Wielowymiarowy Inwentarz do Pomiaru Radzenia Sobie ze Stresem
The Coping Orientations to Problems Experienced (COPE Inventory)
Radzenie sobie ze stresem (wielowymiarowo)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Charles S. Carver, Michael F. Scheier, Jagdish K. Weintraub (1989)
- Polska adaptacja
- Zygfryd Juczyński, Nina Ogińska-Bulik (2009)
- Grupa docelowa
- dorośli
- Czas badania
- ok. 15 min (bez ograniczenia czasu)
- Procedura
- samoopis, indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
COPE mierzy dyspozycyjne sposoby radzenia sobie ze stresem, czyli to, po jakie strategie człowiek sięga zazwyczaj, gdy napotyka sytuację trudną. Nie mierzy poziomu stresu ani skuteczności radzenia sobie, tylko repertuar reakcji: co dana osoba typowo robi, myśli i czuje w konfrontacji z problemem. Wynikiem badania nie jest jedna liczba, lecz profil 15 osobno interpretowanych strategii.
Podstawą teoretyczną jest transakcyjny model stresu Lazarusa i Folkman, w którym radzenie sobie to zmieniające się wysiłki poznawcze i behawioralne podejmowane wobec wymagań ocenianych jako obciążające. Carver i współpracownicy rozbudowali klasyczny podział na radzenie skoncentrowane na problemie i skoncentrowane na emocjach, wyodrębniając trzeci obszar: strategie unikowe, polegające na wycofaniu się z konfrontacji z problemem. Do modelu włączono także elementy teorii samoregulacji, zgodnie z którą reakcja na przeszkodę zależy od oceny szans na osiągnięcie celu.
Kluczowe założenie narzędzia jest takie, że strategie nie dzielą się prosto na dobre i złe. Ta sama strategia bywa przystosowawcza lub nieprzystosowawcza zależnie od kontekstu: powstrzymywanie się od działania jest rozsądne, gdy sytuacja wymaga czekania na właściwy moment, a szkodliwe, gdy zwłoka pogłębia problem. Podobnie zaprzeczanie bywa doraźnie ochronne w pierwszych godzinach po katastrofalnej wiadomości, a destrukcyjne, gdy się utrwala. Dlatego interpretuje się profil strategii i jego dopasowanie do sytuacji, a nie pojedynczy wynik odczytany jako lepszy albo gorszy.
COPE bada dyspozycję, a nie reakcję na konkretne wydarzenie: instrukcja pyta o to, jak badany zwykle postępuje. Istnieje też wariant sytuacyjny tego samego narzędzia, w którym pytania odnosi się do jednego wskazanego zdarzenia, co należy w opisie metody zaznaczyć, bo zmienia to znaczenie wyników.
Typowe zastosowanie
COPE stosuje się w badaniach nad radzeniem sobie ze stresem wszędzie tam, gdzie potrzebny jest szczegółowy obraz repertuaru strategii, a nie tylko ogólna orientacja na problem czy emocje. Typowe konteksty to badania nad stresem zawodowym i wypaleniem, psychologia zdrowia i przystosowanie do choroby przewlekłej, psychoonkologia, badania nad żałobą i traumą oraz prace nad zasobami osobistymi, takimi jak prężność, optymizm i poczucie własnej skuteczności. W praktyce klinicznej i poradnianej narzędzie służy do identyfikacji strategii nieprzystosowawczych, które warto uczynić przedmiotem oddziaływania: zaprzestania działań, zaprzeczania, odwracania uwagi czy sięgania po substancje. Bywa też stosowane przed interwencją i po niej, aby ocenić, czy repertuar radzenia sobie się poszerzył. W polskich pracach dyplomowych COPE pojawia się rzadziej niż Mini-COPE, głównie ze względu na długość. Wersja pełna ma jednak przewagę tam, gdzie hipotezy dotyczą pojedynczych, wąskich strategii: Mini-COPE mierzy każdą strategię zaledwie dwiema pozycjami, co daje bardzo ograniczoną rzetelność pojedynczej skali, podczas gdy COPE opiera każdą na czterech. Arkusz COPE jest udostępniany bezpłatnie do celów badawczych, co dodatkowo obniża barierę wejścia; płatny jest podręcznik ze średnimi, odchyleniami i kluczem.
