SCL-90

Kliniczne i diagnoza

wpis skrócony

Kwestionariusz Objawowy SCL-90

Symptom Checklist-90 (wersja zrewidowana: SCL-90-R)

szerokie spektrum objawów psychopatologicznych (ogólny stan zdrowia psychicznego, przesiew i ocena efektów terapii)

Podstawowe informacje

Autorzy oryginału: L. R. Derogatis, R. S. Lipman, L. Covi (1973)
Grupa docelowa: dorośli i starsza młodzież (populacja kliniczna i ogólna)
Czas badania: ok. 15-20 min
Procedura: samoopis; indywidualnie lub grupowo

Co bada ten test

SCL-90 (Symptom Checklist-90, w wersji zrewidowanej SCL-90-R) to wielowymiarowy kwestionariusz samoopisowy mierzący nasilenie szerokiego spektrum objawów psychopatologicznych, które badany odczuwał w ciągu ostatniego tygodnia. Nie służy do stawiania diagnozy, lecz do opisania profilu dolegliwości, przesiewu w kierunku problemów ze zdrowiem psychicznym oraz monitorowania zmian w trakcie leczenia. Osoba badana ocenia, jak bardzo dokuczliwy był dla niej każdy z wymienionych problemów.

Konstrukcyjnie narzędzie obejmuje dziewięć wymiarów objawowych: somatyzację, natręctwa (obsesje i kompulsje), nadwrażliwość interpersonalną, depresję, lęk, wrogość, lęk fobiczny, myślenie paranoidalne oraz psychotyczność. Część pozycji ma charakter dodatkowy (dotyczy między innymi snu, apetytu i poczucia winy) i nie wchodzi do żadnego wymiaru, ale liczy się do wskaźników ogólnych. Nad wymiarami nadbudowane są trzy wskaźniki globalne: GSI (ogólny wskaźnik nasilenia objawów), PST (liczba zgłaszanych objawów) oraz PSDI (przeciętne nasilenie zgłaszanych objawów).

Podstawą teoretyczną jest założenie, że subiektywnie odczuwany dystres psychiczny można opisać jako profil na kilku współwystępujących wymiarach objawowych, a nie jako pojedynczą liczbę. W praktyce jednak zarówno polskie, jak i zagraniczne analizy pokazują, że wymiary są silnie ze sobą skorelowane, dlatego najbardziej wiarygodną informacją jest globalny wskaźnik GSI, a nie profil poszczególnych skal. W Polsce pełna wersja SCL-90-R nie doczekała się oficjalnej, uregulowanej prawnie adaptacji z opublikowaną walidacją; funkcjonują robocze tłumaczenia, a zwalidowana i dostępna jest wersja skrócona SCL-27-plus.

Typowe zastosowanie

SCL-90 jest jednym z najczęściej wykorzystywanych na świecie kwestionariuszy objawowych w badaniach nad efektami psychoterapii i farmakoterapii, gdzie GSI służy jako miara ogólnego nasilenia dystresu przed leczeniem i po nim. Bywa stosowany do przesiewu w populacjach klinicznych, do opisu profilu dolegliwości w konkretnych grupach zaburzeń oraz w badaniach korelacyjnych łączących nasilenie objawów z jakością życia, radzeniem sobie czy cechami osobowości. W polskich pracach częściej rekomenduje się jednak wersję skróconą SCL-27-plus, która ma uregulowaną sytuację prawną i opublikowaną walidację.

