Skala Sprężystości Psychicznej (Kwestionariusz Sprężystości Psychicznej)
Ego Resiliency Scale (ER89)
sprężystość psychiczna (ego-resiliency) jako cecha osobowości: zdolność elastycznego dostosowywania poziomu samokontroli do wymagań sytuacji
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- J. Block, A. M. Kremen (1996)
- Polska adaptacja
- Ł. Kaczmarek (2011)
- Grupa docelowa
- dorośli i młodzież (w polskich badaniach walidacyjnych głównie studenci i dorośli)
- Czas badania
- ok. 2-5 minut
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
Kwestionariusz Sprężystości Psychicznej (polska adaptacja Ego Resiliency Scale ER89) mierzy sprężystość ego, czyli zdolność do elastycznego dostosowywania poziomu własnej samokontroli do wymagań sytuacji. Osoba sprężysta potrafi w razie potrzeby zwiększyć samokontrolę (na przykład powściągnąć impuls, gdy sytuacja tego wymaga) albo ją rozluźnić (na przykład pozwolić sobie na spontaniczność, gdy jest to bezpieczne). Nie chodzi więc o sztywną siłę charakteru, lecz o giętkość reagowania na zmienne okoliczności.
Konstrukt wywodzi się z teorii Jeanne i Jacka Blocków, którzy odróżnili sprężystość ego (ego-resiliency) od kontroli ego (ego-control). Kontrola ego to charakterystyczny dla człowieka poziom hamowania impulsów, a sprężystość to zdolność modyfikowania tego poziomu w górę lub w dół zależnie od sytuacji. Wysoka sprężystość wiąże się z zaradnością, otwartością na doświadczenie, pozytywną emocjonalnością i dobrym przystosowaniem. Warto odróżnić ten konstrukt od prężności rozumianej jako zdolność do szybkiego powrotu do równowagi po przeciwnościach: choć pojęcia są pokrewne, ER89 kładzie nacisk na elastyczność samoregulacji, a nie na odbicie się po traumie.
W polskiej adaptacji (Kaczmarek, 2011) potwierdzono jednoczynnikową strukturę narzędzia: 14 pozycji tworzy jeden wskaźnik sprężystości psychicznej, bez podskal. Wynikiem jest suma punktów, a wyższy wynik oznacza wyższą sprężystość. Skala jest krótka, przeznaczona dla młodzieży i dorosłych, i stosowana jako narzędzie badawcze bez opublikowanych norm. Ze względu na zbieżny polski termin nie należy jej mylić ze Skalą Pomiaru Prężności SPP-25 ani SPP-18 autorstwa Ogińskiej-Bulik i Juczyńskiego, które mierzą inaczej zdefiniowany konstrukt.
Typowe zastosowanie
Narzędzie stosowane w badaniach nad zasobami osobistymi, radzeniem sobie ze stresem i dobrostanem. Typowe zastosowania to badania związków sprężystości ze zdrowiem psychicznym, wypaleniem, satysfakcją z życia i pozytywną adaptacją, a także rola sprężystości jako moderatora lub mediatora między stresem a jego skutkami. Ze względu na krótkość dobrze nadaje się do baterii kwestionariuszy i do dużych badań przesiewowych.
Wymiary i podskale
Sprężystość psychiczna (ego-resiliency)14 pozycjizakres 14–56
Jedyny interpretowany wskaźnik, obejmujący zdolność elastycznego dostosowywania samokontroli do sytuacji, zaradność, otwartość na doświadczenie i pozytywną emocjonalność. Polska adaptacja potwierdziła strukturę jednoczynnikową, bez wyodrębnionych podskal.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Czternaście krótkich stwierdzeń samoopisowych opisujących typowe reakcje, nastawienie i sposób funkcjonowania w codziennych sytuacjach (na przykład ciekawość, radzenie sobie z nowością, szybkość dochodzenia do siebie po trudnościach, przyjemność z różnych aktywności). Badany ocenia, na ile każde stwierdzenie trafnie go opisuje. Struktura jest jednoczynnikowa, bez podskal.