Wymiary i podskale
Aktywne radzenie sobie4 pozycjizakres 4–16
Podejmowanie konkretnych działań zmierzających do usunięcia stresora lub złagodzenia jego skutków. Rdzeń radzenia sobie skoncentrowanego na problemie. Mimo centralnej roli teoretycznej skala ta należy w polskiej adaptacji do najsłabszych pod względem zgodności wewnętrznej.
Planowanie4 pozycjizakres 4–16
Zastanawianie się nad sposobem poradzenia sobie z problemem, obmyślanie strategii działania i kolejności kroków. Poprzedza działanie, ale go nie zastępuje; wysokie planowanie przy niskim aktywnym radzeniu sobie może wskazywać na zatrzymanie się na etapie namysłu.
Poszukiwanie wsparcia instrumentalnego4 pozycjizakres 4–16
Zwracanie się do innych po radę, informację lub konkretną pomoc w rozwiązaniu problemu. Strategia zorientowana na problem, mimo że realizowana w relacji z innymi ludźmi.
Poszukiwanie wsparcia emocjonalnego4 pozycjizakres 4–16
Szukanie u innych zrozumienia, współczucia i otuchy. Odróżnienie od wsparcia instrumentalnego jest istotne diagnostycznie: obie strategie angażują otoczenie, ale służą innym celom i wiążą się z odmiennymi konsekwencjami dla dobrostanu.
Unikanie konkurencyjnych działań4 pozycjizakres 4–16
Odsuwanie na bok innych spraw i projektów, aby skoncentrować się na radzeniu sobie z bieżącym stresorem. Forma zarządzania zasobami uwagi, zaliczana do strategii zorientowanych na problem.
Zwrot ku religii4 pozycjizakres 4–16
Poszukiwanie oparcia w wierze, modlitwie i praktykach religijnych. W polskiej adaptacji skala ta ma najwyższą zgodność wewnętrzną spośród wszystkich piętnastu, co wynika z jednorodności treściowej pozycji. Może pełnić funkcję zarówno emocjonalną, jak i poznawczą (nadawanie sensu).
Pozytywne przewartościowanie i rozwój4 pozycjizakres 4–16
Przeformułowanie sytuacji trudnej w kategoriach korzystnych: dostrzeganie w niej szansy na rozwój, naukę lub zmianę na lepsze. Strategia poznawcza konsekwentnie wiązana z lepszym przystosowaniem i wyższym dobrostanem.
Powstrzymywanie się od działania4 pozycjizakres 4–16
Świadome wstrzymanie się z reakcją do czasu, aż pojawi się właściwy moment. Nie jest tożsame z biernością: to odroczenie taktyczne. Ocena zależy od kontekstu, bo w sytuacjach wymagających szybkiej reakcji ta sama strategia staje się kosztowna.
Akceptacja4 pozycjizakres 4–16
Uznanie realności sytuacji i pogodzenie się z tym, czego zmienić nie można. Szczególnie funkcjonalna wobec stresorów niekontrolowalnych, takich jak choroba przewlekła czy strata; wobec stresorów podatnych na wpływ może natomiast przedwcześnie wygaszać działanie.
Koncentracja na emocjach i ich wyładowanie4 pozycjizakres 4–16
Skupianie się na przeżywanym dystresie i dawanie mu upustu. Rozładowanie napięcia bywa doraźnie ulgą, ale utrwalone skupienie na emocjach zwykle wiąże się z gorszym przystosowaniem, bo podtrzymuje pobudzenie zamiast je domykać.
Zaprzeczanie4 pozycjizakres 4–16
Odrzucanie faktu zaistnienia sytuacji stresowej lub jej znaczenia. Może chronić przed zalaniem emocjami w pierwszej fazie po zdarzeniu, ale utrwalone opóźnia podjęcie działań zaradczych i należy do strategii unikowych.
Odwracanie uwagi4 pozycjizakres 4–16
Zajmowanie się czynnościami zastępczymi, aby odsunąć od siebie myśli o problemie: praca, sen, telewizja, inne aktywności. Strategia unikowa; w polskiej adaptacji jedna ze skal o najniższej zgodności wewnętrznej.
Zaprzestanie działań4 pozycjizakres 4–16
Rezygnacja z prób poradzenia sobie i wycofanie wysiłku, zwykle wynikające z przekonania o bezskuteczności działania. Najsilniej ze wszystkich strategii wiązana z bezradnością, obniżeniem nastroju i gorszym przystosowaniem.
