Szpitalna Skala Lęku i Depresji
Hospital Anxiety and Depression Scale
lęk i depresja u pacjentów somatycznych (skala przesiewowa)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Zigmond, Snaith (1983)
- Polska adaptacja
- polskie tłumaczenie walidowane przez Majkowicza (w: de Walden-Gałuszko, Majkowicz, red., Ocena jakości opieki paliatywnej w teorii i praktyce) (2000)
- Grupa docelowa
- dorośli pacjenci somatyczni (szpitalni i ambulatoryjni); stosowana też u osób starszych
- Czas badania
- kilka minut (14 krótkich pozycji)
- Procedura
- samoopis; pacjent wypełnia samodzielnie, terapeuta może wspomóc
Co bada ten test
HADS mierzy nasilenie objawów lęku i depresji u osób chorych somatycznie. Powstała w 1983 roku w odpowiedzi na konkretny problem kliniczny: standardowe kwestionariusze depresji zawierają wiele pozycji o zmęczeniu, apetycie, śnie, bólu i sprawności seksualnej, więc u pacjenta z chorobą ciała zawyżają wynik. Chory po udarze czy w trakcie chemioterapii uzyskiwał wysoką punktację nie dlatego, że był w depresji, tylko dlatego, że był chory. Zigmond i Snaith rozwiązali to radykalnie: z puli pozycji usunęli wszystkie objawy somatyczne.
To założenie konstrukcyjne wyznacza cały charakter narzędzia. Podskala lęku obejmuje napięcie psychiczne, zamartwianie się, niepokój i uczucie paniki, ale nie objawy wegetatywne w rodzaju kołatania serca czy pocenia się. Podskala depresji opiera się przede wszystkim na anhedonii, czyli utracie zdolności do odczuwania przyjemności i radości – w ujęciu Snaitha to właśnie anhedonia, a nie smutek czy objawy cielesne, stanowi rdzeń depresji endogennej. Dlatego większość pozycji tej podskali sformułowana jest pozytywnie, jako zachowana zdolność do cieszenia się i śmiechu, i punktowana odwrotnie.
Narzędzie jest dwuwymiarowe, a oba wymiary interpretuje się rozdzielnie: liczy się osobny wynik dla lęku (HADS-A) i osobny dla depresji (HADS-D), po siedem pozycji każdy, w zakresie 0-21. Nie oblicza się wyniku łącznego dla wszystkich czternastu pozycji, choć w literaturze bywa on używany jako ogólna miara dystresu. Dyskusja o strukturze czynnikowej trwa od lat: część badań potwierdza dwa czynniki, inne wskazują na trzy (napięcie, anhedonia i spowolnienie) lub na jeden nadrzędny czynnik dystresu. Polska walidacja wersji dla młodzieży ujawniła dwa czynniki u młodzieży przewlekle chorej i trzy u zdrowej, przy czym pozycje depresyjne rozpadły się na nastrój depresyjny ze spowolnieniem oraz anhedonię.
W Polsce funkcjonują dwa warianty. Podstawowy to czternastopozycyjna wersja w tłumaczeniu walidowanym przez Majkowicza na próbie 400 chorych onkologicznych, oraz HADS-M – wersja zmodyfikowana przez de Walden-Gałuszko i Majkowicza, rozszerzona o pozycje dotyczące rozdrażnienia i agresji, stosowana w opiece paliatywnej.
Typowe zastosowanie
Podstawowe narzędzie przesiewowe w medycynie somatycznej: onkologii, kardiologii, neurologii, opiece paliatywnej, rehabilitacji i geriatrii. Stosuje się je tam, gdzie trzeba ocenić nastrój pacjenta bez zakłócenia wyniku przez objawy choroby podstawowej i jej leczenia. Typowe zastosowania to przesiew w kierunku depresji i lęku na oddziałach niepsychiatrycznych, monitorowanie stanu psychicznego w trakcie leczenia onkologicznego, badania nad jakością życia chorych oraz ocena efektywności opieki paliatywnej. Jest też szeroko wykorzystywana w pracach magisterskich z psychologii zdrowia i pielęgniarstwa. W Polsce dodatkowo dostępna jest wersja HADS-M z pozycjami dotyczącymi agresji oraz osobno walidowana wersja dla młodzieży w wieku 12-16 lat.
