Kwestionariusz przesiewowy zaburzeń odżywiania SCOFF
SCOFF Questionnaire
przesiew w kierunku zaburzeń odżywiania (jadłowstręt psychiczny, bulimia)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- J. F. Morgan, F. Reid, J. H. Lacey (1999)
- Grupa docelowa
- młodzież i dorośli (podstawowa opieka zdrowotna, badania przesiewowe)
- Procedura
- samoopis lub krótki wywiad; indywidualnie
Co bada ten test
SCOFF to bardzo krótki kwestionariusz przesiewowy, który ma wychwycić osoby o podwyższonym prawdopodobieństwie zaburzenia odżywiania, przede wszystkim jadłowstrętu psychicznego i bulimii. Nie jest narzędziem diagnostycznym ani miarą nasilenia: jego zadaniem jest jedynie wskazać, u kogo warto przeprowadzić pełniejszą ocenę kliniczną. Wynik dodatni oznacza podwyższone ryzyko i jest wskazaniem do konsultacji specjalistycznej, a nie rozpoznaniem choroby.
Nazwa jest akronimem od pięciu obszarów, których dotyczą pytania (Sick, Control, One stone, Fat, Food). Pytania odnoszą się kolejno do: prowokowania wymiotów przy uczuciu nieprzyjemnego przepełnienia, poczucia utraty kontroli nad ilością jedzenia, niedawnej istotnej utraty masy ciała (oryginalnie w odniesieniu do jednego kamienia, czyli około 6,35 kilograma), przekonania o własnej otyłości mimo odmiennych opinii otoczenia oraz dominacji jedzenia i myśli o jedzeniu w codziennym życiu. Konstrukcja akronimu miała ułatwić zapamiętanie pytań przez personel podstawowej opieki zdrowotnej.
SCOFF został pomyślany jako narzędzie szybkie, do zastosowania w rozmowie lub jako krótki samoopis, głównie w podstawowej opiece zdrowotnej i w badaniach przesiewowych na dużych próbach. Mierzy pojedynczy wynik przesiewowy, bez podskal i bez różnicowania typu zaburzenia. Oryginalne parametry trafności (czułość i swoistość) ustalono dla wersji angielskiej. W Polsce, według stanu na 2026 rok, nie opublikowano recenzowanej walidacji polskiej wersji: w obiegu funkcjonują tłumaczenia serwisów klinicznych, a czułość i swoistość polskich przekładów pozostają nieznane, dlatego akronim i pytania wymagają ostrożnej adaptacji kulturowej.
Typowe zastosowanie
SCOFF stosuje się jako pierwszy, szybki krok przesiewowy w podstawowej opiece zdrowotnej, w poradniach oraz w badaniach epidemiologicznych i przesiewowych na dużych grupach (na przykład wśród młodzieży i studentów). Sprawdza się tam, gdzie potrzebne jest sprawne wyłonienie osób wymagających dalszej, pełniejszej oceny, a nie dokładny pomiar objawów. Ze względu na krótkość często włącza się go do szerszych baterii pytań o zdrowie i styl życia.
Wymiary i podskale
Wynik przesiewowy ogólny5 pozycjizakres 0–5
Jedyny interpretowany wskaźnik: liczba twierdzących odpowiedzi na pięć pytań. Nie różnicuje typu zaburzenia odżywiania ani jego nasilenia, informuje jedynie o prawdopodobieństwie problemu i o potrzebie dalszej oceny.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Pięć krótkich pytań o charakterze dychotomicznym, na które odpowiada się tak lub nie. Każde pytanie dotyczy jednego z obszarów objętych akronimem SCOFF (prowokowanie wymiotów, utrata kontroli nad jedzeniem, niedawna utrata masy ciała, zniekształcony obraz własnego ciała, dominacja jedzenia w myśleniu). Nie ma pozycji odwracanych: każda odpowiedź tak jest liczona jako jeden punkt świadczący o ryzyku. Pytania są celowo proste i konkretne, aby można je było zadać w krótkiej rozmowie lub wypełnić samodzielnie w kilka chwil.