Zażywanie alkoholu lub innych środków psychoaktywnych4 pozycjizakres 4–16
Sięganie po substancje w celu poprawy samopoczucia lub odsunięcia myśli o problemie. Strategia unikowa o wysokim potencjale szkodliwości; podwyższony wynik ma znaczenie kliniczne i wymaga pogłębienia w wywiadzie.
Poczucie humoru4 pozycjizakres 4–16
Żartowanie z sytuacji i traktowanie jej z dystansem. Może pełnić funkcję przewartościowania i redukcji napięcia, ale bywa też formą unikania, jeśli zastępuje realne zmierzenie się z problemem. Interpretacja wymaga uwzględnienia pozostałych strategii w profilu.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- 60 stwierdzeń opisujących konkretne sposoby postępowania, myślenia i reagowania w sytuacjach stresowych. Struktura jest ściśle zbilansowana: na każdą z 15 strategii przypadają dokładnie 4 pozycje. Stwierdzenia sformułowane są w pierwszej osobie i opisują zachowanie lub proces poznawczy w sposób jawny, bez odwołań do terminologii psychologicznej. Pozycje należące do jednej strategii są rozproszone po całym kwestionariuszu, a nie zgrupowane w bloki. Nie ma pozycji odwróconych i nie ma pozycji buforowych: wszystkie 60 stwierdzeń wchodzi do którejś ze skal i wszystkie punktowane są wprost. Wysoki wynik zawsze oznacza częstsze stosowanie danej strategii, niezależnie od tego, czy jest ona przystosowawcza. Instrukcja w wersji dyspozycyjnej pyta o to, jak badany zazwyczaj postępuje w sytuacjach trudnych, bez wskazywania konkretnego zdarzenia. Treść pozycji testowych nie jest tu przytaczana; arkusz udostępnia wydawca.
- Skala odpowiedzi
- Skala czterostopniowa opisująca częstość stosowania danego sposobu postępowania, od 1 (nigdy tak nie postępuję) do 4 (zawsze tak postępuję). Badany ustosunkowuje się kolejno do wszystkich 60 stwierdzeń. Ponieważ każda strategia liczy 4 pozycje, jej wynik surowy mieści się w przedziale od 4 do 16. Warto zwrócić uwagę na różnicę wobec wersji skróconej: Mini-COPE punktowany jest w zakresie od 0 do 3 (od prawie nigdy tak nie postępuję do prawie zawsze tak postępuję), a wynik strategii podaje się zwykle jako średnią z dwóch pozycji. Wyniki COPE i Mini-COPE nie są więc bezpośrednio porównywalne liczbowo i nie wolno ich zestawiać bez przeliczenia na wspólną metrykę. Badanie nie ma ograniczenia czasowego i trwa około 15 minut. Można je przeprowadzać indywidualnie i grupowo.
- Normy i interpretacja
- COPE nie ma norm stenowych ani tenowych. Funkcję norm pełnią średnie i odchylenia standardowe obliczone dla osób dorosłych w wieku 20-65 lat, podane w podręczniku. Wynik badanego interpretuje się przez porównanie z tymi wartościami: sprawdza się, które strategie stosuje on wyraźnie częściej, a które rzadziej niż przeciętnie. Konsekwencja jest istotna dla planowania badania. Skoro nie ma przeliczenia na skalę znormalizowaną, wyniki 15 strategii wyrażone są w tej samej metryce surowej (4-16) i można je bezpośrednio porównywać między sobą w obrębie jednej osoby. Właśnie to porównanie wewnątrzosobowe, czyli kształt profilu, stanowi główną wartość diagnostyczną narzędzia. Nie ma progów klinicznych ani punktów odcięcia i nie należy ich konstruować samodzielnie. Nie istnieje też wynik ogólny: sumowanie wszystkich 60 pozycji w jedną liczbę jest błędem, bo strategie mierzą jakościowo odmienne sposoby reagowania, w tym wzajemnie przeciwstawne. Bywa natomiast uzasadnione grupowanie strategii w szersze kategorie (radzenie zorientowane na problem, na emocje oraz unikowe), pod warunkiem że taki podział zostanie w pracy jawnie zdefiniowany i uzasadniony.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Bardzo szczegółowy obraz radzenia sobie: 15 osobno interpretowanych strategii zamiast kilku ogólnych stylów