Wymiary i podskale
HADS-A – lęk7 pozycjizakres 0–21
Napięcie psychiczne, zamartwianie się, niepokój, poczucie przestraszenia, trudność z odprężeniem się i uczucie paniki. Wysoki wynik oznacza nasilone objawy lękowe o charakterze psychicznym; skala celowo nie obejmuje objawów somatycznych lęku, aby wynik nie był zaburzony przez chorobę ciała. W literaturze otwartej wskazuje się, że w oryginalnym arkuszu tę podskalę tworzą pozycje o numerach nieparzystych.
HADS-D – depresja7 pozycjizakres 0–21
Przede wszystkim anhedonia: utrata zdolności do cieszenia się, śmiechu, odczuwania przyjemności i zainteresowania własnym wyglądem, a także nastrój depresyjny i spowolnienie. Wysoki wynik oznacza nasilone objawy depresyjne bez udziału objawów somatycznych. W literaturze otwartej podaje się, że w oryginalnym arkuszu tworzą ją pozycje o numerach parzystych, przy czym większość z nich jest sformułowana pozytywnie i punktowana odwrotnie.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Czternaście krótkich stwierdzeń, ułożonych naprzemiennie: pozycje lękowe i depresyjne przeplatają się na arkuszu, dzięki czemu badany nie orientuje się, że wypełnia dwie odrębne skale. Kluczową cechą doboru pozycji jest brak objawów somatycznych – nie ma tu pytań o zmęczenie, sen, apetyt, ból, spadek masy ciała ani sferę seksualną, bo u pacjentów chorych somatycznie te objawy wynikałyby z choroby, a nie z zaburzenia nastroju. Kierunek punktowania nie jest jednolity: część pozycji opisuje obecność objawu i punktowana jest wprost, część opisuje stan pożądany (zachowaną zdolność do cieszenia się, spokój) i wymaga odwrócenia punktacji. Dotyczy to zwłaszcza podskali depresji, opartej głównie na anhedonii. Pełny klucz z numerami pozycji odwróconych znajduje się w licencjonowanym arkuszu dystrybuowanym przez Mapi Research Trust i nie jest publikowany w otwartych źródłach.
- Skala odpowiedzi
- Każda pozycja ma cztery indywidualnie sformułowane odpowiedzi punktowane od 0 do 3 – nie ma jednej wspólnej skali częstości dla wszystkich pozycji, tylko warianty dopasowane treściowo do konkretnego stwierdzenia. Instrukcja odnosi się do ostatniego tygodnia i prosi o wskazanie odpowiedzi najbliższej temu, jak badany czuł się w tym okresie. Wyniki sumuje się osobno w każdej podskali, uzyskując dwa niezależne rezultaty w zakresie 0-21. Wypełnienie zajmuje kilka minut. Skala została zaprojektowana tak, by pacjent mógł wypełnić ją samodzielnie, także w gorszym stanie somatycznym lub z lekkimi zaburzeniami poznawczymi; w razie potrzeby personel może odczytać pozycje.
- Normy i interpretacja
- HADS nie ma norm stenowych – interpretuje się ją przez punkty odcięcia, osobno dla każdej podskali. Punktacja sugerowana w polskiej walidacji Majkowicza, zgodna z oryginałem, to: 0-7 punktów brak zaburzeń, 8-10 stany graniczne, 11-21 zaburzenia. Progi te nie są jednak uniwersalne i w konkretnych populacjach bywają obniżane. W polskim badaniu chorych po pierwszym udarze niedokrwiennym (Wichowicz, Wieczorek, 2011) optymalny okazał się próg co najmniej 7 punktów w obu podskalach: dawał czułość 90,0 procent i swoistość 92,2 procent dla depresji oraz 86,5 procent i 94,9 procent dla lęku, podczas gdy standardowy próg 10 punktów obniżał czułość poniżej 63 procent dla depresji i poniżej 49 procent dla lęku. To dobra ilustracja ogólnej zasady: punkt odcięcia trzeba dobierać do populacji i do celu badania, bo przesiew wymaga wysokiej czułości, a potwierdzenie rozpoznania wysokiej swoistości. Wynik powyżej progu oznacza podejrzenie zaburzenia i wskazanie do diagnostyki, nigdy rozpoznania.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Wyklucza objawy somatyczne, dzięki czemu nie zawyża wyniku u osób chorych fizycznie – to jej główna przewaga nad BDI i podobnymi skalami w warunkach szpitalnych
