AAS / RAAS (ZSPuD)

Rodzina i relacje

wpis pełny

Zrewidowana Skala Przywiązania u Dorosłych

Adult Attachment Scale (Collins, Read, 1990); wersja zrewidowana: Revised Adult Attachment Scale (RAAS; Collins, 1996)

przywiązanie w romantycznych związkach w dorosłości: trzy wymiary (Bliskość, Poleganie, Lęk) oraz klasyfikacja do czterech stylów przywiązania (bezpieczny, zaabsorbowany, oddalający, lękowy) wg modelu Bartholomew i Horowitza

Podstawowe informacje

Autorzy oryginału: N. L. Collins, S. J. Read (AAS 1990); N. L. Collins (RAAS 1996) (1996)
Polska adaptacja: K. Adamczyk (2012)
Grupa docelowa: dorośli (polska walidacja: studenci 20-26 lat)
Czas badania: ok. 5 minut (18 pozycji)
Procedura: samoopis; indywidualnie lub grupowo

Co bada ten test

Skala mierzy przywiązanie w dorosłości, czyli utrwalony sposób przeżywania bliskich relacji, ukształtowany według teorii przywiązania na podstawie wczesnych doświadczeń z opiekunami i przenoszony w dorosłe związki. Podstawą teoretyczną jest koncepcja wewnętrznych modeli operacyjnych: człowiek nosi w sobie zestaw przekonań o tym, czy jest wart miłości i czy na innych można polegać, a te przekonania kierują jego zachowaniem w relacjach, często poza świadomą kontrolą.

Narzędzie mierzy trzy wymiary. Bliskość to komfort w intymności i fizycznej oraz emocjonalnej bliskości z drugą osobą. Poleganie to przekonanie, że na innych można liczyć, gdy się ich potrzebuje. Lęk to obawa przed odrzuceniem, porzuceniem i byciem niekochanym. Pierwsze dwa wymiary są ze sobą silnie skorelowane i razem opisują to, co we współczesnych modelach przywiązania nazywa się unikaniem (a właściwie jego odwrotnością), natomiast trzeci odpowiada wymiarowi lęku przywiązaniowego. Dokładnie tak też sama autorka skali zaleca je traktować w analizach.

Na tych trzech wymiarach można oprzeć klasyfikację do czterech stylów przywiązania zgodnych z modelem Bartholomew: bezpiecznego (wysoka bliskość i poleganie, niski lęk), zaabsorbowanego (wysoka bliskość i poleganie, wysoki lęk), oddalającego (niska bliskość i poleganie, niski lęk) oraz lękowego (niska bliskość i poleganie, wysoki lęk). W polskiej próbie walidacyjnej rozkład wyniósł: bezpieczny 57,7%, zaabsorbowany 14,1%, lękowy 13,2% i oddalający 8,2%.

Wymaga podkreślenia jedna rzecz, którą łatwo przeoczyć, a która ma duże znaczenie praktyczne: sama Nancy Collins w instrukcji punktacji wprost odradza stosowanie klasyfikacji do stylów. Określa tę procedurę jako eksploracyjną, zaznacza, że wyklucza ona z próby około siedmiu procent osób znajdujących się na granicy kategorii, i zaleca stosowanie jej wyłącznie razem z miarami ciągłymi obejmującymi całą próbę. Rekomendowanym przez autorkę podejściem jest analiza regresyjna na wymiarach ciągłych. Warto o tym pamiętać, bo w polskich pracach dyplomowych podział na cztery style bywa stosowany jako procedura domyślna.

Uwaga terminologiczna: skrót AAS bywa używany również dla zupełnie innego narzędzia, Adult Attachment Scale Simpsona z 1990 roku. Ten wpis dotyczy skali Collins i Reada w wersji zrewidowanej z 1996 roku, w polskiej adaptacji Katarzyny Adamczyk z 2012 roku.

Typowe zastosowanie

Narzędzie stosowane wszędzie tam, gdzie pytanie badawcze dotyczy przywiązania w dorosłości: jego związków z jakością i trwałością związków, z komunikacją w parze, z radzeniem sobie z konfliktem i rozstaniem, z zazdrością i zaufaniem, a także z funkcjonowaniem poza relacjami intymnymi (przywiązanie a radzenie sobie ze stresem, a poszukiwanie wsparcia, a zdrowie psychiczne). Drugi obszar to badania nad różnicami między osobami pozostającymi w związku a singlami – polska walidacja wykazała tu istotne różnice, przy jednoczesnym braku różnic płciowych, co jest ustaleniem wartym uwagi przy planowaniu analiz. Trzeci obszar to badania nad przenoszeniem wzorca przywiązania z relacji rodzinnych na romantyczne, gdzie narzędzie stosuje się razem z miarami relacji z rodzicami. W pracach dyplomowych narzędzie jest atrakcyjne z trzech powodów: jest krótkie (osiemnaście pozycji, około pięciu minut), bezpłatne, a treść wszystkich pozycji polskiej wersji została opublikowana w tabeli artykułu walidacyjnego w otwartym dostępie. Oryginał wraz z kompletnym kluczem punktacji i gotową składnią statystyczną udostępnia autorka na stronie swojego laboratorium na uniwersytecie w Santa Barbara.

Wymiary i podskale

Bliskość (Close)6 pozycjizakres 1–5
Komfort w bliskości i intymności: łatwość zbliżania się do innych, swoboda w rozwijaniu bliskich relacji, brak dyskomfortu, gdy ktoś podchodzi emocjonalnie zbyt blisko. Niski wynik oznacza dystansowanie się i poczucie zagrożenia bliskością. Sześć pozycji (1, 6, 8, 12, 13, 17), z czego trzy odwrócone. Alfa w polskiej walidacji 0,75.
Poleganie (Depend)6 pozycjizakres 1–5
Przekonanie, że na innych można polegać i że będą dostępni, gdy okażą się potrzebni. Niski wynik oznacza trudność w zawierzeniu komukolwiek i przekonanie, że ostatecznie trzeba liczyć wyłącznie na siebie. Sześć pozycji (2, 5, 7, 14, 16, 18), z czego cztery odwrócone. Alfa 0,76. Wymiar silnie skorelowany z Bliskością – w analizach oba często łączy się w jeden wskaźnik.
Lęk (Anxiety)6 pozycjizakres 1–5
Obawa przed odrzuceniem, porzuceniem i byciem niekochanym: niepokój o uczucia partnera, lęk przed zranieniem, poczucie, że inni nie chcą się zbliżyć tak bardzo, jak badany by chciał. Sześć pozycji (3, 4, 9, 10, 11, 15), żadna nieodwracana – wszystkie sformułowane wprost w kierunku lęku. Najwyższa rzetelność w polskiej walidacji (alfa 0,86) i wymiar najbliżej odpowiadający lękowi przywiązaniowemu z modeli dwuwymiarowych.
Wskaźnik złożony Bliskość-Poleganie (unikanie)12 pozycjizakres 1–5
Średnia z wymiarów Bliskości i Polegania, stosowana w procedurze klasyfikacji do stylów. Po odwróceniu kierunku odpowiada wymiarowi unikania przywiązaniowego znanemu z modeli dwuwymiarowych, takich jak model ECR. Sama autorka skali zaleca właśnie takie użycie: dwa wymiary ciągłe (lęk i unikanie) w analizie regresyjnej zamiast czterech kategorii stylów.

