Kwestionariusz Oceny Jakości Życia SF-36
36-Item Short Form Health Survey (SF-36)
Jakość życia związana ze zdrowiem (HRQoL): komponent fizyczny i psychiczny
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- John E. Ware Jr., Cathy D. Sherbourne (1992)
- Grupa docelowa
- dorośli (populacja ogólna i grupy kliniczne)
- Czas badania
- ok. 5-10 minut
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
SF-36 mierzy jakość życia związaną ze zdrowiem (HRQoL), czyli to, jak stan zdrowia wpływa na codzienne funkcjonowanie i samopoczucie badanego. Jest to narzędzie ogólne (generyczne), a nie związane z jedną chorobą, dlatego można nim porównywać jakość życia osób z bardzo różnymi schorzeniami oraz odnosić wyniki do populacji ogólnej. Kwestionariusz nie ocenia obecności ani nasilenia choroby, lecz jej konsekwencje w postrzeganiu własnego zdrowia, sprawności i funkcjonowania.
SF-36 obejmuje osiem domen: funkcjonowanie fizyczne, ograniczenia w rolach z powodu zdrowia fizycznego, ból, ogólne poczucie zdrowia, witalność, funkcjonowanie społeczne, ograniczenia w rolach z powodu problemów emocjonalnych oraz zdrowie psychiczne. Domeny te grupuje się w dwa wyniki zbiorcze: komponent fizyczny (PCS) i komponent psychiczny (MCS). Dzięki temu narzędzie daje zarówno szczegółowy profil ośmiu obszarów, jak i dwie syntetyczne miary zdrowia fizycznego i psychicznego. We wszystkich domenach wyższy wynik oznacza lepszą jakość życia.
Podstawą teoretyczną jest wielowymiarowe ujęcie zdrowia, w którym obok sprawności fizycznej równorzędnie traktuje się dobrostan psychiczny i funkcjonowanie społeczne, zgodnie z szeroką definicją zdrowia. Wynik odzwierciedla subiektywną ocenę badanego, zwykle odnoszoną do ostatnich czterech tygodni (istnieje też krótsza, tygodniowa wersja ostra). SF-36 jest narzędziem licencjonowanym komercyjnie: prawami zarządza QualityMetric (Optum), obecnie w strukturach IQVIA (domena qualitymetric.com przekierowuje do coas.iqvia.com). Licencja jest wymagana na każde użycie, także naukowe, a kopie arkusza krążące w internecie nie dają prawa do stosowania. W Polsce funkcjonuje kilka tłumaczeń, między innymi wersja z projektu IQOLA oraz SF-36v2 opisana w podręczniku CIOP-PIB.
Typowe zastosowanie
SF-36 jest najczęściej stosowanym na świecie generycznym narzędziem do oceny jakości życia związanej ze zdrowiem. Używa się go w badaniach populacyjnych, w ocenie skutków chorób przewlekłych i efektów leczenia w bardzo różnych dziedzinach medycyny (między innymi kardiologii, onkologii, reumatologii, rehabilitacji), a także do porównywania obciążenia różnymi schorzeniami. Ponieważ jest generyczny, pozwala odnieść wyniki grupy klinicznej do populacji ogólnej i do pacjentów z innymi rozpoznaniami.
Wymiary i podskale
Funkcjonowanie fizyczne (PF)zakres 0–100
Stopień, w jakim stan zdrowia ogranicza wykonywanie czynności fizycznych, od intensywnego wysiłku po podstawowe czynności samoobsługowe.
Ograniczenia w rolach z powodu zdrowia fizycznego (RP)zakres 0–100
Trudności w pracy i codziennych obowiązkach wynikające z problemów ze zdrowiem fizycznym (mniej zrobione, ograniczony rodzaj zadań).
Ból (BP)zakres 0–100
Nasilenie dolegliwości bólowych oraz stopień, w jakim ból zakłóca normalną aktywność.
Ogólne poczucie zdrowia (GH)zakres 0–100
Subiektywna, całościowa ocena własnego zdrowia oraz oczekiwań co do jego przebiegu.
Witalność (VT)zakres 0–100
Poczucie energii i zmęczenia; poziom sił witalnych w codziennym funkcjonowaniu.
Funkcjonowanie społeczne (SF)zakres 0–100
Wpływ zdrowia fizycznego i problemów emocjonalnych na kontakty i aktywności społeczne.
Ograniczenia w rolach z powodu problemów emocjonalnych (RE)zakres 0–100
Trudności w pracy i obowiązkach wynikające z problemów emocjonalnych (mniej zrobione, mniejsza staranność).