- Skala odpowiedzi
- Format dychotomiczny tak/nie. Za każdą odpowiedź tak przyznaje się 1 punkt, za nie 0 punktów, więc wynik mieści się w zakresie 0-5. Badanie zajmuje zwykle około jednej, dwóch minut i może mieć formę krótkiego wywiadu lub samoopisu, prowadzonego indywidualnie.
- Normy i interpretacja
- SCOFF nie ma norm w sensie tabel przeliczeniowych, ponieważ jest testem przesiewowym opartym na punkcie odcięcia. Za wynik dodatni przyjmuje się dwa lub więcej punktów, co wskazuje na podwyższone prawdopodobieństwo jadłowstrętu psychicznego lub bulimii i jest wskazaniem do dalszej oceny. W oryginalnym badaniu Morgana i współpracowników (1999) wersja angielska osiągnęła bardzo wysoką czułość (100 procent) przy swoistości na poziomie 87,5 procent, jednak parametry te dotyczą wyłącznie wersji angielskiej. Dla polskich tłumaczeń nie opublikowano walidacji, więc ich czułość i swoistość pozostają nieznane. Wynik dodatni nigdy nie jest diagnozą, lecz sygnałem do pogłębionej oceny.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Bardzo krótki i łatwy do zapamiętania dzięki akronimowi: pięć pytań, około jednej minuty
- •W badaniu oryginalnym uzyskał bardzo wysoką czułość, co jest pożądane w narzędziu przesiewowym
- •Darmowy i powszechnie dostępny, opublikowany w otwartym artykule naukowym
- •Można go zadać w rozmowie lub jako samoopis, także przy okazji innych badań
Ograniczenia
- •Jest tylko narzędziem przesiewowym: wynik dodatni nie jest diagnozą i wymaga potwierdzenia w ocenie klinicznej
- •Brak recenzowanej walidacji polskiej wersji (stan 2026), więc czułość i swoistość polskich tłumaczeń pozostają nieznane
- •Akronim i pozycja o utracie masy w kamieniach nie przekładają się wprost na polski i wymagają adaptacji kulturowej
- •Wynik jest binarny (ryzyko tak lub nie): nie mierzy nasilenia ani nie różnicuje typu zaburzenia odżywiania
- •Jak każdy krótki przesiew, generuje wyniki fałszywie dodatnie i fałszywie ujemne, zwłaszcza w nietypowych grupach
Budowa
- Liczba pozycji
- 5
- Format odpowiedzi
- 5 pytań tak/nie (akronim SCOFF: Sick, Control, One stone, Fat, Food)
- Wersje
- oryginał angielski
- tłumaczenia, w tym polskie wersje robocze
Obliczanie wyników
- Metoda
- 1 punkt za każdą odpowiedź 'tak'; wynik >=2 punkty wskazuje na prawdopodobieństwo jadłowstrętu lub bulimii i jest wskazaniem do konsultacji specjalistycznej
- Zakres wyniku
- 0–5
- Pozycje odwrócone
- brak pozycji odwróconych
- Uwagi
- punkt odcięcia >=2 wg pracy oryginalnej Morgana i in. (1999)
Jak policzyć wynik
Krok 1: policz odpowiedzi twierdzące. Za każde tak przyznaj 1 punkt, za nie 0 punktów. Wynik jest sumą i mieści się w zakresie 0-5. Nie ma pozycji odwracanych ani przeliczania na skale standaryzowane.
Krok 2: zastosuj punkt odcięcia. Dwa lub więcej punktów oznacza wynik dodatni przesiewowo, czyli podwyższone prawdopodobieństwo jadłowstrętu psychicznego lub bulimii i wskazanie do konsultacji specjalistycznej. Wynik zero lub jeden traktuje się jako ujemny przesiewowo.