- Skala odpowiedzi
- Czterostopniowa skala typu Likerta od 1 (zupełnie nietrafnie mnie opisuje) do 4 (bardzo trafnie mnie opisuje). Badany odnosi każde stwierdzenie do tego, jak zwykle myśli, czuje i się zachowuje. Wypełnienie zajmuje około 2-5 minut, badanie można prowadzić indywidualnie i grupowo.
- Normy i interpretacja
- Brak opublikowanych polskich norm. Narzędzie jest badawcze, interpretowane wymiarowo: wynik surowy (zakres 14-56) porównuje się z rozkładem we własnej próbie lub z wynikami grup porównawczych, a nie z tabelą normalizacyjną. Artykuł walidacyjny podaje statystyki opisowe prób, które mogą służyć jako punkt odniesienia. Skala nie służy do diagnozy, lecz do pomiaru nasilenia sprężystości i porównań między osobami lub grupami. Im wyższy wynik, tym wyższa sprężystość psychiczna.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Bardzo krótki (14 pozycji, 2-5 minut), łatwy do łączenia z innymi narzędziami
- •Potwierdzona jednoczynnikowa struktura i dobre dopasowanie modelu (CFA: GFI 0,939; AGFI 0,914; RMSEA 0,073)
- •Wysoka stabilność w czasie (test-retest r 0,89) przy zadowalającej zgodności wewnętrznej (alfa 0,78)
- •Osadzenie w klasycznej teorii Blocków oraz zgodność tłumaczenia z oryginałem (tau-b 0,82) zapewniają porównywalność międzynarodową
Ograniczenia
- •Brak opublikowanych polskich norm: interpretacja wyłącznie wymiarowa, w odniesieniu do własnej próby lub grup porównawczych
- •Zgodność wewnętrzna umiarkowana (alfa 0,78), typowa dla krótkiej skali jednoczynnikowej
- •Klucz punktacji i ewentualne pozycje odwrócone wymagają potwierdzenia w pełnym tekście artykułu walidacyjnego
- •Ryzyko pomylenia z polskimi skalami prężności SPP-25 i SPP-18, mierzącymi odmiennie zdefiniowany konstrukt
- •Samoopis podatny na aprobatę społeczną i na aktualny nastrój w dniu badania
Budowa
- Liczba pozycji
- 14
- Format odpowiedzi
- 4-stopniowa skala Likerta (1 = zupełnie nietrafnie mnie opisuje, 4 = bardzo trafnie mnie opisuje)
- Wersje
- ER89 (14 pozycji, struktura jednoczynnikowa w polskiej adaptacji)
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma punktów 14 pozycji
- Zakres wyniku
- 14–56
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- DO WERYFIKACJI: potwierdzenie braku pozycji odwróconych oraz dokładnych etykiet skali odpowiedzi w pełnym tekście artykułu (Czasopismo Psychologiczne, 2011)
Jak policzyć wynik
Krok 1: sprawdź w kluczu, czy któraś z pozycji jest punktowana odwrotnie, i jeśli tak, odwróć ją przed sumowaniem. W polskiej adaptacji dokładny status pozycji odwróconych warto potwierdzić w pełnym tekście artykułu walidacyjnego, bo pominięcie odwrócenia zafałszuje wynik.
Krok 2: zsumuj punkty ze wszystkich 14 pozycji. Wynik surowy mieści się w przedziale od 14 do 56. Braki w pojedynczych pozycjach zastępuj średnią z pozostałych pozycji danej osoby, przy większej liczbie braków wyłącz obserwację z analiz.
Krok 3: ponieważ narzędzie nie ma polskich norm, interpretuj wynik wymiarowo. W pracach badawczych standardem są analizy na wynikach surowych: porównania grup, korelacje, modele mediacji i moderacji. Jeśli chcesz opisać pojedynczą osobę, odnieś jej wynik do rozkładu w Twojej próbie lub do statystyk opisowych z artykułu walidacyjnego.