- •Bardzo krótka i łatwa do wypełnienia także przez pacjentów osłabionych lub z lekkimi zaburzeniami poznawczymi, np. po udarze
- •Mierzy równocześnie lęk i depresję dwiema niezależnie interpretowanymi podskalami, co odpowiada częstemu współwystępowaniu obu grup objawów
- •Dobra rzetelność w polskich badaniach (alfa 0,815 dla lęku i 0,892 dla depresji u chorych po udarze; 0,77-0,85 w walidacji onkologicznej na 400 pacjentach) oraz wysoka czułość i swoistość przy odpowiednio dobranym progu
Ograniczenia
- •Punkty odcięcia nie są uniwersalne: w polskim badaniu poudarowym optymalny próg wynosił 7 punktów, a nie standardowe 8 lub 11, więc bezrefleksyjne stosowanie progów oryginalnych zaniża wykrywalność
- •Struktura czynnikowa pozostaje sporna – w zależności od badania i populacji uzyskuje się od jednego do trzech czynników, co osłabia interpretację obu podskal jako czystych miar lęku i depresji
- •Podskala depresji opiera się głównie na anhedonii i słabiej wychwytuje depresję przebiegającą z dominującym smutkiem, poczuciem winy lub objawami somatycznymi
- •Narzędzie jest licencjonowane przez Mapi Research Trust: użycie komercyjne wymaga zgody i opłaty, a w polskiej praktyce klinicznej krążą arkusze o niepewnym statusie prawnym i nie zawsze identycznym tłumaczeniu
- •Nie zawiera pozycji o myślach samobójczych, więc nie zastępuje oceny ryzyka i musi być uzupełniona wywiadem
Budowa
- Liczba pozycji
- 14
- Format odpowiedzi
- każda pozycja oceniana 0-3
- Wersje
- oryginalna 14-itemowa
- polska wersja zmodyfikowana HADS-M (rozszerzona o pozycje dotyczące agresji)
Podskale
HADS-A (lęk)
- Zakres: 0–21
- Alfa Cronbacha: 0,81
HADS-D (depresja)
- Zakres: 0–21
- Alfa Cronbacha: 0,89
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma osobno dla każdej podskali (po 7 pozycji)
- Zakres wyniku
- 0–21
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- Wyniki liczy się oddzielnie dla podskali lęku i depresji (każda 0-21); nie sumuje się wyniku ogólnego. Część pozycji ma odwrócony kierunek punktowania (klucz w arkuszu); numery pozycji odwróconych nie zostały potwierdzone w źródłach otwartych.
Jak policzyć wynik
Krok 1: rozdziel pozycje na dwie podskale. HADS to nie jedna czternastopozycyjna skala, tylko dwie siedmiopozycyjne, wydrukowane naprzemiennie na jednym arkuszu tak, by badany nie zorientował się, że wypełnia dwa narzędzia. W literaturze otwartej podaje się, że w oryginalnym arkuszu podskalę lęku tworzą pozycje o numerach nieparzystych, a podskalę depresji o numerach parzystych, ale wiążący jest klucz dołączony do licencjonowanego arkusza. Sumowanie wszystkich czternastu pozycji w jeden wynik ogólny bywa w literaturze stosowane jako miara dystresu, jednak nie jest to procedura przewidziana przez autorów i wymaga wyraźnego uzasadnienia.
Krok 2: odwróć pozycje o odwróconym kierunku punktowania. To najtrudniejszy technicznie moment przy tym narzędziu, bo kierunek nie jest jednolity: część stwierdzeń opisuje obecność objawu i punktowana jest wprost, a część opisuje stan pożądany (zachowaną zdolność do cieszenia się, spokój, poczucie odprężenia) i wymaga przeliczenia 0 na 3, 1 na 2, 2 na 1, 3 na 0. Dotyczy to zwłaszcza podskali depresji, opartej głównie na anhedonii, gdzie większość pozycji jest sformułowana pozytywnie. Dodatkowa pułapka: w HADS każda pozycja ma własne, indywidualnie sformułowane warianty odpowiedzi, a w niektórych wariant o najwyższej punktacji jest wydrukowany jako pierwszy, a nie ostatni. Nie zakładaj więc, że kolejność wydruku odpowiada kolejności punktów – zawsze korzystaj z klucza.
