Krótka Skala Oceny Stanu Psychicznego
Mini-Mental State Examination
przesiewowa ocena stanu poznawczego (orientacja w czasie i miejscu, zapamiętywanie, uwaga i liczenie, przypominanie, nazywanie, powtarzanie, rozumienie poleceń, czytanie, pisanie, praksja konstrukcyjna); interpretacja w kierunku otępienia
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Folstein, Folstein, McHugh (wydanie z przewodnikiem klinicznym: Folstein, Folstein, Fanjiang) (1975)
- Polska adaptacja
- Stańczak (polska normalizacja, PTP) (2010)
- Grupa docelowa
- młodzież i dorośli; klinicznie gł. osoby starsze z podejrzeniem zaburzeń poznawczych/otępienia
- Czas badania
- badanie bez ograniczenia czasu (przesiewowe, zwykle kilka-kilkanaście minut)
- Procedura
- wykonaniowy (przesiewowy); badanie indywidualne
Co bada ten test
MMSE to najstarsze i najszerzej stosowane narzędzie przesiewowe do oceny stanu poznawczego. Nie jest testem inteligencji ani pełnym badaniem neuropsychologicznym – jego zadaniem jest szybkie sprawdzenie, czy podstawowe funkcje poznawcze działają prawidłowo, i wychwycenie osób, u których warto przeprowadzić diagnostykę pogłębioną. Skala powstała w 1975 r. w odpowiedzi na potrzebę krótkiego, wystandaryzowanego badania, które lekarz mógłby wykonać przy łóżku pacjenta w kilkanaście minut.
Badanie ma charakter wykonaniowy: to nie kwestionariusz do samodzielnego wypełnienia, lecz zestaw krótkich zadań i pytań zadawanych przez przeszkolonego badającego, który na bieżąco punktuje odpowiedzi. Obejmuje kilka obszarów: orientację w czasie i w miejscu, zapamiętywanie i późniejsze odtworzenie krótkiego materiału słownego, uwagę i liczenie, nazywanie przedmiotów, powtarzanie, rozumienie i wykonanie polecenia złożonego z kilku kroków, czytanie, pisanie oraz przerysowanie prostej figury geometrycznej sprawdzające praksję konstrukcyjną. Maksymalnie można uzyskać 30 punktów, po jednym za każdy poprawnie wykonany element.
Suma punktów daje ogólny wskaźnik sprawności poznawczej, ale doświadczony badający zwraca uwagę także na to, w których obszarach pojawiły się błędy. Inaczej interpretuje się profil, w którym pacjent traci punkty głównie za odroczone przypominanie, a inaczej taki, w którym problemem jest orientacja albo praksja – takie wzorce naprowadzają na różne przyczyny zaburzeń. Sam wynik ogólny nie wskazuje jednak przyczyny, a jedynie nasilenie deficytu.
Polską normalizację opracował Jacek Stańczak dla Pracowni Testów Psychologicznych PTP. Jej najważniejszym elementem jest korekta wyniku na wiek i wykształcenie badanego – bez niej ten sam surowy wynik oznaczałby coś zupełnie innego u osoby z wyższym wykształceniem i u osoby, która ukończyła kilka klas szkoły podstawowej. Ta korekta jest w polskiej praktyce klinicznej obowiązkowym krokiem, a nie opcją.
Typowe zastosowanie
Standardowe narzędzie przesiewowe w geriatrii, neurologii, psychiatrii i podstawowej opiece zdrowotnej. Używa się go do wstępnej oceny pacjentów z podejrzeniem otępienia, do monitorowania tempa zmian poznawczych w czasie (kolejne badania w odstępach miesięcy), do kwalifikacji do leczenia i refundacji leków prokognitywnych oraz jako kryterium włączenia lub zmiennej kontrolnej w badaniach klinicznych. W pracach naukowych bywa stosowany do opisu poziomu funkcjonowania poznawczego badanej grupy. Nie nadaje się do różnicowania typów otępienia ani do oceny osób z wyraźnymi deficytami wzroku, słuchu czy afazją.