Krok 3: interpretuj ostrożnie w warunkach polskich, ponieważ dla polskich tłumaczeń nie ustalono czułości ani swoistości. Wynik dodatni to sygnał do pogłębionej oceny (na przykład wywiadu klinicznego lub pełniejszego narzędzia, jak EAT-26), a nie rozstrzygnięcie diagnostyczne.
Krok 4: w pracy badawczej raportuj przede wszystkim odsetek osób z wynikiem dodatnim. Pamiętaj, że klasyczne wskaźniki rzetelności (alfa Cronbacha) mają ograniczoną wartość dla pięciopytaniowego testu binarnego; jeśli dysponujesz kryterium zewnętrznym, podaj czułość, swoistość oraz wartości predykcyjne.
Kalkulator wyniku
Wynik ma charakter poglądowy i edukacyjny – nie jest diagnozą. Interpretacja kliniczna wymaga specjalisty i pełnego kontekstu badania. Parametry oryginału (czułość 100%, swoistość 87,5%) dotyczą wersji angielskiej; czułość/swoistość polskich tłumaczeń nieznane. źródło progów
Dostępność
- Typ
- Darmowy
- Wydawca / źródło
- narzędzie przesiewowe opublikowane w BMJ (1999), powszechnie stosowane bezpłatnie; polskie tłumaczenie udostępniają serwisy kliniczne
- Zgoda autora / licencja
- treść opublikowana w artykule naukowym; użycie przesiewowe i badawcze bezpłatne
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- SCOFF Questionnaire
- Construct
- screening for eating disorders (anorexia nervosa, bulimia)
- Target group
- adolescents and adults (primary care, screening studies)
- Response format
- 5 yes/no questions (SCOFF acronym: Sick, Control, One stone, Fat, Food)
- Scoring
- 1 point per 'yes' answer, range 0-5; a score >=2 indicates probable anorexia or bulimia and warrants specialist referral (cut-off per Morgan et al., 1999)
- Procedure
- self-report or brief interview; individual administration
- Notes
- The SCOFF acronym does not translate directly into Polish (the 'one stone' reference ~6.35 kg); questions are adapted culturally. A positive result is not a diagnosis. Original parameters (sensitivity 100%, specificity 87.5% in Morgan's 1999 study) concern the English version. [TO VERIFY]: no open-access Polish validation (as of 2026-07) – only clinical-service translations circulate; sensitivity/specificity of the Polish version unknown.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W rozdziale metodologicznym opisz narzędzie tak: nazwa i rozwinięcie akronimu, autorzy oryginału (Morgan, Reid, Lacey, 1999), pięć pytań tak/nie, sposób liczenia i punkt odcięcia (dwa punkty), a także wyraźne zaznaczenie, że jest to narzędzie przesiewowe, a nie diagnostyczne. Podaj źródło polskiego tłumaczenia, z którego korzystasz, i odnotuj brak recenzowanej walidacji polskiej wersji.
W wynikach podaj odsetek osób z wynikiem dodatnim oraz, jeśli prowadzisz badanie walidacyjne, czułość, swoistość i wartości predykcyjne względem kryterium (na przykład rozpoznania klinicznego). Uwzględnij, że dla tak krótkiej skali binarnej wskaźniki spójności wewnętrznej są mało informatywne.