Jak wygląda badanie

Budowa pozycji: Osiemnaście krótkich stwierdzeń w pierwszej osobie, opisujących typowe dla badanego odczucia i reakcje w bliskich relacjach: łatwość lub trudność w zbliżaniu się do innych, komfort lub dyskomfort przy zależności od kogoś, obawy o trwałość uczuć partnera, poczucie dostępności innych w potrzebie. Po sześć pozycji na każdy z trzech wymiarów, przy czym pozycje należące do jednej podskali nie sąsiadują ze sobą, lecz są rozłożone po całym arkuszu. Siedem pozycji jest sformułowanych w kierunku przeciwnym do nazwy podskali i wymaga odwrócenia punktacji: trzy w podskali Bliskości (8, 13, 17) i cztery w podskali Polegania (2, 7, 16, 18). Podskala Lęku nie zawiera pozycji odwróconych, bo wszystkie jej stwierdzenia opisują lęk wprost. Ten rozkład wynika z konstrukcji: Bliskość i Poleganie to wymiary opisujące zasoby, więc naturalne jest mieszanie sformułowań pozytywnych i negatywnych, natomiast Lęk to wymiar deficytu i sformułowania idą w jedną stronę. Istotna cecha instrukcji: badany ocenia swoje odczucia wobec relacji miłosnych w ogóle, a nie wobec konkretnego, aktualnego związku. Skala mierzy więc dyspozycję, a nie stan bieżącej relacji, i mogą ją wypełniać także osoby niebędące w związku. Istnieje ponadto wariant o zmienionej instrukcji, odnoszący się do ważnych bliskich relacji w ogóle (rodzina, przyjaciele, partnerzy), przy identycznym kluczu punktacji – to przydatne rozwiązanie w badaniach nieograniczonych do relacji romantycznych.
Skala odpowiedzi: Pięciostopniowa skala typowości, od 1 oznaczającego, że stwierdzenie w ogóle nie jest dla badanego typowe, do 5 oznaczającego, że jest bardzo typowe, z punktem środkowym 3. Punkt środkowy ma tu znaczenie nie tylko psychologiczne, ale i proceduralne: w klasyfikacji do stylów przywiązania wartość 3 jest granicą między wynikiem wysokim a niskim, a osoby lądujące dokładnie na niej są z klasyfikacji wykluczane. To nie jest podział przy medianie, tylko podział przy teoretycznym środku skali, i tę różnicę należy w pracy opisać wprost. Wyniki podskal liczy się jako średnie pozycji, a nie sumy, więc mieszczą się w tym samym przedziale co skala odpowiedzi, czyli od 1 do 5. Ujednolica to interpretację i pozwala porównywać wymiary między sobą bez przeliczania. Wypełnienie osiemnastu pozycji zajmuje około pięciu minut, badanie może być prowadzone indywidualnie lub grupowo.
Normy i interpretacja: Polska adaptacja nie zawiera norm i autorka wprost określa ją jako opracowanie wstępne. Interpretacja może przebiegać dwutorowo. Podejście wymiarowe, zalecane, polega na analizie średnich trzech podskal w przedziale 1-5 i porównywaniu ich między grupami lub korelowaniu z innymi zmiennymi. Podejście kategorialne polega na przypisaniu badanego do jednego z czterech stylów przywiązania na podstawie tego, czy jego wskaźnik złożony Bliskość-Poleganie oraz wskaźnik Lęku znajdują się powyżej czy poniżej punktu środkowego skali. Jako wartość odniesienia dla podejścia kategorialnego służy rozkład stylów z polskiej próby walidacyjnej 355 studentów: styl bezpieczny 57,7%, zaabsorbowany 14,1%, lękowy 13,2%, oddalający 8,2%. Rozkład ten jest zbliżony do wyników z badań zagranicznych, w których styl bezpieczny zwykle obejmuje ponad połowę prób nieklinicznych. Trzeba jednak pamiętać, że próba była studencka i wąska wiekowo (20-26 lat), więc odsetki te nie są oszacowaniami populacyjnymi. Najważniejsze zastrzeżenie interpretacyjne pochodzi od samej autorki oryginału: procedura klasyfikacji do stylów jest eksploracyjna, kosztuje wykluczenie około siedmiu procent badanych i nie powinna być stosowana samodzielnie, lecz wyłącznie razem z miarami ciągłymi. Autorka rekomenduje zamiast niej analizę regresyjną na dwóch wymiarach ciągłych, lęku i unikaniu, z ewentualnym przedstawieniem wartości przewidywanych odpowiadających czterem prototypom przywiązania.

Mocne strony i ograniczenia

Mocne strony

•Krótka (18 pozycji, około pięciu minut) i całkowicie bezpłatna, z pełną treścią polskiej wersji opublikowaną w artykule walidacyjnym w otwartym dostępie oraz kompletnym kluczem punktacji na stronie autorki oryginału
•Daje zarówno wyniki wymiarowe (trzy podskale), jak i możliwość klasyfikacji do czterech stylów przywiązania zgodnych z modelem Bartholomew, a wymiary łatwo przeliczyć na współczesne dwa wymiary lęku i unikania
•Dobra rzetelność podskali Lęku (alfa 0,86) oraz zadowalająca podskal Bliskości i Polegania (0,75 i 0,76), przy potwierdzonej trójczynnikowej strukturze w polskiej próbie 355 osób
•Instrukcja odnosi się do relacji miłosnych w ogóle, a nie do konkretnego związku, więc skalę mogą wypełniać także osoby aktualnie niebędące w związku; istnieje też wariant dotyczący bliskich relacji w ogóle, przy tym samym kluczu punktacji
•Brak różnic płciowych w polskiej walidacji upraszcza analizy i pozwala łączyć kobiety i mężczyzn w jednej próbie

Ograniczenia

•Procedura klasyfikacji do czterech stylów przywiązania jest przez samą autorkę oryginału określana jako eksploracyjna i przez nią odradzana jako samodzielne rozwiązanie; wyklucza ona z analiz około siedmiu procent badanych znajdujących się na granicy kategorii
•Polska adaptacja ma charakter wstępny: brak danych o stabilności czasowej, brak pełnej walidacji zbieżnej i brak norm, co autorka sama wskazuje jako kierunek dalszych prac
•Wskaźniki dopasowania modelu trójczynnikowego w polskiej konfirmacyjnej analizie czynnikowej są jedynie umiarkowane (GFI 0,80 przy zwyczajowo przyjmowanym progu 0,90), a jedna z pozycji nie osiągnęła ładunku 0,40 w analizie eksploracyjnej
•Polska walidacja objęła wyłącznie studentów w wąskim przedziale wieku 20-26 lat, więc przenoszenie wyników na osoby starsze, w długoletnich związkach lub po rozwodzie wymaga ostrożności
•Wymiary Bliskości i Polegania są ze sobą silnie skorelowane i w wielu analizach nie funkcjonują jako niezależne predyktory, co bywa problemem przy wprowadzaniu ich razem do regresji
•Skrót AAS jest niejednoznaczny: bywa używany także dla Adult Attachment Scale Simpsona (1990), będącej innym narzędziem, co powoduje pomyłki w cytowaniach