- •Każda strategia oparta na 4 pozycjach, czyli dwukrotnie więcej niż w Mini-COPE, co daje wyraźnie lepszą rzetelność pojedynczej skali
- •Arkusz udostępniany bezpłatnie do pobrania, druku i powielania na użytek badań (kategoria A)
- •Model teoretyczny dobrze osadzony w transakcyjnej koncepcji stresu i szeroko stosowany na świecie, co ułatwia porównania z literaturą
- •Brak pozycji odwróconych i jednolita metryka wszystkich skal upraszczają obliczanie i pozwalają porównywać strategie między sobą
- •Istnienie wariantu sytuacyjnego pozwala badać reakcję na konkretne zdarzenie, a nie tylko dyspozycję
- •Naturalnie łączy się z narzędziami mierzącymi poziom stresu (PSS-10) lub jego skutki, tworząc spójną baterię
Ograniczenia
- •Bardzo zróżnicowana rzetelność skal: alfa od 0,48 do 0,94, przy czym najsłabsze są Odwracanie uwagi i, co problematyczne, Aktywne radzenie sobie
- •Skale o niskiej alfie (poniżej 0,60) nie nadają się do wnioskowania o pojedynczej osobie i wymagają ostrożności także w analizach grupowych
- •Brak norm przeliczeniowych: funkcję norm pełnią jedynie średnie i odchylenia standardowe dla dorosłych 20-65 lat
- •Brak wyniku ogólnego, co utrudnia proste porównania i kusi badaczy do niepoprawnego sumowania wszystkich pozycji
- •15 skal oznacza wysokie ryzyko wyników istotnych przez przypadek, jeśli analizuje się je wszystkie bez korekty na wielokrotne testowanie
- •Mierzy deklarowaną częstość stosowania strategii, a nie jej skuteczność ani rzeczywiste zachowanie
- •Długość 60 pozycji jest odczuwalna w bateriach; w wielu projektach Mini-COPE okazuje się rozsądniejszym kompromisem
- •Samoopis podatny na aprobatę społeczną, zwłaszcza w skalach Zażywania substancji i Zaprzestania działań
Budowa
- Liczba pozycji
- 60
- Format odpowiedzi
- 60 twierdzeń ocenianych na skali 4-stopniowej: 1 – prawie nigdy tak nie postępuję, 2 – rzadko tak postępuję, 3 – często tak postępuję, 4 – prawie zawsze tak postępuję
- Wersje
- wersja dyspozycyjna (jak zazwyczaj postępuję)
- wersja sytuacyjna (wobec konkretnego zdarzenia)
- Mini-COPE (28 pozycji, 14 strategii)
Podskale
Aktywne radzenie sobie
- Pozycje: 5, 25, 47, 58
- Zakres: 1–4
Planowanie
- Pozycje: 19, 32, 39, 56
- Zakres: 1–4
Poszukiwanie wsparcia instrumentalnego
- Pozycje: 4, 14, 30, 45
- Zakres: 1–4
Poszukiwanie wsparcia emocjonalnego
- Pozycje: 11, 23, 34, 52
- Zakres: 1–4
Unikanie konkurencyjnych działań
- Pozycje: 15, 33, 42, 55
- Zakres: 1–4
Zwrot ku religii
- Pozycje: 7, 18, 48, 60
- Zakres: 1–4
Pozytywne przewartościowanie i rozwój
- Pozycje: 1, 29, 38, 59
- Zakres: 1–4
Powstrzymywanie się od działania
- Pozycje: 10, 22, 41, 49
- Zakres: 1–4
Akceptacja
- Pozycje: 13, 21, 44, 54
- Zakres: 1–4
Koncentracja na emocjach i ich wyładowanie
- Pozycje: 3, 17, 28, 46
- Zakres: 1–4
Zaprzeczanie
- Pozycje: 6, 27, 40, 57
- Zakres: 1–4
Odwracanie uwagi
- Pozycje: 2, 16, 31, 43
- Zakres: 1–4
Zaprzestanie działań
- Pozycje: 9, 24, 37, 51
- Zakres: 1–4
Zażywanie alkoholu lub innych środków psychoaktywnych
- Pozycje: 12, 26, 35, 53
- Zakres: 1–4
Poczucie humoru
- Pozycje: 8, 20, 36, 50
- Zakres: 1–4
Obliczanie wyników
- Metoda
- każdą skalę ocenia się oddzielnie: sumuje się punkty czterech przypisanych jej twierdzeń i dzieli przez 4, uzyskując średnią z przedziału 1-4, opisującą częstotliwość stosowania danej strategii
- Zakres wyniku
- 1–4
- Pozycje odwrócone
- brak pozycji odwróconych
- Uwagi
- Wynik każdej z 15 strategii to ŚREDNIA z czterech twierdzeń (1-4), a nie suma. Nie tworzy się jednego wyniku ogólnego - strategie są odrębnymi sposobami radzenia sobie, nie składnikami wspólnego wymiaru. Brak pozycji odwróconych.
