Test Poczucia Alienacji-Integracji (Skala Poczucia Alienacji)
Poczucie alienacji-integracji; wymiary alienacji wg Seemana: poczucie anomii, bezsensu, bezradności (bezsilności), samowyobcowania i osamotnienia (izolacji)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Krystyna Kmiecik-Baran (2000)
- Grupa docelowa
- młodzież szkolna (w badaniach OA stosowana od 12-13 lat po 17-19 lat)
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
Test Poczucia Alienacji-Integracji Krystyny Kmiecik-Baran mierzy poczucie alienacji, czyli subiektywne doświadczenie wyobcowania z otaczającego świata, relacji i samego siebie. Narzędzie ujmuje alienację jako przeciwieństwo integracji: niski wynik oznacza poczucie osadzenia i przynależności, a wysoki poczucie oderwania, bezsensu i bezradności. Pomiar obejmuje zarówno ogólne nasilenie alienacji, jak i jej pięć wymiarów.
Podstawą teoretyczną jest klasyczna koncepcja alienacji Melvina Seemana, który wyróżnił jej odrębne przejawy. W ujęciu Kmiecik-Baran są to: poczucie anomii (rozpad i niejasność norm społecznych), poczucie bezsensu (brak zrozumienia i celu), poczucie bezradności lub bezsilności (przekonanie o braku wpływu na bieg zdarzeń), poczucie samowyobcowania (oderwanie od własnych potrzeb, wartości i tożsamości) oraz poczucie osamotnienia, czyli izolacji (brak bliskich, satysfakcjonujących relacji). Każdy z tych wymiarów opisuje inny aspekt doświadczenia wyobcowania.
Narzędzie liczy 100 pozycji i powstało jako element pakietu do rozpoznawania zagrożeń społecznych w szkole. Przeznaczone jest dla młodzieży szkolnej (w badaniach stosowane od wczesnej adolescencji po starsze klasy szkół ponadpodstawowych). Wynikiem jest wskaźnik ogólnego poczucia alienacji oraz wyniki pięciu podskal, interpretowane w odniesieniu do normalizacji przeprowadzonej przez autorkę (poziomy niski, przeciętny, wysoki).
Ważne zastrzeżenie porządkowe: skrót PAI bywa używany także dla zupełnie innego narzędzia, Personality Assessment Inventory. Ten wpis dotyczy wyłącznie polskiego Testu Poczucia Alienacji-Integracji Kmiecik-Baran. Klucz, teoretyczny zakres wyników i pełne dane normalizacyjne znajdują się w publikacji źródłowej autorki (2000), a rzetelność podskal jest zróżnicowana, co wymaga ostrożności w interpretacji niektórych wymiarów.
Typowe zastosowanie
Narzędzie stosowane w badaniach pedagogicznych i psychologicznych nad młodzieżą szkolną. Typowe zastosowania to badania związków poczucia alienacji z wypaleniem szkolnym, empatią, przemocą rówieśniczą, wsparciem społecznym oraz funkcjonowaniem w szkole. Bywa wykorzystywane w diagnozie środowiskowej szkoły (rozpoznawanie zagrożeń społecznych) oraz w pracach dyplomowych z pedagogiki i psychologii wychowawczej.
Wymiary i podskale
Poczucie anomii
Doświadczenie rozpadu lub niejasności norm społecznych, poczucie, że reguły przestają obowiązywać lub są sprzeczne. W badaniach OA podskala ta uzyskała bardzo wysoką zgodność wewnętrzną (alfa 0,98).
Poczucie bezsensu
Brak zrozumienia otaczających zdarzeń i poczucia celu, przekonanie, że trudno przewidzieć skutki własnego działania i że sprawy toczą się bez sensu.
Poczucie bezradności (bezsilności)
Przekonanie o braku wpływu na bieg zdarzeń i własne życie, poczucie, że rezultaty zależą od sił zewnętrznych, a nie od własnych działań.
Poczucie samowyobcowania
Oderwanie od własnych potrzeb, wartości i tożsamości, poczucie obcości wobec samego siebie. W badaniach OA ta podskala uzyskała niską rzetelność (alfa 0,28), dlatego jej wynik należy interpretować szczególnie ostrożnie.
Poczucie osamotnienia (izolacji)
Brak bliskich, satysfakcjonujących relacji i poczucie odseparowania od innych, wyłączenia z grupy lub wspólnoty.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Sto stwierdzeń samoopisowych opisujących odczucia i przekonania związane z pięcioma wymiarami alienacji. Pozycje rozłożone są na pięć podskal, a badany ocenia, na ile każde stwierdzenie do niego pasuje. Klucz przypisania pozycji do podskal oraz ewentualne pozycje odwracane znajdują się w publikacji źródłowej autorki i nie są tu reprodukowane.