Budowa

Liczba pozycji: 18
Format odpowiedzi: skala 5-stopniowa typu Likerta (1 = w ogóle nie jest to dla mnie typowe, 5 = bardzo typowe dla mnie); ocena odczuć wobec relacji miłosnych w ogóle, nie konkretnego związku
Wersje: polska wersja ZSPuD (Zrewidowana Skala Przywiązania u Dorosłych) = adaptacja RAAS; pierwotna AAS (Collins, Read, 1990) mierzyła style: bezpieczny, unikający, lękowo-ambiwalentny

Podskale

Bliskość (Close)

Pozycje: 1, 6, 8, 12, 13, 17
Alfa Cronbacha: 0,75

Poleganie (Depend)

Pozycje: 2, 5, 7, 14, 16, 18
Alfa Cronbacha: 0,76

Lęk (Anxiety)

Pozycje: 3, 4, 9, 10, 11, 15
Alfa Cronbacha: 0,86

Obliczanie wyników

Metoda: średnia punktów w trzech podskalach (po 6 pozycji); klasyfikacja do stylów przywiązania wg procedury Collins (1996): najpierw średnia z połączonych skal Bliskość-Poleganie, wyniki powyżej średniej teoretycznej 3 = wysokie, poniżej punktu środkowego = niskie; osoby z wynikami środkowymi (ok. 7% próby) wyłączane z klasyfikacji
Zakres wyniku: 1–5
Pozycje odwrócone: 2, 7, 8, 13, 16, 17, 18
Uwagi: DO WERYFIKACJI: numery pozycji odwracanych przy punktacji – artykuł walidacyjny nie podaje jawnie klucza odwróceń; klucz oryginalny w instrukcji punktacji Collins (1995, UCSB) Klucz odwróceń potwierdzony składnią SPSS udostępnioną przez autorkę skali (laboratorium N. Collins, UCSB); zgodny z numeracją podskal w polskiej adaptacji.

Jak policzyć wynik

Krok 1: odwróć siedem pozycji. Zgodnie z kluczem punktacji autorki oryginału odwróceniu podlegają pozycje 8, 13 i 17 w podskali Bliskości oraz 2, 7, 16 i 18 w podskali Polegania. Podskala Lęku nie zawiera pozycji odwróconych. Przy skali pięciostopniowej odwrócenie polega na przeliczeniu 1 na 5, 2 na 4, 3 zostaje 3, 4 na 2 i 5 na 1. To najczęstsze miejsce błędu przy tym narzędziu, zwłaszcza że polski artykuł walidacyjny nie podaje klucza wprost i trzeba go wziąć z materiałów autorki oryginału.

Krok 2: policz średnie, nie sumy. Każdy z trzech wymiarów to średnia z sześciu należących do niego pozycji: Bliskość ze wskazań 1, 6, 8, 12, 13 i 17; Poleganie ze wskazań 2, 5, 7, 14, 16 i 18; Lęk ze wskazań 3, 4, 9, 10, 11 i 15 (numery po odwróceniu odpowiednich pozycji). Wyniki mieszczą się w przedziale 1-5. Autorka zaleca właśnie średnie, bo dzięki nim wymiary są bezpośrednio porównywalne i utrzymane w skali odpowiedzi.

Krok 3: zdecyduj, czy potrzebujesz kategorii, i jeśli tak, zastosuj procedurę poprawnie. Policz wskaźnik złożony jako średnią z Bliskości i Polegania. Styl bezpieczny to wskaźnik złożony powyżej 3 i Lęk poniżej 3; zaabsorbowany to wskaźnik złożony powyżej 3 i Lęk powyżej 3; oddalający to wskaźnik złożony poniżej 3 i Lęk poniżej 3; lękowy to wskaźnik złożony poniżej 3 i Lęk powyżej 3. Granicą jest teoretyczny środek skali, czyli wartość 3, a nie mediana próby – to nie jest podział przy medianie i mylenie tych procedur jest poważnym błędem metodologicznym. Osoby uzyskujące dokładnie 3 na którymkolwiek wskaźniku wypadają z klasyfikacji; w badaniach autorki dotyczyło to około siedmiu procent próby, w polskiej walidacji podobnie. Odsetek osób wykluczonych trzeba w pracy podać.

Krok 4: rozważ podejście zalecane zamiast kategorialnego. Autorka oryginału rekomenduje analizę regresyjną na wymiarach ciągłych: uśrednij Bliskość i Poleganie, a następnie odwróć kierunek tego wskaźnika, uzyskując miarę unikania przywiązaniowego, i zestaw ją z wymiarem Lęku jako miarą lęku przywiązaniowego. Otrzymujesz wtedy dwa wymiary zgodne ze współczesnymi modelami przywiązania i porównywalne z badaniami prowadzonymi narzędziami takimi jak ECR. Jeśli chcesz mimo wszystko pokazać cztery prototypy, przedstaw wartości przewidywane zmiennej zależnej przy odchyleniu standardowym powyżej i poniżej średniej na obu wymiarach, zamiast dzielić próbę na grupy. Typowe błędy poza wymienionymi to: liczenie sum zamiast średnich (uniemożliwia porównanie z literaturą), stosowanie podziału przy medianie i nazywanie go procedurą Collins, pomijanie informacji o odsetku osób wykluczonych z klasyfikacji oraz wprowadzanie Bliskości i Polegania razem do regresji bez sprawdzenia współliniowości.

Normy

Typ norm: brak polskich norm; interpretacja wymiarowa (średnie podskal) lub kategorialna (4 style przywiązania wg procedury Collins)
Interpretacja: styl bezpieczny: wysoka średnia Bliskość-Poleganie i niski Lęk; w polskiej próbie walidacyjnej rozkład stylów: bezpieczny 57,7%, zaabsorbowany 14,1%, oddalający 8,2%, lękowy 13,2%
Próba normalizacyjna: N=355 studentów UAM i Politechniki Poznańskiej (210 kobiet, 145 mężczyzn, 20-26 lat)

Psychometria

Alfa Cronbacha: Bliskość: 0,75
Poleganie: 0,76
Lęk: 0,86
Stabilność (test-retest): dla polskiej wersji nie ustalono (autorka wskazuje to jako kierunek dalszych badań); oryginał RAAS: rs = 0,52-0,71 (odstęp 2 miesiące)
Trafność: EFA (3 czynniki, 53,39% wariancji, ładunki >= 0,40 poza pozycją 17) i CFA modelu trójczynnikowego (GFI=0,80; RMSEA=0,07; RMR=0,04); trafność kryterialna: istotne korelacje wymiarów z kompetencjami relacyjnymi (KKRwZI Palus); brak różnic płciowych, istotne różnice single vs osoby w związku