Wymiary i podskale

Somatyzacja
Dystres wynikający z odczuwania dolegliwości cielesnych: dolegliwości sercowo-naczyniowych, żołądkowo-jelitowych, oddechowych oraz uogólnionego napięcia i bólu, bez potwierdzonego podłoża organicznego.
Natręctwa (obsesje i kompulsje)
Uporczywe, niechciane myśli, impulsy i czynności odczuwane jako obce dla ja i trudne do opanowania, a także towarzyszące im trudności z koncentracją i pamięcią.
Nadwrażliwość interpersonalna
Poczucie niższości i nieadekwatności w kontaktach z innymi, nadmierne skrępowanie, niepokój i dyskomfort w relacjach społecznych.
Depresja
Objawy obniżonego nastroju: brak energii i motywacji, anhedonia, poczucie beznadziejności, myśli rezygnacyjne oraz inne przejawy zespołu depresyjnego.
Lęk
Nerwowość, napięcie, drżenie, ataki paniki i uczucie zagrożenia; komponenty poznawcze i somatyczne lęku uogólnionego.
Wrogość
Myśli, uczucia i zachowania charakterystyczne dla stanu złości: drażliwość, wybuchy gniewu, trudność w opanowaniu impulsów agresywnych.
Lęk fobiczny
Uporczywy, nieadekwatny lęk przed określonymi obiektami, miejscami lub sytuacjami, prowadzący do zachowań unikowych (bliski agorafobii i fobii społecznej).
Myślenie paranoidalne
Nieufność, podejrzliwość, poczucie bycia obserwowanym lub krzywdzonym, projekcja i myślenie skoncentrowane wokół zagrożenia ze strony innych.
Psychotyczność
Objawy z kontinuum od poczucia izolacji i wyobcowania po przejawy pierwszorzędowe (poczucie kontroli myśli, słyszenie głosów), ujmowane wymiarowo, a nie kategorialnie.
Wskaźniki globalne (GSI, PST, PSDI)
GSI to średnia ze wszystkich pozycji i najlepszy pojedynczy wskaźnik ogólnego nasilenia dystresu. PST to liczba pozycji ocenionych powyżej zera (zasięg objawów). PSDI to średnie nasilenie tych objawów, które badany w ogóle zgłosił (styl skarżenia się).

Jak wygląda badanie

Budowa pozycji: Dziewięćdziesiąt krótkich stwierdzeń opisujących pojedyncze dolegliwości i objawy (cielesne, emocjonalne, poznawcze i interpersonalne). Przy każdym badany zaznacza, jak bardzo dany problem był dla niego dokuczliwy w ostatnim tygodniu. Pozycje nie są odwracane: wyższa ocena zawsze oznacza silniejszy objaw. Większość pozycji przypisano do jednego z dziewięciu wymiarów, a kilka pozycji dodatkowych (dotyczących między innymi snu, apetytu i poczucia winy) nie tworzy osobnej skali, lecz wlicza się do wskaźników globalnych.
Skala odpowiedzi: Pięciostopniowa skala nasilenia dokuczliwości: 0 oznacza wcale, 1 nieznacznie, 2 umiarkowanie, 3 znacznie, 4 bardzo silnie. Ramą czasową jest ostatni tydzień łącznie z dniem badania. Kwestionariusz wypełnia się samodzielnie, indywidualnie lub grupowo, a wypełnienie zajmuje zwykle około 15-20 minut.
Normy i interpretacja: Oryginalny SCL-90-R interpretuje się przez przeliczenie wyników wymiarów i wskaźników globalnych na wyniki standaryzowane (skala T) względem amerykańskich grup odniesienia z podręcznika Derogatisa; tabele te są objęte prawami wydawcy i nie są tu reprodukowane. Dla pełnej polskiej wersji SCL-90-R nie opublikowano oficjalnych norm populacyjnych ani uregulowanej adaptacji, dlatego w polskich warunkach interpretacja wyników bezwzględnych jest ostrożna, a większość zastosowań opiera się na porównaniach między grupami lub na pomiarach powtarzanych u tej samej osoby. Dla zwalidowanej wersji skróconej SCL-27-plus dostępne są polskie dane odniesienia z artykułu walidacyjnego. Narzędzie nie ma jednego progu diagnostycznego: nie służy do rozpoznania, lecz do opisu nasilenia i profilu objawów.

Mocne strony i ograniczenia

Mocne strony

•Szeroki przegląd objawów: jednym narzędziem obejmuje dziewięć obszarów psychopatologii oraz ogólny wskaźnik nasilenia
•GSI jest stabilnym, dobrze udokumentowanym wskaźnikiem globalnego dystresu, przydatnym do monitorowania efektów leczenia
•Bardzo szeroko stosowany na świecie, co ułatwia porównania międzynarodowe i przegląd literatury
•Prosty format samoopisowy i krótki czas badania jak na tak szeroki zakres treści

Ograniczenia

•Dziewięciowymiarowa struktura nie znajduje jednoznacznego potwierdzenia empirycznego: podskale są silnie skorelowane, więc profil jest mało specyficzny (Kuncewicz i wsp., 2014)
•Brak oficjalnej, uregulowanej prawnie polskiej adaptacji pełnej wersji i brak polskich norm populacyjnych
•Oryginał SCL-90-R jest narzędziem komercyjnym (Pearson), a status prawny krążących polskich tłumaczeń pozostaje nieuregulowany
•Samoopis jest podatny na styl odpowiadania i chwilowy stan (PSDI ujmuje ten styl, ale go nie usuwa)
•Nie jest narzędziem diagnostycznym: nie zastępuje wywiadu klinicznego ani kryteriów klasyfikacyjnych