Jak policzyć wynik
Krok 1: sprawdź kompletność odpowiedzi. Każda strategia opiera się na zaledwie 4 pozycjach, więc pojedynczy brak waży w niej dużo. Przy braku jednej odpowiedzi w skali można podstawić średnią z pozostałych pozycji tej skali; przy dwóch i więcej brakach lepiej uznać daną skalę za nieobliczalną dla tej osoby.
Krok 2: nie odwracaj żadnych pozycji. COPE nie zawiera pozycji odwróconych: wszystkie 60 stwierdzeń punktuje się wprost, zgodnie z zaznaczoną częstością. To upraszcza obliczanie, ale bywa źródłem nieporozumienia u osób przyzwyczajonych do kwestionariuszy z pozycjami odwrotnymi.
Krok 3: zsumuj po 4 pozycje dla każdej z 15 strategii, zgodnie z kluczem z podręcznika. Wynik surowy każdej strategii mieści się w przedziale od 4 do 16. Klucz wskazujący, które numery pozycji tworzą którą skalę, znajduje się w podręczniku i nie jest tu reprodukowany.
Krok 4: nie licz wyniku ogólnego. Zsumowanie wszystkich 60 pozycji w jedną liczbę jest błędem merytorycznym, bo strategie mierzą jakościowo różne, częściowo przeciwstawne sposoby reagowania i taka suma nie ma interpretacji. To najczęstszy błąd popełniany z tym narzędziem.
Krok 5: porównaj wyniki ze średnimi i odchyleniami standardowymi z podręcznika dla właściwej grupy wieku, aby ustalić, które strategie badany stosuje ponadprzeciętnie często, a które rzadko. Przy opisie pojedynczej osoby analizuj kształt profilu: które strategie dominują, czy przeważają zorientowane na problem, na emocje czy unikowe, i czy repertuar jest szeroki czy zawężony do kilku reakcji.
Krok 6: policz i zaraportuj alfę Cronbacha osobno dla każdej wykorzystywanej skali w swojej próbie. Ten krok jest przy COPE obowiązkowy, a nie opcjonalny, ponieważ rzetelność skal jest bardzo nierówna. Jeżeli któraś ze skal osiągnie w Twojej próbie alfę wyraźnie poniżej 0,60, zaznacz to i albo wyłącz ją z wnioskowania, albo opatrz wyniki wyraźnym zastrzeżeniem. Nie przepisuj zakresu 0,48-0,94 z podręcznika jako własnego wyniku.
Normy
- Typ norm
- srednie i odchylenia standardowe (brak stenow)
- Interpretacja
- Funkcje norm pelnia srednie i odchylenia standardowe dla osob doroslych w wieku 20-65 lat (practest.com.pl). Brak przeliczenia na skale znormalizowana i brak progow klinicznych. Wynik interpretuje sie przez porownanie ze srednimi oraz przez analize ksztaltu profilu: ktore strategie dominuja i czy przewazaja zorientowane na problem, na emocje czy unikowe.
- Próba normalizacyjna
- osoby dorosłe w wieku 20-65 lat (practest.com.pl)
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- 0,48-0,94 (skale; najsłabsze: Odwracanie uwagi, Aktywne radzenie sobie; najwyższa: Zwrot ku religii) – zakres potwierdzony na stronie wydawcy
- Stabilność (test-retest)
- 0,45-0,82 (stabilność po 6 tyg.) – potwierdzone na stronie wydawcy
- Trafność
- Model teoretyczny osadzony w transakcyjnej koncepcji stresu Lazarusa i Folkman, rozszerzony o strategie unikowe i elementy teorii samoregulacji. DO WERYFIKACJI: szczegolowe dane o trafnosci polskiej adaptacji (korelacje z kryteriami zewnetrznymi, struktura czynnikowa) - w platnym podreczniku NPSR.