Wymiary i podskale
Orientacja w czasie i miejscuzakres 0–10
Pytania sprawdzające, czy badany wie, jaki jest bieżący czas i gdzie się znajduje, na kilku poziomach szczegółowości. Najczęściej zaburzany obszar w otępieniu, zwykle jako jeden z pierwszych. Największa część puli punktowej testu.
Zapamiętywaniezakres 0–3
Badający podaje krótką listę niepowiązanych słów i prosi o ich natychmiastowe powtórzenie, w razie potrzeby ucząc materiału do skutku. Ocenia wstępne przyswojenie materiału i sprawność uwagi, nie zaś pamięć trwałą – ten etap służy przygotowaniu późniejszego przypominania.
Uwaga i liczeniezakres 0–5
Zadanie wymagające wykonania ciągu operacji w pamięci, obciążające uwagę i pamięć operacyjną, z wariantem zastępczym dla osób, które nie radzą sobie z liczeniem. Wrażliwe na zaburzenia uwagi, ale zależne od wykształcenia i sprawności arytmetycznej badanego.
Przypominaniezakres 0–3
Odtworzenie wcześniej zapamiętanego materiału słownego po wykonaniu zadania odwracającego uwagę. Uznawane za najbardziej diagnostyczną część testu w kierunku choroby Alzheimera, w której pamięć epizodyczna zaburza się najwcześniej.
Nazywaniezakres 0–2
Podanie nazw dwóch prostych, powszechnie znanych przedmiotów pokazanych przez badającego. Zadanie językowe sprawdzające dostęp do słownika; błędy pojawiają się dopiero przy wyraźnym nasileniu zaburzeń.
Powtarzaniezakres 0–1
Dokładne powtórzenie po badającym krótkiej, celowo trudnej fonetycznie frazy. Ocenia sprawność powtarzania i uwagę słuchową; wymaga bezbłędnego odtworzenia za pierwszym razem.
Wykonywanie poleceń, czytanie i pisaniezakres 0–4
Wykonanie polecenia złożonego z kilku następujących po sobie kroków, zastosowanie się do instrukcji zapisanej na karcie oraz samodzielne napisanie poprawnego zdania. Ocenia rozumienie mowy i pisma oraz zdolność do utrzymania sekwencji działań.
Praksja konstrukcyjnazakres 0–1
Przerysowanie prostej figury geometrycznej z wzoru. Ocenia funkcje wzrokowo-przestrzenne i zdolność do przełożenia spostrzeżenia na działanie ruchowe. Punkt przyznaje się wyłącznie za odwzorowanie spełniające ściśle określone kryteria.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Nie są to stwierdzenia kwestionariuszowe, lecz krótkie zadania i pytania zadawane badanemu przez przeszkoloną osobę. Część z nich to pytania o fakty (orientacja), część to zadania pamięciowe, część zadania językowe, a część zadania wykonaniowe wymagające działania na kartce. Za każdy poprawnie wykonany element przyznaje się 1 punkt, przy czym kryteria poprawności są ściśle określone w podręczniku – ta sama odpowiedź może być zaliczona lub nie w zależności od tego, czy spełnia warunki zapisane w instrukcji. Konkretna treść zadań i materiał bodźcowy są objęte prawami autorskimi wydawcy i nie są tu przytaczane; ich ujawnienie unieważniłoby wynik badania.
- Skala odpowiedzi
- Badanie prowadzi się indywidualnie, w bezpośrednim kontakcie, według sztywnego scenariusza: kolejność zadań, brzmienie instrukcji i sposób punktowania są ustalone i nie wolno ich modyfikować. Punktacja jest zerojedynkowa dla każdego elementu, a suma mieści się w przedziale 0-30, gdzie 30 to wynik maksymalny. Formalnie nie ma ograniczenia czasu; w praktyce badanie trwa od kilku do kilkunastu minut. Ważne, by badany miał zapewnione okulary i aparat słuchowy, jeśli ich używa – deficyt sensoryczny łatwo pomylić z poznawczym.
