Skala Pomiaru Prężności SPP-18 (wersja dla dzieci i młodzieży)
Prężność psychiczna (resiliency) u dzieci i młodzieży
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Nina Ogińska-Bulik, Zygfryd Juczyński (2011)
- Grupa docelowa
- dzieci i młodzież w wieku 12-19 lat
- Czas badania
- ok. 10 minut
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
SPP-18 mierzy prężność psychiczną (resiliency) u dzieci i młodzieży w wieku 12-19 lat. Prężność rozumiana jest jako zasób osobowościowy, który umożliwia skuteczne radzenie sobie ze stresem, przeciwnościami i trudnymi wydarzeniami życiowymi oraz sprzyja szybkiemu powracaniu do równowagi po niepowodzeniach. W ujęciu autorów skali prężność to względnie trwała właściwość, a nie chwilowy stan: opisuje ona ogólną zdolność młodego człowieka do elastycznego przystosowywania się do wymagań i do utrzymywania dobrego funkcjonowania mimo trudności.
Koncepcja prężności łączy kilka powiązanych właściwości: wytrwałość i determinację w dążeniu do celu, otwartość na nowe doświadczenia, tolerancję na negatywne emocje i niepowodzenia oraz optymistyczne nastawienie i umiejętność mobilizowania się w sytuacjach trudnych. Osoba prężna nie jest odporna w sensie niewrażliwości na stres, lecz potrafi radzić sobie z nim konstruktywnie, korzystać z zasobów i szybciej odzyskiwać równowagę. Dlatego prężność traktuje się jako czynnik chroniący, który buforuje wpływ stresu na zdrowie i przystosowanie.
SPP-18 jest młodzieżowym odpowiednikiem skali SPP-25 opracowanej dla dorosłych. Ma strukturę pięcioczynnikową, która w badaniu walidacyjnym wyjaśniała 63,8% wariancji, przy czym dokładne nazwy czynników podano w artykule źródłowym. Wynik ogólny jest sumą wszystkich pozycji i im jest wyższy, tym silniejsza prężność badanego. Narzędzie ma dobrą zgodność wewnętrzną (alfa 0,82) i zadowalającą stabilność w czasie (0,78 po czterech tygodniach).
Dużą zaletą SPP-18 jest to, że jest to narzędzie darmowe, opublikowane wraz z pełnym opisem i właściwościami psychometrycznymi w recenzowanym artykule w otwartym dostępie (Polskie Forum Psychologiczne, 2011). Dzięki temu studenci i badacze mogą korzystać z niego bez kosztów licencyjnych, co czyni je wygodnym wyborem do badań nad prężnością, radzeniem sobie ze stresem i dobrostanem młodzieży.
Typowe zastosowanie
Narzędzie do pomiaru prężności psychicznej u dzieci i młodzieży, stosowane w badaniach nad radzeniem sobie ze stresem, dobrostanem, odpornością na przeciwności i zdrowiem psychicznym adolescentów. W pracach dyplomowych używane do badania prężności jako zasobu chroniącego lub moderatora: w relacjach ze stresem szkolnym, objawami depresji i lęku, doświadczeniami trudnymi, wsparciem społecznym czy satysfakcją z życia. Darmowość i krótkość czynią je wygodnym narzędziem w badaniach szkolnych i przesiewowych.
Wymiary i podskale
Wynik ogolny (preznosc psychiczna)18 pozycjizakres 0–72
Główny interpretowany wskaźnik, będący sumą wszystkich 18 pozycji. Opisuje ogólny poziom prężności psychicznej jako zasobu ułatwiającego radzenie sobie ze stresem i przeciwnościami. Wynik mieści się w przedziale 0-72; im wyższy, tym silniejsza prężność.