Dostępność

Typ: Darmowy
Wydawca / źródło: artykuł walidacyjny open access (Przegląd Psychologiczny 2012, PDF na stronie KUL); treść wszystkich 18 pozycji polskiej wersji opublikowana w tabeli 3 artykułu; oryginał RAAS udostępniany przez N. L. Collins (UCSB)
Zgoda autora / licencja: do badań naukowych z cytowaniem adaptacji (Adamczyk, 2012); oryginał: zgoda N. L. Collins

English version(kliknij, aby rozwinąć)

Name: Adult Attachment Scale (Collins, Read, 1990); revised version: Revised Adult Attachment Scale (RAAS; Collins, 1996)
Construct: adult romantic attachment: three dimensions (Closeness, Dependence, Anxiety) and classification into four attachment styles (secure, preoccupied, dismissing, fearful) according to the Bartholomew and Horowitz model
Target group: adults (Polish validation: university students aged 20-26)
Response format: 5-point Likert scale (1 = not at all characteristic of me, 5 = very characteristic of me); ratings refer to romantic relationships in general, not a specific relationship
Scoring: mean item score on each of the three subscales (6 items each), score range 1-5; classification into attachment styles follows the Collins (1996) procedure: mean of the combined Closeness-Dependence scales, scores above the theoretical midpoint of 3 = high, below the midpoint = low; respondents with mid-range scores (approx. 7% of the sample) are excluded from classification
Norms / interpretation: no Polish norms; dimensional interpretation (subscale means) or categorical interpretation (4 attachment styles per the Collins procedure). Secure style: high Closeness-Dependence mean and low Anxiety; style distribution in the Polish validation sample: secure 57.7%, preoccupied 14.1%, dismissing 8.2%, fearful 13.2%
Normative sample: N=355 students of Adam Mickiewicz University and Poznan University of Technology (210 women, 145 men, aged 20-26)
Procedure: self-report; individual or group administration
Administration time: approx. 5 minutes (18 items)
Notes: The full content of the 18 items of the Polish version is published in Table 3 of the open-access validation article. Terminological note: the abbreviation AAS is also used for Simpson's (1990) Adult Attachment Scale, which is a different instrument; this entry concerns the Collins and Read scale in its revised form (RAAS). The author notes the preliminary character of the adaptation (no test-retest and no full convergent validation). [TO VERIFY]: reverse-scored item numbers – the validation article does not explicitly report the scoring key; the original key is in Collins' (1995, UCSB) scoring instructions.

Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.

Wersja oryginalna (EN)

Artykuł źródłowy: https://labs.psych.ucsb.edu/collins/nancy/UCSB_Close_Relationships_Lab/Publications_files/Collins,%201996.pdf
Arkusz angielski: https://labs.psych.ucsb.edu/collins/nancy/UCSB_Close_Relationships_Lab/Resources_files/Adult%20Attachment%20Scale.doc
Dostępność wersji EN: darmowy do badań na stronie autorki (N. L. Collins, UCSB Close Relationships Lab); dokument zawiera AAS 1990, RAAS 1996 i wersję Close Relationships wraz z kluczem punktacji

Podgląd arkusza

Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.

Jak opisać w pracy dyplomowej

W rozdziale metodologicznym opisz: pełną nazwę oryginału z rozróżnieniem wersji (Adult Attachment Scale, Collins i Read, 1990; wersja zrewidowana Revised Adult Attachment Scale, Collins, 1996), polską nazwę i adaptację (Adamczyk, 2012), liczbę pozycji (18), trzy podskale po sześć pozycji z podaniem numerów, pięciostopniowy format odpowiedzi, fakt liczenia średnich oraz to, że instrukcja odnosi się do relacji miłosnych w ogóle, a nie do konkretnego związku. Koniecznie zaznacz, o które narzędzie chodzi, bo skrót AAS bywa używany także dla skali Simpsona – nieporozumienie łatwe do uniknięcia jednym zdaniem.

Rozstrzygnij i uzasadnij wybór podejścia: wymiarowego czy kategorialnego. Jeśli wybierasz kategorialne, opisz procedurę wraz z granicą przy wartości 3 (podkreślając, że nie jest to podział przy medianie), podaj rozkład stylów w swojej próbie oraz odsetek osób wykluczonych z klasyfikacji, a w dyskusji odnieś się do zastrzeżeń autorki oryginału wobec tej procedury. Jeśli wybierasz wymiarowe, rozważ przeliczenie na dwa wymiary lęku i unikania, co ułatwi porównanie z literaturą światową.

W wynikach raportuj średnie i odchylenia standardowe trzech wymiarów, alfę Cronbacha własnej próby dla każdego z nich (obok wartości z adaptacji: 0,75 dla Bliskości, 0,76 dla Polegania i 0,86 dla Lęku) oraz korelacje między wymiarami, ze szczególnym komentarzem do korelacji Bliskości z Poleganiem. Przy porównaniach grup dołącz wielkość efektu. Pamiętaj o dwóch ustaleniach z polskiej walidacji, które warto uwzględnić przy planowaniu: nie stwierdzono różnic płciowych, ale stwierdzono istotne różnice między osobami w związku a singlami, więc status związku warto kontrolować.

Kwestie formalne: narzędzie jest bezpłatne do celów badawczych. Treść wszystkich osiemnastu pozycji polskiej wersji znajduje się w tabeli artykułu walidacyjnego dostępnego w otwartym dostępie, a oryginał wraz z pełnym kluczem punktacji, wariantem dotyczącym bliskich relacji w ogóle oraz gotową składnią do tworzenia zmiennej stylu udostępnia autorka na stronie swojego laboratorium. Zacytuj zarówno oryginał (Collins, 1996), jak i polską adaptację (Adamczyk, 2012). Ponieważ pytania dotyczą bliskich relacji i mogą uruchamiać trudne treści u osób po rozstaniu lub z historią relacji przemocowych, zadbaj o standardową informację o dobrowolności udziału i możliwości przerwania badania.

Kiedy nie stosować tego narzędzia

•Gdy chcesz ocenić jakość konkretnego, aktualnego związku – instrukcja odnosi się do relacji miłosnych w ogóle, więc do oceny bieżącej relacji właściwsze są skale satysfakcji ze związku
•Gdy potrzebujesz rozstrzygającej, kategorialnej oceny stylu przywiązania na poziomie jednostki – procedura klasyfikacji jest eksploracyjna, odradzana przez autorkę i wyklucza część badanych z analizy
•Gdy badasz osoby po rozwodzie, w długoletnich związkach lub w starszym wieku – polska walidacja objęła wyłącznie studentów w wieku 20-26 lat
•Gdy zależy Ci na porównaniu z bogatą literaturą opartą na dwuwymiarowym modelu lęku i unikania bez dodatkowych przeliczeń – w takim wypadku prostszym wyborem jest ECR-R
•Gdy badasz dzieci i młodzież lub przywiązanie do rodziców jako takie – narzędzie dotyczy dorosłych i relacji romantycznych

Przykładowe tematy prac i pytania badawcze

Style przywiązania a satysfakcja ze związku i jakość komunikacji w parze
Lęk przywiązaniowy a nasilenie zazdrości i kontroli w związkach młodych dorosłych
Przywiązanie a strategie radzenia sobie ze stresem i poszukiwanie wsparcia społecznego (AAS i Mini-COPE)
Różnice w wymiarach przywiązania między osobami pozostającymi w związku a singlami
Przywiązanie a nasilenie objawów lękowych i depresyjnych u młodych dorosłych
Wymiary przywiązania a gotowość do wybaczania partnerowi po zdradzie lub konflikcie
Porównanie wymiarowego i kategorialnego ujęcia przywiązania: konsekwencje wyboru procedury dla wniosków badawczych
Przywiązanie a korzystanie z aplikacji randkowych i wzorce nawiązywania relacji

Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.