- Normy i interpretacja
- Interpretacja opiera się na punktach odcięcia, a nie na normach przedziałowych typu steny. Klasycznym progiem jest 24 punkty: wynik poniżej tej wartości uznaje się za sugerujący proces otępienny, a przedział 24-26 punktów bywa wiązany z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi. Wyniki od 27 punktów w górę traktuje się jako prawidłowe. Warunkiem sensownej interpretacji jest korekta na wiek i wykształcenie zgodnie z polską normalizacją PTP – bez niej próg 24 punktów prowadzi do fałszywych rozpoznań u osób słabiej wykształconych i do przeoczeń u osób z wyższym wykształceniem. Bardziej szczegółowe przedziały opisujące stopień nasilenia otępienia funkcjonują w literaturze, ale ich pełna wersja znajduje się w płatnym podręczniku i przewodniku klinicznym PTP i nie jest tutaj reprodukowana. Żaden wynik MMSE nie jest rozpoznaniem: to sygnał, że potrzebna jest diagnostyka pogłębiona.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Bardzo krótkie badanie (kilkanaście minut) dające ustandaryzowany wynik liczbowy, wykonalne przy łóżku pacjenta
- •Ogromna baza danych i dziesiątki tysięcy publikacji z ponad czterdziestu lat, co ułatwia porównania i interpretację
- •Polska normalizacja z korektą na wiek i wykształcenie – kluczową dla trafności w populacji o zróżnicowanym poziomie edukacji
- •Kategoria A PTP: dostępny nie tylko dla psychologów, ale też dla lekarzy i innych specjalistów, co umożliwia szerokie użycie przesiewowe
- •Powtarzalny wynik liczbowy dobrze nadaje się do śledzenia zmian poznawczych u tego samego pacjenta w czasie
Ograniczenia
- •Wyraźny efekt sufitowy: osoby dobrze wykształcone z wczesnymi zmianami potrafią uzyskać wynik maksymalny, co daje wyniki fałszywie ujemne
- •Silna zależność od wykształcenia i sprawności językowej – bez korekty normalizacyjnej zawyża liczbę rozpoznań u osób słabiej wykształconych
- •Praktycznie nie bada funkcji wykonawczych, planowania i szybkości przetwarzania, przez co jest mało czuły na otępienia czołowo-skroniowe i naczyniopochodne
- •Niska czułość w łagodnych zaburzeniach poznawczych (MCI) – w tym zastosowaniu MoCA jest wyraźnie skuteczniejszy
- •Nie różnicuje przyczyn deficytu: nie odróżnia otępienia od majaczenia, depresji rzekomo otępiennej ani skutków leków
- •Ograniczenia licencyjne: prawa do testu są własnością wydawcy, więc powszechne dawniej kopiowanie arkuszy jest niedozwolone
- •Liczbowe współczynniki rzetelności polskiej normalizacji nie są publikowane poza podręcznikiem PTP
Budowa
- Liczba pozycji
- 30
- Format odpowiedzi
- zadania wykonaniowe i pytania oceniane przez badającego (0-1 pkt za element); maks. 30 pkt
- Wersje
- papier-ołówek (wydanie PTP: podręcznik użytkownika, przewodnik kliniczny, polska normalizacja, karta z zadaniami, arkusze odpowiedzi)
Podskale
Orientacja w czasie i miejscu
- Zakres: 0–10
Zapamiętywanie (3 wyrazy)
- Zakres: 0–3
Uwaga i liczenie
- Zakres: 0–5
Przypominanie
- Zakres: 0–3
Nazywanie
- Zakres: 0–2
Powtarzanie
- Zakres: 0–1
Wykonywanie poleceń (w tym czytanie, pisanie)
- Zakres: 0–4
Praksja konstrukcyjna
- Zakres: 0–1
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma
- Zakres wyniku
- 0–30
- Pozycje odwrócone
- brak pozycji odwróconych
- Uwagi
- Maksymalnie 30 pkt; przy interpretacji uwzględnia się wiek i wykształcenie badanego (wyniki skorygowane wg polskiej normalizacji). Test wykonaniowy oceniany przez badającego – pozycje odwrócone nie mają zastosowania.