Piec czynnikow preznosci
W analizie czynnikowej wyodrębniono pięć skorelowanych czynników wyjaśniających łącznie 63,8% wariancji, odpowiadających składowym prężności takim jak wytrwałość, otwartość, tolerancja negatywnych emocji i niepowodzeń oraz optymizm. Dokładne nazwy czynników i przypisanie pozycji podano w artykule źródłowym; rzetelność podskal mieściła się w zakresie 0,76-0,87.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Osiemnaście krótkich stwierdzeń opisujących typowe reakcje na trudności, sposób radzenia sobie z problemami, nastawienie do wyzwań oraz optymizm i wytrwałość. Pozycje tworzą jeden wynik ogólny prężności oraz pięć czynników. Dokładne przypisanie pozycji do czynników i ewentualne pozycje odwrócone opisano w artykule źródłowym. Narzędzie sformułowano z myślą o dzieciach i młodzieży, dostosowując język do wieku 12-19 lat.
- Skala odpowiedzi
- Pięciostopniowa skala od 0 do 4: 0 oznacza zdecydowanie nie, 1 raczej nie, 2 ani tak, ani nie (trudno powiedzieć), 3 raczej tak, 4 zdecydowanie tak. Badany ocenia, w jakim stopniu każde stwierdzenie do niego pasuje. Wypełnienie zajmuje około 10 minut, badanie można prowadzić indywidualnie lub grupowo.
- Normy i interpretacja
- Skala nie ma oficjalnych, powszechnie przyjętych norm ogólnopolskich w postaci stenów. Wyniki interpretuje się przede wszystkim relatywnie: im wyższy wynik, tym wyższa prężność, a punktem odniesienia bywają średnie z próby opisanej w artykule walidacyjnym (332 adolescentów w wieku 12-19 lat). W badaniach naukowych zwykle pracuje się na wynikach surowych (korelacje, porównania grup), a nie na znormalizowanych progach. Ponieważ narzędzie opublikowano w otwartym artykule, badacz może samodzielnie odnieść własne wyniki do danych z literatury. Sposób przeliczania na normy pozostaje do potwierdzenia w pełnym tekście źródła.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Darmowe, z pełnym opisem i właściwościami psychometrycznymi w recenzowanym artykule w otwartym dostępie
- •Przeznaczone specjalnie dla dzieci i młodzieży (12-19 lat), z językiem dostosowanym do wieku
- •Dobra zgodność wewnętrzna (alfa 0,82) i zadowalająca stabilność w czasie (0,78 po czterech tygodniach)
- •Krótkie (18 pozycji, ok. 10 minut), łatwe do włączenia do baterii narzędzi w badaniach szkolnych
Ograniczenia
- •Brak oficjalnych norm ogólnopolskich w postaci stenów; interpretacja opiera się na porównaniu ze średnimi z próby
- •Dokładne nazwy pięciu czynników i przypisanie pozycji wymagają sięgnięcia do pełnego tekstu artykułu
- •Nie potwierdzono jednoznacznie ewentualnych pozycji odwróconych – klucz należy odczytać z artykułu źródłowego
- •Samoopis podatny na aprobatę społeczną i chwilowy nastrój; prężność deklarowana może różnić się od rzeczywistego radzenia sobie
- •Ograniczony zakres wieku – dla dorosłych właściwym narzędziem jest SPP-25
Budowa
- Liczba pozycji
- 18
- Format odpowiedzi
- 5-stopniowa skala 0-4 (0 = zdecydowanie nie, 1 = raczej nie, 2 = ani tak, ani nie / trudno powiedzieć, 3 = raczej tak, 4 = zdecydowanie tak)
- Wersje
- papier-ołówek
Podskale
5 czynników (struktura pięcioczynnikowa wyjaśniająca 63,8% wariancji; nazwy czynników w artykule źródłowym)
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma punktów (wynik ogólny) oraz wyniki 5 czynników
- Zakres wyniku
- 0–72
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- Zakres 0-72 wynika z 18 pozycji x 0-4 pkt. DO WERYFIKACJI: nazwy czynników i przypisanie pozycji, ewentualne pozycje odwrócone – artykuł źródłowy (pełny tekst PDF).