- Skala odpowiedzi
- Pięciostopniowa skala samoopisowa, na której badany zaznacza stopień, w jakim dane stwierdzenie go opisuje. Ze względu na dużą liczbę pozycji (100) wypełnienie trwa dłużej niż w krótkich skalach. Badanie można prowadzić indywidualnie lub grupowo, na przykład w klasie szkolnej.
- Normy i interpretacja
- Narzędzie ma normalizację opracowaną przez autorkę: wyniki wskaźnika ogólnego i pięciu podskal interpretuje się jako poziom niski, przeciętny lub wysoki. Pełne dane normalizacyjne, klucz i teoretyczny zakres wyników znajdują się w publikacji źródłowej (Kmiecik-Baran, 2000) i nie są tu reprodukowane. W badaniach otwartego dostępu obserwowano empiryczne rozkłady wyniku ogólnego (na przykład w jednym badaniu w przedziale około 76-156), ale są to wartości empiryczne z konkretnej próby, a nie teoretyczny zakres skali. Narzędzie służy do rozpoznawania nasilenia alienacji, a nie do diagnozy klinicznej.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Wielowymiarowy pomiar alienacji zgodny z klasyczną teorią Seemana (pięć odrębnych wymiarów)
- •Dobra zgodność wewnętrzna wyniku ogólnego (alfa 0,88) w badaniach otwartego dostępu
- •Normalizacja autorki umożliwia interpretację poziomów (niski, przeciętny, wysoki)
- •Przydatne w diagnozie środowiskowej szkoły i badaniach nad młodzieżą, z bogatym kontekstem teoretycznym
Ograniczenia
- •Znaczne zróżnicowanie rzetelności podskal (od bardzo wysokiej dla anomii do bardzo niskiej dla samowyobcowania, alfa 0,28), co ogranicza interpretację najsłabszego wymiaru
- •Duża liczba pozycji (100) obciąża badanego i wydłuża badanie
- •Klucz, pełne normy i teoretyczny zakres wyników dostępne wyłącznie w publikacji źródłowej autorki, poza katalogami wydawców testów
- •Status wydawniczy i dystrybucyjny narzędzia jest niejasny (publikacja książkowa spoza katalogów PTP i ORE)
- •Skrót PAI bywa mylony z Personality Assessment Inventory, innym narzędziem
Budowa
- Liczba pozycji
- 100
- Format odpowiedzi
- skala 5-stopniowa (samoopis)
- Wersje
- pełna wersja 100 pozycji (Kmiecik-Baran, 2000); pierwotna wersja: Kwestionariusz Poczucia Alienacji (1995)
Podskale
Poczucie anomii
- Alfa Cronbacha: 0,98
Poczucie bezsensu
Poczucie bezradności (bezsilności)
Poczucie samowyobcowania
- Alfa Cronbacha: 0,28
Poczucie osamotnienia (izolacji)
Obliczanie wyników
- Metoda
- sumowanie odpowiedzi: wskaźnik ogólnego poczucia alienacji oraz wyniki 5 podskal (anomia, bezsens, bezradność, samowyobcowanie, osamotnienie)
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- W badaniu OA (Tomaszek, 2021, N=84) wynik ogólny obserwowany w przedziale 76-156 (M=105,61; SD=14,23), podskale ok. 10-35 pkt - wartości empiryczne, nie teoretyczny zakres skali. DO WERYFIKACJI: teoretyczny zakres wyników i klucz (podręcznik Kmiecik-Baran, 2000).
Jak policzyć wynik
Krok 1: przygotuj klucz z publikacji źródłowej autorki (2000), obejmujący przypisanie pozycji do pięciu podskal oraz ewentualne pozycje odwracane. Bez oryginalnego klucza nie da się poprawnie policzyć wyników, a listy krążące w źródłach wtórnych bywają niepełne.
Krok 2: policz wynik każdej z pięciu podskal (anomia, bezsens, bezradność, samowyobcowanie, osamotnienie) jako sumę odpowiednich pozycji, a następnie wskaźnik ogólnego poczucia alienacji. Braki w pojedynczych pozycjach zastępuj średnią z pozostałych pozycji tej samej podskali u tej samej osoby, przy większej liczbie braków wyłącz obserwację.