Budowa

Liczba pozycji: 90
Format odpowiedzi: ocena dokuczliwości objawów w ostatnim tygodniu na skali 5-stopniowej (0-4)
Wersje: SCL-90 / SCL-90-R (pełna, 90 pozycji, 9 grup objawów)
SCL-27 (skrócona, Hardt i Gerbershagen, 6 podskal po 4-6 pozycji)
SCL-27-plus (25 pozycji + pomiary dodatkowe; polska walidacja: Kuncewicz, Dragan, Hardt, 2014)

Podskale

Somatyzacja

Natręctwa (obsesje-kompulsje)

Nadwrażliwość interpersonalna

Depresja

Lęk

Wrogość

Lęk fobiczny

Myślenie paranoidalne

Psychotyczność

Obliczanie wyników

Metoda: średnie/sumy w 9 podskalach objawowych oraz wskaźniki ogólne (m.in. GSI - Global Severity Index); szczegółowe zasady w podręczniku Derogatisa
Pozycje odwrócone: brak danych (do weryfikacji)
Uwagi: Wskaźniki globalne SCL-90-R wg podręcznika oryginalnego: GSI, PST, PSDI - zasady liczenia nie zostały potwierdzone w polskim źródle OA, stosować za podręcznikiem oryginalnym.

Jak policzyć wynik

Krok 1: dla każdego z dziewięciu wymiarów oblicz wynik jako średnią z należących do niego pozycji (podręcznik Derogatisa operuje średnimi, nie sumami). Nie ma pozycji odwracanych, więc każdą ocenę 0-4 wpisujesz wprost. Pozycje dodatkowe pomija się przy liczeniu wymiarów, ale uwzględnia w wskaźnikach globalnych.

Krok 2: policz trzy wskaźniki globalne. GSI to suma ocen wszystkich pozycji podzielona przez liczbę pozycji, na które udzielono odpowiedzi (czyli średnia ze wszystkich dziewięćdziesięciu). PST to liczba pozycji ocenionych powyżej zera. PSDI to suma ocen podzielona przez PST, czyli średnie nasilenie tylko tych objawów, które badany zgłosił.

Krok 3: w klasycznej interpretacji wyniki wymiarów i GSI przelicza się na wyniki T według tabel z podręcznika oryginalnego. Ponieważ dla polskiej wersji brakuje własnych norm, w pracach polskich zwykle pracuje się na wynikach surowych (GSI i średnich wymiarów) i porównuje grupy między sobą, zamiast odnosić pojedynczą osobę do normy.

Krok 4: policz i zaraportuj współczynnik alfa Cronbacha dla swojej próby, osobno dla GSI i dla wykorzystywanych wymiarów. Ze względu na silne interkorelacje wymiarów rozważ oparcie głównych wniosków na GSI, a profil podskal traktuj ostrożnie.

Psychometria

Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.

Trafność: Kuncewicz i wsp. (2014, Psychiatria Polska): brak empirycznego potwierdzenia 9-wymiarowej struktury SCL-90-R; podskale silnie interkorelowane (niska specyficzność) - to jeden z powodów konstruowania wersji skróconych

Dostępność

Typ: Dostępność nieznana
Wydawca / źródło: oryginał SCL-90-R komercyjny (Pearson/NCS); w Polsce funkcjonują co najmniej dwa tłumaczenia SCL-90-R, ale ich status prawny nie został uregulowany (Kuncewicz i wsp., 2014)
Zgoda autora / licencja: status prawny polskich tłumaczeń nieuregulowany; alternatywa o uregulowanej sytuacji prawnej: SCL-27-plus (polska walidacja OA)

English version(kliknij, aby rozwinąć)

