Kwestionariusz do Badania Kryzysu w Wartościowaniu
Kryzys w procesie wartościowania – trudności w uporządkowaniu systemu wartości, poczucie zagubienia wartości, dezintegracja procesu wartościowania
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Piotr Oleś (1989)
- Procedura
- samoopis
Co bada ten test
KKW mierzy nasilenie kryzysu w wartościowaniu, czyli trudności w przeżywaniu i porządkowaniu własnego systemu wartości. Kryzys w wartościowaniu rozumiany jest jako stan, w którym proces nadawania rzeczom i sprawom znaczenia zostaje zaburzony: człowiek ma kłopot z ustaleniem, co jest dla niego naprawdę ważne, odczuwa zagubienie wartości i doświadcza wewnętrznego napięcia związanego z niemożnością realizowania tego, co ceni.
Narzędzie osadzone jest w psychologicznej koncepcji wartościowania, bliskiej nurtowi humanistyczno-egzystencjalnemu i teorii wartości w psychologii osobowości. Wartościowanie ujmuje się tu jako proces, a nie tylko zbiór posiadanych wartości: liczy się to, jak człowiek hierarchizuje wartości, czy potrafi je zintegrować i wprowadzać w życie. Kryzys w tym procesie wiąże się z poczuciem chaosu aksjologicznego, dezintegracją oraz cierpieniem wynikającym z rozbieżności między wartościami cenionymi a realizowanymi.
KKW rozkłada kryzys na cztery powiązane aspekty: trudności w hierarchizowaniu systemu wartości, poczucie zagubienia wartości, dezintegrację wartościowania oraz poczucie niezrealizowania wartości. Wynik ogólny opisuje ogólne nasilenie kryzysu, a wyniki podskal wskazują, który aspekt dominuje. Im wyższy wynik, tym silniejszy kryzys. Narzędzie służy do celów badawczych i klinicznych jako miara samoopisowa, a klucz oraz normy dostępne są wyłącznie w podręczniku Pracowni Testów Psychologicznych PTP.
Typowe zastosowanie
Narzędzie wykorzystywane w badaniach nad psychologią wartości, tożsamością, sensem życia i rozwojem osobowości, a także w kontekście klinicznym i poradnictwie, gdzie kryzys w wartościowaniu bywa powiązany z przeżywaniem trudności życiowych. Stosuje się je w pracach nad związkiem kryzysu aksjologicznego z dobrostanem, poczuciem sensu, radzeniem sobie oraz z etapami rozwoju i przemianami życiowymi.
Wymiary i podskale
Trudności w hierarchizowaniu systemu wartości (H)7 pozycjizakres 0–14
Kłopot z uporządkowaniem wartości, ustaleniem ich ważności i rozstrzyganiem między konkurującymi wartościami. Odzwierciedla brak wyraźnej hierarchii aksjologicznej. Zgodność wewnętrzna alfa 0,76.
Poczucie zagubienia wartości (Z)6 pozycjizakres 0–12
Poczucie utraty orientacji w tym, co ważne, oraz dezorientacja co do własnych wartości. Opisuje subiektywne przeżycie zagubienia w sferze aksjologicznej. Zgodność wewnętrzna alfa 0,73.
Dezintegracja wartościowania (D)6 pozycjizakres 0–12
Brak spójności i wewnętrzne sprzeczności w systemie wartości, rozpad procesu wartościowania na niepowiązane elementy. Zgodność wewnętrzna alfa 0,74.
Poczucie niezrealizowania wartości (R)5 pozycjizakres 0–10
Cierpienie wynikające z rozbieżności między wartościami cenionymi a możliwością ich urzeczywistnienia, poczucie, że nie udaje się żyć zgodnie z tym, co ważne. Zgodność wewnętrzna alfa 0,73.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Kwestionariusz liczy 25 twierdzeń, z których 24 są diagnostyczne, a pozycje przypisane są do czterech podskal. Twierdzenia opisują sposób przeżywania i porządkowania wartości oraz trudności w tym procesie. Badany ustosunkowuje się do każdego twierdzenia, wybierając jedną z trzech odpowiedzi. Klucz odpowiedzi diagnostycznych zawiera podręcznik PTP i jest materiałem chronionym; treści pozycji nie są tu przytaczane.