Krok 3: odnieś wyniki do normalizacji autorki, przypisując poziom niski, przeciętny lub wysoki dla wskaźnika ogólnego i podskal. Jeśli nie dysponujesz pełnymi normami, interpretuj wynik wymiarowo, przez odniesienie do rozkładu w Twojej próbie, i zaznacz to w pracy.
Krok 4: policz alfę Cronbacha dla swojej próby, osobno dla wyniku ogólnego i każdej podskali, i zaraportuj wartości. Szczególną ostrożność zachowaj wobec podskali samowyobcowania, której rzetelność bywa bardzo niska; rozważ nieinterpretowanie jej pojedynczo.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- normalizacja autorki (poziomy niski/przeciętny/wysoki dla wyniku ogólnego i 5 podskal)
- Interpretacja
- wyniki interpretowane jako niski, przeciętny lub wysoki poziom poczucia alienacji i jej wymiarów; normalizację narzędzia przeprowadziła autorka (potwierdzone w Lewicka-Zelent i Abramciów, 2014)
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- 0,88
- Trafność
- konstrukt oparty na teorii alienacji Seemana (5 wymiarów); w badaniach OA istotne korelacje z wypaleniem szkolnym (r do -0,45) i empatią (r do -0,53)
Dostępność
- Typ
- Dostępność nieznana
- Wydawca / źródło
- Publikacja: Kmiecik-Baran K., Młodzież i przemoc. Narzędzia do rozpoznawania zagrożeń społecznych w szkole (Gdańsk 2000, Wyd. Przegląd Oświatowy); nie jest to test PTP
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Sense of Alienation-Integration Test (Sense of Alienation Scale, PAI)
- Construct
- sense of alienation-integration; alienation dimensions after Seeman: sense of anomie, meaninglessness, helplessness (powerlessness), self-estrangement and loneliness (isolation)
- Target group
- school-age adolescents (used in open-access studies from ages 12-13 up to 17-19)
- Response format
- 5-point scale (self-report)
- Scoring
- summing responses: an overall sense-of-alienation index plus scores on 5 subscales (anomie, meaninglessness, helplessness, self-estrangement, loneliness)
- Norms / interpretation
- author's normalization (low/average/high levels for the total score and the 5 subscales); scores interpreted as low, average or high levels of alienation and its dimensions
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Notes
- The abbreviation PAI is also used for the Personality Assessment Inventory – this entry concerns Kmiecik-Baran's instrument from a toolkit for identifying social risks at school. Open-access psychometric description: Tomaszek (2021, Forum Oswiatowe) – 100 items, 5-point scale, total-score alpha 0.88, subscale alphas from 0.98 (anomie) to 0.28 (self-estrangement; caution advised when interpreting that dimension). Not distributed by PTP; book publication outside current test catalogues. [TO VERIFY]: alphas of the remaining subscales, normative sample, scoring key and theoretical score range (available only in the source publication, Kmiecik-Baran 2000).
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy. Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W rozdziale metodologicznym opisz narzędzie tak: pełna nazwa i skrót (z zaznaczeniem, że nie chodzi o Personality Assessment Inventory), autorka (Kmiecik-Baran, 2000), podstawa teoretyczna (pięć wymiarów alienacji wg Seemana), liczba pozycji (100), pięć podskal, format pięciostopniowej skali oraz sposób liczenia wyniku ogólnego i podskal. Podaj rzetelność z literatury obok rzetelności uzyskanej w Twojej próbie.
W wynikach raportuj: średnią i odchylenie standardowe wyniku ogólnego oraz podskal, alfę Cronbacha dla swojej próby, a przy porównaniach grup wielkość efektu. Wyraźnie zaznacz, które podskale mają zadowalającą rzetelność, a które (na przykład samowyobcowanie) należy interpretować ostrożnie lub pominąć.