Zadbaj o etyczną stronę przesiewu: wynik dodatni wymaga taktownej informacji zwrotnej i skierowania na dalszą ocenę, a nie etykietowania. Pamiętaj o adaptacji kulturowej pozycji dotyczącej utraty masy ciała i stosuj SCOFF razem z pełniejszym badaniem, a nie zamiast niego.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Do postawienia diagnozy zaburzenia odżywiania: SCOFF jedynie przesiewa i nie różnicuje jednostek klinicznych
- •Do pomiaru nasilenia objawów: wynik jest binarny i nie opisuje ciężkości problemu
- •Gdy potrzebne jest zwalidowane po polsku narzędzie (rozważ EAT-26 lub pełniejszą ocenę kliniczną)
- •Jako jedyna podstawa decyzji klinicznej bez dalszej, pogłębionej oceny
- •W grupach, w których pozycja o utracie masy w kamieniach jest niejasna bez adaptacji kulturowej
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Rozpowszechnienie dodatniego wyniku przesiewu w kierunku zaburzeń odżywiania (SCOFF) wśród studentów
- Porównanie SCOFF i EAT-26 jako narzędzi przesiewowych w kierunku zaburzeń odżywiania
- Wynik przesiewu SCOFF a obraz własnego ciała i samoocena
- Ryzyko zaburzeń odżywiania (SCOFF) a intensywność korzystania z mediów społecznościowych
- Zgodność wyniku SCOFF z oceną kliniczną w wybranej grupie badanych
- Dodatni wynik SCOFF a zachowania żywieniowe i wskaźnik masy ciała
- Różnice międzypłciowe w wynikach przesiewu SCOFF
- SCOFF jako pierwszy krok przesiewowy w podstawowej opiece zdrowotnej
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Konstrukcja i trafność oryginału
W badaniu Morgana, Reid i Laceya (1999) opublikowanym w BMJ angielska wersja SCOFF przy punkcie odcięcia dwóch punktów osiągnęła czułość 100 procent i swoistość 87,5 procent w wykrywaniu jadłowstrętu psychicznego i bulimii. To ustaliło narzędzie jako szybki przesiew pierwszego rzutu.
źródłoZasada interpretacji wyniku
Punkt odcięcia dwóch lub więcej punktów wskazuje na prawdopodobieństwo zaburzenia odżywiania i stanowi wskazanie do konsultacji specjalistycznej, natomiast sam w sobie nie jest rozpoznaniem. Zasada ta pochodzi wprost z pracy oryginalnej.
źródłoSytuacja polskiej wersji
W polskim obiegu funkcjonują tłumaczenia udostępniane przez serwisy kliniczne, jednak według stanu na 2026 rok nie opublikowano recenzowanej walidacji polskiej wersji, dlatego czułość i swoistość polskich przekładów pozostają nieznane, a wynik należy interpretować ostrożnie.
źródłoPodobne narzędzia
EAT-26 (Test Postaw wobec Jedzenia)
Dłuższy (26 pozycji) i bogatszy przesiew postaw i zachowań żywieniowych; daje wynik ciągły i podskale, a nie tylko binarną decyzję ryzyka.
EDI (Inwentarz Zaburzeń Odżywiania)
Wielowymiarowe narzędzie opisujące różne aspekty psychologiczne zaburzeń odżywiania; służy pogłębionej ocenie, a nie szybkiemu przesiewowi.
ORTO-15 (kwestionariusz ortoreksji)
Przesiewa w kierunku ortoreksji, czyli nadmiernej koncentracji na zdrowym jedzeniu, a nie klasycznych zaburzeń odżywiania jak SCOFF.
Bibliografia
- Morgan, J. F., Reid, F., Lacey, J. H. (1999). The SCOFF questionnaire: assessment of a new screening tool for eating disorders. BMJ, 319(7223), 1467-1468.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- artykuł open accesshttps://www.bmj.com/content/319/7223/1467
- blog (do potwierdzenia)https://www.centrumdobrejterapii.pl/materialy/kwestionariusz-przesiewowego-wykrywania-zaburzen-odzywiania-sie/
Uwagi
Akronim SCOFF nie przekłada się wprost na polski (odniesienie do 'one stone' ~6,35 kg); pytania adaptuje się kulturowo. Wynik dodatni nie jest diagnozą. DO WERYFIKACJI: brak polskiej walidacji OA (stan 2026-07) - wyszukiwanie Fazy 3 nie zidentyfikowało recenzowanego artykułu walidacyjnego polskiej wersji SCOFF; w obiegu tłumaczenia serwisów klinicznych; czułość/swoistość polskiej wersji nieznane. Parametry oryginału (czułość 100%, swoistość 87,5% w badaniu Morgana 1999) dotyczą wersji angielskiej.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-19.