Jak policzyć wynik
To test wykonaniowy, więc punktuje nie badany, lecz badający, i robi to na bieżąco w trakcie badania. Zasada jest zerojedynkowa: za każdy poprawnie wykonany element przyznaje się jeden punkt, za niepoprawny zero, bez ocen pośrednich i bez punktów za częściowo trafne odpowiedzi. Kryteria poprawności są dla każdego zadania ściśle opisane w podręczniku i to one, a nie intuicja badającego, rozstrzygają wątpliwości: to samo zachowanie badanego bywa zaliczane lub nie w zależności od tego, czy spełnia warunek zapisany w instrukcji. Nie wolno podpowiadać, powtarzać instrukcji poza przypadkami, w których podręcznik na to zezwala, ani zmieniać kolejności zadań, bo część z nich celowo oddziela zapamiętywanie materiału od jego późniejszego odtworzenia.
Punkty sumuje się w obrębie poszczególnych obszarów, a następnie w wynik ogólny mieszczący się w przedziale od 0 do 30. Podział puli punktowej jest nierówny: najwięcej punktów przypada na orientację, a niektóre obszary, jak powtarzanie czy przerysowanie figury, mają tylko po jednym punkcie. Ma to znaczenie przy interpretacji, bo utrata jednego punktu w małym obszarze może być klinicznie ważniejsza niż utrata jednego punktu w orientacji. Warto więc zapisać nie tylko wynik ogólny, ale i profil, czyli rozkład błędów między obszarami, choć formalnie interpretuje się sumę.
Najważniejszym krokiem w polskiej praktyce jest korekta wyniku na wiek i wykształcenie zgodnie z normalizacją Pracowni Testów Psychologicznych PTP. Surowa suma bez tej korekty jest myląca: u osoby z wykształceniem podstawowym prowadzi do zawyżonej liczby wyników nieprawidłowych, a u osoby z wyższym wykształceniem do przeoczeń wczesnych zmian. Dopiero wynik skorygowany porównuje się z kryteriami interpretacyjnymi. Klasyczny próg to 24 punkty, wynik poniżej niego uznaje się za sugerujący proces otępienny, przedział 24-26 punktów bywa wiązany z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi, a wyniki od 27 punktów wzwyż traktuje się jako prawidłowe. Pełne tabele korekcyjne znajdują się wyłącznie w podręczniku wydawcy.
Typowe błędy: pominięcie korekty na wiek i wykształcenie; badanie osoby bez okularów lub aparatu słuchowego, przez co deficyt sensoryczny zostaje policzony jako poznawczy; badanie w ostrym stanie somatycznym, po podaniu leków sedatywnych albo w hałaśliwym otoczeniu; oraz, co najpoważniejsze, traktowanie wyniku poniżej progu jako rozpoznania otępienia. Wynik jest sygnałem, że potrzebne jest pogłębione badanie neuropsychologiczne i diagnostyka lekarska, a nie diagnozą samą w sobie. Osobnym problemem jest efekt sufitowy: maksymalna liczba punktów u osoby dobrze wykształconej nie wyklucza wczesnych zmian i nie powinna kończyć procesu diagnostycznego, jeśli zgłaszane skargi są wyraźne.
Kalkulator wyniku
Wynik ma charakter poglądowy i edukacyjny – nie jest diagnozą. Interpretacja kliniczna wymaga specjalisty i pełnego kontekstu badania. Konieczna korekta na wiek i wykształcenie (polska normalizacja PTP). Szczegółowe przedziały poniżej 24 pkt (19-23/11-18/0-10) wymagają potwierdzenia w płatnym podręczniku PTP i nie zostały włączone do kalkulatora. źródło progów
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- punkty odcięcia
- Interpretacja
- Wg artykułu OA (Rajtar i wsp., 2014, Geriatria 8, 5-12): wynik poniżej 27 pkt może świadczyć o zaburzeniach poznawczych; 24-26 pkt może wskazywać na MCI; wynik poniżej 24 pkt (klasyczny punkt odcięcia) sugeruje proces otępienny; konieczna korekta na wiek i wykształcenie. Szerzej cytowane przedziały: 27-30 wynik prawidłowy; 24-26 zaburzenia poznawcze bez otępienia; 19-23 otępienie lekkie; 11-18 umiarkowane; 0-10 głębokie – przedziały poniżej 24 pkt wymagają potwierdzenia w podręczniku PTP.