Name: Symptom Checklist-90 (revised version: SCL-90-R)
Construct: broad spectrum of psychopathological symptoms (general mental health status, screening, and evaluation of therapy outcomes)
Target group: adults and older adolescents (clinical and general populations)
Response format: rating the distress caused by symptoms over the past week on a 5-point scale (0-4)
Scoring: means/sums for 9 symptom subscales (Somatization, Obsessive-Compulsive, Interpersonal Sensitivity, Depression, Anxiety, Hostility, Phobic Anxiety, Paranoid Ideation, Psychoticism) plus global indices (incl. GSI – Global Severity Index); detailed rules in Derogatis's manual
Procedure: self-report; individual or group administration
Administration time: approx. 15-20 minutes
Notes: Kuncewicz et al. (2014, Psychiatria Polska): no empirical confirmation of the 9-dimensional SCL-90-R structure; subscales strongly intercorrelated (low specificity) – one reason for constructing short forms. The original SCL-90-R is commercial (Pearson/NCS); at least two Polish translations circulate but their legal status is unregulated. A legally settled alternative with a Polish open-access validation is the SCL-27-plus (GSI alpha 0.90-0.92, subscales 0.71-0.88, N = 1350). [TO VERIFY]: no open-access Polish validation of the full SCL-90/SCL-90-R (as of 2026-07); subscale item numbers, norms, and alphas of the Polish SCL-90-R translations.

Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.

Podgląd arkusza

Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy. Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.

Jak opisać w pracy dyplomowej

W rozdziale metodologicznym podaj: pełną i skróconą nazwę, autorów oryginału, wersję i dokładne źródło tłumaczenia, z którego korzystasz (to istotne wobec nieuregulowanego statusu polskich przekładów), liczbę pozycji (90), dziewięć wymiarów i trzy wskaźniki globalne, format skali 0-4 oraz ramę czasową ostatniego tygodnia. Zaznacz wprost, że dla pełnej polskiej wersji nie ma oficjalnych norm.

W wynikach raportuj przede wszystkim GSI (średnią i odchylenie standardowe) jako główny wskaźnik nasilenia, a następnie średnie wymiarów, jeśli są potrzebne. Podaj alfę Cronbacha uzyskaną we własnej próbie, a przy porównaniach grup także wielkość efektu (d Cohena lub eta kwadrat). Z uwagi na współliniowość wymiarów ostrożnie interpretuj różnice między pojedynczymi podskalami.

Zadbaj o stronę prawną i etyczną: pełny SCL-90-R jest narzędziem komercyjnym, a polskie tłumaczenia nie mają uregulowanego statusu, dlatego jeśli to możliwe, rozważ zastosowanie zwalidowanej i otwarcie opublikowanej wersji skróconej SCL-27-plus (Kuncewicz, Dragan, Hardt, 2014).

Kiedy nie stosować tego narzędzia

•Gdy potrzebujesz formalnej diagnozy zaburzenia: SCL-90 opisuje nasilenie i profil objawów, nie rozpoznaje jednostek klinicznych
•Gdy zależy Ci na narzędziu o uregulowanym statusie prawnym i polskiej walidacji (rozważ SCL-27-plus)
•Gdy chcesz interpretować pojedyncze podskale jako niezależne wymiary, mimo że są ze sobą silnie skorelowane
•Gdy badasz dzieci: narzędzie przeznaczone jest dla dorosłych i starszej młodzieży
•Gdy wystarczy krótki przesiew ogólnego dystresu (lepsze będą GHQ lub K10)

Przykładowe tematy prac i pytania badawcze

Zmiana ogólnego nasilenia objawów (GSI) w trakcie psychoterapii: pomiar przed interwencją i po niej
Profil objawowy SCL-90 w wybranej grupie klinicznej na tle grupy porównawczej
Nasilenie objawów psychopatologicznych a jakość życia u osób z chorobą przewlekłą
Związek ogólnego dystresu (GSI) z nasileniem stresu postrzeganego i strategiami radzenia sobie
Zgodność wskaźnika GSI z wynikami krótkiego przesiewu dystresu (GHQ lub K10)
Struktura czynnikowa polskiego tłumaczenia SCL-90-R: próba replikacji dziewięciowymiarowego modelu
Nadwrażliwość interpersonalna i wrogość a funkcjonowanie w relacjach bliskich
Nasilenie objawów somatyzacji a korzystanie z podstawowej opieki zdrowotnej

Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.

Co pokazują badania

Struktura czynnikowa i specyficzność wymiarów

Analizy polskiego materiału nie potwierdzają empirycznie dziewięciowymiarowej struktury SCL-90-R; podskale są silnie interkorelowane, co obniża ich specyficzność. Jest to jeden z głównych powodów konstruowania wersji skróconych i pracy na wskaźniku globalnym GSI.

