Kwestionariusz Objawowy S-II
nasilenie objawów nerwicowych w ostatnim tygodniu; narzędzie przesiewowe do szybkiego stwierdzania prawdopodobieństwa zaburzenia nerwicowego (skrócona wersja kwestionariusza objawowego 'O')
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- J. W. Aleksandrowicz (zespół Katedry Psychoterapii CM UJ) (2000)
- Grupa docelowa
- dorośli - pacjenci z zaburzeniami nerwicowymi i populacja ogólna (przesiew)
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
Kwestionariusz Objawowy S-II mierzy nasilenie objawów nerwicowych, jakie badany odczuwał w ciągu ostatniego tygodnia, i służy do szybkiego oszacowania prawdopodobieństwa zaburzenia nerwicowego. Nie jest to narzędzie diagnostyczne w sensie stawiania rozpoznania, lecz przesiew: na podstawie ogólnej wartości kwestionariusza (OWK) odróżnia osoby o profilu typowym dla populacji nieleczonej od osób o nasileniu objawów typowym dla pacjentów zgłaszających się do psychoterapii.
S-II wywodzi się z rodziny kwestionariuszy objawowych oznaczanych literami O i S, rozwijanej w krakowskiej szkole psychoterapii przez zespół Jerzego W. Aleksandrowicza. Pełny kwestionariusz O obejmuje ponad sto trzydzieści objawów, a wersje S są jego skróconymi odmianami przeznaczonymi do sprawnego przesiewu. S-II z 2000 roku liczy osiemdziesiąt jeden zmiennych, dobranych na podstawie częstości występowania objawów u pacjentów leczonych w latach 1996-1999. Nowszą, jeszcze bardziej dopracowaną odmianą jest S-III z 2011 roku.
Konstrukt, który mierzy S-II, to całościowe nasilenie dolegliwości nerwicowych, ujmowane jako pojedynczy wskaźnik globalny, a nie profil odrębnych wymiarów. Badany przegląda listę objawów i przy każdym zaznacza, czy i jak bardzo był on dla niego uciążliwy. Podstawą teoretyczną jest ujęcie zaburzeń nerwicowych jako zespołu współwystępujących objawów o różnym nasileniu, którego natężenie da się sprowadzić do jednej liczby porównywanej z empirycznie ustaloną granicą normy. Narzędzie jest oryginalnie polskie, publikowane w czasopismach naukowych i bezpłatne do zastosowań badawczych na zasadach cytowania. Trzeba jednak pamiętać, że dla samego S-II nie ma otwartej publikacji walidacyjnej: jego rzetelność i próbę normalizacyjną opisano wyłącznie w płatnym artykule z 2000 roku, natomiast otwarcie dostępne dane dotyczą nowszej wersji S-III.
Typowe zastosowanie
S-II wykorzystuje się jako szybki przesiew nasilenia objawów nerwicowych oraz w badaniach nad psychoterapią, zwłaszcza w tradycji krakowskiej szkoły. Nadaje się do odróżniania osób o nasileniu objawów typowym dla populacji nieleczonej od pacjentów przed przyjęciem do terapii, a także do monitorowania zmiany nasilenia dolegliwości w toku leczenia. W nowszych badaniach coraz częściej sięga się po wersję S-III, która ma otwarcie opublikowany arkusz i dane psychometryczne.
Wymiary i podskale
Ogólna wartość kwestionariusza (OWK)81 pozycji
Jedyny interpretowany wskaźnik: suma punktów za występowanie i nasilenie wszystkich objawów. Wyraża całościowe natężenie dolegliwości nerwicowych i porównuje się go z granicą normy. S-II nie ma wyodrębnionych podskal, więc nie tworzy profilu objawowego, a jedynie wynik globalny.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Osiemdziesiąt jeden pozycji, z których każda opisuje pojedynczy objaw (dolegliwość cielesną, emocjonalną lub poznawczą) możliwy do wystąpienia w ciągu ostatniego tygodnia. Przy każdej pozycji badany zaznacza, czy objaw wystąpił i jak bardzo był uciążliwy. Pozycji nie odwraca się: wyższa ocena zawsze oznacza silniejszy objaw. Zestaw objawów dobrano empirycznie, na podstawie częstości ich występowania u pacjentów leczonych w latach 1996-1999, co odróżnia S-II od poprzedniej wersji S-I.