Co pokazują badania

Polska walidacja: struktura i rzetelność

Na próbie 355 studentów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i Politechniki Poznańskiej (210 kobiet, 145 mężczyzn, 20-26 lat) analiza eksploracyjna wyodrębniła trzy czynniki wyjaśniające 53,39% wariancji, z ładunkami co najmniej 0,40 poza jedną pozycją, a analiza konfirmacyjna modelu trójczynnikowego dała umiarkowane dopasowanie (GFI 0,80; RMSEA 0,07; RMR 0,04). Zgodność wewnętrzna wyniosła 0,86 dla Lęku, 0,76 dla Polegania i 0,75 dla Bliskości. Trafność kryterialną potwierdzono istotnymi korelacjami wymiarów z kompetencjami relacyjnymi. Nie stwierdzono różnic płciowych, stwierdzono natomiast istotne różnice między osobami w związku a singlami.

źródło

Rozkład stylów przywiązania w polskiej próbie

Klasyfikacja przeprowadzona według procedury Collins dała w polskiej próbie studenckiej następujący rozkład: styl bezpieczny 57,7%, zaabsorbowany 14,1%, lękowy 13,2% i oddalający 8,2%. Przewaga stylu bezpiecznego odpowiada wynikom uzyskiwanym w zagranicznych próbach nieklinicznych, gdzie zwykle obejmuje on ponad połowę badanych. Pozostałe procenty odpowiadają osobom wykluczonym z klasyfikacji ze względu na wyniki na granicy kategorii.

źródło

Zalecenia autorki oryginału dotyczące analizy danych

W dokumentacji punktacji udostępnianej przez Nancy Collins autorka wprost zaznacza, że procedura tworzenia czterech stylów przywiązania jest eksploracyjna i że w zasadzie jej nie rekomenduje. Podaje, że metoda ta wyklucza z próby około siedmiu procent osób znajdujących się na granicy kategorii oraz że granicę stanowi teoretyczny środek skali, a nie mediana. Jako właściwsze rozwiązanie wskazuje analizę regresyjną na wymiarach ciągłych, w której wymiary Bliskości i Polegania uśrednia się i odwraca, uzyskując wskaźnik unikania przywiązaniowego, a wymiar Lęku traktuje jako wskaźnik lęku przywiązaniowego.

źródło

Wewnętrzne modele operacyjne i ich konsekwencje

W podstawowej publikacji dotyczącej wersji zrewidowanej Collins wykazała, że wymiary przywiązania wiążą się z tym, jak ludzie wyjaśniają zachowania partnera, jakich emocji doświadczają w sytuacjach niejednoznacznych i jak reagują behawioralnie. Osoby o wysokim lęku przywiązaniowym interpretowały niejednoznaczne zachowania partnera w sposób bardziej zagrażający i reagowały silniejszym dystresem, co stanowi empiryczne uzasadnienie dla traktowania przywiązania jako systemu przekonań kierującego przetwarzaniem informacji o relacji, a nie jedynie jako opisu preferencji relacyjnych.

źródło

Podobne narzędzia

ECR-R (Experiences in Close Relationships - Revised)
Współczesny standard pomiaru przywiązania romantycznego, oparty wprost na dwóch wymiarach: lęku i unikaniu. Dłuższy (36 pozycji) i lepiej dopracowany psychometrycznie, ale nieprzewidujący klasyfikacji do stylów. Wybieraj ECR-R, gdy zależy Ci na porównywalności z literaturą światową, a AAS, gdy potrzebujesz krótszego narzędzia lub trójwymiarowego ujęcia.
KSP (Kwestionariusz Stylów Przywiązaniowych)
Polskie narzędzie do pomiaru stylów przywiązania, osadzone w rodzimej tradycji badawczej i częściej stosowane w polskim piśmiennictwie. Alternatywa dla AAS przy pytaniach badawczych niewymagających porównań międzynarodowych.
RAS (Skala Satysfakcji ze Związku Hendricków)
Nie mierzy przywiązania, tylko zadowolenie z konkretnego, aktualnego związku. Naturalne uzupełnienie AAS w jednym badaniu: jedno narzędzie opisuje dyspozycję relacyjną, drugie stan bieżącej relacji.
KKW (Kwestionariusz Komunikacji Małżeńskiej / Kwestionariusz Dobranego Małżeństwa)
Dotyczy funkcjonowania konkretnej pary i jakości komunikacji między partnerami, a nie utrwalonego wzorca przywiązania jednostki. Stosowany w badaniach diadycznych nad związkami, często razem z miarami przywiązania jako predyktorami.

Bibliografia

Adamczyk, K. (2012). Właściwości psychometryczne polskiej wersji językowej skali do pomiaru stylu przywiązania w dorosłości the Revised Adult Attachment Scale (RAAS). Przegląd Psychologiczny, 55(3), 253-269.
Collins, N. L. (1996). Working models of attachment: Implications for explanation, emotion, and behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 71(4), 810-832.
Collins, N. L., Read, S. J. (1990). Adult attachment, working models, and relationship quality in dating couples. Journal of Personality and Social Psychology, 58(4), 644-663.

Źródła

dokument źródłowy
docs/baza_testow_v0.1.md
artykuł open access
https://www.kul.pl/files/714/3.55.2012.art.3.pdf
inne
https://labs.psych.ucsb.edu/collins/nancy/UCSB_Close_Relationships_Lab/Resources_files/Adult%20Attachment%20Scale.doc
inne
https://labs.psych.ucsb.edu/collins/nancy/UCSB_Close_Relationships_Lab/Publications_files/Collins,%201996.pdf

Uwagi

arkusz w aneksie artykułu: TAK w praktyce – pełna treść 18 pozycji polskiej wersji ZSPuD znajduje się w tabeli 3 artykułu OA (s. 262). Wszystkie liczby (alfy, N, rozkład stylów, wskaźniki CFA) z pełnego tekstu OA (kul.pl). Uwaga terminologiczna: skrót AAS bywa też używany dla Adult Attachment Scale Simpsona (1990) – to inne narzędzie; niniejszy wpis dotyczy skali Collins i Reada w wersji zrewidowanej (RAAS/ZSPuD). Autorka zaznacza wstępny charakter adaptacji (brak test-retest i pełnej walidacji zbieżnej).

Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-20.