źródło

Zwalidowana wersja skrócona (SCL-27-plus)

Polska walidacja wersji skróconej SCL-27-plus (Kuncewicz, Dragan, Hardt, 2014) na próbie N = 1350 wykazała wysoką rzetelność wskaźnika globalnego GSI (alfa 0,90-0,92) i zadowalającą rzetelność podskal (0,71-0,88). To rekomendowana, otwarcie dostępna alternatywa dla pełnego SCL-90-R w polskich warunkach.

źródło

Status prawny polskich tłumaczeń

W polskim obiegu funkcjonują co najmniej dwa tłumaczenia SCL-90-R, których sytuacja prawna nie została uregulowana, a dla żadnego nie opublikowano pełnej walidacji populacyjnej. Autorzy walidacji SCL-27-plus wskazują to jako lukę i uzasadnienie prac nad wersją skróconą.

źródło

Podobne narzędzia

GHQ (Kwestionariusze Ogólnego Stanu Zdrowia)
Krótszy przesiew ogólnego dystresu i zaburzeń zdrowia psychicznego; nie daje rozbudowanego profilu dziewięciu wymiarów, tylko wskaźnik ogólny.
K6 / K10 (Skale Dystresu Psychicznego Kesslera)
Bardzo krótkie narzędzie przesiewowe nastawione na dystres nieswoisty; szybkie, ale bez różnicowania obszarów objawowych.
HADS (Szpitalna Skala Lęku i Depresji)
Węższy zakres (tylko lęk i depresja), zaprojektowany dla pacjentów somatycznych; krótszy i prostszy w interpretacji.
DASS-21 (Skale Depresji, Lęku i Stresu)
Trzy skale zamiast dziewięciu, krótki i darmowy; mierzy nasilenie objawów depresji, lęku i napięcia bez pretensji do pełnego profilu psychopatologii.
SCL-27-plus
Skrócona pochodna SCL-90-R z polską walidacją i otwartym dostępem; rekomendowana zamiast pełnej wersji tam, gdzie liczy się uregulowany status prawny.

Bibliografia

Derogatis, L. R., Lipman, R. S., Covi, L. (1973). SCL-90: An outpatient psychiatric rating scale - preliminary report. Psychopharmacology Bulletin, 9(1), 13-28.
Derogatis, L. R. (1977). SCL-90-R: Administration, scoring and procedures manual. Baltimore: Clinical Psychometric Research.
Kuncewicz, D., Dragan, M., Hardt, J. (2014). Walidacja polskiej wersji kwestionariusza The Symptom Checklist-27-plus. Psychiatria Polska, 48(2), 345-358.

Źródła

dokument źródłowy
docs/baza_testow_v0.1.md
artykuł open access
https://www.psychiatriapolska.pl/pdf-58069-79179?filename=Validation+of+the+Polish.pdf

Uwagi

Arkusz w aneksie artykułu: NIE. DO WERYFIKACJI: brak polskiej walidacji OA pełnego SCL-90/SCL-90-R (stan 2026-07) - artykuł Kuncewicza i wsp. (2014, Psychiatria Polska, OA) potwierdza wprost, że w Polsce istnieją co najmniej dwa tłumaczenia SCL-90-R bez uregulowanej sytuacji prawnej i bez opublikowanej walidacji; zwalidowana po polsku jest wersja SCL-27-plus (tamże, GSI alfa 0,90-0,92, podskale 0,71-0,88, N = 1350). Nazwy 9 podskal wg klasycznej struktury Derogatisa (opis w artykule OA jako '90 pozycji w 9 grupach objawów klinicznych'). DO WERYFIKACJI: numery pozycji podskal, normy, alfa polskich tłumaczeń SCL-90-R.

Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-17.

SCL-90

Kliniczne i diagnoza

wpis skrócony

Kwestionariusz Objawowy SCL-90

Symptom Checklist-90 (wersja zrewidowana: SCL-90-R)

szerokie spektrum objawów psychopatologicznych (ogólny stan zdrowia psychicznego, przesiew i ocena efektów terapii)

Podstawowe informacje

Autorzy oryginału: L. R. Derogatis, R. S. Lipman, L. Covi (1973)
Grupa docelowa: dorośli i starsza młodzież (populacja kliniczna i ogólna)
Czas badania: ok. 15-20 min
Procedura: samoopis; indywidualnie lub grupowo