- Próba normalizacyjna
- polska normalizacja: Stańczak, PTP; wg strony wydawcy normy opracowano na podstawie badań osób zdrowych, a badania walidacyjne objęły grupy kliniczne (otępienie, MCI, choroba Parkinsona, depresja, zaburzenia nastroju pochodzenia organicznego, schizofrenia, padaczka, cukrzyca)
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Trafność
- Wg strony wydawcy (opisowo): wysoka zgodność wewnętrzna, bardzo wysoka stabilność wyników; trafność potwierdzona metodą porównań międzygrupowych (grupy kliniczne vs zdrowe). Liczbowych współczynników PTP nie publikuje online.
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP (practest.com.pl)
- Kategoria testu wg PTP
- A
- Cena
- 405,69 zł komplet (podręcznik użytkownika, przewodnik kliniczny, polska normalizacja, karta z zadaniami, 25 arkuszy odpowiedzi); arkusze odpowiedzi 25 szt. 47,50 zł; cennik 1.07-31.12.2026
- Zgoda autora / licencja
- prawa do polskiego wydania: Pracownia Testów Psychologicznych PTP; zakup wg kategorii A
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Mini-Mental State Examination (MMSE)
- Construct
- cognitive screening (orientation to time and place, registration, attention and calculation, recall, naming, repetition, comprehension of commands, reading, writing, constructional praxis); interpreted with regard to dementia
- Target group
- adolescents and adults; clinically mainly older adults with suspected cognitive impairment/dementia
- Response format
- performance-based tasks and questions scored by the examiner (0-1 point per element); max 30 points
- Scoring
- sum of points, range 0-30; interpretation takes the examinee's age and education into account (corrected scores per the Polish standardization). A performance-based test scored by the examiner – reverse-scored items not applicable
- Norms / interpretation
- cut-off scores. Per an open-access article (Rajtar et al., 2014, Geriatria): a score below 27 may indicate cognitive impairment; 24-26 may suggest MCI; below 24 (the classic cut-off) suggests a dementive process; age and education correction is required. Widely cited bands: 27-30 normal; 24-26 cognitive impairment without dementia; 19-23 mild dementia; 11-18 moderate; 0-10 severe – bands below 24 points require confirmation in the PTP manual
- Normative sample
- Polish standardization: Stańczak, PTP; per the publisher, norms based on healthy individuals, with validation studies covering clinical groups (dementia, MCI, Parkinson's disease, depression, organic mood disorders, schizophrenia, epilepsy, diabetes)
- Procedure
- performance-based (screening); individual administration
- Administration time
- no time limit (screening, usually several to a dozen or so minutes)
- Notes
- PTP category A: available i.a. to physicians and other specialists. Polish standardization year discrepancy partly RESOLVED (QA 2026-07-18): the first edition of Stańczak's Polish standardization appeared in 2010 (Google Books record, PTP); 2013 on practest.com.pl most likely refers to a later edition/reprint. Subscale point breakdown per the open-access article (Rajtar et al., 2014); the points there sum to 29 – the exact 30-point breakdown should be confirmed in the PTP record form/manual. Reliability research (2026-07-17): no Polish open-access article cites numeric reliability coefficients of the Polish MMSE standardization (PTP reports only descriptively: high internal consistency in a clinical sample, very high 3-day to 1-week retest stability). [TO VERIFY: numeric reliability coefficients (alpha, stability) – PTP manual; interpretive bands below 24 points – confirmation in the manual/clinical guide].