Krok 3: zsumuj osobno HADS-A i HADS-D, uzyskując dwa wyniki w zakresie 0-21 każdy, i odnieś je do punktów odcięcia. Standardowa punktacja to 0-7 brak zaburzeń, 8-10 stany graniczne, 11-21 zaburzenia. Próg trzeba jednak dobrać do populacji: w polskim badaniu chorych po pierwszym udarze niedokrwiennym optymalny okazał się próg co najmniej 7 punktów w obu podskalach, bo standardowy próg 10 punktów obniżał czułość poniżej 63 procent dla depresji. Zadeklaruj w pracy, który próg stosujesz i skąd go bierzesz.
Krok 4: rzetelność i braki. Policz alfę Cronbacha osobno dla obu podskal – w polskich badaniach uzyskiwano 0,815 dla lęku i 0,892 dla depresji u chorych po udarze oraz 0,77-0,85 w walidacji onkologicznej. Przy skali siedmiopozycyjnej pojedynczy brak można zastąpić średnią z pozostałych pozycji tej samej podskali, przy dwóch i więcej lepiej wyłączyć obserwację. Pamiętaj też, że HADS nie zawiera pozycji o myślach samobójczych, więc procedura badania musi przewidywać osobną ocenę ryzyka, jeśli badasz grupę, w której jest ono prawdopodobne.
Kalkulator wyniku
Wynik ma charakter poglądowy i edukacyjny – nie jest diagnozą. Interpretacja kliniczna wymaga specjalisty i pełnego kontekstu badania. Wynik oblicza się i interpretuje oddzielnie dla podskali lęku (HADS-A) i depresji (HADS-D), każda 0-21; nie liczy się wyniku ogólnego. U chorych po udarze Wichowicz i Wieczorek (2011) rekomendują obniżenie progu do >=7 pkt w obu podskalach. źródło progów
Normy
- Typ norm
- punkty odcięcia (dla każdej podskali osobno)
- Interpretacja
- 0-7 brak zaburzeń, 8-10 stany graniczne, 11-21 zaburzenia (punktacja sugerowana w polskiej walidacji Majkowicza, zgodna z oryginałem). U chorych po udarze Wichowicz i Wieczorek (2011) rekomendują obniżenie progu do >=7 pkt w obu podskalach.
- Próba normalizacyjna
- polska walidacja Majkowicza (2000): 400 chorych z nowotworami; walidacja poudarowa Wichowicz, Wieczorek (2011): 116 chorych po pierwszym udarze niedokrwiennym, 193 pomiary
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- HADS-A: 0,81
- HADS-D: 0,89
- Trafność
- Polska walidacja Majkowicza (2000, n=400 chorych onkologicznych): alfa podskali lęku 0,77-0,80, depresji 0,84-0,85. U chorych po udarze (Wichowicz, Wieczorek, 2011): alfa HADS-D 0,892, HADS-A 0,815; przy progu >=7 czułość 90,0% i swoistość 92,2% (depresja) oraz 86,5% i 94,9% (lęk); korelacje tau Kendalla z HDRS 0,44-0,64 i z HAS 0,57-0,62.