- Skala odpowiedzi
- Trzy opcje odpowiedzi na każde twierdzenie: P (prawda), ? (nie jestem pewien) oraz F (fałsz). Odpowiedź zgodna z kluczem diagnostycznym punktowana jest wyżej niż odpowiedź niepewna, a odpowiedź niezgodna z kluczem nie daje punktów. Badanie jest samoopisowe i nie ma sztywnego limitu czasu.
- Normy i interpretacja
- Normy zawiera podręcznik PTP (wydanie drugie, rozszerzone, 1998); nie ma norm opublikowanych w otwartych źródłach, a pełnych tabel nie reprodukujemy. Interpretacja opiera się na wyniku ogólnym (zakres 0-48) oraz wynikach czterech podskal: im wyższy wynik, tym większe nasilenie kryzysu w wartościowaniu. Analiza profilu podskal pozwala wskazać, który aspekt kryzysu (trudności w hierarchizowaniu, zagubienie, dezintegracja czy niezrealizowanie) jest najsilniejszy.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Wysoka rzetelność wyniku ogólnego (alfa 0,90) i zadowalająca podskal (0,73-0,76)
- •Oryginalne polskie narzędzie z dopracowaną koncepcją teoretyczną wartościowania
- •Rozbicie kryzysu na cztery interpretowalne aspekty obok wyniku ogólnego
- •Ugruntowana pozycja w polskiej psychologii wartości i osobowości
Ograniczenia
- •Klucz i normy dostępne wyłącznie w podręczniku PTP, brak norm w otwartych źródłach
- •Status wydawniczy do sprawdzenia: brak strony produktu w aktualnym katalogu wydawcy
- •Brak recenzowanej polskiej walidacji w otwartym dostępie; dane pochodzą z omówień podręcznika
- •Samoopis wrażliwy na aprobatę społeczną i chwilowy stan emocjonalny
- •Trójstopniowy format odpowiedzi (P/?/F) daje zgrubszą rozdzielczość niż skale wielostopniowe
Budowa
- Liczba pozycji
- 25
- Format odpowiedzi
- 25 twierdzeń (w tym 24 diagnostyczne); odpowiedzi: P - prawda, ? - nie jestem pewien, F - fałsz
- Wersje
- podręcznik PTP: wyd. 1 1988/1989, wyd. 2 rozszerzone 1998
Podskale
Trudności w hierarchizowaniu systemu wartości (H)
- Pozycje: 7 pozycji
- Zakres: 0–-
- Alfa Cronbacha: 0,76
Poczucie zagubienia wartości (Z)
- Pozycje: 6 pozycji
- Zakres: 0–-
- Alfa Cronbacha: 0,73
Dezintegracja wartościowania (D)
- Pozycje: 6 pozycji
- Zakres: 0–-
- Alfa Cronbacha: 0,74
Poczucie niezrealizowania wartości (R)
- Pozycje: 5 pozycji
- Zakres: 0–-
- Alfa Cronbacha: 0,73
Obliczanie wyników
- Metoda
- odpowiedź diagnostyczna = 2 pkt, '?' = 1 pkt, odpowiedź niezgodna z kluczem = 0 pkt; wynik ogólny = suma punktów 24 pozycji diagnostycznych; wyniki podskal = sumy punktów pozycji przypisanych podskalom
- Zakres wyniku
- w–y
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- klucz odpowiedzi diagnostycznych w podręczniku PTP (materiał chroniony)
Jak policzyć wynik
Krok 1: punktuj odpowiedzi według klucza z podręcznika. Odpowiedź diagnostyczna (zgodna z kluczem) daje 2 punkty, odpowiedź niepewna (?) 1 punkt, a odpowiedź niezgodna z kluczem 0 punktów. Punktowanie zależy więc od kierunku każdej pozycji ustalonego w kluczu.