Jak policzyć wynik
Krok 1: sprawdź w artykule źródłowym, czy skala zawiera pozycje odwrócone, i ewentualnie odwróć ich punktację według zasady 0 na 4, 1 na 3, 2 zostaje 2, 3 na 1, 4 na 0. Pominięcie odwrócenia, jeśli jest wymagane, zaniża wynik i psuje rzetelność.
Krok 2: zsumuj wszystkie 18 pozycji, aby uzyskać wynik ogólny prężności w przedziale 0-72. To podstawowy wskaźnik używany w większości analiz.
Krok 3: jeśli analizujesz strukturę, policz dodatkowo wyniki pięciu czynników zgodnie z przypisaniem pozycji z artykułu. Pamiętaj, że czynniki są ze sobą skorelowane i wspólnie składają się na jeden konstrukt prężności.
Krok 4: w pracy badawczej policz alfę Cronbacha dla wyniku ogólnego (i ewentualnie dla podskal) na własnej próbie i zaraportuj ją zamiast przepisywać wartości z artykułu. Przy interpretacji indywidualnej odnieś wynik do średnich z badań, bo brak jest ustalonych norm stenowych.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Interpretacja
- wyższy wynik = wyższa prężność
- Próba normalizacyjna
- 332 adolescentów w wieku 12-19 lat (42,2% chłopców, 57,8% dziewcząt)
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Alfa Cronbacha
- 0,82
- Stabilność (test-retest)
- r = 0,78 (odstęp 4 tygodni)
- Trafność
- struktura 5-czynnikowa (63,8% wariancji); rzetelność podskal 0,76-0,87 wg streszczenia artykułu
Dostępność
- Typ
- Darmowy
- Wydawca / źródło
- narzędzie opublikowane w artykule open access: Polskie Forum Psychologiczne, 16(1), 7-28 (2011)
- Zgoda autora / licencja
- narzędzia Juczyńskiego i Ogińskiej-Bulik zwyczajowo bezpłatne do celów naukowych za zgodą autorów – DO WERYFIKACJI warunki użycia komercyjnego
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Resiliency Measurement Scale SPP-18 (version for children and adolescents)
- Construct
- Psychological resiliency in children and adolescents
- Target group
- children and adolescents aged 12-19 years
- Response format
- 5-point scale, 0-4 (0 = definitely not, 1 = rather not, 2 = neither yes nor no / hard to say, 3 = rather yes, 4 = definitely yes)
- Scoring
- sum of item scores (total score) plus scores for 5 factors; total score range 0-72 (18 items x 0-4 points)
- Norms / interpretation
- higher score = higher resiliency
- Normative sample
- 332 adolescents aged 12-19 years (42.2% boys, 57.8% girls)
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Administration time
- approx. 10 minutes
- Notes
- Five-factor structure explaining 63.8% of variance; subscale reliabilities 0.76-0.87 according to the article abstract. [TO VERIFY]: names of the 5 factors and item assignment, possible reverse-scored items, norms (sten scores?), subscale alphas (full-text PDF of the source article). Administration time is a typical estimate, not confirmed by a source. Adult version: SPP-25 (separate entry).
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W metodologii opisz SPP-18 jako skalę prężności psychicznej dla dzieci i młodzieży: podaj autorów (Ogińska-Bulik, Juczyński, 2011), liczbę pozycji (18), pięciostopniowy format 0-4, zakres wyniku (0-72), strukturę pięcioczynnikową oraz rzetelność podaną przez autorów (alfa 0,82, stabilność 0,78). Zaznacz, że narzędzie jest darmowe i dostępne w otwartym artykule.
W wynikach raportuj średnią i odchylenie standardowe wyniku ogólnego oraz alfę Cronbacha policzoną na własnej próbie. Jeśli analizujesz czynniki, podaj ich rzetelności i statystyki opisowe. Przy porównaniach grup podawaj wielkości efektu, a przy korelacjach współczynniki, poziom istotności i liczebność.