Dostępność
- Typ
- Wymaga rejestracji
- Wydawca / źródło
- oryginał dystrybuowany przez Mapi Research Trust (eprovide.mapi-trust.org); polskie arkusze krążą w praktyce klinicznej
- Zgoda autora / licencja
- oficjalna dystrybucja i licencjonowanie przez Mapi Research Trust; użycie komercyjne wymaga licencji
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Hospital Anxiety and Depression Scale
- Construct
- Anxiety and depression in somatic patients (a screening scale)
- Target group
- Adult somatic patients (inpatient and outpatient); also used with older adults
- Response format
- Each item rated 0-3
- Scoring
- Sum computed separately for each subscale (7 items each, range 0-21 each); no total score is calculated; some items are reverse-keyed (key on the sheet); reverse-scored item numbers not confirmed in open sources
- Norms / interpretation
- Cut-offs, separately for each subscale: 0-7 no disorder, 8-10 borderline, 11-21 disorder (scoring suggested in Majkowicz's Polish validation, consistent with the original). For stroke patients, Wichowicz and Wieczorek (2011) recommend lowering the threshold to >=7 points on both subscales
- Normative sample
- Polish validation by Majkowicz (2000): 400 cancer patients; post-stroke validation by Wichowicz and Wieczorek (2011): 116 patients after a first ischemic stroke, 193 measurements
- Procedure
- Self-report; completed independently by the patient, a therapist may assist
- Administration time
- A few minutes (14 short items)
- Notes
- Alphas in the psychometrics field come from the Polish post-stroke study (Wichowicz, Wieczorek, 2011): HADS-D 0.892, HADS-A 0.815; at the >=7 threshold, sensitivity 90.0% and specificity 92.2% (depression), 86.5% and 94.9% (anxiety); Kendall's tau correlations with the HDRS 0.44-0.64 and with the HAS 0.57-0.62. Majkowicz's oncological validation (2000, n=400): anxiety subscale alpha 0.77-0.80, depression 0.84-0.85. A modified Polish version, HADS-M (de Walden-Galuszko, Majkowicz), extended with aggression items, is also in use. A separate Polish validation of the adolescent version for ages 12-16 exists (Mihalca, Pilecka, 2015). Official distribution and licensing by Mapi Research Trust; commercial use requires a license. [TO VERIFY]: HADS-A/HADS-D subscale item numbers and reverse-keyed items (full key in the original sheet licensed by Mapi); exact number of HADS-M items.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Wersja oryginalna (EN)
- Artykuł źródłowy
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6880820/
- Dostępność wersji EN
- komercyjny – oficjalna dystrybucja i licencjonowanie przez Mapi Research Trust (eprovide.mapi-trust.org); brak legalnej publicznej wersji arkusza EN, użycie komercyjne płatne
Podgląd arkusza
Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W rozdziale metodologicznym opisz narzędzie tak: pełna nazwa (Szpitalna Skala Lęku i Depresji), skrót HADS, autorzy oryginału (Zigmond, Snaith, 1983), informacja o polskim tłumaczeniu walidowanym przez Majkowicza na próbie 400 chorych onkologicznych oraz o tym, czy używasz wersji podstawowej czy zmodyfikowanej HADS-M. Koniecznie wyjaśnij założenie konstrukcyjne: skala celowo pomija objawy somatyczne, aby wynik nie był zawyżony przez chorobę ciała i jej leczenie – to jest główny powód, dla którego wybiera się HADS zamiast BDI-II u pacjentów oddziałów niepsychiatrycznych, i recenzent chce zobaczyć, że to rozumiesz. Podaj dalej: dwie podskale po siedem pozycji, punktacja 0-3 z częściowo odwróconym kierunkiem, zakres 0-21 w każdej podskali, brak wyniku łącznego, rama czasowa ostatniego tygodnia oraz przyjęte punkty odcięcia ze wskazaniem źródła.
W wynikach raportuj osobno dla HADS-A i HADS-D: M, SD, alfę Cronbacha z własnej próby oraz rozkład badanych w trzech kategoriach (brak zaburzeń, stany graniczne, zaburzenia) albo odsetek powyżej progu. Podaj też korelację między podskalami – w dużych próbach wynosi ona około 0,6, więc traktowanie obu wskaźników jako niezależnych predyktorów w jednym modelu regresji grozi współliniowością. Jeżeli struktura czynnikowa jest przedmiotem Twojej pracy, uwzględnij w dyskusji, że jest ona sporna: w zależności od populacji uzyskiwano rozwiązania jedno-, dwu- i trzyczynnikowe. Przy porównaniach grup podaj wielkość efektu, a przy wyznaczaniu własnego progu odcięcia potrzebujesz kryterium zewnętrznego (wywiad kliniczny lub skala obserwacyjna) oraz analizy krzywej ROC z polem pod krzywą, czułością, swoistością i wartościami predykcyjnymi.