- Skala odpowiedzi
- Czterostopniowa skala uciążliwości oznaczana 0-a-b-c: 0 oznacza, że objaw nie występował w ubiegłym tygodniu, a nieznaczną uciążliwość, b średnią, a c bardzo dużą. Kategoriom tym przypisano punkty według schematu 0, 4, 5 i 7, wspólnego dla całej rodziny kwestionariuszy O i S. Punktacja jest więc nieliniowa: już samo wystąpienie objawu daje skok do czterech punktów. Kwestionariusz wypełnia się samodzielnie, indywidualnie lub grupowo.
- Normy i interpretacja
- Interpretacja S-II opiera się na empirycznej granicy normy wyrażonej w ogólnej wartości kwestionariusza. Dla S-II granica ta wynosi OWK równe 165 punktów: wyniki wyższe wskazują na prawdopodobieństwo zaburzenia nerwicowego. W populacji osób zgłaszających się do leczenia poniżej tej granicy znalazło się około 12 procent kobiet i około 13 procent mężczyzn (dane przytoczone w otwartym artykule o wersji S-III). Dla porównania nowsza wersja S-III ma niższy punkt odcięcia, wynoszący 146 punktów. Pełnych tabel normalizacyjnych i danych o rzetelności samego S-II nie reprodukuje się tutaj, ponieważ pochodzą one z płatnego artykułu źródłowego z 2000 roku; otwarcie opublikowane dane psychometryczne dotyczą wersji S-III.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Oryginalne polskie narzędzie, bezpłatne do zastosowań badawczych na zasadach cytowania
- •Szeroki przegląd objawów nerwicowych (81 pozycji) sprowadzony do jednego, łatwo porównywalnego wskaźnika
- •Empirycznie ustalona granica normy (OWK 165) odróżniająca populację leczoną od nieleczonej
- •Część dobrze udokumentowanej rodziny kwestionariuszy O i S, z nowszą, otwarcie opisaną wersją S-III
Ograniczenia
- •Brak otwartej walidacji samego S-II: jego rzetelność (alfa) i próba normalizacyjna są dostępne tylko w płatnym artykule z 2000 roku
- •Pojedynczy wskaźnik globalny nie daje profilu poszczególnych obszarów objawowych
- •Narzędzie przesiewowe: wynik powyżej granicy normy sygnalizuje prawdopodobieństwo, a nie rozpoznanie
- •Nieliniowa punktacja 0/4/5/7 bywa myląca i wymaga uważnego przeliczenia
- •Dostępna jest nowsza wersja S-III, która w wielu zastosowaniach jest lepszym wyborem (otwarty arkusz, aktualniejsze dane)
Budowa
- Liczba pozycji
- 81
- Format odpowiedzi
- samoopisowa lista objawów z ostatniego tygodnia; skala typu Likerta 0-a-b-c (0 - objaw nie występował, a - nieznacznie uciążliwy, b - średnio uciążliwy, c - bardzo uciążliwy)
- Wersje
- KO 'O' (pełny, 135 objawów / 138 zmiennych)
- S-I (1981)
- S-II (2000)
- S-III (2011, 82 zmienne - nowsza wersja skrócona)
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma punktów za występowanie i nasilenie objawów: 0 pkt - objaw nie występował w ubiegłym tygodniu, 4 pkt - nieznacznie uciążliwy, 5 pkt - średnio uciążliwy, 7 pkt - bardzo uciążliwy; wynik = OWK (ogólna wartość kwestionariusza)
- Pozycje odwrócone
- brak danych (do weryfikacji)
- Uwagi
- Punktacja 0/4/5/7 wspólna dla kwestionariuszy objawowych 'O' i 'S' (opisana w artykule OA o S-III). Pozycje S-II dobrano wg częstości objawów u chorych leczonych w latach 1996-1999.
