Skala Prężności Connor-Davidson
Connor-Davidson Resilience Scale
prężność psychiczna (resilience) rozumiana jako zdolność skutecznego radzenia sobie ze stresem, traumą i przeciwnościami
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- K. M. Connor, J. R. T. Davidson (2003)
- Grupa docelowa
- dorośli; populacja ogólna i kliniczna
- Czas badania
- ok. 5-10 minut
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
CD-RISC mierzy prężność psychiczną (resilience), rozumianą jako zdolność do skutecznego radzenia sobie ze stresem, przeciwnościami, zmianą i doświadczeniami traumatycznymi. W ujęciu autorów prężność nie jest brakiem trudności, lecz zasobem, który pozwala odbudować równowagę i funkcjonować mimo obciążeń. Skala ujmuje ją jako cechę o charakterze zasobu osobistego, którą można opisać ilościowo i która wiąże się z lepszym przystosowaniem w sytuacjach kryzysowych.
Pozycje odwołują się do takich elementów prężności jak poczucie własnej skuteczności, wytrwałość w dążeniu do celu, tolerancja negatywnych emocji, elastyczność wobec zmian, poczucie kontroli oraz umiejętność traktowania trudności jako okazji do rozwoju. Connor i Davidson konstruowali narzędzie na gruncie badań nad stresem i traumą, między innymi w nawiązaniu do koncepcji twardości psychicznej (hardiness) Kobasy oraz do klinicznych obserwacji nad czynnikami chroniącymi. Skala powstała pierwotnie jako narzędzie przydatne w badaniach klinicznych, w tym nad zaburzeniami lękowymi i stresem pourazowym.
Wynik interpretuje się wymiarowo: im wyższy, tym większa prężność. Autorzy nie ustalili sztywnych punktów odcięcia i zalecają porównywanie wyników ze średnimi opublikowanych grup odniesienia. Ważna uwaga dla polskiego czytelnika: mimo istnienia polskiego tłumaczenia w katalogu cd-risc.com nie odnaleziono recenzowanego, otwartego artykułu walidacyjnego polskiej wersji CD-RISC, dlatego podawane wskaźniki rzetelności i wartości odniesienia pochodzą z badań anglojęzycznych.
Typowe zastosowanie
Na świecie jedno z najczęściej używanych narzędzi do pomiaru prężności, stosowane w badaniach nad stresem, traumą, przewlekłą chorobą, wypaleniem i dobrostanem, a także jako miara efektu interwencji wzmacniających odporność psychiczną. W polskich badaniach nad prężnością częściej sięga się jednak po rodzime lub zaadaptowane narzędzia (SPP-25, KOP-26, RS-14), między innymi ze względu na barierę licencyjną i brak polskiej walidacji CD-RISC.
Wymiary i podskale
Wynik ogólny prężności25 pozycjizakres 0–100
Podstawowy, interpretowany wskaźnik. Powstaje z sumy wszystkich pozycji (zakres 0-100 dla wersji 25-pozycyjnej, 0-40 dla wersji 10-pozycyjnej). Im wyższy, tym większa prężność. To on jest przedmiotem interpretacji w większości badań, niezależnie od dyskusji o strukturze czynnikowej.
Struktura czynnikowa (uwaga metodologiczna)
Connor i Davidson pierwotnie zaproponowali strukturę wieloczynnikową wersji 25-pozycyjnej, ale nie replikowała się ona konsekwentnie w kolejnych badaniach i kulturach. Dlatego w praktyce interpretuje się wynik ogólny, a skróconą wersję CD-RISC-10 (Campbell-Sills i Stein, 2007) uznano za jednoczynnikową i bardziej stabilną strukturalnie.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Wersja pełna liczy 25 krótkich stwierdzeń opisujących sposoby reagowania na trudności, zmianę i stres, do których badany ustosunkowuje się, myśląc o ostatnim miesiącu. Funkcjonują też wersje skrócone: CD-RISC-10 oraz bardzo krótka CD-RISC-2. Treść pozycji jest chroniona prawem autorskim i nie może być tu przytaczana ani reprodukowana bez zgody autorów.