Opisz źródło narzędzia i sposób uzyskania klucza oraz norm (publikacja autorki). Zaznacz status wydawniczy (książka spoza katalogów wydawców testów) i wskaż, czy interpretujesz wyniki w odniesieniu do normalizacji autorki, czy wymiarowo. Cytuj publikację źródłową Kmiecik-Baran.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz diagnozy klinicznej: narzędzie mierzy poczucie alienacji, nie rozpoznaje zaburzeń
- •Gdy badasz osoby dorosłe poza kontekstem szkolnym (narzędzie kierowane jest do młodzieży szkolnej)
- •Gdy zależy Ci na krótkim pomiarze (100 pozycji jest znacznym obciążeniem)
- •Gdy chcesz interpretować pojedynczo podskalę o niskiej rzetelności (samowyobcowanie)
- •Gdy nie masz dostępu do oryginalnego klucza i norm autorki (bez nich pomiar jest niepełny)
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Poczucie alienacji a syndrom wypalenia szkolnego u młodzieży
- Poczucie alienacji a empatia i kompetencje społeczne uczniów
- Wymiary alienacji a doświadczanie przemocy rówieśniczej w szkole
- Poczucie osamotnienia i izolacji a spostrzegane wsparcie społeczne wśród nastolatków
- Poczucie bezradności a osiągnięcia szkolne i motywacja do nauki
- Poczucie alienacji a klimat klasy i relacje z nauczycielami
- Różnice w poczuciu alienacji między etapami edukacji lub typami szkół
- Poczucie alienacji a korzystanie z mediów społecznościowych i relacje rówieśnicze
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Charakterystyka psychometryczna
W badaniu otwartego dostępu opisano narzędzie jako 100-pozycyjne z pięciostopniową skalą; zgodność wewnętrzna wyniku ogólnego wyniosła 0,88, a rzetelność podskal była zróżnicowana, od bardzo wysokiej dla anomii (0,98) do bardzo niskiej dla samowyobcowania (0,28), przy czym autorka artykułu zaleca ostrożność w interpretacji tego wymiaru.
źródłoAlienacja a wypalenie szkolne
W badaniach nad młodzieżą stwierdzono istotne związki poczucia alienacji z syndromem wypalenia szkolnego (korelacje sięgające około -0,45), co wpisuje narzędzie w badania nad funkcjonowaniem uczniów.
źródłoAlienacja a empatia
Badania z użyciem narzędzia wykazały istotne związki poczucia alienacji z empatycznością (korelacje sięgające około -0,53) u młodzieży, a także potwierdziły, że normalizację testu przeprowadziła autorka.
źródłoPodobne narzędzia
Narzędzia do Rozpoznawania Zagrożeń Społecznych w Szkole
Szerszy pakiet Kmiecik-Baran do diagnozy środowiskowej szkoły, którego Test Poczucia Alienacji-Integracji jest częścią.
Skala Wsparcia Społecznego (Kmiecik-Baran)
Narzędzie tej samej autorki mierzące spostrzegane wsparcie społeczne, pojęciowo przeciwstawne izolacji i osamotnieniu.
Zrewidowana Skala Samotności UCLA (UCLA-R)
Skupia się wyłącznie na poczuciu samotności jako jednym wymiarze, podczas gdy Test Poczucia Alienacji obejmuje osamotnienie jako jeden z pięciu wymiarów.
Bibliografia
- Kmiecik-Baran K. (2000). Młodzież i przemoc. Narzędzia do rozpoznawania zagrożeń społecznych w szkole. Gdańsk: Wydawnictwo Przegląd Oświatowy.
- Kmiecik-Baran K. (1995). Poczucie alienacji. Studium empiryczne. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
- Tomaszek K. (2021). Poczucie alienacji a syndrom wypalenia szkolnego. Forum Oświatowe, 33(2), 47-69.
- Lewicka-Zelent A., Abramciów R. (2014). Empatyczność i poczucie alienacji młodzieży uzdolnionej muzycznie. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica, 7, 38-56.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- artykuł open accesshttps://forumoswiatowe.pl/index.php/czasopismo/article/download/696/531/
- repozytoriumhttps://rep.up.krakow.pl/xmlui/bitstream/handle/11716/9442/AF159--03--Empatycznosc--Lewicka-Zelent--Abramciow.pdf?sequence=1&isAllowed=y
- artykuł open accesshttps://studia-psychologica.uken.krakow.pl/article/view/7192
Uwagi
Skrót PAI bywa też używany dla Personality Assessment Inventory – tu chodzi o narzędzie Kmiecik-Baran (Inwentarz/Skala Poczucia Alienacji) z pakietu do rozpoznawania zagrożeń społecznych w szkole (zob. wpis zagrozenia-spoleczne-szkola). Publikacja OA z pełnym opisem psychometrycznym: Tomaszek (2021, Forum Oświatowe) – 100 pozycji, skala 5-stopniowa, alfa całości 0,88, podskale od 0,98 (anomia) do 0,28 (samowyobcowanie; autorka artykułu zaleca ostrożność w interpretacji tego wymiaru). Arkusz w aneksie: NIE. Status wydawniczy – sprawdzać: publikacja książkowa spoza katalogów PTP/ORE, brak bieżącej dystrybucji testowej. DO WERYFIKACJI: alfy pozostałych podskal, próba normalizacyjna, klucz (dane tylko w publikacji źródłowej Kmiecik-Baran 2000).
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.