Kwestie licencyjne wymagają tu uwagi, bo są mniej oczywiste niż przy PHQ-9. Oryginał jest dystrybuowany i licencjonowany przez Mapi Research Trust; użycie komercyjne wymaga zgody i opłaty, natomiast dla badań naukowych i akademickich zwykle udziela się licencji nieodpłatnej po rejestracji wniosku. W polskiej praktyce klinicznej krążą arkusze o niepewnym statusie prawnym i nie zawsze identycznym tłumaczeniu – zadbaj o to, by korzystać z jednej wersji, podać jej pochodzenie i, jeśli to możliwe, wystąpić o formalną zgodę przed rozpoczęciem badania. Nie umieszczaj pełnej treści pozycji w aneksie pracy bez potwierdzonej licencji. Jeżeli badasz pacjentów, przewidź zgodę komisji bioetycznej i zgodę placówki.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy potrzebujesz oceny ryzyka samobójczego: HADS nie zawiera żadnej pozycji o myślach samobójczych i musi być uzupełniona wywiadem lub osobnym narzędziem
- •Gdy badasz depresję przebiegającą z dominującym smutkiem, poczuciem winy lub objawami somatycznymi – podskala depresji opiera się głównie na anhedonii i takie obrazy kliniczne wychwytuje słabiej
- •Gdy chcesz postawić rozpoznanie: to narzędzie przesiewowe, a przekroczenie progu jest wskazaniem do diagnostyki, nie rozpoznaniem
- •Gdy stosujesz standardowe progi w populacji, dla której zwalidowano inne – w polskim badaniu poudarowym optymalny próg wynosił 7, a nie 8 czy 11 punktów
- •Gdy badasz zdrową młodzież i chcesz interpretować podskalę depresji: polska walidacja wersji dla młodzieży wykazała odmienną strukturę czynnikową u młodzieży zdrowej i przewlekle chorej oraz niską spójność wewnętrzną podskali depresji
- •Gdy nie możesz uzyskać legalnego arkusza i klucza – narzędzie jest licencjonowane przez Mapi Research Trust, a arkusze krążące w praktyce mają niepewny status prawny
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Nasilenie lęku i depresji a jakość życia pacjentów onkologicznych w trakcie leczenia systemowego
- Objawy depresyjne po udarze mózgu: badanie przesiewowe z użyciem HADS i ocena trafności progów odcięcia
- Lęk i depresja a akceptacja choroby (HADS i AIS) u osób z chorobą przewlekłą
- Poziom lęku i depresji u opiekunów nieformalnych osób przewlekle chorych
- Zmiana nasilenia lęku i depresji w trakcie rehabilitacji kardiologicznej: pomiar przed i po programie
- Lęk i depresja a strategie radzenia sobie z chorobą (HADS i Mini-MAC) u pacjentek onkologicznych
- Porównanie wyników przesiewu depresji dwoma narzędziami (HADS-D i PHQ-9) u pacjentów oddziału internistycznego
- Objawy lękowe i depresyjne u młodzieży z chorobą przewlekłą w porównaniu z rówieśnikami zdrowymi
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Polska walidacja u chorych po udarze
W badaniu 116 pacjentów po pierwszym udarze niedokrwiennym (193 pomiary) uzyskano alfę Cronbacha 0,892 dla podskali depresji i 0,815 dla podskali lęku. Przy progu co najmniej 7 punktów czułość i swoistość wyniosły 90,0 i 92,2 procent dla depresji oraz 86,5 i 94,9 procent dla lęku, podczas gdy standardowy próg 10 punktów obniżał czułość poniżej 63 procent dla depresji i poniżej 49 procent dla lęku. Korelacje tau Kendalla ze Skalą Depresji Hamiltona wyniosły 0,44-0,64, a ze skalą lęku Hamiltona 0,57-0,62.
źródłoPolska walidacja onkologiczna
Polskie tłumaczenie zwalidowano na próbie 400 chorych z chorobą nowotworową (Majkowicz, 2000). Uzyskano alfę Cronbacha 0,77-0,80 dla podskali lęku i 0,84-0,85 dla podskali depresji, a zaproponowana punktacja (0-7 brak zaburzeń, 8-10 stany graniczne, 11-21 zaburzenia) jest zgodna z progami oryginalnymi. Ta walidacja jest podstawą stosowania HADS w polskiej opiece paliatywnej i onkologicznej.
źródłoStruktura czynnikowa u młodzieży
Polska walidacja wersji dla młodzieży objęła 455 osób w wieku 12-16 lat (M = 14,03; SD = 1,3), w tym 146 przewlekle chorych i 309 zdrowych. U młodzieży przewlekle chorej uzyskano strukturę dwuczynnikową, a u zdrowej trzyczynnikową, w której pozycje depresyjne rozpadły się na nastrój depresyjny ze zmianami psychoruchowymi oraz anhedonię. Podskala lęku miała wysoką spójność wewnętrzną, natomiast podskala depresji niską w obu grupach, co autorzy uznali za powód do szczególnej ostrożności przy interpretacji tej podskali u młodzieży zdrowej.