- Skala odpowiedzi
- Pięciostopniowa skala częstości od 0 (prawie nigdy prawdziwe) do 4 (prawdziwe niemal zawsze), z odniesieniem do ostatniego miesiąca. Wszystkie pozycje punktuje się wprost, bez pozycji odwróconych. Wypełnienie zajmuje około 5-10 minut i możliwe jest badanie indywidualne oraz grupowe.
- Normy i interpretacja
- Brak opublikowanych polskich norm. W oryginale interpretacja opiera się na porównaniu ze średnimi grup odniesienia; dla amerykańskiej populacji ogólnej autorzy podają średnią około 80,4 dla wersji 25-pozycyjnej (Connor i Davidson, 2003). Nie ma powszechnie przyjętego progu klinicznego, a wynik traktuje się wymiarowo. Wobec braku polskich norm i walidacji otwartej stosowanie CD-RISC w polskim badaniu wymaga ostrożnej interpretacji i, jeśli to możliwe, odniesienia do wyników z tej samej próby lub badania.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Bardzo szeroko stosowana na świecie, co ułatwia porównania międzynarodowe i przegląd literatury
- •Dobre własności psychometryczne wersji oryginalnej (wysoka zgodność wewnętrzna i stabilność w badaniach anglojęzycznych)
- •Dostępna wersja skrócona CD-RISC-10 o stabilnej, jednoczynnikowej strukturze, wygodna w dużych badaniach
- •Obejmuje zarówno populację ogólną, jak i grupy kliniczne, co poszerza zakres zastosowań
Ograniczenia
- •Korzystanie wymaga rejestracji projektu i umowy licencyjnej z autorami przez cd-risc.com, co ogranicza swobodne użycie
- •Brak recenzowanej, otwartej polskiej walidacji, dlatego wskaźniki rzetelności i wartości odniesienia pochodzą z wersji anglojęzycznej
- •Pierwotnie proponowana struktura wieloczynnikowa nie replikuje się stabilnie między kulturami
- •Treść pozycji jest chroniona, a modyfikowanie i publikowanie zabronione, co utrudnia wgląd w narzędzie
- •Brak polskich norm i punktów odcięcia utrudnia interpretację indywidualnych wyników
Budowa
- Liczba pozycji
- 25
- Format odpowiedzi
- 5-stopniowa skala (0 = prawie nigdy prawdziwe, 4 = prawdziwe niemal zawsze; odniesienie do ostatniego miesiąca)
- Wersje
- CD-RISC-25 (pełna, 25 pozycji)
- CD-RISC-10 (skrócona, 10 pozycji; Campbell-Sills i Stein, 2007)
- CD-RISC-2 (2 pozycje)
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma punktów wszystkich pozycji; CD-RISC-25: zakres 0-100; CD-RISC-10: zakres 0-40
- Zakres wyniku
- 0–100
- Pozycje odwrócone
- brak pozycji odwróconych
- Uwagi
- wszystkie pozycje punktowane wprost (0-4), wyższy wynik = wyższa prężność (manual CD-RISC); brak punktów odcięcia - autorzy zalecają interpretację względem średnich grup odniesienia
Jak policzyć wynik
Krok 1: upewnij się, że masz ważną licencję i oficjalną wersję skali z cd-risc.com. Bez zgody autorów użycie, kopiowanie i modyfikacja są niedozwolone. Ten krok poprzedza wszelkie liczenie.
Krok 2: zsumuj punkty wszystkich pozycji, punktowanych wprost od 0 do 4. Dla wersji 25-pozycyjnej wynik mieści się w przedziale 0-100, dla CD-RISC-10 w przedziale 0-40. Nie ma pozycji odwróconych, więc nie przekształca się odpowiedzi.
Krok 3: zinterpretuj wynik wymiarowo. Wyższy wynik oznacza większą prężność. Wobec braku sztywnych progów odnieś wynik do średnich grup odniesienia lub, w badaniu porównawczym, do rozkładu wyników w Twojej próbie.
Krok 4: w pracy naukowej policz i podaj rzetelność (alfę Cronbacha) dla własnej próby. Ze względu na brak polskiej walidacji nie przypisuj sobie wskaźników z badań anglojęzycznych i wyraźnie zaznacz, na której wersji pracujesz.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- brak polskich norm; w oryginale średnie grup odniesienia (populacja ogólna USA: M=80,4 dla CD-RISC-25; Connor i Davidson, 2003)
- Interpretacja
- wyższy wynik = wyższa prężność; interpretacja porównawcza względem średnich publikowanych grup
- Próba normalizacyjna
- oryginalna walidacja: populacja ogólna, POZ, pacjenci ambulatoryjni psychiatryczni, GAD i PTSD (Connor i Davidson, 2003)
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Alfa Cronbacha
- 0,89
- Stabilność (test-retest)
- ICC = 0,87 (oryginał, Connor i Davidson, 2003)
- Trafność
- oryginał: korelacje pozytywne z twardością psychiczną (Kobasa), negatywne ze spostrzeganym stresem i podatnością na stres; CD-RISC-10 potwierdzona jednoczynnikowa struktura (Campbell-Sills i Stein, 2007)
Dostępność
- Typ
- Wymaga rejestracji
- Cena
- wg cennika autorów na cd-risc.com (zależnie od typu projektu) DO WERYFIKACJI: aktualne stawki
- Zgoda autora / licencja
- wymagana pisemna zgoda autorów (umowa licencyjna przez cd-risc.com); zabronione modyfikowanie i publikowanie treści pozycji
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Connor-Davidson Resilience Scale
- Construct
- psychological resilience understood as the ability to cope effectively with stress, trauma and adversity
- Target group
- adults; general and clinical populations
- Response format
- 5-point scale (0 = not true at all, 4 = true nearly all the time; referring to the past month)
- Scoring
- sum of all item scores; CD-RISC-25: range 0-100; CD-RISC-10: range 0-40; all items scored directly (0-4), higher score = higher resilience; no cut-offs – the authors recommend interpretation against reference-group means
- Norms / interpretation
- no Polish norms; in the original, reference-group means (US general population: M=80.4 for CD-RISC-25; Connor and Davidson, 2003); higher score = higher resilience; comparative interpretation against published group means
- Normative sample
- original validation: general population, primary care, psychiatric outpatients, GAD and PTSD patients (Connor and Davidson, 2003)
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Administration time
- approx. 5-10 minutes
- Notes
- Item content is copyright-protected; access only under a license agreement via cd-risc.com (translations in about 90 languages, including Polish). NO OPEN-ACCESS POLISH VALIDATION: despite the Polish translation listed in the cd-risc.com catalog, no peer-reviewed open validation article of the Polish CD-RISC-25 or CD-RISC-10 was found [TO VERIFY]: Polish validation publication and its indices. The reported alpha (0.89), ICC (0.87) and M=80.4 refer to the English-language original. In Polish resilience research, domestic instruments (SPP-25, KOP-26, RS-14) are more commonly used.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii podaj nazwę i skrót, autorów oryginału (Connor i Davidson, 2003), stosowaną wersję (25, 10 lub 2 pozycje), format skali 0-4 i ramy czasowe (ostatni miesiąc), a także sposób liczenia wyniku ogólnego. Wyraźnie odnotuj, że korzystasz z tłumaczenia udostępnionego przez autorów oraz że polska wersja nie ma opublikowanej walidacji otwartej.
W wynikach raportuj średnią i odchylenie standardowe wyniku ogólnego oraz alfę Cronbacha dla własnej próby. Przy porównaniach grup podaj wielkość efektu, a przy korelacjach współczynnik, istotność i liczebność. Jeśli odwołujesz się do średnich amerykańskich grup odniesienia, zaznacz ich ograniczoną porównywalność z próbą polską.
Ureguluj kwestie licencyjne przed badaniem: zarejestruj projekt na cd-risc.com i uzyskaj pisemną zgodę autorów. Nie publikuj treści pozycji w aneksie pracy ani w materiałach uzupełniających, ponieważ narzędzie jest chronione prawem autorskim.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy nie możesz uzyskać licencji autorów: bez zgody użycie jest niedozwolone
- •Gdy potrzebujesz narzędzia z polskimi normami i walidacją (lepsze będą SPP-25, KOP-26 lub RS-14)
- •Gdy chcesz podejmować decyzje diagnostyczne: CD-RISC mierzy zasób, nie diagnozuje zaburzeń
- •Gdy badasz dzieci: skala przeznaczona jest dla osób dorosłych
- •Gdy zależy Ci na rozbiciu prężności na stabilne wymiary: struktura czynnikowa wersji 25-pozycyjnej jest niestabilna
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Prężność psychiczna a nasilenie odczuwanego stresu w grupie studentów
- Prężność jako moderator związku między stresem a objawami depresyjnymi
- Prężność psychiczna a wypalenie zawodowe wśród pracowników ochrony zdrowia
- Prężność a strategie radzenia sobie ze stresem w sytuacji przewlekłej choroby
- Zmiana poziomu prężności po programie wzmacniania odporności psychicznej: pomiar przed i po
- Prężność psychiczna a satysfakcja z życia i dobrostan psychiczny
- Porównanie prężności mierzonej CD-RISC i rodzimą skalą SPP-25 na tej samej próbie
- Prężność a doświadczenie zdarzeń traumatycznych i objawy stresu pourazowego
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Konstrukcja i walidacja oryginału
W badaniu walidacyjnym Connor i Davidson (2003) skala 25-pozycyjna uzyskała wysoką zgodność wewnętrzną (alfa 0,89) i dobrą stabilność (ICC 0,87), a jej wyniki różnicowały grupy o różnym poziomie funkcjonowania (populacja ogólna, pacjenci POZ, pacjenci psychiatryczni, GAD i PTSD). Dla populacji ogólnej USA średnia wyniosła około 80,4.
źródłoWersja skrócona CD-RISC-10
Campbell-Sills i Stein (2007) opracowali 10-pozycyjną wersję skali i wykazali jej jednoczynnikową, stabilną strukturę oraz dobre własności psychometryczne, co uczyniło CD-RISC-10 wygodnym narzędziem w dużych badaniach.
źródłoTrafność zbieżna i teoretyczna
Zgodnie z materiałami autorów wyniki CD-RISC korelują dodatnio z twardością psychiczną w ujęciu Kobasy, a ujemnie ze spostrzeganym stresem i podatnością na stres, co potwierdza trafność teoretyczną konstruktu prężności.
źródłoPodobne narzędzia
SPP-25 (Skala Pomiaru Prężności)
Rodzime polskie narzędzie Ogińskiej-Bulik i Juczyńskiego z polskimi normami. Ujmuje prężność wielowymiarowo i jest w polskich badaniach szeroko dostępne.
KOP-26 (Kwestionariusz Oceny Prężności)
Polskie narzędzie do pomiaru prężności z rozbiciem na komponenty (m.in. kompetencje osobiste i relacyjne), dostępne w polskim obiegu naukowym.
Bardzo krótka miara ujmująca prężność wąsko, jako zdolność do szybkiego powrotu do równowagi po stresie (bounce back), a nie szeroki zasób osobisty.
Mierzy elastyczność adaptacyjną (ego-resiliency) w tradycji Blocków, kładąc nacisk na plastyczność regulacji w zmieniających się sytuacjach.
Bibliografia
- Connor, K. M., Davidson, J. R. T. (2003). Development of a new resilience scale: The Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC). Depression and Anxiety, 18(2), 76-82.
- Campbell-Sills, L., Stein, M. B. (2007). Psychometric analysis and refinement of the Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC): Validation of a 10-item measure of resilience. Journal of Traumatic Stress, 20(6), 1019-1028.
Źródła
- artykuł open accesshttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12964174/
- artykuł open accesshttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18157881/
- wydawcahttp://www.connordavidson-resiliencescale.com/CD-RISC%20Manual%2008-19-18.pdf
- wydawcahttps://www.cd-risc.com/
Uwagi
arkusz w aneksie artykułu: NIE (treść pozycji chroniona, dostęp wyłącznie po umowie przez cd-risc.com). BRAK POLSKIEJ WALIDACJI OA: mimo istnienia polskiego tłumaczenia w katalogu cd-risc.com nie odnaleziono recenzowanego, otwartego artykułu walidacyjnego polskiej wersji CD-RISC-25 ani CD-RISC-10 DO WERYFIKACJI: polska publikacja walidacyjna i jej wskaźniki. Podane alfa (0,89), ICC (0,87) i M=80,4 dotyczą oryginału anglojęzycznego (Connor i Davidson, 2003, abstrakt PubMed i manual). W polskich badaniach nad prężnością częściej używane są rodzime narzędzia (SPP-25 Ogińskiej-Bulik i Juczyńskiego, KOP-26, RS-14).
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-18.