Zdrowie psychiczne (MH)zakres 0–100
Ogólny dobrostan psychiczny: obecność objawów lęku i przygnębienia oraz pozytywnego nastroju.
Wyniki zbiorcze PCS i MCS
Dwa syntetyczne wskaźniki agregujące osiem domen: komponent fizyczny (PCS) i komponent psychiczny (MCS). W wersji v2 wyrażane są jako wyniki znormalizowane względem populacji odniesienia.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Trzydzieści sześć pozycji o zróżnicowanych formatach odpowiedzi (od dwóch do sześciu opcji, zależnie od pytania), rozłożonych na osiem domen zdrowia. Poza pozycjami tworzącymi domeny jest jedna pozycja o zmianie zdrowia w porównaniu z poprzednim rokiem, która nie wchodzi do żadnej z ośmiu skal. Część pozycji jest przekodowywana lub odwracana zgodnie z licencjonowanym kluczem tak, aby wyższy wynik zawsze oznaczał lepszą jakość życia. Kwestionariusz wypełnia się samodzielnie.
- Skala odpowiedzi
- Pozycje mają różne skale odpowiedzi: od dwustopniowych tak/nie po sześciostopniowe skale częstości lub nasilenia. Standardowy okres, do którego odnosi się badany, to ostatnie cztery tygodnie (istnieje też wersja ostra z odniesieniem do jednego tygodnia). Odpowiedzi przelicza się według oficjalnego klucza na wyniki poszczególnych domen w skali 0-100, gdzie wyższy wynik oznacza lepszą jakość życia. Wypełnienie zajmuje zwykle około 5-10 minut.
- Normy i interpretacja
- Wyniki ośmiu domen wyraża się na skali 0-100, a dwa wskaźniki zbiorcze (PCS i MCS) w wersji v2 przelicza się na wyniki znormalizowane względem populacji odniesienia. Interpretacja opiera się na porównaniu z wartościami referencyjnymi: dla polskich badań dostępne są wartości odniesienia opisane w podręczniku CIOP-PIB dla wersji SF-36v2. Pełnych tabel norm oraz algorytmu punktacji nie reprodukuje się tutaj, ponieważ są one objęte licencją wydawcy. We wszystkich domenach obowiązuje ta sama reguła: im wyższy wynik, tym lepsza jakość życia. Narzędzie nie ma progu diagnostycznego, służy do opisu i porównań, a nie do rozpoznawania chorób.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Generyczny charakter: umożliwia porównania między różnymi chorobami oraz z populacją ogólną
- •Bardzo szeroko przebadany na świecie (projekt IQOLA) i w Polsce, co ułatwia benchmarking i przegląd literatury
- •Obejmuje równolegle zdrowie fizyczne i psychiczne, dając profil ośmiu domen oraz dwa wyniki zbiorcze
- •Dostępne wartości referencyjne, w tym opisane dla polskiej wersji SF-36v2
Ograniczenia
- •Narzędzie licencjonowane komercyjnie: każde użycie, także naukowe, wymaga płatnej licencji od QualityMetric/Optum (IQVIA)
- •Kopie arkusza krążące w internecie nie dają prawa do stosowania, co bywa źródłem naruszeń w pracach studenckich
- •Charakter generyczny sprawia, że narzędzie może pomijać problemy specyficzne dla konkretnej choroby
- •Punktacja wymaga oficjalnego, licencjonowanego algorytmu, a w niektórych domenach występują efekty podłogi i sufitu
- •Wielość wersji i tłumaczeń (v1, v2, różne przekłady) utrudnia bezpośrednie porównywanie wyników
Budowa
- Liczba pozycji
- 36
- Format odpowiedzi
- pozycje o zróżnicowanych skalach odpowiedzi (od 2 do 6 opcji, zależnie od pytania)
- Wersje
- SF-36 v1
- SF-36 v2 (polska wersja SF-36v2)
- wersje skrócone rodziny SF: SF-12, SF-8
Podskale
Funkcjonowanie fizyczne (PF)
Ograniczenia w rolach z powodu zdrowia fizycznego (RP)
Ból (BP)
Ogólne poczucie zdrowia (GH)
Witalność (VT)
Funkcjonowanie społeczne (SF)
Ograniczenia w rolach z powodu problemów emocjonalnych (RE)
Zdrowie psychiczne (MH)
Obliczanie wyników
- Metoda
- wyniki 8 podskal transformowane na skalę 0-100; agregacja do dwóch wyników zbiorczych: komponent fizyczny (PCS) i psychiczny (MCS); punktacja wg licencjonowanego klucza wydawcy
- Zakres wyniku
- 0–100
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- Oficjalny klucz i algorytmy punktacji udostępniane wraz z licencją (QualityMetric/Optum). Otrzymanie klucza nie jest równoznaczne ze zgodą na posługiwanie się skalą.