Dostępność
- Typ
- Darmowy arkusz
- Wydawca / źródło
- Pracownia Testów Psychologicznych PTP – część zbioru „Narzędzia pomiaru stresu i radzenia sobie ze stresem"
- Kategoria testu wg PTP
- A
- Cena
- arkusze testowe nie podlegają sprzedaży – bezpłatne pobranie, druk i powielanie na użytek badań; podręcznik NPSR 297,11 zł – cennik 1.07-31.12.2026
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- The Coping Orientations to Problems Experienced (COPE Inventory)
- Construct
- coping with stress (multidimensional)
- Target group
- adults
- Response format
- 4-point scale
- Scoring
- each of the 15 strategies is scored separately as the sum of its 4 items (raw range 4-16 on a 1-4 scale); there are no reverse-scored items and no total score - summing all 60 items is a substantive error, as the strategies measure qualitatively different and partly opposing reactions
- Norms / interpretation
- no sten or T norms; means and standard deviations for adults aged 20-65 serve as the reference; there are no clinical cut-offs, and interpretation rests on the shape of the profile across the 15 strategies
- Procedure
- self-report, individual or group administration
- Administration time
- approx. 15 min
- Notes
- 60 statements, 15 coping strategies with 4 items each. Polish adaptation by Juczynski and Oginska-Bulik (2009, PTP), part of the 'Tools for Measuring Stress and Coping' collection. Category A; the record form is free to download, print and copy for research, while the manual (with the key and the reference means) is paid. Cronbach's alpha ranges very widely, 0.48-0.94: 'Turning to religion' is the most reliable scale, whereas 'Mental disengagement' and, problematically for the model, 'Active coping' are the weakest, so low-alpha scales should not be interpreted at the individual level. Six-week stability 0.45-0.82. The short form (Mini-COPE, 28 items, 14 strategies, 0-3 scale) uses a different metric and its scores are not directly comparable.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Wersja oryginalna (EN)
- Artykuł źródłowy
- https://doi.org/10.1037/0022-3514.56.2.267
- Arkusz angielski
- https://local.psy.miami.edu/faculty/ccarver/sclCOPEF.phtml
- Dostępność wersji EN
- Oryginalna wersja EN udostepniana bezplatnie na stronie C. S. Carvera (University of Miami) do celow badawczych.
Podgląd arkusza
Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.
Jak opisać w pracy dyplomowej
Pierwsza decyzja dotyczy wyboru między COPE a Mini-COPE i wymaga uzasadnienia. Jeżeli hipotezy dotyczą konkretnych, wąskich strategii i chcesz o nich wnioskować pojedynczo, wybierz COPE: cztery pozycje na skalę dają rzetelność, jakiej dwie pozycje Mini-COPE zapewnić nie mogą. Jeżeli natomiast interesuje Cię ogólny obraz radzenia sobie albo pracujesz na szerszych kategoriach strategii, a czas badania jest ograniczony, Mini-COPE jest wyborem rozsądniejszym.
Druga decyzja dotyczy wariantu instrukcji. Zaznacz wprost, czy stosujesz wersję dyspozycyjną (jak badany zazwyczaj postępuje), czy sytuacyjną (jak postąpił wobec konkretnego zdarzenia). To nie jest szczegół redakcyjny: obie wersje mierzą co innego, a porównywanie wyników uzyskanych różnymi instrukcjami jest niepoprawne.
W rozdziale metodologicznym podaj: pełną nazwę i skrót, autorów oryginału (Carver, Scheier, Weintraub, 1989) i autorów polskiej adaptacji (Juczyński, Ogińska-Bulik, 2009, PTP), liczbę pozycji (60), liczbę strategii (15 po 4 pozycje), format skali (czterostopniowa, od nigdy tak nie postępuję do zawsze tak postępuję), zakres wyniku pojedynczej strategii (4-16), sposób obliczania z zaznaczeniem braku pozycji odwróconych i braku wyniku ogólnego, rodzaj norm (średnie i odchylenia standardowe dla dorosłych 20-65 lat, bez stenów) oraz rzetelność podaną przez autorów adaptacji obok rzetelności uzyskanej we własnej próbie.
W wynikach raportuj średnie i odchylenia standardowe dla każdej analizowanej strategii, liczebności, alfy własnej próby oraz wielkości efektu przy porównaniach grup. Jeżeli analizujesz wszystkie 15 skal jednocześnie, zastosuj korektę na wielokrotne testowanie albo z góry ogranicz analizę do strategii wynikających z hipotez i napisz o tym w planie analizy. Testowanie 15 korelacji bez korekty i raportowanie tych, które wyszły istotne, jest częstym i poważnym błędem w pracach z tym narzędziem.