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii opisz narzędzie jako przesiewową skalę oceny stanu poznawczego, podając autorów oryginału z 1975 roku, polską normalizację Jacka Stańczaka wydaną przez Pracownię Testów Psychologicznych PTP oraz to, że jest to procedura wykonaniowa prowadzona indywidualnie przez przeszkolonego badającego, a nie kwestionariusz samoopisowy. Wymień badane obszary funkcji poznawczych, zakres punktacji 0-30 i zasadę przyznawania punktów, ale nie przytaczaj treści zadań, materiału bodźcowego ani kryteriów punktowania poszczególnych elementów, bo są objęte prawami wydawcy, a ich upublicznienie unieważnia narzędzie dla przyszłych badanych. Koniecznie napisz, czy stosowałeś korektę na wiek i wykształcenie, i jaki próg odcięcia przyjąłeś, wraz z uzasadnieniem, bo w literaturze funkcjonuje ich kilka.
W wynikach raportuj średnią i odchylenie standardowe wyniku ogólnego, a przy rozkładach wyraźnie lewoskośnych, typowych dla tej skali, podaj także medianę i rozstęp oraz rozważ testy nieparametryczne. Jeżeli klasyfikujesz badanych według progu, podaj liczebności i odsetki w każdej kategorii oraz zaznacz, że jest to klasyfikacja przesiewowa, a nie rozpoznanie. Nie licz alfy Cronbacha jako głównego wskaźnika rzetelności: przy zadaniach wykonaniowych o zróżnicowanej trudności ma ona ograniczony sens, a autorzy polskiej normalizacji nie publikują współczynników liczbowych poza podręcznikiem. Jeśli porównujesz to narzędzie z innym testem przesiewowym, raportuj korelację i zgodność klasyfikacji, a nie tylko różnicę średnich. W ograniczeniach pracy odnieś się do efektu sufitowego i do zależności wyniku od wykształcenia badanych.
Uprawnienia są tu mniej restrykcyjne niż przy metodach neuropsychologicznych z wyższych kategorii, ale nie oznacza to swobody. Narzędzie ma kategorię A w klasyfikacji Pracowni Testów Psychologicznych PTP, czyli najszerszą dostępność: mogą je nabywać i stosować nie tylko psycholodzy, ale też lekarze i inni specjaliści ochrony zdrowia po zapoznaniu się z podręcznikiem. Nie zwalnia to z obowiązku przeszkolenia i ścisłego trzymania się procedury, bo od drobiazgów w sposobie zadawania pytań zależy porównywalność wyniku z normami. Test jest płatny, arkusze odpowiedzi zużywalne, a kopiowanie karty zadań i arkuszy narusza prawa wydawcy. W pracy dyplomowej nie zamieszczaj arkusza w aneksie, a jedynie opis procedury, i wskaż, kto przeprowadzał badania oraz jakie miał do tego przygotowanie. Interpretacja kliniczna wyniku, zwłaszcza formułowanie wniosków o otępieniu, wykracza poza kompetencje studenta i należy do lekarza lub psychologa klinicznego.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy chcesz wykryć łagodne zaburzenia poznawcze (MCI) lub wczesne zmiany u osób dobrze wykształconych: efekt sufitowy i niska czułość w tym zakresie sprawiają, że właściwszym wyborem jest MoCA
- •Gdy badany ma afazję, znaczny niedosłuch, poważną wadę wzroku lub niedowład ręki dominującej: część zadań staje się wtedy niewykonalna z przyczyn niezwiązanych z funkcjami poznawczymi, a wynik przestaje cokolwiek znaczyć
- •Gdy interesują Cię funkcje wykonawcze, planowanie, fluencja słowna czy szybkość przetwarzania: skala praktycznie ich nie bada, przez co jest mało czuła na otępienia czołowo-skroniowe i naczyniopochodne
- •Gdy potrzebujesz rozpoznania lub odróżnienia przyczyny deficytu: narzędzie nie różnicuje otępienia od majaczenia, depresji rzekomo otępiennej ani skutków ubocznych leków, a wynik nie jest diagnozą
- •Gdy badasz osobę w ostrym stanie somatycznym, bezpośrednio po podaniu leków uspokajających albo w warunkach uniemożliwiających skupienie: badanie należy odroczyć, bo wynik będzie zaniżony