Jak policzyć wynik
Krok 1: przekoduj i odwróć wskazane pozycje zgodnie z oficjalnym kluczem, tak aby we wszystkich domenach wyższa wartość oznaczała lepsze zdrowie. Tego kroku nie należy improwizować: właściwy klucz jest częścią licencji.
Krok 2: dla każdej z ośmiu domen przelicz odpowiedzi na wynik w skali 0-100. Jedna pozycja (zmiana zdrowia w porównaniu z poprzednim rokiem) nie wchodzi do żadnej z domen.
Krok 3: zagreguj domeny do dwóch wskaźników zbiorczych, komponentu fizycznego (PCS) i psychicznego (MCS), według wag przewidzianych w algorytmie. W wersji v2 wyniki zbiorcze podaje się jako znormalizowane względem populacji odniesienia. Do tego kroku również potrzebny jest licencjonowany klucz.
Krok 4: w pracy badawczej raportuj wyniki ośmiu domen oraz PCS i MCS (średnie i odchylenia standardowe), policz i podaj alfę Cronbacha dla swojej próby, a wyniki odnieś do wartości referencyjnych właściwej wersji. Zawsze zaznacz, z której wersji i którego tłumaczenia korzystasz.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- normy populacyjne (m.in. amerykańskie; wartości referencyjne w publikacjach polskich)
- Interpretacja
- wyższy wynik = lepsza jakość życia w danej domenie
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Trafność
- szeroko potwierdzana w międzynarodowym projekcie IQOLA i badaniach polskich (m.in. wersja polska SF-36v2)
Dostępność
- Typ
- Płatny
- Zgoda autora / licencja
- wymagana licencja od QualityMetric/Optum na każde użycie (także naukowe); krążące w sieci kopie arkusza nie dają prawa do stosowania
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- 36-Item Short Form Health Survey (SF-36)
- Construct
- health-related quality of life (HRQoL): physical and mental components
- Target group
- adults (general population and clinical groups)
- Response format
- items with varying response scales (2 to 6 options, depending on the question)
- Scoring
- scores of 8 subscales (Physical Functioning, Role-Physical, Bodily Pain, General Health, Vitality, Social Functioning, Role-Emotional, Mental Health) transformed to a 0-100 scale; aggregated into two summary scores: Physical Component Summary (PCS) and Mental Component Summary (MCS); scoring per the publisher's licensed key
- Norms / interpretation
- population norms (incl. US; reference values in Polish publications); higher score = better quality of life in a given domain
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Administration time
- approx. 5-10 minutes
- Notes
- A commercially licensed instrument – rights managed by QualityMetric Incorporated (Optum); licence price set individually. A licence is required for every use, including research; copies of the form circulating online confer no right of use. Several Polish translations exist, incl. the IQOLA version purchased from QualityMetric and the SF-36v2 described in the CIOP-PIB manual. Validity widely confirmed in the international IQOLA project and Polish studies. [TO VERIFY]: Polish-version alpha coefficients (available in the CIOP-PIB manual), Polish norms, licence costs.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy (strona wydawcy). Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W rozdziale metodologicznym opisz: nazwę i skrót, autorów oryginału (Ware i Sherbourne, 1992), wersję (v1 lub v2) oraz konkretne tłumaczenie polskie, liczbę pozycji (36), osiem domen i dwa wyniki zbiorcze, okres odniesienia (zwykle cztery tygodnie) oraz sposób punktacji (0-100 lub wyniki znormalizowane). Zaznacz wprost, że posiadasz licencję na użycie narzędzia.
W wynikach raportuj wyniki domen oraz PCS i MCS (średnia, odchylenie standardowe), alfę Cronbacha z własnej próby dla poszczególnych domen oraz porównanie z wartościami referencyjnymi. Przy porównaniach grup podaj wielkość efektu i jasno wskaż wersję oraz tłumaczenie, aby wyniki były porównywalne z literaturą.