AAS / RAAS (ZSPuD)

Rodzina i relacje

wpis pełny

Zrewidowana Skala Przywiązania u Dorosłych

Adult Attachment Scale (Collins, Read, 1990); wersja zrewidowana: Revised Adult Attachment Scale (RAAS; Collins, 1996)

Podstawowe informacje

Autorzy oryginału: N. L. Collins, S. J. Read (AAS 1990); N. L. Collins (RAAS 1996) (1996)
Polska adaptacja: K. Adamczyk (2012)
Grupa docelowa: dorośli (polska walidacja: studenci 20-26 lat)
Czas badania: ok. 5 minut (18 pozycji)
Procedura: samoopis; indywidualnie lub grupowo

Co bada ten test

Typowe zastosowanie

Wymiary i podskale

Bliskość (Close)6 pozycjizakres 1–5
Komfort w bliskości i intymności: łatwość zbliżania się do innych, swoboda w rozwijaniu bliskich relacji, brak dyskomfortu, gdy ktoś podchodzi emocjonalnie zbyt blisko. Niski wynik oznacza dystansowanie się i poczucie zagrożenia bliskością. Sześć pozycji (1, 6, 8, 12, 13, 17), z czego trzy odwrócone. Alfa w polskiej walidacji 0,75.
Poleganie (Depend)6 pozycjizakres 1–5
Przekonanie, że na innych można polegać i że będą dostępni, gdy okażą się potrzebni. Niski wynik oznacza trudność w zawierzeniu komukolwiek i przekonanie, że ostatecznie trzeba liczyć wyłącznie na siebie. Sześć pozycji (2, 5, 7, 14, 16, 18), z czego cztery odwrócone. Alfa 0,76. Wymiar silnie skorelowany z Bliskością – w analizach oba często łączy się w jeden wskaźnik.
Lęk (Anxiety)6 pozycjizakres 1–5
Obawa przed odrzuceniem, porzuceniem i byciem niekochanym: niepokój o uczucia partnera, lęk przed zranieniem, poczucie, że inni nie chcą się zbliżyć tak bardzo, jak badany by chciał. Sześć pozycji (3, 4, 9, 10, 11, 15), żadna nieodwracana – wszystkie sformułowane wprost w kierunku lęku. Najwyższa rzetelność w polskiej walidacji (alfa 0,86) i wymiar najbliżej odpowiadający lękowi przywiązaniowemu z modeli dwuwymiarowych.
Wskaźnik złożony Bliskość-Poleganie (unikanie)12 pozycjizakres 1–5
Średnia z wymiarów Bliskości i Polegania, stosowana w procedurze klasyfikacji do stylów. Po odwróceniu kierunku odpowiada wymiarowi unikania przywiązaniowego znanemu z modeli dwuwymiarowych, takich jak model ECR. Sama autorka skali zaleca właśnie takie użycie: dwa wymiary ciągłe (lęk i unikanie) w analizie regresyjnej zamiast czterech kategorii stylów.

Jak wygląda badanie

Budowa pozycji: Osiemnaście krótkich stwierdzeń w pierwszej osobie, opisujących typowe dla badanego odczucia i reakcje w bliskich relacjach: łatwość lub trudność w zbliżaniu się do innych, komfort lub dyskomfort przy zależności od kogoś, obawy o trwałość uczuć partnera, poczucie dostępności innych w potrzebie. Po sześć pozycji na każdy z trzech wymiarów, przy czym pozycje należące do jednej podskali nie sąsiadują ze sobą, lecz są rozłożone po całym arkuszu. Siedem pozycji jest sformułowanych w kierunku przeciwnym do nazwy podskali i wymaga odwrócenia punktacji: trzy w podskali Bliskości (8, 13, 17) i cztery w podskali Polegania (2, 7, 16, 18). Podskala Lęku nie zawiera pozycji odwróconych, bo wszystkie jej stwierdzenia opisują lęk wprost. Ten rozkład wynika z konstrukcji: Bliskość i Poleganie to wymiary opisujące zasoby, więc naturalne jest mieszanie sformułowań pozytywnych i negatywnych, natomiast Lęk to wymiar deficytu i sformułowania idą w jedną stronę. Istotna cecha instrukcji: badany ocenia swoje odczucia wobec relacji miłosnych w ogóle, a nie wobec konkretnego, aktualnego związku. Skala mierzy więc dyspozycję, a nie stan bieżącej relacji, i mogą ją wypełniać także osoby niebędące w związku. Istnieje ponadto wariant o zmienionej instrukcji, odnoszący się do ważnych bliskich relacji w ogóle (rodzina, przyjaciele, partnerzy), przy identycznym kluczu punktacji – to przydatne rozwiązanie w badaniach nieograniczonych do relacji romantycznych.
Skala odpowiedzi: Pięciostopniowa skala typowości, od 1 oznaczającego, że stwierdzenie w ogóle nie jest dla badanego typowe, do 5 oznaczającego, że jest bardzo typowe, z punktem środkowym 3. Punkt środkowy ma tu znaczenie nie tylko psychologiczne, ale i proceduralne: w klasyfikacji do stylów przywiązania wartość 3 jest granicą między wynikiem wysokim a niskim, a osoby lądujące dokładnie na niej są z klasyfikacji wykluczane. To nie jest podział przy medianie, tylko podział przy teoretycznym środku skali, i tę różnicę należy w pracy opisać wprost. Wyniki podskal liczy się jako średnie pozycji, a nie sumy, więc mieszczą się w tym samym przedziale co skala odpowiedzi, czyli od 1 do 5. Ujednolica to interpretację i pozwala porównywać wymiary między sobą bez przeliczania. Wypełnienie osiemnastu pozycji zajmuje około pięciu minut, badanie może być prowadzone indywidualnie lub grupowo.
Normy i interpretacja: Polska adaptacja nie zawiera norm i autorka wprost określa ją jako opracowanie wstępne. Interpretacja może przebiegać dwutorowo. Podejście wymiarowe, zalecane, polega na analizie średnich trzech podskal w przedziale 1-5 i porównywaniu ich między grupami lub korelowaniu z innymi zmiennymi. Podejście kategorialne polega na przypisaniu badanego do jednego z czterech stylów przywiązania na podstawie tego, czy jego wskaźnik złożony Bliskość-Poleganie oraz wskaźnik Lęku znajdują się powyżej czy poniżej punktu środkowego skali. Jako wartość odniesienia dla podejścia kategorialnego służy rozkład stylów z polskiej próby walidacyjnej 355 studentów: styl bezpieczny 57,7%, zaabsorbowany 14,1%, lękowy 13,2%, oddalający 8,2%. Rozkład ten jest zbliżony do wyników z badań zagranicznych, w których styl bezpieczny zwykle obejmuje ponad połowę prób nieklinicznych. Trzeba jednak pamiętać, że próba była studencka i wąska wiekowo (20-26 lat), więc odsetki te nie są oszacowaniami populacyjnymi. Najważniejsze zastrzeżenie interpretacyjne pochodzi od samej autorki oryginału: procedura klasyfikacji do stylów jest eksploracyjna, kosztuje wykluczenie około siedmiu procent badanych i nie powinna być stosowana samodzielnie, lecz wyłącznie razem z miarami ciągłymi. Autorka rekomenduje zamiast niej analizę regresyjną na dwóch wymiarach ciągłych, lęku i unikaniu, z ewentualnym przedstawieniem wartości przewidywanych odpowiadających czterem prototypom przywiązania.