Jak policzyć wynik
Krok 1: dla każdego z osiemdziesięciu jeden objawów zakoduj odpowiedź według schematu 0-a-b-c, przypisując punkty 0, 4, 5 lub 7. Nie ma pozycji odwracanych, więc każdą odpowiedź wpisujesz wprost. Zwróć uwagę na nieliniowość skali: samo wystąpienie objawu podnosi wynik od razu o cztery punkty.
Krok 2: zsumuj punkty ze wszystkich pozycji. Otrzymana suma to ogólna wartość kwestionariusza (OWK), czyli jedyny wskaźnik podlegający interpretacji.
Krok 3: porównaj OWK z granicą normy. Dla S-II wynosi ona 165 punktów: wynik wyższy wskazuje na prawdopodobieństwo zaburzenia nerwicowego. Pamiętaj, że jest to przesiew, a nie diagnoza, i że punkt odcięcia nowszej wersji S-III (146) jest inny, więc nie należy ich mylić.
Krok 4: w pracy badawczej raportuj OWK (średnią i odchylenie standardowe) oraz alfę Cronbacha uzyskaną we własnej próbie. Jeśli potrzebujesz opublikowanego arkusza i danych o rzetelności, rozważ zastosowanie wersji S-III, której arkusz zamieszczono w otwartym artykule.
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- punkt odcięcia (OWK)
- Interpretacja
- granica normy dla S-II: OWK = 165 pkt (wartości wyższe wskazują na prawdopodobieństwo zaburzenia nerwicowego); w populacji zgłaszających się do leczenia ok. 12% kobiet i ok. 13% mężczyzn miało wyniki niższe od 165 pkt (dane za artykułem OA o S-III); dla porównania punkt odcięcia nowszej wersji S-III wynosi 146 pkt
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Trafność
- narzędzie przesiewowe rozróżniające populację nieleczoną i pacjentów przed przyjęciem do psychoterapii (rodzina kwestionariuszy 'O'/'S'); dla nowszej wersji S-III alfa Cronbacha 0,97 (pacjenci) i 0,94 (nieleczeni) - wartości dla S-II wymagają potwierdzenia w publikacji źródłowej z 2000 r.
Dostępność
- Typ
- Darmowy
- Wydawca / źródło
- oryginalne polskie narzędzie badawcze publikowane w czasopismach naukowych (Psychiatria Polska, Psychoterapia); brak wydawcy komercyjnego
- Zgoda autora / licencja
- użycie w badaniach naukowych na zasadach cytowania publikacji źródłowych
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Symptom Questionnaire S-II (Kwestionariusz Objawowy S-II)
- Construct
- severity of neurotic symptoms over the past week; a screening instrument for quickly establishing the probability of a neurotic disorder (shortened version of the 'O' symptom questionnaire)
- Target group
- adults – patients with neurotic disorders and the general population (screening)
- Response format
- self-report checklist of symptoms from the past week; Likert-type scale 0-a-b-c (0 – symptom absent, a – slightly burdensome, b – moderately burdensome, c – very burdensome)
- Scoring
- sum of points for symptom presence and severity: 0 points – symptom absent in the past week, 4 – slightly burdensome, 5 – moderately burdensome, 7 – very burdensome; result = OWK (overall questionnaire value)
- Norms / interpretation
- cut-off (OWK): the normal-range boundary for the S-II is OWK = 165 points (higher values indicate a probable neurotic disorder); among treatment-seeking patients approx. 12% of women and 13% of men scored below 165; for comparison, the cut-off of the newer S-III version is 146 points
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Notes
- An original Polish research instrument (Aleksandrowicz, Jagiellonian University Medical College); no commercial publisher, free for research with source citation. The 0/4/5/7 scoring is shared across the 'O' and 'S' symptom questionnaires; S-II items were selected by symptom frequency in patients treated 1996-1999. Discrepancy 81 vs 85 items RESOLVED (QA 2026-07-18) in favour of 81 based on the open-access S-III article. For the newer S-III, Cronbach's alpha is 0.97 (patients) and 0.94 (untreated). [TO VERIFY]: no open-access Polish validation of the S-II itself (as of 2026-07) – its reliability (alpha) and normative sample are available only in the paywalled 2000 Psychiatria Polska article.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W rozdziale metodologicznym opisz: nazwę i wersję (S-II, Aleksandrowicz, 2000), liczbę pozycji (81), schemat punktacji 0/4/5/7, wskaźnik OWK oraz granicę normy 165 punktów, a także wyraźnie zaznacz, że jest to narzędzie przesiewowe, a nie diagnostyczne. Odnotuj, że artykuł źródłowy S-II jest płatny i że brak otwartej walidacji samej tej wersji.