Kwestia licencji jest tu kluczowa: prawa do SF-36 należą do QualityMetric/Optum (obecnie IQVIA), a licencja jest wymagana na każde użycie, również w badaniach naukowych i pracach dyplomowych. Kopie arkusza dostępne w sieci nie uprawniają do stosowania. Jeśli uzyskanie licencji jest niemożliwe, rozważ bezpłatne narzędzia generyczne, na przykład WHOQOL-BREF lub WHO-5.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy nie możesz uzyskać licencji: bez niej użycie jest nielegalne, a lepszym wyborem będzie darmowe narzędzie generyczne (WHOQOL-BREF, WHO-5)
- •Gdy potrzebujesz oceny jakości życia specyficznej dla danej choroby (dodaj narzędzie chorobowo-swoiste)
- •Gdy potrzebujesz użyteczności stanów zdrowia do analizy ekonomicznej (lepszy będzie EQ-5D)
- •U dzieci: SF-36 jest narzędziem dla osób dorosłych
- •Gdy wystarczy bardzo krótki pomiar (rozważ SF-12 lub WHO-5)
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Jakość życia związana ze zdrowiem (SF-36) u osób z wybraną chorobą przewlekłą na tle wartości referencyjnych
- Komponent fizyczny i psychiczny jakości życia w grupie pacjentów kardiologicznych
- Jakość życia a nasilenie objawów i zaawansowanie choroby
- Zmiana jakości życia po leczeniu lub rehabilitacji: pomiar przed i po
- Jakość życia a strategie radzenia sobie i wsparcie społeczne
- Porównanie SF-36 i WHOQOL-BREF jako narzędzi oceny jakości życia
- Uwarunkowania jakości życia opiekunów osób przewlekle chorych
- Jakość życia a poziom aktywności fizycznej u osób dorosłych
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Ramy pojęciowe i struktura narzędzia
SF-36 obejmuje osiem domen zdrowia grupowanych w komponent fizyczny i psychiczny; taka struktura wywodzi się z prac Ware i Sherbourne (1992) i została utrwalona w międzynarodowym projekcie IQOLA oraz w podręcznikach do wersji polskiej.
źródłoPolska wersja SF-36v2
Polską wersję SF-36v2 opracowano i opisano w podręczniku CIOP-PIB (Żołnierczyk-Zreda i wsp., 2009), gdzie zamieszczono współczynniki rzetelności oraz wartości referencyjne dla populacji polskiej; szczegółowe wartości są przedmiotem tej publikacji.
źródłoStatus licencyjny
Prawa do SF-36 należą do QualityMetric (Optum), obecnie w strukturach IQVIA; licencja jest wymagana na każde użycie, także naukowe, a kopie arkusza krążące w sieci nie dają prawa do stosowania.
źródłoPodobne narzędzia
Krótsza pochodna z tej samej rodziny; szybciej wypełniana, ale daje głównie dwa wyniki zbiorcze zamiast pełnego profilu ośmiu domen. Również licencjonowana.
WHOQOL-BREF (Kwestionariusz Jakości Życia WHO)
Bezpłatne, generyczne narzędzie WHO obejmujące szersze dziedziny życia (m.in. środowisko i relacje); dobra alternatywa, gdy licencja SF-36 jest niedostępna.
EQ-5D (Kwestionariusz EuroQol)
Bardzo krótkie narzędzie dające pojedynczy wskaźnik użyteczności stanu zdrowia, przeznaczone do analiz ekonomicznych; węższy zakres niż profil SF-36.
Bardzo krótka miara ogólnego dobrostanu psychicznego, a nie wielowymiarowej jakości życia związanej ze zdrowiem; bezpłatna.
Bibliografia
- Ware J.E., Sherbourne C.D. (1992). The MOS 36-item short-form health survey (SF-36). I. Conceptual framework and item selection. Medical Care, 30(6), 473-483.
- Żołnierczyk-Zreda D., Wrześniewski K., Bugajska J., Jędryka-Góral A. (2009). Polska wersja kwestionariusza SF-36v2 do badania jakości życia. Warszawa: CIOP-PIB.
Źródła
- repozytoriumhttps://m.ciop.pl/CIOPPortalWAR/file/99397/Kwestionariusz_SF-36_podrecznik.pdf
- repozytoriumhttps://www.researchgate.net/publication/51145473_The_Polish_version_of_the_SF-36v2_questionnaire_for_the_quality_of_life_assessment
- blog (do potwierdzenia)http://analiza-statystyczna.pl/informacje-o-kwestionariuszu-sf-36/
- innehttps://www.qualitymetric.com/
Uwagi
Narzędzie licencjonowane komercyjnie – prawa zarządza QualityMetric Incorporated (Optum); cena licencji ustalana indywidualnie (typ projektu, liczba badań). W Polsce funkcjonuje kilka tłumaczeń, m.in. wersja IQOLA zakupiona w QualityMetric oraz SF-36v2 opisana w podręczniku CIOP-PIB. DO WERYFIKACJI: współczynniki alfa polskiej wersji (są w podręczniku CIOP-PIB), normy polskie, koszty licencji. Kontrola zrodel 2026-07-20: qualitymetric.com przekierowuje na coas.iqvia.com (QualityMetric przejete przez IQVIA).
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.