Mocne strony i ograniczenia

Mocne strony

•Krótka (18 pozycji, około pięciu minut) i całkowicie bezpłatna, z pełną treścią polskiej wersji opublikowaną w artykule walidacyjnym w otwartym dostępie oraz kompletnym kluczem punktacji na stronie autorki oryginału
•Daje zarówno wyniki wymiarowe (trzy podskale), jak i możliwość klasyfikacji do czterech stylów przywiązania zgodnych z modelem Bartholomew, a wymiary łatwo przeliczyć na współczesne dwa wymiary lęku i unikania
•Dobra rzetelność podskali Lęku (alfa 0,86) oraz zadowalająca podskal Bliskości i Polegania (0,75 i 0,76), przy potwierdzonej trójczynnikowej strukturze w polskiej próbie 355 osób
•Instrukcja odnosi się do relacji miłosnych w ogóle, a nie do konkretnego związku, więc skalę mogą wypełniać także osoby aktualnie niebędące w związku; istnieje też wariant dotyczący bliskich relacji w ogóle, przy tym samym kluczu punktacji
•Brak różnic płciowych w polskiej walidacji upraszcza analizy i pozwala łączyć kobiety i mężczyzn w jednej próbie

Ograniczenia

•Procedura klasyfikacji do czterech stylów przywiązania jest przez samą autorkę oryginału określana jako eksploracyjna i przez nią odradzana jako samodzielne rozwiązanie; wyklucza ona z analiz około siedmiu procent badanych znajdujących się na granicy kategorii
•Polska adaptacja ma charakter wstępny: brak danych o stabilności czasowej, brak pełnej walidacji zbieżnej i brak norm, co autorka sama wskazuje jako kierunek dalszych prac
•Wskaźniki dopasowania modelu trójczynnikowego w polskiej konfirmacyjnej analizie czynnikowej są jedynie umiarkowane (GFI 0,80 przy zwyczajowo przyjmowanym progu 0,90), a jedna z pozycji nie osiągnęła ładunku 0,40 w analizie eksploracyjnej
•Polska walidacja objęła wyłącznie studentów w wąskim przedziale wieku 20-26 lat, więc przenoszenie wyników na osoby starsze, w długoletnich związkach lub po rozwodzie wymaga ostrożności
•Wymiary Bliskości i Polegania są ze sobą silnie skorelowane i w wielu analizach nie funkcjonują jako niezależne predyktory, co bywa problemem przy wprowadzaniu ich razem do regresji
•Skrót AAS jest niejednoznaczny: bywa używany także dla Adult Attachment Scale Simpsona (1990), będącej innym narzędziem, co powoduje pomyłki w cytowaniach

Budowa

Liczba pozycji: 18
Format odpowiedzi: skala 5-stopniowa typu Likerta (1 = w ogóle nie jest to dla mnie typowe, 5 = bardzo typowe dla mnie); ocena odczuć wobec relacji miłosnych w ogóle, nie konkretnego związku
Wersje: polska wersja ZSPuD (Zrewidowana Skala Przywiązania u Dorosłych) = adaptacja RAAS; pierwotna AAS (Collins, Read, 1990) mierzyła style: bezpieczny, unikający, lękowo-ambiwalentny

Podskale

Bliskość (Close)

Pozycje: 1, 6, 8, 12, 13, 17
Alfa Cronbacha: 0,75

Poleganie (Depend)

Pozycje: 2, 5, 7, 14, 16, 18
Alfa Cronbacha: 0,76

Lęk (Anxiety)

Pozycje: 3, 4, 9, 10, 11, 15
Alfa Cronbacha: 0,86

Obliczanie wyników

Metoda: średnia punktów w trzech podskalach (po 6 pozycji); klasyfikacja do stylów przywiązania wg procedury Collins (1996): najpierw średnia z połączonych skal Bliskość-Poleganie, wyniki powyżej średniej teoretycznej 3 = wysokie, poniżej punktu środkowego = niskie; osoby z wynikami środkowymi (ok. 7% próby) wyłączane z klasyfikacji
Zakres wyniku: 1–5
Pozycje odwrócone: 2, 7, 8, 13, 16, 17, 18
Uwagi: DO WERYFIKACJI: numery pozycji odwracanych przy punktacji – artykuł walidacyjny nie podaje jawnie klucza odwróceń; klucz oryginalny w instrukcji punktacji Collins (1995, UCSB) Klucz odwróceń potwierdzony składnią SPSS udostępnioną przez autorkę skali (laboratorium N. Collins, UCSB); zgodny z numeracją podskal w polskiej adaptacji.

Jak policzyć wynik

Normy

Typ norm: brak polskich norm; interpretacja wymiarowa (średnie podskal) lub kategorialna (4 style przywiązania wg procedury Collins)
Interpretacja: styl bezpieczny: wysoka średnia Bliskość-Poleganie i niski Lęk; w polskiej próbie walidacyjnej rozkład stylów: bezpieczny 57,7%, zaabsorbowany 14,1%, oddalający 8,2%, lękowy 13,2%
Próba normalizacyjna: N=355 studentów UAM i Politechniki Poznańskiej (210 kobiet, 145 mężczyzn, 20-26 lat)

Psychometria

Alfa Cronbacha: Bliskość: 0,75
Poleganie: 0,76
Lęk: 0,86
Stabilność (test-retest): dla polskiej wersji nie ustalono (autorka wskazuje to jako kierunek dalszych badań); oryginał RAAS: rs = 0,52-0,71 (odstęp 2 miesiące)
Trafność: EFA (3 czynniki, 53,39% wariancji, ładunki >= 0,40 poza pozycją 17) i CFA modelu trójczynnikowego (GFI=0,80; RMSEA=0,07; RMR=0,04); trafność kryterialna: istotne korelacje wymiarów z kompetencjami relacyjnymi (KKRwZI Palus); brak różnic płciowych, istotne różnice single vs osoby w związku

Dostępność

Typ: Darmowy
Wydawca / źródło: artykuł walidacyjny open access (Przegląd Psychologiczny 2012, PDF na stronie KUL); treść wszystkich 18 pozycji polskiej wersji opublikowana w tabeli 3 artykułu; oryginał RAAS udostępniany przez N. L. Collins (UCSB)
Zgoda autora / licencja: do badań naukowych z cytowaniem adaptacji (Adamczyk, 2012); oryginał: zgoda N. L. Collins

English version(kliknij, aby rozwinąć)

