.divacenter.eu/more-information/validation/
- wydawcahttps://www.divacenter.eu/faq/
- dokument źródłowyhttps://ppp2katowice.edupage.org/files/DIVA_5_PL.pdf
- artykuł open accesshttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33116536/
- artykuł open accesshttps://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1087054720930816
- artykuł open accesshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11816683/
- blog (do potwierdzenia)https://badanieadhd.pl/diva-5/
Uwagi
Polskie wydanie DIVA-5 istnieje oficjalnie: adaptacji dokonał dr n. med. Rafał R. Jaeschke (Zakład Zaburzeń Afektywnych Katedry Psychiatrii Collegium Medicum UJ), konsultacja językowa Magdalena M. Kobus, prace zakończono w kwietniu 2020 roku (nota wydawnicza polskiego wydania). Wcześniejszą wersję DIVA 2.0 przełożyła Dorota Kooij (retranslacja: Dorota Kuijpers), a polska wersja DIVA funkcjonuje w praktyce klinicznej od 2016 roku. Narzędzie jest płatne (10 EUR za egzemplarz na divacenter.eu) mimo że kopie polskiego PDF krążą po serwisach typu studocu i pdfcoffee – korzystanie z takich kopii nie jest legalne. DIVA-5 obejmuje wyłącznie objawy osiowe ADHD wymagane do rozpoznania wg DSM-5 i nie ocenia współchorobowości, dlatego wydawca zaleca uzupełnienie o ogólne badanie psychiatryczne (współchorobowość dotyczy ok. 75 proc. przypadków ADHD). DO WERYFIKACJI: brak opublikowanego badania walidacyjnego polskiej wersji DIVA-5 (czułość, swoistość, zgodność z rozpoznaniem klinicznym na próbie polskiej) – dane psychometryczne pochodzą z walidacji wersji koreańskiej, perskiej i włoskiej. DO WERYFIKACJI: brak informacji o formalnych wymaganiach kwalifikacyjnych wobec osoby prowadzącej wywiad określonych przez DIVA Foundation; polskie ośrodki wskazują, że badanie prowadzi wyłącznie wykwalifikowany specjalista.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-20.