- •Gdy nie dysponujesz legalnym egzemplarzem testu i polskimi tabelami korekcyjnymi: badanie na podstawie wersji krążącej w internecie, bez korekty na wiek i wykształcenie, jest metodologicznie bezwartościowe
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Porównanie skuteczności dwóch narzędzi przesiewowych w wykrywaniu zaburzeń poznawczych u pacjentów po udarze niedokrwiennym mózgu
- Wpływ poziomu wykształcenia na wyniki przesiewowej oceny stanu poznawczego u osób starszych
- Zaburzenia poznawcze a objawy depresyjne u pacjentów oddziału geriatrycznego: związek wyników MMSE i GDS
- Funkcjonowanie poznawcze a samodzielność w czynnościach dnia codziennego u osób po 75. roku życia
- Dynamika zmian wyniku przesiewowego w rocznej obserwacji pacjentów z rozpoznanym łagodnym zaburzeniem poznawczym
- Cukrzyca typu 2 i jej wyrównanie metaboliczne a poziom funkcjonowania poznawczego osób starszych
- Obciążenie opiekuna nieformalnego a stopień deficytu poznawczego podopiecznego
- Efekt sufitowy w przesiewowej ocenie poznawczej: analiza rozkładu wyników u osób z wyższym wykształceniem
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Dokładność diagnostyczna w wykrywaniu otępienia
Przegląd systematyczny Cochrane obejmujący osoby powyżej 65. roku życia bez wcześniejszej oceny klinicznej wykazał, że przy progu 24 punktów w populacji ogólnej (15 badań) zsumowana czułość wynosi 0,85 (przedział ufności 0,74-0,92), a swoistość 0,90 (0,82-0,95). Autorzy podkreślają jednocześnie, że danych z podstawowej opieki zdrowotnej było zbyt mało, by wiarygodnie oszacować dokładność w tym właśnie kontekście, w którym narzędzie jest najczęściej stosowane.
źródłoPorównanie z MoCA u chorych po udarze (badanie polskie)
W grupie 43 pacjentów w ostrej fazie udaru niedokrwiennego mediana wyniku wyniosła 26 punktów, podczas gdy w skali montrealskiej 22 punkty, a różnica była wysoce istotna. Wyniki obu testów korelowały silnie (rho Spearmana 0,789), przy zgodności bezwzględnej na poziomie 0,643. Autorzy uznali skalę montrealską za skuteczniejszą w wykrywaniu zaburzeń poznawczych po udarze, zwłaszcza dysfunkcji wykonawczych i zaburzeń mowy.
źródłoOgraniczona przydatność w łagodnych zaburzeniach poznawczych
Metaanaliza dokładności tej skali wykazała wyraźną różnicę między dwoma zastosowaniami: narzędzie działa akceptowalnie przy wykrywaniu otępienia w warunkach specjalistycznych, natomiast jego wartość w wykrywaniu łagodnych zaburzeń poznawczych oraz w populacjach o niskim rozpowszechnieniu zaburzeń jest niewielka, z dużym odsetkiem wyników fałszywych. Autor zaleca ostrożność przy stosowaniu skali jako jedynego narzędzia przesiewowego w populacji ogólnej.
źródłoRola korekty na wiek i wykształcenie
Polska normalizacja wydana przez Pracownię Testów Psychologicznych opiera interpretację nie na surowej sumie punktów, lecz na wyniku skorygowanym o wiek i wykształcenie badanego. Normy opracowano na podstawie badań osób zdrowych, a badania walidacyjne objęły grupy kliniczne obejmujące otępienie, łagodne zaburzenia poznawcze, chorobę Parkinsona, depresję, zaburzenia nastroju pochodzenia organicznego, schizofrenię, padaczkę i cukrzycę. Wydawca opisuje rzetelność opisowo, bez publikowania współczynników liczbowych poza podręcznikiem.
źródłoPodobne narzędzia
MoCA (Montrealska Skala Oceny Funkcji Poznawczych)
Nowsze narzędzie przesiewowe o tej samej długości i tym samym zakresie punktacji, ale wyraźnie trudniejsze i obejmujące funkcje wykonawcze, fluencję słowną i abstrahowanie. Znacznie czulsze na łagodne zaburzenia poznawcze, kosztem większej liczby wyników fałszywie dodatnich u osób słabiej wykształconych.