Name: Adult Attachment Scale (Collins, Read, 1990); revised version: Revised Adult Attachment Scale (RAAS; Collins, 1996)
Construct: adult romantic attachment: three dimensions (Closeness, Dependence, Anxiety) and classification into four attachment styles (secure, preoccupied, dismissing, fearful) according to the Bartholomew and Horowitz model
Target group: adults (Polish validation: university students aged 20-26)
Response format: 5-point Likert scale (1 = not at all characteristic of me, 5 = very characteristic of me); ratings refer to romantic relationships in general, not a specific relationship
Scoring: mean item score on each of the three subscales (6 items each), score range 1-5; classification into attachment styles follows the Collins (1996) procedure: mean of the combined Closeness-Dependence scales, scores above the theoretical midpoint of 3 = high, below the midpoint = low; respondents with mid-range scores (approx. 7% of the sample) are excluded from classification
Norms / interpretation: no Polish norms; dimensional interpretation (subscale means) or categorical interpretation (4 attachment styles per the Collins procedure). Secure style: high Closeness-Dependence mean and low Anxiety; style distribution in the Polish validation sample: secure 57.7%, preoccupied 14.1%, dismissing 8.2%, fearful 13.2%
Normative sample: N=355 students of Adam Mickiewicz University and Poznan University of Technology (210 women, 145 men, aged 20-26)
Procedure: self-report; individual or group administration
Administration time: approx. 5 minutes (18 items)
Notes: The full content of the 18 items of the Polish version is published in Table 3 of the open-access validation article. Terminological note: the abbreviation AAS is also used for Simpson's (1990) Adult Attachment Scale, which is a different instrument; this entry concerns the Collins and Read scale in its revised form (RAAS). The author notes the preliminary character of the adaptation (no test-retest and no full convergent validation). [TO VERIFY]: reverse-scored item numbers – the validation article does not explicitly report the scoring key; the original key is in Collins' (1995, UCSB) scoring instructions.

Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.

Wersja oryginalna (EN)

Artykuł źródłowy: https://labs.psych.ucsb.edu/collins/nancy/UCSB_Close_Relationships_Lab/Publications_files/Collins,%201996.pdf
Arkusz angielski: https://labs.psych.ucsb.edu/collins/nancy/UCSB_Close_Relationships_Lab/Resources_files/Adult%20Attachment%20Scale.doc
Dostępność wersji EN: darmowy do badań na stronie autorki (N. L. Collins, UCSB Close Relationships Lab); dokument zawiera AAS 1990, RAAS 1996 i wersję Close Relationships wraz z kluczem punktacji

Podgląd arkusza

Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.

Jak opisać w pracy dyplomowej

Kiedy nie stosować tego narzędzia

•Gdy chcesz ocenić jakość konkretnego, aktualnego związku – instrukcja odnosi się do relacji miłosnych w ogóle, więc do oceny bieżącej relacji właściwsze są skale satysfakcji ze związku
•Gdy potrzebujesz rozstrzygającej, kategorialnej oceny stylu przywiązania na poziomie jednostki – procedura klasyfikacji jest eksploracyjna, odradzana przez autorkę i wyklucza część badanych z analizy
•Gdy badasz osoby po rozwodzie, w długoletnich związkach lub w starszym wieku – polska walidacja objęła wyłącznie studentów w wieku 20-26 lat
•Gdy zależy Ci na porównaniu z bogatą literaturą opartą na dwuwymiarowym modelu lęku i unikania bez dodatkowych przeliczeń – w takim wypadku prostszym wyborem jest ECR-R
•Gdy badasz dzieci i młodzież lub przywiązanie do rodziców jako takie – narzędzie dotyczy dorosłych i relacji romantycznych

Przykładowe tematy prac i pytania badawcze

Style przywiązania a satysfakcja ze związku i jakość komunikacji w parze
Lęk przywiązaniowy a nasilenie zazdrości i kontroli w związkach młodych dorosłych
Przywiązanie a strategie radzenia sobie ze stresem i poszukiwanie wsparcia społecznego (AAS i Mini-COPE)
Różnice w wymiarach przywiązania między osobami pozostającymi w związku a singlami
Przywiązanie a nasilenie objawów lękowych i depresyjnych u młodych dorosłych
Wymiary przywiązania a gotowość do wybaczania partnerowi po zdradzie lub konflikcie
Porównanie wymiarowego i kategorialnego ujęcia przywiązania: konsekwencje wyboru procedury dla wniosków badawczych
Przywiązanie a korzystanie z aplikacji randkowych i wzorce nawiązywania relacji

Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.

Co pokazują badania

Polska walidacja: struktura i rzetelność

źródło

Rozkład stylów przywiązania w polskiej próbie

źródło

Zalecenia autorki oryginału dotyczące analizy danych

źródło

Wewnętrzne modele operacyjne i ich konsekwencje

źródło

Podobne narzędzia

ECR-R (Experiences in Close Relationships - Revised)
Współczesny standard pomiaru przywiązania romantycznego, oparty wprost na dwóch wymiarach: lęku i unikaniu. Dłuższy (36 pozycji) i lepiej dopracowany psychometrycznie, ale nieprzewidujący klasyfikacji do stylów. Wybieraj ECR-R, gdy zależy Ci na porównywalności z literaturą światową, a AAS, gdy potrzebujesz krótszego narzędzia lub trójwymiarowego ujęcia.
KSP (Kwestionariusz Stylów Przywiązaniowych)
Polskie narzędzie do pomiaru stylów przywiązania, osadzone w rodzimej tradycji badawczej i częściej stosowane w polskim piśmiennictwie. Alternatywa dla AAS przy pytaniach badawczych niewymagających porównań międzynarodowych.
RAS (Skala Satysfakcji ze Związku Hendricków)
Nie mierzy przywiązania, tylko zadowolenie z konkretnego, aktualnego związku. Naturalne uzupełnienie AAS w jednym badaniu: jedno narzędzie opisuje dyspozycję relacyjną, drugie stan bieżącej relacji.
KKW (Kwestionariusz Komunikacji Małżeńskiej / Kwestionariusz Dobranego Małżeństwa)
Dotyczy funkcjonowania konkretnej pary i jakości komunikacji między partnerami, a nie utrwalonego wzorca przywiązania jednostki. Stosowany w badaniach diadycznych nad związkami, często razem z miarami przywiązania jako predyktorami.

Bibliografia

Adamczyk, K. (2012). Właściwości psychometryczne polskiej wersji językowej skali do pomiaru stylu przywiązania w dorosłości the Revised Adult Attachment Scale (RAAS). Przegląd Psychologiczny, 55(3), 253-269.
Collins, N. L. (1996). Working models of attachment: Implications for explanation, emotion, and behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 71(4), 810-832.
Collins, N. L., Read, S. J. (1990). Adult attachment, working models, and relationship quality in dating couples. Journal of Personality and Social Psychology, 58(4), 644-663.

Źródła

dokument źródłowy
docs/baza_testow_v0.1.md
artykuł open access
https://www.kul.pl/files/714/3.55.2012.art.3.pdf
inne
https://labs.psych.ucsb.edu/collins/nancy/UCSB_Close_Relationships_Lab/Resources_files/Adult%20Attachment%20Scale.doc
inne
https://labs.psych.ucsb.edu/collins/nancy/UCSB_Close_Relationships_Lab/Publications_files/Collins,%201996.pdf