Co bada ten test

Typowe zastosowanie

Wymiary i podskale

Somatyzacja
Dystres wynikający z odczuwania dolegliwości cielesnych: dolegliwości sercowo-naczyniowych, żołądkowo-jelitowych, oddechowych oraz uogólnionego napięcia i bólu, bez potwierdzonego podłoża organicznego.
Natręctwa (obsesje i kompulsje)
Uporczywe, niechciane myśli, impulsy i czynności odczuwane jako obce dla ja i trudne do opanowania, a także towarzyszące im trudności z koncentracją i pamięcią.
Nadwrażliwość interpersonalna
Poczucie niższości i nieadekwatności w kontaktach z innymi, nadmierne skrępowanie, niepokój i dyskomfort w relacjach społecznych.
Depresja
Objawy obniżonego nastroju: brak energii i motywacji, anhedonia, poczucie beznadziejności, myśli rezygnacyjne oraz inne przejawy zespołu depresyjnego.
Lęk
Nerwowość, napięcie, drżenie, ataki paniki i uczucie zagrożenia; komponenty poznawcze i somatyczne lęku uogólnionego.
Wrogość
Myśli, uczucia i zachowania charakterystyczne dla stanu złości: drażliwość, wybuchy gniewu, trudność w opanowaniu impulsów agresywnych.
Lęk fobiczny
Uporczywy, nieadekwatny lęk przed określonymi obiektami, miejscami lub sytuacjami, prowadzący do zachowań unikowych (bliski agorafobii i fobii społecznej).
Myślenie paranoidalne
Nieufność, podejrzliwość, poczucie bycia obserwowanym lub krzywdzonym, projekcja i myślenie skoncentrowane wokół zagrożenia ze strony innych.
Psychotyczność
Objawy z kontinuum od poczucia izolacji i wyobcowania po przejawy pierwszorzędowe (poczucie kontroli myśli, słyszenie głosów), ujmowane wymiarowo, a nie kategorialnie.
Wskaźniki globalne (GSI, PST, PSDI)
GSI to średnia ze wszystkich pozycji i najlepszy pojedynczy wskaźnik ogólnego nasilenia dystresu. PST to liczba pozycji ocenionych powyżej zera (zasięg objawów). PSDI to średnie nasilenie tych objawów, które badany w ogóle zgłosił (styl skarżenia się).

Jak wygląda badanie

Budowa pozycji: Dziewięćdziesiąt krótkich stwierdzeń opisujących pojedyncze dolegliwości i objawy (cielesne, emocjonalne, poznawcze i interpersonalne). Przy każdym badany zaznacza, jak bardzo dany problem był dla niego dokuczliwy w ostatnim tygodniu. Pozycje nie są odwracane: wyższa ocena zawsze oznacza silniejszy objaw. Większość pozycji przypisano do jednego z dziewięciu wymiarów, a kilka pozycji dodatkowych (dotyczących między innymi snu, apetytu i poczucia winy) nie tworzy osobnej skali, lecz wlicza się do wskaźników globalnych.
Skala odpowiedzi: Pięciostopniowa skala nasilenia dokuczliwości: 0 oznacza wcale, 1 nieznacznie, 2 umiarkowanie, 3 znacznie, 4 bardzo silnie. Ramą czasową jest ostatni tydzień łącznie z dniem badania. Kwestionariusz wypełnia się samodzielnie, indywidualnie lub grupowo, a wypełnienie zajmuje zwykle około 15-20 minut.
Normy i interpretacja: Oryginalny SCL-90-R interpretuje się przez przeliczenie wyników wymiarów i wskaźników globalnych na wyniki standaryzowane (skala T) względem amerykańskich grup odniesienia z podręcznika Derogatisa; tabele te są objęte prawami wydawcy i nie są tu reprodukowane. Dla pełnej polskiej wersji SCL-90-R nie opublikowano oficjalnych norm populacyjnych ani uregulowanej adaptacji, dlatego w polskich warunkach interpretacja wyników bezwzględnych jest ostrożna, a większość zastosowań opiera się na porównaniach między grupami lub na pomiarach powtarzanych u tej samej osoby. Dla zwalidowanej wersji skróconej SCL-27-plus dostępne są polskie dane odniesienia z artykułu walidacyjnego. Narzędzie nie ma jednego progu diagnostycznego: nie służy do rozpoznania, lecz do opisu nasilenia i profilu objawów.