Jeżeli grupujesz strategie w szersze kategorie, podaj jawnie, która strategia trafiła do której kategorii i na jakiej podstawie: w literaturze funkcjonuje kilka konkurencyjnych podziałów, więc bez tej informacji wyników nie da się odtworzyć. Pamiętaj też, że arkusz jest bezpłatny, ale klucz oraz średnie i odchylenia znajdują się w płatnym podręczniku, bez którego nie odniesiesz wyników do grupy porównawczej.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy chcesz zmierzyć poziom stresu: COPE mierzy sposoby reagowania, a nie nasilenie stresu (do tego służy np. PSS-10)
- •Gdy chcesz ocenić skuteczność radzenia sobie: narzędzie mierzy częstość stosowania strategii, a nie ich efekt
- •Gdy potrzebujesz jednego wskaźnika ogólnego: COPE go nie ma i nie wolno go tworzyć przez zsumowanie wszystkich pozycji
- •Gdy zamierzasz wnioskować o pojedynczej osobie na podstawie skal o niskiej rzetelności (zwłaszcza Odwracanie uwagi i Aktywne radzenie sobie)
- •Gdy czas badania jest mocno ograniczony lub kwestionariusz wchodzi w skład rozbudowanej baterii: wtedy właściwszy jest Mini-COPE
- •Gdy badasz dzieci lub młodzież: normy odnoszą się do osób dorosłych w wieku 20-65 lat
- •Gdy potrzebujesz porównać wyniki z badaniem prowadzonym Mini-COPE: metryki obu wersji są różne i nie są bezpośrednio porównywalne
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Strategie radzenia sobie ze stresem a nasilenie wypalenia zawodowego w grupie pielęgniarek
- Prężność psychiczna a wybór strategii unikowych (COPE i SPP-25) u osób z chorobą przewlekłą
- Zwrot ku religii jako strategia radzenia sobie a przystosowanie do choroby nowotworowej
- Strategie radzenia sobie a poziom stresu postrzeganego: COPE i PSS-10 w grupie studentów w sesji egzaminacyjnej
- Zażywanie substancji jako strategia radzenia sobie a ryzyko uzależnienia w grupie pracowników zmianowych
- Różnice w profilu strategii radzenia sobie między grupami zawodowymi o wysokim i niskim obciążeniu stresem
- Zmiana repertuaru strategii radzenia sobie po programie psychoedukacyjnym: pomiar przed interwencją i po niej
- Poczucie własnej skuteczności a przewaga strategii zorientowanych na problem nad unikowymi
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Polska adaptacja i jej parametry
Polską adaptację COPE opracowali Zygfryd Juczyński i Nina Ogińska-Bulik; narzędzie wchodzi w skład zbioru Narzędzia pomiaru stresu i radzenia sobie ze stresem (2009, PTP). Kwestionariusz liczy 60 stwierdzeń ocenianych na skali czterostopniowej i pozwala ocenić 15 strategii po 4 pozycje każda. Funkcję norm pełnią średnie i odchylenia standardowe dla osób dorosłych w wieku 20-65 lat. Rzetelność mierzona alfą Cronbacha mieści się w bardzo szerokim zakresie 0,48-0,94, a stabilność po sześciu tygodniach w zakresie 0,45-0,82. Badanie trwa około 15 minut, test ma kategorię A, a arkusz jest udostępniany bezpłatnie.
źródłoZróżnicowanie rzetelności między skalami
Rozpiętość współczynników alfa jest w tym narzędziu wyjątkowo duża i ma bezpośrednie konsekwencje praktyczne. Najwyższą zgodność wewnętrzną osiąga skala Zwrot ku religii, co wynika z jednorodności treściowej jej pozycji. Najniższą mają Odwracanie uwagi oraz, co szczególnie problematyczne z punktu widzenia teorii, Aktywne radzenie sobie, czyli skala centralna dla modelu. Oznacza to, że wyników pojedynczych skal o niskiej alfie nie należy interpretować na poziomie indywidualnym, a w analizach grupowych trzeba je opatrywać zastrzeżeniem.