Krok 4: policz alfę Cronbacha dla swojej próby i zaraportuj ją w pracy obok wartości podanej przez autora adaptacji (0,78). Nie przepisuj cudzej alfy jako własnego wyniku.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- brak norm; artykuł walidacyjny podaje statystyki opisowe prób
- Interpretacja
- wyższy wynik = wyższa sprężystość psychiczna
- Próba normalizacyjna
- walidacja struktury czynnikowej na danych N=1194
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- 0,78
- Stabilność (test-retest)
- r_tt = 0,89 (p < 0,001)
- Trafność
- potwierdzona jednoczynnikowa struktura (CFA: GFI = 0,939; AGFI = 0,914; RMSEA = 0,073); zgodność tłumaczenia z oryginałem metodą dwujęzyczną tau-b = 0,82 (p = 0,007)
Dostępność
- Typ
- Darmowy
- Zgoda autora / licencja
- do badań naukowych z cytowaniem adaptacji (Kaczmarek, 2011)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Ego Resiliency Scale (ER89)
- Construct
- Ego-resiliency as a personality trait: the ability to flexibly adjust one's level of self-control to situational demands
- Target group
- Adults and adolescents (Polish validation studies mainly on university students and adults)
- Response format
- 4-point Likert scale (1 = describes me not at all accurately, 4 = describes me very accurately)
- Scoring
- Sum of points across the 14 items; range 14-56
- Norms / interpretation
- No norms; the validation article reports descriptive statistics of the samples; higher score = higher ego-resiliency
- Normative sample
- Factor structure validation on data from N=1194
- Procedure
- Self-report; individual or group administration
- Administration time
- Approx. 2-5 minutes
- Notes
- Questionnaire sheet in the article appendix: NO, but the full Polish version of the sheet was made available by the adaptation author on ResearchGate. Alpha 0.78, test-retest r = 0.89 (p < 0.001), N=1194; confirmed one-factor structure (CFA: GFI = 0.939; AGFI = 0.914; RMSEA = 0.073); translation equivalence with the original by the bilingual method, tau-b = 0.82 (p = 0.007) – all from the validation article abstract. Free for research use with citation of the adaptation (Kaczmarek, 2011). [TO VERIFY]: reverse-scored items and the exact response format (full text of the article behind the journal paywall). Terminology note: not to be confused with the SPP-25 Resiliency Assessment Scale by Oginska-Bulik and Juczynski.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W rozdziale metodologicznym opisz narzędzie tak: nazwa polska i oryginalna oraz skrót (ER89), autorzy oryginału (Block, Kremen, 1996) i polskiej adaptacji (Kaczmarek, 2011) z rokiem, liczba pozycji (14), jednoczynnikowa struktura, format czterostopniowej skali, sposób liczenia wyniku (suma, zakres 14-56) oraz rzetelność podana przez autora adaptacji (alfa 0,78; test-retest 0,89) obok rzetelności uzyskanej w Twojej próbie.
W wynikach raportuj: średnią i odchylenie standardowe wyniku, alfę Cronbacha dla swojej próby, a przy porównaniach grup wielkość efektu (d Cohena lub eta kwadrat). Przy korelacjach i modelach podaj współczynniki, poziom istotności i liczebność. Jeśli analizujesz sprężystość jako moderator lub mediator, opisz wprost model i założenia.