źródłoStruktura czynnikowa w dużej próbie dorosłych
W badaniu 20 992 pracowników analiza eksploracyjna wskazała trzy czynniki, ale analiza konfirmacyjna uznała za optymalny oryginalny model dwuczynnikowy. Alfa Cronbacha wyniosła 0,78 dla podskali depresji i 0,81 dla podskali lęku, a korelacja między podskalami r = 0,62. Ta ostatnia wartość jest istotna praktycznie: podskale nie są niezależne i wprowadzanie obu do jednego modelu regresji grozi współliniowością.
źródłoPodobne narzędzia
BDI-II (Inwentarz Depresji Becka)
Zawiera pozycje somatyczne, więc u pacjentów chorych fizycznie zawyża wynik; za to pełniej opisuje obraz depresji i ma polskie normy stenowe.
PHQ-9 (Kwestionariusz Zdrowia Pacjenta-9)
Krótszy, w domenie publicznej i bez opłat licencyjnych, ale zawiera pozycje somatyczne; obejmuje natomiast pozycję o myślach samobójczych, której HADS nie ma.
Mierzy tylko lęk, za to z ustalonymi progami przesiewowymi dla zaburzenia lęku uogólnionego i bez ograniczeń licencyjnych.
GDS (Geriatryczna Skala Oceny Depresji)
Przeznaczona dla osób starszych, z prostym formatem tak/nie; podobnie jak HADS unika pozycji somatycznych, ale nie mierzy lęku.
Mini-MAC (Skala Przystosowania Psychicznego do Choroby Nowotworowej)
Nie mierzy objawów lęku i depresji, tylko strategie zmagania się z chorobą; częsty partner HADS w badaniach onkologicznych.
GHQ (Kwestionariusze Ogólnego Stanu Zdrowia)
Szerszy przesiew ogólnego dystresu psychicznego, bez rozdzielenia na lęk i depresję, przeznaczony do badań populacyjnych.
Bibliografia
- Zigmond A.S., Snaith R.P. (1983). The Hospital Anxiety and Depression Scale. Acta Psychiatrica Scandinavica, 67, 361-370.
- Majkowicz M. (2000). Praktyczna ocena efektywności opieki paliatywnej – wybrane techniki badawcze. W: de Walden-Gałuszko K., Majkowicz M. (red.), Ocena jakości opieki paliatywnej w teorii i praktyce. Gdańsk: Akademia Medyczna, Zakład Medycyny Paliatywnej, s. 34-36.
- Wichowicz H.M., Wieczorek D. (2011). Badanie przesiewowe depresji poudarowej z użyciem Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS). Psychiatria Polska, 45(4), 505-514.
- Mihalca A.M., Pilecka W. (2015). Struktura czynnikowa oraz walidacja polskiej wersji Szpitalnej Skali Lęku i Depresji (HADS) dla młodzieży. Psychiatria Polska, 49(5), 1071-1088.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- artykuł open accesshttps://www.psychiatriapolska.pl/pdf-154400-78951?filename=Screening+post_stroke.pdf
- artykuł open accesshttps://www.psychiatriapolska.pl/Struktura-czynnikowa-oraz-walidacja-polskiej-wersji-Szpitalnej-Skali-Leku-i-Depresji-HADS-dla-mlodziezy,58209,0,1.html
- innehttps://eprovide.mapi-trust.org/instruments/hospital-anxiety-and-depression-scale
- artykuł open accesshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4476305/
- artykuł open accesshttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6880820/
Uwagi
Alfa w polu psychometria podano z polskiego badania poudarowego (Wichowicz, Wieczorek, 2011); wartości z walidacji onkologicznej Majkowicza (2000) w polu trafnosc. W Polsce funkcjonuje też wersja zmodyfikowana HADS-M (de Walden-Gałuszko, Majkowicz) rozszerzona o pozycje agresji. Istnieje osobna polska walidacja wersji dla młodzieży 12-16 lat (Mihalca, Pilecka, 2015). DO WERYFIKACJI: numery pozycji podskal HADS-A/HADS-D i pozycje z odwróconym kluczem (pełny klucz w oryginalnym arkuszu licencjonowanym przez Mapi); dokładna liczba pozycji HADS-M.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-19.