źródłoRelacja do Mini-COPE
Mini-COPE to skrócona wersja tego samego narzędzia: 28 pozycji mierzących 14 strategii po 2 pozycje, punktowanych w zakresie 0-3, z wynikiem strategii podawanym zwykle jako średnia. Wersja skrócona ma inny zestaw strategii (14 zamiast 15) i inną metrykę, więc wyniki obu wersji nie są bezpośrednio porównywalne. Rzetelność poszczególnych strategii Mini-COPE podawana jest w zakresie 0,62-0,89. Mini-COPE jest w polskich pracach dyplomowych zdecydowanie popularniejszy ze względu na czas badania (około 10 minut), ale opiera każdą strategię tylko na dwóch pozycjach.
źródłoSposób obliczania i skala odpowiedzi
Każdą ze strategii ocenia się oddzielnie, sumując punkty z czterech wchodzących w jej skład stwierdzeń. Badany posługuje się skalą czterostopniową od 1 (nigdy tak nie postępuję) do 4 (zawsze tak postępuję), co daje zakres wyniku pojedynczej strategii od 4 do 16. Nie przewiduje się wyniku ogólnego. Etykiety krańców skali podano za źródłem wtórnym i wymagają potwierdzenia w podręczniku wydawcy; liczba pozycji na strategię oraz liczba strategii są potwierdzone przez wydawcę.
źródłoPodobne narzędzia
Skrócona wersja tego samego narzędzia: 28 pozycji, 14 strategii po 2 pozycje, skala 0-3, około 10 minut. Wygodniejszy w bateriach i najpopularniejszy w pracach dyplomowych, ale rzetelność pojedynczej strategii jest przy dwóch pozycjach bardzo ograniczona. Metryki obu wersji nie są porównywalne.
CISS (Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych)
Mierzy trzy szerokie style radzenia sobie (skoncentrowany na zadaniu, na emocjach i na unikaniu) zamiast 15 wąskich strategii. Prostszy w interpretacji i lepiej znormalizowany (steny), ale nie pokazuje szczegółowego repertuaru zachowań.
PSS-10 (Skala Odczuwanego Stresu)
Mierzy nasilenie odczuwanego stresu, a nie sposoby radzenia sobie. Naturalne uzupełnienie COPE w jednym badaniu: PSS-10 odpowiada na pytanie ile stresu, COPE na pytanie co badany z nim robi.
SPP-25 (Skala Pomiaru Prężności)
Mierzy zasób osobisty warunkujący skuteczne radzenie sobie, a nie same strategie. Często używana razem z COPE jako zmienna wyjaśniająca wybór strategii.
Bibliografia
- Juczyński Z., Ogińska-Bulik N. (2009). Narzędzia pomiaru stresu i radzenia sobie ze stresem. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
- Carver, C. S., Scheier, M. F., Weintraub, J. K. (1989). Assessing coping strategies: A theoretically based approach. Journal of Personality and Social Psychology, 56(2), 267-283.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/COPE
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/sklep/test/Mini-COPE
- wydawcahttps://www.practest.com.pl/files/2018_Arkusz_Mini-COPE.pdf
- blog (do potwierdzenia)https://poprawaprac.pl/cope-style-radzenia-sobie-ze-stresem/
Uwagi
Rozbudowa 2026-07-20: potwierdzone u wydawcy (practest.com.pl) nazwy wszystkich 15 strategii, 4 pozycje na strategie, normy w postaci srednich i odchylen dla doroslych 20-65 lat, alfa 0,48-0,94, stabilnosc 0,45-0,82 (6 tyg.), czas ok. 15 min, kategoria A, arkusz bezplatny, podrecznik NPSR 297,11 zl brutto. Rok oryginalu 1989 (Carver, Scheier, Weintraub). Etykiety krancow skali (1 = nigdy tak nie postepuje, 4 = zawsze tak postepuje) i wynikajacy z nich zakres 4-16 podano za zrodlem wtornym (poprawaprac.pl) - wymaga potwierdzenia w podreczniku. Uwaga na rozpietosc rzetelnosci: skale Odwracanie uwagi i Aktywne radzenie sobie sa najslabsze, Zwrot ku religii najsilniejsza. DO WERYFIKACJI: numery pozycji poszczegolnych skal (klucz) - wylacznie w platnym podreczniku. KLUCZ Z PODRĘCZNIKA (2026-07-21): przypisanie 60 twierdzeń do 15 skal pochodzi z tabeli 10 podręcznika (s. 39) i zostało sprawdzone pod kątem spójności - każdy numer od 1 do 60 występuje dokładnie raz.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-20.