Pojedyncze zadanie trwające około minuty, oceniające funkcje wzrokowo-przestrzenne i wykonawcze. Stosowany jako uzupełnienie, bo wychwytuje deficyty słabo reprezentowane w MMSE; sam w sobie nie wystarcza jako badanie przesiewowe.
GDS (Geriatryczna Skala Oceny Depresji)
Mierzy objawy depresji, a nie funkcje poznawcze. Stosowana równolegle, bo obniżony wynik badania poznawczego u osoby starszej może wynikać z depresji, a nie z procesu otępiennego, i tego rozróżnienia MMSE sam nie zapewnia.
CVLT (Kalifornijski Test Uczenia się Językowego)
Pogłębione badanie uczenia się i pamięci werbalnej zamiast krótkiego przesiewu. Stosowany na kolejnym etapie, gdy wynik przesiewowy budzi wątpliwości i trzeba szczegółowo opisać profil deficytu pamięciowego.
ACE-III (Addenbrooke's Cognitive Examination III)
Bardziej rozbudowana bateria przesiewowa (zakres 0-100 punktów), obejmująca uwagę, pamięć, fluencję, język i funkcje wzrokowo-przestrzenne, zawierająca w sobie pozycje odpowiadające MMSE. Trwa dłużej, ale lepiej różnicuje typy otępień.
Bibliografia
- Folstein, M. F., Folstein, S. E., McHugh, P. R. (1975). Mini-Mental State: a practical method for grading the cognitive state of patients for the clinician. Journal of Psychiatric Research, 12(3), 189-198.
- Stańczak, J. (2010). MMSE. Polska normalizacja. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
- Rajtar, A., Przewoźnik, D., Bober-Płonka, B., Nowak, R. (2014). Montrealski Test do Oceny Funkcji Poznawczych (MoCA) versus Krótka Skala Oceny Stanu Umysłowego (MMSE) - porównanie skuteczności testów w wykrywaniu zaburzeń poznawczych u chorych po udarze mózgu. Geriatria, 8, 5-12.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/MMSE
- artykuł open accesshttps://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201401_Geriatria_001.pdf
- repozytoriumhttps://books.google.pl/books/about/MMSE.html?id=9xOXMwEACAAJ
- innehttps://www.sralab.org/rehabilitation-measures/mini-mental-state-examination
- artykuł open accesshttps://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2025.1727738/full
- innehttps://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD011145.pub2/full
- artykuł open accesshttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18579155/
Uwagi
Kategoria A PTP: dostępny m.in. dla lekarzy i innych specjalistów. Rozbieżność roku polskiej normalizacji ROZSTRZYGNIĘTA częściowo (QA 2026-07-18): pierwsze wydanie 'MMSE: polska normalizacja' J. Stańczak ukazało się w 2010 (potwierdzenie: rekord Google Books, wydawca PTP, 42 s., ISBN 83-60733-70-8); rok 2013 na stronie practest.com.pl dotyczy najpewniej kolejnego wydania/dodruku tej normalizacji. Przyjęto 2010 jako rok pierwszej publikacji; oba lata funkcjonują w obiegu. Rozbicie punktów podskal wg opisu w artykule OA (Rajtar i wsp., 2014); podane tam punkty sumują się do 29 (autorzy nie wyodrębnili 1 pkt za czytanie/pisanie w ramach poleceń) – dokładny podział 30 pkt potwierdzić w arkuszu/podręczniku PTP. Research rzetelności (2026-07-17): przeszukano polskie artykuły OA (Psychiatria Polska, Geriatria, Gerontologia Polska) – żaden nie cytuje liczbowych współczynników rzetelności polskiej normalizacji MMSE Stańczak (PTP podaje jedynie opisowo: wysoka zgodność wewnętrzna w próbie klinicznej, bardzo wysoka stabilność przy retestach po 3 dniach do tygodnia). [DO WERYFIKACJI: liczbowe współczynniki rzetelności (alfa, stabilność) – podręcznik PTP; przedziały interpretacyjne poniżej 24 pkt (19-23/11-18/0-10) – potwierdzenie w podręczniku/przewodniku klinicznym].
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-19.