W wynikach raportuj OWK (średnia, odchylenie standardowe) oraz alfę Cronbacha z własnej próby. Przy porównaniach grup podaj wielkość efektu, a przy analizie odsetka osób powyżej granicy normy jasno wskaż zastosowany punkt odcięcia.
Pod względem praktycznym pamiętaj, że narzędzie jest bezpłatne do badań na zasadach cytowania publikacji źródłowych. Jeśli potrzebujesz opublikowanego arkusza pozycji oraz danych o rzetelności, rozważ nowszą wersję S-III (otwarty dostęp, licencja CC BY, alfa 0,97 u pacjentów i 0,94 u nieleczonych, punkt odcięcia 146), pamiętając o różnicy w liczbie zmiennych (81 w S-II, 82 w S-III).
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Do postawienia diagnozy zaburzenia nerwicowego: S-II tylko przesiewa i szacuje prawdopodobieństwo
- •Gdy potrzebujesz profilu odrębnych obszarów objawowych: S-II daje wyłącznie jeden wskaźnik globalny
- •U dzieci: narzędzie przeznaczone jest dla osób dorosłych
- •Gdy zależy Ci na opublikowanym, otwarcie zwalidowanym arkuszu z danymi o rzetelności (rozważ wersję S-III)
- •Nie mieszaj granic normy różnych wersji: dla S-II jest to 165, a dla S-III 146 punktów
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Zmiana nasilenia objawów nerwicowych (OWK) w trakcie psychoterapii: pomiar przed leczeniem i po nim
- Nasilenie objawów nerwicowych a poziom stresu postrzeganego i strategie radzenia sobie
- Odsetek osób powyżej granicy normy S-II w nieklinicznej próbie dorosłych
- Porównanie wyników S-II i S-III w tej samej grupie badanych
- Nasilenie objawów nerwicowych a jakość życia i funkcjonowanie codzienne
- Ogólna wartość kwestionariusza a wybrane cechy osobowości
- Różnice międzypłciowe w nasileniu objawów nerwicowych mierzonym S-II
- S-II jako miara wyniku w serii przypadków psychoterapii zaburzeń nerwicowych
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Rodzina kwestionariuszy O i S oraz granica normy S-II
W otwartym artykule o wersji S-III potwierdzono dla S-II punkt odcięcia OWK równy 165 punktów, punktację 0/4/5/7 oraz dobór pozycji według częstości objawów u pacjentów leczonych w latach 1996-1999. Poniżej granicy normy znalazło się około 12 procent kobiet i 13 procent mężczyzn spośród osób zgłaszających się do leczenia.