Mocne strony i ograniczenia

Mocne strony

•Szeroki przegląd objawów: jednym narzędziem obejmuje dziewięć obszarów psychopatologii oraz ogólny wskaźnik nasilenia
•GSI jest stabilnym, dobrze udokumentowanym wskaźnikiem globalnego dystresu, przydatnym do monitorowania efektów leczenia
•Bardzo szeroko stosowany na świecie, co ułatwia porównania międzynarodowe i przegląd literatury
•Prosty format samoopisowy i krótki czas badania jak na tak szeroki zakres treści

Ograniczenia

•Dziewięciowymiarowa struktura nie znajduje jednoznacznego potwierdzenia empirycznego: podskale są silnie skorelowane, więc profil jest mało specyficzny (Kuncewicz i wsp., 2014)
•Brak oficjalnej, uregulowanej prawnie polskiej adaptacji pełnej wersji i brak polskich norm populacyjnych
•Oryginał SCL-90-R jest narzędziem komercyjnym (Pearson), a status prawny krążących polskich tłumaczeń pozostaje nieuregulowany
•Samoopis jest podatny na styl odpowiadania i chwilowy stan (PSDI ujmuje ten styl, ale go nie usuwa)
•Nie jest narzędziem diagnostycznym: nie zastępuje wywiadu klinicznego ani kryteriów klasyfikacyjnych

Budowa

Liczba pozycji: 90
Format odpowiedzi: ocena dokuczliwości objawów w ostatnim tygodniu na skali 5-stopniowej (0-4)
Wersje: SCL-90 / SCL-90-R (pełna, 90 pozycji, 9 grup objawów)
SCL-27 (skrócona, Hardt i Gerbershagen, 6 podskal po 4-6 pozycji)
SCL-27-plus (25 pozycji + pomiary dodatkowe; polska walidacja: Kuncewicz, Dragan, Hardt, 2014)

Podskale

Somatyzacja

Natręctwa (obsesje-kompulsje)

Nadwrażliwość interpersonalna

Depresja

Lęk

Wrogość

Lęk fobiczny

Myślenie paranoidalne

Psychotyczność

Obliczanie wyników

Metoda: średnie/sumy w 9 podskalach objawowych oraz wskaźniki ogólne (m.in. GSI - Global Severity Index); szczegółowe zasady w podręczniku Derogatisa
Pozycje odwrócone: brak danych (do weryfikacji)
Uwagi: Wskaźniki globalne SCL-90-R wg podręcznika oryginalnego: GSI, PST, PSDI - zasady liczenia nie zostały potwierdzone w polskim źródle OA, stosować za podręcznikiem oryginalnym.

Jak policzyć wynik

Psychometria

Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.

Trafność: Kuncewicz i wsp. (2014, Psychiatria Polska): brak empirycznego potwierdzenia 9-wymiarowej struktury SCL-90-R; podskale silnie interkorelowane (niska specyficzność) - to jeden z powodów konstruowania wersji skróconych

Dostępność

Typ: Dostępność nieznana
Wydawca / źródło: oryginał SCL-90-R komercyjny (Pearson/NCS); w Polsce funkcjonują co najmniej dwa tłumaczenia SCL-90-R, ale ich status prawny nie został uregulowany (Kuncewicz i wsp., 2014)
Zgoda autora / licencja: status prawny polskich tłumaczeń nieuregulowany; alternatywa o uregulowanej sytuacji prawnej: SCL-27-plus (polska walidacja OA)

English version(kliknij, aby rozwinąć)

Name: Symptom Checklist-90 (revised version: SCL-90-R)
Construct: broad spectrum of psychopathological symptoms (general mental health status, screening, and evaluation of therapy outcomes)
Target group: adults and older adolescents (clinical and general populations)
Response format: rating the distress caused by symptoms over the past week on a 5-point scale (0-4)
Scoring: means/sums for 9 symptom subscales (Somatization, Obsessive-Compulsive, Interpersonal Sensitivity, Depression, Anxiety, Hostility, Phobic Anxiety, Paranoid Ideation, Psychoticism) plus global indices (incl. GSI – Global Severity Index); detailed rules in Derogatis's manual
Procedure: self-report; individual or group administration
Administration time: approx. 15-20 minutes
Notes: Kuncewicz et al. (2014, Psychiatria Polska): no empirical confirmation of the 9-dimensional SCL-90-R structure; subscales strongly intercorrelated (low specificity) – one reason for constructing short forms. The original SCL-90-R is commercial (Pearson/NCS); at least two Polish translations circulate but their legal status is unregulated. A legally settled alternative with a Polish open-access validation is the SCL-27-plus (GSI alpha 0.90-0.92, subscales 0.71-0.88, N = 1350). [TO VERIFY]: no open-access Polish validation of the full SCL-90/SCL-90-R (as of 2026-07); subscale item numbers, norms, and alphas of the Polish SCL-90-R translations.

Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.

Podgląd arkusza

Arkusz chroniony prawem autorskim – dostępny wyłącznie u wydawcy. Nie publikujemy podglądów testów komercyjnych.

Jak opisać w pracy dyplomowej

Kiedy nie stosować tego narzędzia

•Gdy potrzebujesz formalnej diagnozy zaburzenia: SCL-90 opisuje nasilenie i profil objawów, nie rozpoznaje jednostek klinicznych
•Gdy zależy Ci na narzędziu o uregulowanym statusie prawnym i polskiej walidacji (rozważ SCL-27-plus)
•Gdy chcesz interpretować pojedyncze podskale jako niezależne wymiary, mimo że są ze sobą silnie skorelowane
•Gdy badasz dzieci: narzędzie przeznaczone jest dla dorosłych i starszej młodzieży
•Gdy wystarczy krótki przesiew ogólnego dystresu (lepsze będą GHQ lub K10)

Przykładowe tematy prac i pytania badawcze

Zmiana ogólnego nasilenia objawów (GSI) w trakcie psychoterapii: pomiar przed interwencją i po niej
Profil objawowy SCL-90 w wybranej grupie klinicznej na tle grupy porównawczej
Nasilenie objawów psychopatologicznych a jakość życia u osób z chorobą przewlekłą
Związek ogólnego dystresu (GSI) z nasileniem stresu postrzeganego i strategiami radzenia sobie
Zgodność wskaźnika GSI z wynikami krótkiego przesiewu dystresu (GHQ lub K10)
Struktura czynnikowa polskiego tłumaczenia SCL-90-R: próba replikacji dziewięciowymiarowego modelu
Nadwrażliwość interpersonalna i wrogość a funkcjonowanie w relacjach bliskich
Nasilenie objawów somatyzacji a korzystanie z podstawowej opieki zdrowotnej

Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.

Co pokazują badania

Struktura czynnikowa i specyficzność wymiarów

źródło

Zwalidowana wersja skrócona (SCL-27-plus)

źródło

Status prawny polskich tłumaczeń

źródło

Podobne narzędzia

GHQ (Kwestionariusze Ogólnego Stanu Zdrowia)
Krótszy przesiew ogólnego dystresu i zaburzeń zdrowia psychicznego; nie daje rozbudowanego profilu dziewięciu wymiarów, tylko wskaźnik ogólny.
K6 / K10 (Skale Dystresu Psychicznego Kesslera)
Bardzo krótkie narzędzie przesiewowe nastawione na dystres nieswoisty; szybkie, ale bez różnicowania obszarów objawowych.
HADS (Szpitalna Skala Lęku i Depresji)
Węższy zakres (tylko lęk i depresja), zaprojektowany dla pacjentów somatycznych; krótszy i prostszy w interpretacji.
DASS-21 (Skale Depresji, Lęku i Stresu)
Trzy skale zamiast dziewięciu, krótki i darmowy; mierzy nasilenie objawów depresji, lęku i napięcia bez pretensji do pełnego profilu psychopatologii.
SCL-27-plus
Skrócona pochodna SCL-90-R z polską walidacją i otwartym dostępem; rekomendowana zamiast pełnej wersji tam, gdzie liczy się uregulowany status prawny.

Bibliografia

Derogatis, L. R., Lipman, R. S., Covi, L. (1973). SCL-90: An outpatient psychiatric rating scale - preliminary report. Psychopharmacology Bulletin, 9(1), 13-28.
Derogatis, L. R. (1977). SCL-90-R: Administration, scoring and procedures manual. Baltimore: Clinical Psychometric Research.
Kuncewicz, D., Dragan, M., Hardt, J. (2014). Walidacja polskiej wersji kwestionariusza The Symptom Checklist-27-plus. Psychiatria Polska, 48(2), 345-358.

Źródła

dokument źródłowy
docs/baza_testow_v0.1.md
artykuł open access
https://www.psychiatriapolska.pl/pdf-58069-79179?filename=Validation+of+the+Polish.pdf