Kwestionariusz Strategii Radzenia Sobie z Bólem
Coping Strategies Questionnaire
Strategie radzenia sobie z bólem (poznawcze i behawioralne)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Anne K. Rosenstiel, Francis J. Keefe (1983)
- Polska adaptacja
- Juczyński
- Grupa docelowa
- osoby doświadczające bólu
- Czas badania
- ok. 15 minut, bez ograniczenia czasu
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
Kwestionariusz Strategii Radzenia Sobie z Bólem (CSQ) mierzy poznawcze i behawioralne sposoby, jakimi człowiek radzi sobie z bólem. Nie ocenia natężenia bólu, lecz to, po jakie strategie sięga osoba, gdy ból się pojawia, i jak często je stosuje. Podstawą teoretyczną jest przekonanie, że sposób radzenia sobie z bólem, zwłaszcza radzenia poznawczego, silnie wpływa na przystosowanie do bólu, poziom niesprawności i nastrój, w dużej mierze niezależnie od samego nasilenia dolegliwości.
Narzędzie wyróżnia siedem strategii radzenia sobie z bólem, wywodzących się z oryginalnej struktury CSQ opracowanej przez Rosenstiela i Keefe'a. Sześć z nich to strategie o charakterze zaradczym: odwracanie uwagi od bólu, przewartościowanie doznań bólowych, deklaracje radzenia sobie, ignorowanie doznań, modlenie się i pokładanie nadziei oraz zwiększanie aktywności behawioralnej. Siódma strategia, katastrofizowanie, ma charakter niekorzystny i polega na wyolbrzymianiu zagrożenia oraz koncentracji na negatywnych myślach związanych z bólem. Katastrofizowanie jest najlepiej przebadanych strategii w obrębie CSQ i konsekwentnie wiąże się z gorszym przystosowaniem do bólu, silniejszym cierpieniem i większą niesprawnością.
Oprócz 42 stwierdzeń opisujących strategie kwestionariusz zawiera dwa dodatkowe pytania, w których badany ocenia skuteczność radzenia sobie z bólem: swoją zdolność do kontrolowania bólu oraz do jego zmniejszania. Te dwa wskaźniki uzupełniają obraz strategii o subiektywne poczucie skuteczności. Nie tworzą odrębnej podskali i interpretuje się je niezależnie od siedmiu strategii.
Oryginał opracowali Rosenstiel i Keefe, a polską adaptację przygotował Zygfryd Juczyński w ramach zestawu Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia. Praktyczną zaletą polskiej wersji jest to, że arkusz CSQ udostępniany jest przez wydawcę jako bezpłatny plik PDF do celów badawczych, choć podręcznik z kluczem i normami pozostaje płatny. Dzięki temu narzędzie jest łatwo dostępne dla studentów i badaczy zajmujących się psychologią bólu i zdrowia.
Typowe zastosowanie
Narzędzie stosowane w psychologii bólu, psychologii zdrowia i rehabilitacji. Typowe zastosowania to opis strategii radzenia sobie u pacjentów z bólem przewlekłym, badanie związków strategii (zwłaszcza katastrofizowania) z nasileniem bólu, niesprawnością, depresją i jakością życia oraz ocena zmian strategii po interwencjach psychologicznych. W pracach dyplomowych chętnie wybierane, bo arkusz jest bezpłatny, a katastrofizowanie stanowi wdzięczny, dobrze udokumentowany predyktor przystosowania do bólu.
Dostępność
- Typ
- Arkusz bezpłatny, część materiałów płatna
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP - zbiór NPPPZ (Juczyński); arkusz CSQ do pobrania jako darmowy PDF, podręcznik NPPPZ płatny
- Kategoria testu wg PTP
- A
- Cena
- podręcznik NPPPZ 321,66 zł brutto; arkusze CSQ nie podlegają sprzedaży - darmowy PDF do celów badawczych (cennik 1.07-31.12.2026)
- Arkusz polski
- zobacz arkusz u źródłaNie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Czterdzieści dwa stwierdzenia opisujące myśli i zachowania stosowane w reakcji na ból, rozłożone na siedem skal strategii radzenia sobie, oraz dwa dodatkowe pytania oceniające subiektywną skuteczność radzenia sobie (kontrola nad bólem i zdolność jego zmniejszania). Dokładne przypisanie pozycji do skal i numery pozycji znajdują się w płatnym podręczniku i nie są tutaj reprodukowane. Wynik oblicza się osobno dla każdej z siedmiu skal, a nie jako jeden wynik ogólny.
- Skala odpowiedzi
- Każde stwierdzenie ocenia się na skali częstości stosowania danej strategii (w oryginale siedmiostopniowej, od nigdy nie stosuję do zawsze stosuję). Dwa dodatkowe pytania o skuteczność ocenia się na analogicznej skali. Badany odnosi odpowiedzi do sytuacji, gdy odczuwa ból. Wypełnienie zajmuje około 15 minut, bez ograniczenia czasu; badanie prowadzi się indywidualnie lub grupowo.