źródłoNowsza wersja S-III
Wersja S-III (2011) liczy 82 zmienne, ma punkt odcięcia 146 punktów oraz bardzo wysoką rzetelność (alfa Cronbacha 0,97 u pacjentów i 0,94 u osób nieleczonych). Jej arkusz opublikowano w otwartym artykule na licencji CC BY, co czyni ją dobrze udokumentowaną alternatywą dla S-II.
źródłoStatus i liczba zmiennych S-II
S-II liczy 81 zmiennych (rozbieżność wobec podawanych czasem 85 rozstrzygnięto na korzyść 81 na podstawie recenzowanego artykułu o S-III). Dla samego S-II nie opublikowano otwartej walidacji: rzetelność i próbę normalizacyjną opisano wyłącznie w płatnym artykule z 2000 roku.
źródłoPodobne narzędzia
SCL-90 (Kwestionariusz Objawowy)
Również szeroka lista objawów, ale daje profil dziewięciu wymiarów i wskaźniki globalne; ma jednak nieuregulowany status prawny polskich tłumaczeń.
GHQ (Kwestionariusze Ogólnego Stanu Zdrowia)
Krótszy przesiew ogólnego dystresu psychicznego; węższy zakres treści i inna filozofia punktowania niż w rodzinie O i S.
4DSQ (Kwestionariusz Czterowymiarowy)
Rozróżnia dystres, depresję, lęk i somatyzację jako osobne wymiary, podczas gdy S-II sprowadza objawy do jednego wskaźnika globalnego.
S-III (Kwestionariusz Objawowy S-III)
Nowsza wersja z tej samej rodziny: otwarcie opublikowany arkusz i dane psychometryczne, inny punkt odcięcia (146) i 82 zmienne.
Bibliografia
- Aleksandrowicz, J. W. (2000). Kwestionariusz S-II. Psychiatria Polska, 34(6), 945-959.
- Aleksandrowicz, J. W., Sobański, J. A. (2011). Kwestionariusz objawowy S-III. Psychiatria Polska, 45(4), 515-526.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- artykuł open accesshttps://www.psychiatriapolska.pl/pdf-154401-78952?filename=78952.pdf
- repozytoriumhttps://portalwiedzy.cm-uj.krakow.pl/info/article/UJCMf43013b55223416c9fe4ad591fe5b83a/
- blog (do potwierdzenia)https://pl.wikipedia.org/wiki/Kwestionariusze_objawowe_%E2%80%9EO%E2%80%9D_i_%E2%80%9ES%E2%80%9D
Uwagi
arkusz w aneksie artykułu: NIE dla S-II (artykuł źródłowy Aleksandrowicz 2000, Psychiatr. Pol. 34(6), nie jest dostępny w otwartym dostępie); pełny arkusz nowszej wersji S-III (82 pozycje) jest w aneksie artykułu OA Aleksandrowicz i Sobański 2011 (Psychiatria Polska, licencja CC BY, PDF na psychiatriapolska.pl i w repozytorium UJ CM). Z artykułu OA o S-III potwierdzono dla S-II: punkt odcięcia OWK = 165 pkt, punktację 0/4/5/7, dobór pozycji wg częstości objawów 1996-1999 oraz liczbę zmiennych: S-II = 81. Rozbieżność 81 vs 85 ROZSTRZYGNIĘTA (QA 2026-07-18) na podstawie dwóch niezależnych fragmentów tego samego recenzowanego artykułu OA (Aleksandrowicz, Sobański 2011): (1) 'kwestionariusz S-III liczy więcej zmiennych (o jedną) niż S-II' przy 82 zmiennych S-III oraz (2) wprost o okresie 1996-1999: 'tylko 48 objawów (z 81) występowało równie często w obu podgrupach' - S-II ma 81 zmiennych; wariant 85 ze źródeł wtórnych uznany za błędny. DO WERYFIKACJI: brak polskiej walidacji OA samego S-II (stan 2026-07) - rzetelność (alfa) i próba normalizacyjna S-II wyłącznie w płatnym artykule Psychiatr. Pol. 2000.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-18.