Ponieważ brak jest ustalonych norm ogólnopolskich, nie interpretuj pojedynczego wyniku jako niskiego lub wysokiego bez odniesienia do grupy porównawczej. W badaniach z udziałem nieletnich pamiętaj o zgodzie rodziców lub opiekunów oraz o zgodach komisji etycznej. W tekście cytuj artykuł źródłowy z Polskiego Forum Psychologicznego.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy badasz osoby dorosłe – dla nich właściwa jest wersja SPP-25
- •Gdy potrzebujesz znormalizowanego wyniku na tle populacji, a nie dysponujesz grupą porównawczą (brak norm stenowych)
- •Gdy chcesz mierzyć aktualny poziom stresu lub objawów, a nie prężność jako zasób
- •Gdy dzieci są młodsze niż 12 lat – dolna granica wieku to 12 lat
- •Gdy nie zapewniono zgód wymaganych do badania osób nieletnich
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Prężność psychiczna a nasilenie objawów depresyjnych i lękowych u młodzieży
- Prężność jako moderator związku między stresem szkolnym a dobrostanem adolescentów
- Prężność a strategie radzenia sobie ze stresem u młodzieży
- Wsparcie społeczne a poziom prężności u nastolatków
- Prężność psychiczna a satysfakcja z życia i optymizm w okresie dorastania
- Różnice płciowe i wiekowe w poziomie prężności mierzonej SPP-18
- Prężność a przystosowanie po doświadczeniu trudnego wydarzenia życiowego u młodzieży
- Prężność a zachowania ryzykowne i regulacja emocji u adolescentów
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Rzetelność i stabilność polskiej skali
Skala uzyskała zgodność wewnętrzną (alfa Cronbacha) 0,82 dla wyniku ogólnego oraz stabilność 0,78 przy czterotygodniowym odstępie, na próbie 332 adolescentów w wieku 12-19 lat. Rzetelność podskal mieściła się w zakresie 0,76-0,87.
źródłoStruktura pięcioczynnikowa
Analiza czynnikowa wyodrębniła pięcioczynnikową strukturę prężności wyjaśniającą 63,8% wariancji, odpowiadającą składowym takim jak wytrwałość, otwartość, tolerancja negatywnych emocji i niepowodzeń oraz optymizm.
źródłoPrężność jako zasób chroniący
Autorzy osadzają SPP-18 w nurcie badań nad prężnością jako czynnikiem chroniącym, który buforuje wpływ stresu na przystosowanie i sprzyja szybszemu powrotowi do równowagi po trudnych doświadczeniach u dzieci i młodzieży.
źródłoPodobne narzędzia
SPP-25 (Skala Pomiaru Prężności)
Wersja tej samej koncepcji prężności przeznaczona dla osób dorosłych, z 25 pozycjami i pięcioma czynnikami.
CD-RISC (Skala Prężności Connora-Davidson)
Inne, szeroko stosowane międzynarodowo narzędzie do pomiaru prężności; różni się liczbą pozycji i strukturą czynnikową.
Bardzo krótka skala ujmująca prężność jako zdolność do szybkiego powrotu do równowagi po stresie, bez wyodrębniania czynników.
Bibliografia
- Ogińska-Bulik N., Juczyński Z. (2011). Prężność u dzieci i młodzieży: charakterystyka i pomiar – polska skala SPP-18. Polskie Forum Psychologiczne, 16(1), 7-28.
Źródła
- artykuł open accesshttps://pfp.ukw.edu.pl/page/pl/archive/article/122/oginska_bulik_juczynski_preznosc_u_dzieci_i_mlodziezy_charakterystyka_i_pomiar/
- repozytoriumhttps://repozytorium.ukw.edu.pl/handle/item/1036
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
Uwagi
Alfa 0,82 (skala ogólna), stabilność 0,78 i próba N=332 za stroną artykułu w PFP (OA). Czas badania ok. 10 min – szacunek typowy, DO WERYFIKACJI w artykule. DO WERYFIKACJI: nazwy 5 czynników, normy (steny?), alfa podskal (0,76-0,87 – potwierdzić w pełnym tekście PDF). Wersja dla dorosłych: SPP-25 (osobny wpis). Czas badania nie został potwierdzony źródłem – traktować orientacyjnie.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.