Wyraźnie odróżnij konstrukt od prężności mierzonej skalami SPP-25 i SPP-18, aby nie pomylić narzędzi o podobnej polskiej nazwie. Polską wersję udostępnia autor adaptacji do badań naukowych za cytowaniem (Kaczmarek, 2011); zaznacz brak polskich norm i wymiarowy charakter interpretacji.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz diagnozy klinicznej: ER89 mierzy zasób osobisty, nie rozpoznaje zaburzeń
- •Gdy interesuje Cię prężność rozumiana jako odbicie się po traumie lub przeciwnościach (właściwsze będą skale prężności, np. CD-RISC czy BRS)
- •Gdy zależy Ci na profilu wielowymiarowym: ER89 zwraca jeden wskaźnik, bez podskal
- •Gdy potrzebujesz porównania z normami populacyjnymi (narzędzie ich nie ma)
- •Gdy badasz małe dzieci: skala przeznaczona jest dla młodzieży i dorosłych
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Sprężystość psychiczna a nasilenie odczuwanego stresu i strategie radzenia sobie
- Sprężystość ego jako moderator związku między stresem a objawami depresyjnymi
- Sprężystość psychiczna a satysfakcja z życia i dobrostan u studentów
- Sprężystość a wypalenie zawodowe wśród pracowników pomagających
- Sprężystość psychiczna a otwartość na doświadczenie i pozytywna emocjonalność
- Różnice w poziomie sprężystości psychicznej między grupami wieku lub płci
- Sprężystość ego a spostrzegane wsparcie społeczne jako zasoby adaptacyjne
- Sprężystość psychiczna a jakość funkcjonowania w okresie zmiany życiowej
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Polska walidacja i struktura czynnikowa
Polska adaptacja potwierdziła jednoczynnikową strukturę skali w konfirmacyjnej analizie czynnikowej (GFI 0,939; AGFI 0,914; RMSEA 0,073) na dużej próbie (N=1194), przy zgodności wewnętrznej alfa 0,78 i stabilności test-retest r 0,89 (p < 0,001).
źródłoZgodność tłumaczenia z oryginałem
Równoważność polskiej wersji z oryginałem sprawdzono metodą dwujęzyczną, uzyskując wysoką zgodność odpowiedzi na wersję polską i angielską (tau-b 0,82; p = 0,007), co przemawia za trafnością tłumaczenia.
źródłoGeneza konstruktu (Block i Kremen)
Autorzy oryginału powiązali sprężystość ego z inteligencją i przystosowaniem, jednocześnie pokazując odrębność obu pojęć. Sprężystość opisali jako zdolność do elastycznego modyfikowania poziomu kontroli ego zależnie od wymagań sytuacji.
źródłoPodobne narzędzia
Skala Prężności Connor-Davidson (CD-RISC)
Mierzy prężność jako zdolność radzenia sobie i powrotu do równowagi po przeciwnościach, a nie elastyczność samokontroli.
Skala Pomiaru Prężności (SPP-25)
Polskie narzędzie Ogińskiej-Bulik i Juczyńskiego, wielowymiarowe, ujmuje prężność inaczej niż ego-resiliency. Podobna nazwa, inny konstrukt.
Mierzy wąsko rozumianą prężność jako zdolność do szybkiego odbicia się po stresie, jednym wymiarem, bez odniesienia do samokontroli.
Bibliografia
- Kaczmarek, Ł. (2011). Kwestionariusz Sprężystości Psychicznej - polska adaptacja Ego Resiliency Scale. Czasopismo Psychologiczne, 17(2), 263-265.
- Block, J., Kremen, A. M. (1996). IQ and ego-resiliency: Conceptual and empirical connections and separateness. Journal of Personality and Social Psychology, 70(2), 349-361.
Źródła
- repozytoriumhttps://www.researchgate.net/publication/216100514_Kwestionariusz_Sprezystosci_Psychicznej_-_polska_adaptacja_Ego_Resiliency_Scale_Adaptation_and_Validation_of_Ego_Resiliency_Scale_into_Polish
- repozytoriumhttps://www.researchgate.net/publication/351345892_Kwestionariusz_Sprezystosci_Psychicznej_PL_Ego_Resiliency_Scale_-_Polish_version_Block_Kremen_1996
- artykuł open accesshttps://doi.org/10.1037/0022-3514.70.2.349
Uwagi
arkusz w aneksie artykułu: NIE, ale pełna polska wersja arkusza (Kwestionariusz Sprężystości Psychicznej PL) udostępniona przez autora adaptacji na ResearchGate. Alfa 0,78, r_tt 0,89, N=1194, CFA i tau-b z abstraktu artykułu walidacyjnego (ResearchGate od autora). DO WERYFIKACJI: pozycje odwrócone i dokładny format odpowiedzi (pełny tekst artykułu za paywallem Czasopisma Psychologicznego). Uwaga terminologiczna: nie mylić ze Skalą Pomiaru Prężności SPP-25 Ogińskiej-Bulik i Juczyńskiego.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-18.