Krok 2: policz wynik ogólny jako sumę punktów 24 pozycji diagnostycznych. Wynik mieści się w przedziale 0-48. Jedna z 25 pozycji nie jest diagnostyczna i nie wchodzi do wyniku.
Krok 3: policz wyniki czterech podskal, sumując punkty pozycji przypisanych do każdej z nich (H w zakresie 0-14, Z i D w zakresie 0-12, R w zakresie 0-10). Profil podskal wskazuje dominujący aspekt kryzysu.
Krok 4: przelicz wyniki na normy z podręcznika i zinterpretuj nasilenie kryzysu. W badaniu naukowym policz i zaraportuj rzetelność dla własnej próby, zamiast przepisywać wartości z podręcznika.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- normy w podręczniku PTP (wyd. 2, 1998); brak norm opublikowanych w otwartych źródłach
- Interpretacja
- wyższy wynik = większe nasilenie kryzysu w wartościowaniu
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- 0,90 - wynik ogólny; podskale: H 0,76; Z 0,73; D 0,74; R 0,73 (za: raport KUL, na podst. podręcznika Olesia)
Dostępność
- Typ
- Dostępność nieznana
- Wydawca / źródło
- Polskie Towarzystwo Psychologiczne / Pracownia Testów Psychologicznych PTP (podręcznik 1989, wyd. 2 1998)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Questionnaire for the Assessment of Crisis in Valuation (Kwestionariusz do Badania Kryzysu w Wartościowaniu, KKW)
- Construct
- crisis in the valuation process – difficulties in ordering one's value system, a sense of lost values, disintegration of the valuation process
- Response format
- 25 statements (24 diagnostic); response options: T – true, ? – not sure, F – false
- Scoring
- diagnostic response = 2 points, '?' = 1 point, response inconsistent with the key = 0 points; total score = sum across the 24 diagnostic items (range 0-48); subscale scores = sums of items assigned to each subscale; the scoring key is available only in the PTP manual (protected material)
- Norms / interpretation
- norms in the PTP manual (2nd ed., 1998); no norms published in open sources; higher score = greater intensity of the valuation crisis
- Procedure
- self-report
- Notes
- Structure, scoring and reliability (alpha 0.90 for the total score; subscales 0.73-0.76) confirmed in an open KUL research report (based on the Oleś manual, PTP 1988). Publication status should be checked: no product page in the current practest.com.pl catalog; the PTP manual is available in university libraries. [TO VERIFY]: no open-access Polish validation (as of 2026-07) – the KUL report is a manual summary, not a peer-reviewed validation article; norms and the scoring key are available only in the manual.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy. Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii podaj nazwę i skrót, autora (Oleś, 1989; wydanie drugie 1998), mierzony konstrukt (kryzys w wartościowaniu), liczbę pozycji (25, w tym 24 diagnostyczne), cztery podskale, sposób punktowania (2/1/0) i zakres wyniku ogólnego (0-48). Zaznacz, że klucz i normy pochodzą z podręcznika PTP.
W wynikach raportuj średnie i odchylenia standardowe wyniku ogólnego oraz podskal, a także rzetelność dla własnej próby. Przy analizie profilu opisz, który aspekt kryzysu dominuje w badanej grupie. Przy porównaniach grup podaj wielkość efektu, a przy korelacjach współczynnik, istotność i liczebność.