- Normy i interpretacja
- Interpretacja opiera się na profilu siedmiu skal strategii, a nie na jednym wyniku ogólnym. W dominującej w literaturze interpretacji sześć strategii uznaje się za adaptacyjne, a jedną – katastrofizowanie – za nieadaptacyjną, przy czym skuteczność części z nich (na przykład ignorowania bólu czy modlitwy) zależy od kontekstu klinicznego. W praktyce analizuje się, analizuje się, które strategie badany stosuje najczęściej i jak duży udział ma wśród nich katastrofizowanie, uznawane za najbardziej niekorzystne. CSQ nie ma jednego wyniku ogólnego opisującego styl radzenia sobie z bólem – sumowanie skal w jeden wskaźnik jest błędem interpretacyjnym. Szczegółowe normy i klucz znajdują się w płatnym podręczniku NPPPZ i nie są tutaj reprodukowane. W praktyce badawczej często pracuje się na wynikach surowych skal i porównuje profile między osobami lub grupami. Wysoki poziom katastrofizowania interpretuje się jako sygnał ryzyka gorszego przystosowania do bólu.
Budowa
- Liczba pozycji
- 42
- Format odpowiedzi
- 42 stwierdzenia oraz 2 dodatkowe pytania oceniające skuteczność radzenia sobie z bólem
- Wersje
- papier-ołówek (arkusz darmowy PDF u wydawcy)
Podskale
7 skal strategii radzenia sobie z bólem (wg strony wydawcy)
Obliczanie wyników
Szczegóły obliczania wyniku dostępne tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Jak policzyć wynik
Instrukcja obliczania wyniku dostępna tylko przez ICD Diagnostica
- •Instrukcje obliczania wyników krok po kroku
- •Pozycje odwrócone i przypisanie pozycji do podskal
- •Kalkulatory z interpretacją wyników
- •Wskazówki do metodologii i opisu wyników
- •Podskale, normy i przebieg badania narzędzi diagnostycznych
Dostęp do funkcji Clinical uzyskasz w planie Clinical na icd-diagnostica.com.
Psychometria
- Trafność
- Katastrofizowanie jest w literaturze konsekwentnie wiązane z gorszym przystosowaniem do bólu, silniejszym cierpieniem i większą niesprawnością, i to ta skala ma najlepiej udokumentowaną wartość prognostyczną.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy chcesz zmierzyć natężenie lub charakter bólu, a nie strategie radzenia sobie z nim
- •Gdy interesują Cię przekonania o kontroli bólu, a nie strategie (właściwszy będzie kwestionariusz przekonań o kontroli bólu)
- •Gdy potrzebujesz ogólnych stylów radzenia sobie ze stresem, a nie strategii specyficznych dla bólu (lepszy będzie Mini-COPE lub CISS)
- •Gdy nie masz dostępu do podręcznika z kluczem punktacji niezbędnym do obliczenia wyników skal
- •Gdy badani nie doświadczają bólu i pytania o radzenie sobie z bólem są dla nich nieadekwatne
Co pokazują badania
Rzetelność polskiej wersji
Według wydawcy polska wersja uzyskała zgodność wewnętrzną 0,80 dla całego narzędzia, przy czym pięć z siedmiu skal osiąga rzetelność powyżej 0,80, a dwie około 0,60, co zaleca ostrożność w interpretacji tych ostatnich.
źródłoSiedem strategii radzenia sobie z bólem
Oryginalna struktura CSQ wyróżnia siedem strategii (odwracanie uwagi, przewartościowanie doznań, deklaracje radzenia sobie, ignorowanie doznań, modlenie się i nadzieja, zwiększanie aktywności oraz katastrofizowanie), które stały się podstawą polskiej adaptacji.
źródłoKatastrofizowanie a przystosowanie do bólu
W badaniach z użyciem CSQ katastrofizowanie konsekwentnie okazuje się skalą najsilniej związaną z gorszym przystosowaniem do bólu: większym nasileniem cierpienia, niesprawnością i obniżonym nastrojem, niezależnie od natężenia samego bólu.
źródłoPodobne narzędzia
BPCQ (Kwestionariusz Przekonań na Temat Kontroli Bólu)
Mierzy przekonania o tym, kto lub co kontroluje ból, a nie strategie radzenia sobie z nim; często stosowany łącznie z CSQ.
Mierzy ogólne strategie radzenia sobie ze stresem, nie zaś strategie specyficzne dla bólu.
CISS (Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych)
Opisuje ogólne style radzenia sobie (zadaniowy, emocjonalny, unikowy), a nie strategie stosowane wobec bólu.
Bibliografia
- Rosenstiel, A. K., Keefe, F. J. (1983). The use of coping strategies in chronic low back pain patients: relationship to patient characteristics and current adjustment. Pain, 17(1), 33-44.
- Juczyński Z. (2012). Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia (wyd. 2). Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Źródła
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/CSQ
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/NPPPZ
- artykuł open accesshttps://doi.org/10.1016/0304-3959(83)90125-2
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców.