Kwestionariusz Oceny Prężności KOP-26
prężność (resilience) ujmowana przez pryzmat trzech obszarów kompetencji: relacji rodzinnych, kompetencji osobistych i kompetencji społecznych; polski oryginał (nie adaptacja)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- K. Gąsior, J. Chodkiewicz, W. Cechowski (2016)
- Grupa docelowa
- dorośli (badania walidacyjne i tymczasowa grupa normalizacyjna: 19-55 lat, głównie studenci)
- Czas badania
- ok. 10 minut
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
KOP-26 mierzy prężność, czyli zdolność do skutecznego radzenia sobie z przeciwnościami i utrzymywania dobrego funkcjonowania mimo trudnych okoliczności. Tym, co wyróżnia to narzędzie na tle innych polskich skal prężności, jest sposób zdefiniowania konstruktu: prężność ujmowana jest tu jako wypadkowa trzech obszarów kompetencji, z których jeden nie leży w samej osobie badanej.
Dwa pierwsze obszary są typowe. Kompetencje osobiste obejmują zasoby indywidualne: wytrwałość, poczucie sprawczości, umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i przekonanie o możliwości poradzenia sobie z trudnością. Kompetencje społeczne obejmują umiejętność funkcjonowania wśród ludzi, nawiązywania kontaktów i korzystania z otoczenia jako zasobu.
Trzeci obszar, relacje rodzinne, jest w narzędziach prężności rzadkością i stanowi główny powód, dla którego warto po KOP-26 sięgnąć. Większość skal prężności, od Connor-Davidson po polskie SPP-25, traktuje prężność jako zestaw cech jednostki. KOP-26 uznaje natomiast jakość relacji rodzinnych za składową prężności, a nie za jej zewnętrzny korelat. Za takim ujęciem stoi bogata tradycja badań nad rozwojem odporności psychicznej u dzieci, w których obecność stabilnej, wspierającej relacji z dorosłym okazywała się jednym z najsilniejszych czynników ochronnych. Autorzy przenieśli tę logikę na dorosłość i uczynili z niej element definicji konstruktu.
Ma to konsekwencje praktyczne, o których trzeba wiedzieć przed wyborem narzędzia. Skala relacji rodzinnych jest najdłuższa (jedenaście z dwudziestu sześciu pozycji) i najbardziej rzetelna (alfa 0,90), więc wywiera największy wpływ na wynik ogólny. Osoba o silnych zasobach indywidualnych, ale w złych relacjach rodzinnych, uzyska w KOP-26 wynik niższy niż w narzędziach czysto cechowych. Nie jest to wada, lecz konsekwencja przyjętej definicji – trzeba jednak być jej świadomym i uzasadnić ją w pracy.
KOP-26 jest polskim narzędziem oryginalnym, a nie adaptacją, powstałym w wyniku wyłonienia dwudziestu sześciu pozycji z eksperymentalnej puli sześćdziesięciu.
Typowe zastosowanie
Narzędzie sprawdza się szczególnie tam, gdzie pytanie badawcze łączy prężność z funkcjonowaniem rodziny. Klasyczne konteksty to badania nad dorosłymi wychowującymi się w rodzinach z problemem alkoholowym lub przemocowym, nad osobami po doświadczeniach trudnych w dzieciństwie oraz nad rolą zasobów rodzinnych w radzeniu sobie z kryzysem w dorosłości. Profil trzech podskal daje w takich badaniach informację niedostępną w narzędziach czysto cechowych: pozwala odróżnić osobę o silnych zasobach indywidualnych funkcjonującą mimo braku oparcia w rodzinie od osoby czerpiącej siłę głównie z relacji bliskich. Drugi obszar to profilaktyka i praca pomocowa, co odpowiada afiliacjom autorów związanym z centrami profilaktyki i edukacji. Narzędzie może służyć do wstępnego rozpoznania obszaru deficytu i ukierunkowania oddziaływań: inaczej pracuje się z osobą o niskich kompetencjach społecznych, a inaczej z osobą pozbawioną oparcia rodzinnego. Trzeci obszar to typowe badania korelacyjne nad prężnością a dobrostanem, radzeniem sobie ze stresem, wypaleniem czy zdrowiem psychicznym, gdzie KOP-26 jest jednym z kilku dostępnych polskich narzędzi. W tym zastosowaniu jego przewaga nad alternatywami jest mniejsza, a wybór warto uzasadnić właśnie trójskładnikową definicją konstruktu. Narzędzie jest bezpłatne, udostępnione przez autorów do badań naukowych, a artykuł źródłowy jest w otwartym dostępie.
Wymiary i podskale
Relacje rodzinne (RR)11 pozycji
Jakość i wspierający charakter relacji w rodzinie: poczucie oparcia w bliskich, możliwość liczenia na nich w trudnej sytuacji, poczucie więzi i bezpieczeństwa w rodzinie. Najdłuższa podskala (11 pozycji: 2, 4, 7, 9, 11, 14, 17, 18, 20, 23, 25) i najbardziej rzetelna (alfa 0,90), a przez to najsilniej ważąca na wyniku ogólnym. Wymiar nietypowy dla narzędzi prężności, w których zasoby relacyjne traktuje się zwykle jako zmienną zewnętrzną, a nie składową konstruktu.
Kompetencje osobiste (KO)9 pozycji
Zasoby indywidualne składające się na zdolność radzenia sobie: wytrwałość w dążeniu do celu, poczucie sprawczości i wpływu na własne życie, umiejętność radzenia sobie z trudnymi emocjami oraz przekonanie o możliwości pokonania przeszkód. Dziewięć pozycji (1, 3, 5, 6, 10, 12, 15, 21, 26), alfa 0,82. Wymiar najbliżej odpowiadający temu, co inne skale prężności mierzą jako całość konstruktu.
Kompetencje społeczne (KS)6 pozycji
Umiejętność funkcjonowania wśród ludzi i korzystania z otoczenia społecznego jako zasobu: nawiązywanie kontaktów, radzenie sobie w sytuacjach społecznych, gotowość do zwracania się o pomoc poza rodziną. Najkrótsza podskala (6 pozycji: 8, 13, 16, 19, 22, 24) i najmniej rzetelna (alfa 0,78), co przy interpretacji wyników cząstkowych wymaga ostrożności.
Wynik ogólny prężności (WO)26 pozycjizakres 26–130
Suma wszystkich dwudziestu sześciu pozycji, zakres 26-130 punktów. Podstawowy wskaźnik prężności w tym ujęciu, o wysokiej rzetelności (alfa 0,90). Trafność zbieżną potwierdzają umiarkowanie wysokie korelacje z prężnością mierzoną SPP-25 (0,62), z poczuciem koherencji SOC-29 (0,60), z prężnością ego (0,59) i ze wsparciem społecznym (0,57). Ze względu na dominującą wagę podskali relacji rodzinnych warto interpretować wynik ogólny zawsze razem z profilem trzech podskal.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Dwadzieścia sześć stwierdzeń opisujących przekonania badanego o sobie, o własnych możliwościach oraz o relacjach z rodziną i z innymi ludźmi. Pozycje odnoszą się do trwałych właściwości i sposobów funkcjonowania, bez ram czasowych i bez odniesienia do konkretnego wydarzenia. Rozłożone są na trzy podskale nierównomiernie: jedenaście na relacje rodzinne, dziewięć na kompetencje osobiste i sześć na kompetencje społeczne, przy czym pozycje jednej podskali nie sąsiadują ze sobą w arkuszu. Nierówna długość podskal jest istotna metodologicznie z dwóch powodów. Po pierwsze, sumy surowe trzech wymiarów nie są ze sobą porównywalne bez przeliczenia na średnie pozycji. Po drugie, wynik ogólny nie jest równomierną wypadkową trzech obszarów: relacje rodzinne odpowiadają za ponad czterdzieści procent pozycji, więc mają największy wpływ na sumę końcową. Artykuł źródłowy nie podaje wprost klucza pozycji odwracanych, co jest realną luką dla osoby chcącej samodzielnie opracować wyniki. Podaje natomiast pełne przyporządkowanie wszystkich dwudziestu sześciu pozycji do podskal wraz z ładunkami czynnikowymi. Pełny arkusz nie został załączony do artykułu w formie aneksu, więc korzystanie z narzędzia wymaga kontaktu z autorami; wersje krążące w serwisach z notatkami studenckimi należy traktować wyłącznie jako trop, a nie jako źródło.
- Skala odpowiedzi
- Pięciostopniowa skala typu Likerta, na której badany ocenia stopień zgodności z każdym stwierdzeniem. Wynik każdej podskali to suma należących do niej pozycji, a wynik ogólny to suma wszystkich dwudziestu sześciu pozycji, mieszcząca się w przedziale od 26 do 130 punktów. Wyższy wynik oznacza wyższą prężność. Wypełnienie zajmuje około dziesięciu minut, badanie może być prowadzone indywidualnie lub grupowo. Narzędzie nie ma ram czasowych, mierzy dyspozycję, więc nadaje się do badań przekrojowych; do badań z pomiarem powtarzanym brakuje potwierdzonych danych o stabilności czasowej.
- Normy i interpretacja
- Narzędzie dysponuje tymczasowymi normami opracowanymi na grupie 489 osób (325 kobiet i 164 mężczyzn) w wieku od 19 do 55 lat, o średniej wieku 25,2 roku. Autorzy określają je jako tymczasowe i zapowiadają dalsze prace nad normami dla populacji ogólnej – to zastrzeżenie należy w pracy przywołać. Interpretacja opiera się na trójstopniowym podziale na wyniki niskie, przeciętne i wysokie, osobno dla wyniku ogólnego i każdej podskali. Dla wyniku ogólnego granice wynoszą: 97 punktów i mniej to wynik niski, 98-109 przeciętny, a 110 i więcej wysoki. Dla relacji rodzinnych: 43 i mniej, 44-51, 52 i więcej. Dla kompetencji osobistych: 32 i mniej, 33-39, 40 i więcej. Dla kompetencji społecznych: 17 i mniej, 18-22, 23 i więcej. Dwa zastrzeżenia interpretacyjne. Pierwsze dotyczy próby normalizacyjnej: składała się głównie ze studentów, była młoda (średnia wieku 25 lat) i zdominowana przez kobiety, więc przenoszenie tych progów na osoby starsze, w innej sytuacji życiowej czy rodzinnej wymaga dużej ostrożności. Drugie dotyczy struktury wyniku ogólnego: ponieważ podskala relacji rodzinnych obejmuje ponad czterdzieści procent pozycji, niski wynik ogólny może oznaczać zarówno deficyt zasobów indywidualnych, jak i trudną sytuację rodzinną przy dobrych zasobach osobistych. Bez analizy profilu trzech podskal wynik ogólny jest więc mylący i nie należy poprzestawać na jednej liczbie.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Polski oryginał, a nie adaptacja, skonstruowany na polskim materiale i osadzony w polskim kontekście kulturowym, bez problemów z równoważnością tłumaczenia
- •Ujmuje prężność trójskładnikowo, włączając jakość relacji rodzinnych jako składową konstruktu, a nie jego zewnętrzny korelat – ujęcie rzadkie wśród narzędzi prężności i wartościowe w badaniach nad rodziną
- •Wysoka rzetelność wyniku ogólnego (alfa 0,90) i podskali relacji rodzinnych (0,90), zadowalająca pozostałych podskal (0,82 i 0,78)
- •Potwierdzona trójczynnikowa struktura (analiza eksploracyjna i konfirmacyjna: GFI 0,925; RMSEA 0,038; 46,1% wyjaśnionej wariancji) na dużej próbie 721 osób
- •Spójny wzorzec trafności zbieżnej: umiarkowanie wysokie korelacje z SPP-25 (0,62), poczuciem koherencji SOC-29 (0,60), prężnością ego (0,59) i wsparciem społecznym (0,57) – wysokie na tyle, by potwierdzić konstrukt, a nie na tyle, by narzędzie było zbędne
- •Bezpłatne, udostępnione przez autorów do badań naukowych, z artykułem źródłowym w otwartym dostępie
Ograniczenia
- •Brak potwierdzonych danych o stabilności czasowej: autorzy przeprowadzili badanie powtórzone, ale wartości współczynników nie zostały jednoznacznie opublikowane, co ogranicza stosowanie narzędzia w badaniach podłużnych
- •Normy są przez autorów jawnie określane jako tymczasowe, a próba normalizacyjna była młoda (średnia wieku 25 lat), studencka i zdominowana przez kobiety, więc nie reprezentuje populacji dorosłych
- •Wynik ogólny jest zdominowany przez podskalę relacji rodzinnych (11 z 26 pozycji), przez co niski wynik może odzwierciedlać trudną sytuację rodzinną, a nie deficyt prężności rozumianej jako właściwość jednostki
- •Artykuł źródłowy nie zawiera aneksu z pełnym arkuszem ani klucza pozycji odwracanych, więc stosowanie narzędzia wymaga kontaktu z autorami
- •Włączenie relacji rodzinnych do definicji prężności utrudnia porównania z badaniami prowadzonymi narzędziami cechowymi oraz z literaturą międzynarodową, gdzie taka konceptualizacja jest rzadka
- •Podskala kompetencji społecznych opiera się na zaledwie sześciu pozycjach i ma najniższą rzetelność (0,78), więc jej wynik jest najmniej stabilny
- •Narzędzie jest znane niemal wyłącznie w polskim piśmiennictwie, co ogranicza możliwość osadzenia wyników w szerszej literaturze
Budowa
- Liczba pozycji
- 26
- Format odpowiedzi
- 5-stopniowa skala typu Likerta (ocena zgodności z twierdzeniem)
- Wersje
- KOP-26 (jedyna wersja; wyłoniona z puli 60 pozycji wersji eksperymentalnej)
Podskale
Relacje rodzinne (RR)
- Pozycje: 2, 4, 7, 9, 11, 14, 17, 18, 20, 23, 25
- Alfa Cronbacha: 0,90
Kompetencje osobiste (KO)
- Pozycje: 1, 3, 5, 6, 10, 12, 15, 21, 26
- Alfa Cronbacha: 0,82
Kompetencje społeczne (KS)
- Pozycje: 8, 13, 16, 19, 22, 24
- Alfa Cronbacha: 0,78
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma punktów odpowiedzi w trzech podskalach (RR, KO, KS) oraz wynik ogólny prężności (WO = suma wszystkich pozycji); wyniki surowe odnosi się do tymczasowych norm tenowych
- Zakres wyniku
- 26–130
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- numery pozycji podskal wg tabeli 7 artykułu źródłowego (ładunki czynnikowe wersji 26-pozycyjnej); artykuł nie podaje wprost pozycji odwróconych - DO WERYFIKACJI: klucz odwracania (jeśli istnieje)
Jak policzyć wynik
Krok 1: zdobądź arkusz i klucz od autorów. Artykuł źródłowy podaje przyporządkowanie wszystkich dwudziestu sześciu pozycji do podskal wraz z ładunkami czynnikowymi oraz tabelę norm, ale nie zawiera aneksu z pełną treścią pozycji ani jednoznacznej informacji o pozycjach odwracanych. Autorzy deklarują udostępnianie narzędzia do badań naukowych, więc kontakt z nimi jest właściwą drogą. Nie korzystaj z wersji krążących w serwisach z notatkami studenckimi jako jedynego źródła.
Krok 2: policz trzy wyniki podskal, sumując należące do nich pozycje: relacje rodzinne z jedenastu pozycji (2, 4, 7, 9, 11, 14, 17, 18, 20, 23, 25), kompetencje osobiste z dziewięciu (1, 3, 5, 6, 10, 12, 15, 21, 26), kompetencje społeczne z sześciu (8, 13, 16, 19, 22, 24). Jeśli klucz uzyskany od autorów wskazuje pozycje odwracane, odwróć je przed sumowaniem według zasady 1 na 5, 2 na 4, 3 zostaje 3, 4 na 2 i 5 na 1.
Krok 3: policz wynik ogólny jako sumę wszystkich dwudziestu sześciu pozycji (zakres 26-130) i odnieś wyniki do tymczasowych norm. Dla wyniku ogólnego: 97 i mniej to wynik niski, 98-109 przeciętny, 110 i więcej wysoki. Dla relacji rodzinnych: 43 i mniej, 44-51, 52 i więcej. Dla kompetencji osobistych: 32 i mniej, 33-39, 40 i więcej. Dla kompetencji społecznych: 17 i mniej, 18-22, 23 i więcej. W badaniach grupowych pracuj jednak na wynikach surowych, a kategorie stosuj tylko przy opisie pojedynczych osób.
Krok 4: zawsze analizuj profil, nie tylko sumę, i uważaj na typowe błędy. Ponieważ podskale mają różną liczbę pozycji, do porównań między wymiarami przelicz sumy na średnie pozycji (podziel przez liczbę pozycji), uzyskując wspólną skalę 1-5. Najczęstsze błędy to: poprzestawanie na wyniku ogólnym mimo że jest zdominowany przez relacje rodzinne, porównywanie sum surowych trzech podskal wprost, przenoszenie tymczasowych norm studenckich na próby o odmiennej charakterystyce wiekowej lub życiowej, oraz interpretowanie niskiego wyniku ogólnego jako deficytu cech jednostki, podczas gdy może on wynikać z trudnej sytuacji rodzinnej przy dobrych zasobach osobistych. Ten ostatni błąd jest najpoważniejszy, bo prowadzi do wniosków wprost fałszywych.
Normy
- Typ norm
- tymczasowe normy tenowe (tabela 8 artykułu): wynik niski (1-30 tenów), przeciętny (31-70), wysoki (71-100) dla KO, RR, KS i WO
- Interpretacja
- wyższy wynik = wyższa prężność; wynik ogólny (WO): niski <= 97, przeciętny 98-109, wysoki >= 110; RR: <= 43 / 44-51 / >= 52; KO: <= 32 / 33-39 / >= 40; KS: <= 17 / 18-22 / >= 23
- Próba normalizacyjna
- tymczasowa grupa normalizacyjna N = 489 (kobiety N = 325, mężczyźni N = 164), wiek 19-55 lat (M = 25,2; SD = 6,22); całość badań walidacyjnych: 721 studentów (65,2% kobiet)
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- wynik ogólny (KOPSUM): 0,90
- Relacje rodzinne: 0,90
- Kompetencje osobiste: 0,82
- Kompetencje społeczne: 0,78
- Trafność
- struktura 3-czynnikowa (EFA + CFA; GFI = 0,925; AGFI = 0,852; RMSEA = 0,038; 46,1% wariancji); korelacje wyniku ogólnego: SPP-25 r = 0,62; ER/SSP r = 0,59; SOC-29 r = 0,60; wsparcie społeczne F-SozU r = 0,57
Dostępność
- Typ
- Darmowy
- Zgoda autora / licencja
- autorzy udostępniają narzędzie do wykorzystania w badaniach naukowych (informacja w artykule źródłowym)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Resilience Assessment Questionnaire (Kwestionariusz Oceny Prężności, KOP-26)
- Construct
- resilience viewed through three competence domains: family relationships, personal competencies and social competencies; an original Polish instrument (not an adaptation)
- Target group
- adults (validation studies and provisional normative group: ages 19-55, mostly university students)
- Response format
- 5-point Likert-type scale (rating agreement with a statement)
- Scoring
- sum of responses on the three subscales (Family Relationships, Personal Competencies, Social Competencies) plus a total resilience score (sum of all items; range 26-130); raw scores are referred to provisional T-score-based norms. Subscale item numbers per Table 7 of the source article; the article does not explicitly report reverse-scored items – [TO VERIFY]: reverse-scoring key (if any)
- Norms / interpretation
- provisional norms (Table 8 of the article): low (1-30), average (31-70), high (71-100) bands for the subscales and total score; higher score = higher resilience. Total score: low <= 97, average 98-109, high >= 110; RR: <= 43 / 44-51 / >= 52; KO: <= 32 / 33-39 / >= 40; KS: <= 17 / 18-22 / >= 23
- Normative sample
- provisional normative group N = 489 (325 women, 164 men), ages 19-55 (M = 25.2, SD = 6.22); full validation sample: 721 students (65.2% women)
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Administration time
- approx. 10 minutes
- Notes
- Questionnaire sheet not appended to the article (sample item content described, no formal annex; the full questionnaire with key circulates on note-sharing sites – lead only, contact the authors). All figures from the full open-access text (UKW Repository PDF). [TO VERIFY]: temporal stability coefficients (repeat study on N = 219 students, values need confirmation in the full text); reverse-scored items. The authors announced further structural studies and general population norms.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W rozdziale metodologicznym opisz: pełną nazwę narzędzia, autorów (Gąsior, Chodkiewicz, Cechowski, 2016) z wyraźnym zaznaczeniem, że jest to polskie narzędzie oryginalne, a nie adaptacja, liczbę pozycji (26), trzy podskale wraz z liczbą pozycji każdej z nich, pięciostopniowy format odpowiedzi, sposób obliczania oraz zakres wyniku ogólnego (26-130). Najważniejszy element opisu to jednak uzasadnienie wyboru: wyjaśnij, dlaczego przyjmujesz definicję prężności obejmującą relacje rodzinne, i dlaczego to ujęcie pasuje do Twojego pytania badawczego lepiej niż ujęcie czysto cechowe. Bez tego uzasadnienia wybór narzędzia wygląda na przypadkowy, zwłaszcza że w Polsce dostępne są lepiej znane alternatywy.
W wynikach raportuj średnie i odchylenia standardowe wyniku ogólnego oraz wszystkich trzech podskal (najlepiej także jako średnie pozycji, żeby były porównywalne), alfę Cronbacha własnej próby dla każdego wskaźnika obok wartości z badań konstrukcyjnych (0,90 dla wyniku ogólnego i relacji rodzinnych, 0,82 dla kompetencji osobistych, 0,78 dla społecznych) oraz korelacje między podskalami. Analizuj podskale osobno, a nie tylko wynik ogólny – jest to nie tylko dobra praktyka, ale w przypadku tego narzędzia warunek poprawnej interpretacji.
Odnieś się jawnie do dwóch ograniczeń. Pierwsze to tymczasowy charakter norm i studencki skład próby normalizacyjnej: jeśli Twoja próba różni się wiekiem lub sytuacją życiową, nie stosuj kategorii, tylko pracuj na wynikach surowych. Drugie to brak potwierdzonych danych o stabilności czasowej: jeśli planujesz pomiar powtarzany, uzasadnij ten wybór albo rozważ narzędzie o udokumentowanej stabilności. Recenzenci pytają o oba te punkty.
Kwestie formalne: narzędzie jest bezpłatne, a autorzy deklarują w artykule udostępnianie go do badań naukowych. Artykuł źródłowy jest w otwartym dostępie w Polskim Forum Psychologicznym oraz w repozytorium uczelnianym. Zacytuj publikację źródłową i skontaktuj się z autorami po arkusz oraz po informację o ewentualnych pozycjach odwracanych – uwzględnij ten kontakt w harmonogramie pracy. Ponieważ część pozycji dotyczy relacji rodzinnych i może uruchamiać trudne treści u osób z historią przemocy lub zaniedbania, zadbaj o standardową informację o dobrowolności i możliwości przerwania badania.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz miary prężności jako cechy jednostki niezależnej od jej sytuacji rodzinnej – w KOP-26 relacje rodzinne są składową konstruktu i ważą na wyniku ogólnym najsilniej
- •Gdy zależy Ci na porównaniu z literaturą międzynarodową – narzędzie jest znane niemal wyłącznie w polskim piśmiennictwie i przyjmuje nietypową konceptualizację prężności
- •Gdy planujesz badanie podłużne lub ocenę efektów interwencji – brak potwierdzonych danych o stabilności czasowej uniemożliwia wiarygodne odróżnienie zmiany od błędu pomiaru
- •Gdy badasz osoby wyraźnie odbiegające charakterystyką od próby normalizacyjnej (osoby starsze, w innej sytuacji życiowej) i chcesz stosować kategorie interpretacyjne – normy są tymczasowe i oparte na młodej próbie studenckiej
- •Gdy badasz dzieci i młodzież – narzędzie skonstruowano dla osób dorosłych (19-55 lat)
- •Gdy nie możesz skontaktować się z autorami po arkusz – artykuł nie zawiera aneksu z pełną treścią pozycji
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Prężność a doświadczenia trudne w dzieciństwie: rola relacji rodzinnych jako składowej zasobów w dorosłości
- Profil prężności u dorosłych dzieci alkoholików: porównanie kompetencji osobistych, społecznych i relacji rodzinnych
- Prężność a poczucie koherencji i strategie radzenia sobie ze stresem (KOP-26 i SOC-29)
- Który komponent prężności przewiduje dobrostan: analiza predykcyjnej roli trzech podskal KOP-26
- Porównanie cechowego i kompetencyjnego ujęcia prężności: zbieżność i rozbieżność wyników KOP-26 i SPP-25
- Prężność a wsparcie społeczne u osób w kryzysie życiowym
- Relacje rodzinne jako zasób prężności u osób w okresie wczesnej dorosłości
- Prężność a wypalenie zawodowe wśród pracowników pomocy społecznej
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Konstrukcja narzędzia i jego struktura
Narzędzie wyłoniono z eksperymentalnej puli sześćdziesięciu pozycji na próbie 721 studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych w wieku 19-55 lat (65,2% kobiet). Analiza czynnikowa wskazała strukturę trójczynnikową wyjaśniającą 46,1% wariancji, potwierdzoną następnie analizą konfirmacyjną o dobrych wskaźnikach dopasowania (GFI 0,925; AGFI 0,852; RMSEA 0,038). Zgodność wewnętrzna wyniosła 0,90 dla wyniku ogólnego oraz od 0,78 do 0,90 dla poszczególnych czynników.
źródłoTrafność zbieżna wobec pokrewnych konstruktów
Wynik ogólny korelował z prężnością mierzoną SPP-25 na poziomie 0,62, z poczuciem koherencji SOC-29 na poziomie 0,60, z prężnością ego na poziomie 0,59 oraz ze wsparciem społecznym mierzonym F-SozU na poziomie 0,57. Wartości te są na tyle wysokie, by potwierdzić, że narzędzie mierzy konstrukt z rodziny prężności, a zarazem na tyle umiarkowane, by uzasadnić jego odrębność, co autorzy wiążą z włączeniem relacji rodzinnych do definicji konstruktu.
źródłoTymczasowe normy i ich ograniczenia
Normy opracowano na grupie 489 osób (325 kobiet, 164 mężczyzn) w wieku 19-55 lat o średniej 25,2 roku (SD = 6,22), wyodrębniając trzy przedziały interpretacyjne dla wyniku ogólnego (97 i mniej, 98-109, 110 i więcej) oraz dla każdej podskali. Autorzy jednoznacznie określają te normy jako tymczasowe i zapowiadają dalsze badania nad strukturą narzędzia oraz opracowanie norm dla populacji ogólnej, co należy uwzględniać przy interpretacji wyników w próbach odbiegających charakterystyką od grupy normalizacyjnej.
źródłoKontekst teoretyczny: prężność jako konstrukt sporny
Autorzy osadzają narzędzie w nurcie zapoczątkowanym przez prace Connora i Davidsona nad Connor-Davidson Resilience Scale, wskazując zarazem na brak zgody co do struktury prężności: część narzędzi traktuje ją jako konstrukt jednoczynnikowy, część jako wielowymiarowy, a liczba wyodrębnianych czynników różni się między badaniami i populacjami. Trójskładnikowe ujęcie przyjęte w KOP-26, obejmujące obok kompetencji osobistych i społecznych także relacje rodzinne, jest w tym sporze stanowiskiem odrębnym, nawiązującym do badań nad czynnikami ochronnymi w rozwoju.
źródłoPodobne narzędzia
SPP-25 (Skala Pomiaru Prężności)
Najczęściej stosowane polskie narzędzie prężności, ujmujące ją jako cechę osobowości o pięciu składowych, bez odniesienia do relacji rodzinnych. Lepiej osadzone w polskim piśmiennictwie. Oba narzędzia korelują na poziomie 0,62, więc mierzą pokrewne, ale odrębne konstrukty.
CD-RISC (Connor-Davidson Resilience Scale)
Międzynarodowy punkt odniesienia dla pomiaru prężności i inspiracja dla autorów KOP-26. Ujmuje prężność jako zestaw cech jednostki. Wybieraj CD-RISC, gdy potrzebujesz porównywalności z literaturą światową.
KSPZ (BRCS, Krótka Skala Prężności Zaradczej)
Ujmuje prężność jako proces radzenia sobie, a nie jako zestaw kompetencji, i jest skrajnie krótka (4 pozycje). Wybieraj ją, gdy prężność jest zmienną poboczną, a KOP-26, gdy potrzebujesz profilu obszarów kompetencji.
SOC-29 (Kwestionariusz Orientacji Życiowej)
Mierzy poczucie koherencji Antonovsky'ego (zrozumiałość, zaradność, sensowność), pokrewne prężności, ale osadzone w modelu salutogenezy i odnoszące się do ogólnego stosunku do świata. Korelacja z wynikiem ogólnym KOP-26 wynosi 0,60.
Bibliografia
- Gąsior, K., Chodkiewicz, J., Cechowski, W. (2016). Kwestionariusz Oceny Prężności (KOP-26): konstrukcja i właściwości psychometryczne narzędzia. Polskie Forum Psychologiczne, 21(1), 76-92. DOI: 10.14656/PFP20160106
- Connor, K. M., Davidson, J. R. T. (2003). Development of a new resilience scale: The Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC). Depression and Anxiety, 18, 76-82.
Źródła
- artykuł open accesshttps://pfp.ukw.edu.pl/archive/article/272/gasior_preznosc_kwestionariusz/
- repozytoriumhttps://repozytorium.ukw.edu.pl/bitstream/handle/item/3574/Kwestionariusz%20Oceny%20Preznosci%20KOP%2026.pdf?sequence=1&isAllowed=y
- artykuł open accesshttps://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-doi-10_14656_PFP20160106
- repozytoriumhttps://repozytorium.ukw.edu.pl/handle/item/3574
Uwagi
arkusz w aneksie artykułu: NIE (artykuł opisuje treść przykładowych pozycji trzech podskal, ale nie zawiera formalnego aneksu z pełnym arkuszem; pełny kwestionariusz z kluczem krąży w serwisach typu studocu - tylko trop, wymaga kontaktu z autorami). Wszystkie liczby z pełnego tekstu OA (PDF w Repozytorium UKW). DO WERYFIKACJI: współczynniki stabilności czasowej (badanie powtórzone na próbie studentów, N = 219, ale wartości wymagają potwierdzenia w pełnym tekście); pozycje odwrócone. Autorzy zapowiadali dalsze badania struktury i normy dla populacji ogólnej.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-18.