Ureguluj dostęp: arkusz, klucz i normy znajdują się w podręczniku PTP, którego status w bieżącej ofercie należy sprawdzić; podręcznik bywa dostępny w bibliotekach uczelnianych. Nie publikuj treści pozycji ani klucza, ponieważ są materiałem chronionym.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy chcesz zmierzyć treść systemu wartości (co człowiek ceni), a nie kryzys w wartościowaniu
- •Gdy potrzebujesz narzędzia z normami dostępnymi w otwartych źródłach
- •Gdy badasz małe dzieci: pozycje wymagają refleksji nad własnym systemem wartości
- •Gdy nie masz dostępu do podręcznika PTP z kluczem i normami
- •Gdy zależy Ci na pomiarze poczucia sensu życia jako takiego (lepszy będzie PIL)
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Nasilenie kryzysu w wartościowaniu a poczucie sensu życia u młodych dorosłych
- Kryzys w wartościowaniu a dobrostan psychiczny i satysfakcja z życia
- Kryzys w wartościowaniu a style radzenia sobie ze stresem
- Dezintegracja wartościowania a poczucie tożsamości w okresie wczesnej dorosłości
- Kryzys w wartościowaniu a przeżywanie trudnych wydarzeń życiowych
- Profil kryzysu w wartościowaniu w różnych grupach wiekowych
- Poczucie niezrealizowania wartości a objawy przygnębienia
- Kryzys w wartościowaniu a otwartość na doświadczenie i rozwój osobisty
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Struktura i rzetelność
Zgodnie z omówieniem podręcznika Olesia narzędzie ma czteroczynnikową strukturę (H, Z, D, R), a jego rzetelność jest wysoka: alfa Cronbacha wyniku ogólnego wynosi 0,90, a podskal mieści się w przedziale 0,73-0,76. Wynik ogólny liczy się z 24 pozycji diagnostycznych (zakres 0-48).
źródłoCztery aspekty kryzysu
Kryzys w wartościowaniu opisano jako złożony z trudności w hierarchizowaniu wartości, poczucia zagubienia wartości, dezintegracji wartościowania oraz poczucia niezrealizowania wartości, co pozwala analizować nie tylko ogólne nasilenie, lecz także dominujący aspekt kryzysu.
źródłoOsadzenie i dostępność narzędzia
KKW jest oryginalnym polskim narzędziem Olesia, wydanym w podręczniku PTP (wydanie pierwsze 1988/1989, drugie rozszerzone 1998). Klucz i normy pozostają w podręczniku, dostępnym m.in. w zbiorach bibliotek akademickich, a narzędzie funkcjonuje w polskiej psychologii wartości.
źródłoPodobne narzędzia
Mierzy poczucie sensu i celu życia, blisko związane z wartościowaniem, ale ujmuje pozytywny wskaźnik sensu, a nie nasilenie kryzysu aksjologicznego.
SWS (Skala Wartości Schelerowskich)
Bada treść i preferencje wartości w ujęciu Schelera (co człowiek ceni), a nie zaburzenia procesu wartościowania.
Porządkuje wartości ostateczne i instrumentalne według ich ważności dla osoby, koncentrując się na hierarchii wartości, a nie na kryzysie w wartościowaniu.
Bibliografia
- Oleś, P. (1989; wyd. 2 1998). Kwestionariusz do badania kryzysu w wartościowaniu (KKW). Podręcznik. Warszawa: Polskie Towarzystwo Psychologiczne.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- innehttps://books.google.pl/books/about/Kwestionariusz_do_badania_kryzysu_w_wart.html?id=NPqJtwAACAAJ
- repozytoriumhttps://integro.ciniba.edu.pl/integro/192203089380/oles-piotr/kwestionariusz-do-badania-kryzysu-w-wartosciowaniu-kkw
- repozytoriumhttps://www.kul.pl/files/797/public/pdf/Raport_z_badan/Raport_z_badan_z_rekomendacjami_-_Charakterystyka_narzedzi.pdf
Uwagi
arkusz w aneksie artykułu: NIE (arkusz i klucz tylko w podręczniku PTP). Budowa, sposób obliczania i rzetelność (alfa 0,90 wynik ogólny; podskale 0,73-0,76) potwierdzone w otwartym raporcie badawczym KUL (Charakterystyka narzędzi, rozdz. 3.8, s. 30-31, za podręcznikiem Olesia, PTP 1988). Status wydawniczy - sprawdzać: brak strony produktu w aktualnym sklepie practest.com.pl (404); podręcznik PTP (1988/1989, wyd. 2 1998) poza katalogiem - dostępny w bibliotekach uczelnianych. DO WERYFIKACJI: brak polskiej walidacji OA (stan 2026-07) - dane z raportu KUL to omówienie podręcznika, nie recenzowany artykuł walidacyjny; normy i klucz tylko w podręczniku.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.