Krótka Skala Prężności Zaradczej
The Brief Resilient Coping Scale
prężność zaradcza (resilient coping) rozumiana jako proces - tendencja do prężnego, elastycznego i twórczego radzenia sobie ze stresem
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- V. G. Sinclair, K. A. Wallston (2004)
- Polska adaptacja
- A. Piórowska, M. Basińska, K. Piórowski, M. Janicka (2017)
- Grupa docelowa
- osoby dorosłe, zdrowe i chore
- Czas badania
- poniżej 5 minut
- Procedura
- samoopis; indywidualnie lub grupowo
Co bada ten test
Skala mierzy prężność zaradczą, czyli skłonność do radzenia sobie ze stresem w sposób aktywny, elastyczny i twórczy. Kluczowe jest tu słowo zaradcza, bo odróżnia to narzędzie od większości skal prężności dostępnych w Polsce. Prężność bywa bowiem rozumiana dwojako: jako cecha osobowości (względnie trwała właściwość człowieka) albo jako proces (sposób, w jaki człowiek mierzy się z trudnością). BRCS mierzy to drugie – nie to, jaki ktoś jest, lecz jak zwykle postępuje w obliczu przeciwności.
Konstrukcja opiera się na modelu prężności Polk, w którym prężność przejawia się w konkretnych zdolnościach: rozwiązywaniu problemów, aktywnym poszukiwaniu wyjścia z sytuacji, umiejętności spojrzenia na trudność z innej strony i gotowości do działania zamiast biernego przeczekiwania. Cztery pozycje skali odnoszą się właśnie do takich tendencji: poszukiwania twórczych sposobów zmiany trudnej sytuacji, przekonania o możliwości poradzenia sobie, aktywnego szukania sposobów zastąpienia utraconych rzeczy oraz uczenia się czegoś użytecznego z trudnych doświadczeń.
Narzędzie jest wyjątkowo krótkie: cztery pozycje i mniej niż pięć minut badania. To jednocześnie jego największa zaleta i największe ograniczenie. Zaleta, bo pozwala włączyć pomiar prężności do dowolnej baterii praktycznie bez kosztu czasowego i bez zmęczenia badanego. Ograniczenie, bo przy czterech pozycjach rzetelność musi być niższa niż w skalach dłuższych, a wynik pojedynczej osoby obarczony jest znacznym błędem pomiaru. Zgodność wewnętrzna polskiej wersji wynosi 0,625, a stabilność po sześciu do siedmiu tygodni 0,584 – obie wartości poniżej konwencjonalnych progów i wymagające świadomego uwzględnienia przy planowaniu badania.
Polska adaptacja Piórowskiej i współpracowników z 2017 roku, opublikowana pod nazwą Krótka Skala Prężności Zaradczej, potwierdziła jednoczynnikową strukturę narzędzia i opracowała tymczasowe normy stenowe na próbie 441 dorosłych.
Typowe zastosowanie
Narzędzie sprawdza się przede wszystkim jako krótki dodatek do rozbudowanych baterii kwestionariuszy, gdzie prężność jest zmienną kontrolną, moderatorem lub jednym z wielu predyktorów, a nie głównym przedmiotem pomiaru. Przy czterech pozycjach koszt czasowy jest praktycznie zerowy, co czyni je atrakcyjnym w badaniach przekrojowych z wieloma zmiennymi oraz w badaniach z pomiarem powtarzanym, gdzie długie skale męczą uczestników. Typowe konteksty zastosowania to: badania nad radzeniem sobie ze stresem zawodowym w grupach o wysokim obciążeniu (w polskiej próbie normalizacyjnej znalazła się liczna grupa strażaków), badania nad przystosowaniem do choroby przewlekłej – oryginał opracowano i walidowano na pacjentach z reumatoidalnym zapaleniem stawów – badania nad dobrostanem i satysfakcją z życia oraz badania nad buforującą rolą prężności w związku między stresem a objawami depresyjnymi. To ostatnie zastosowanie odpowiada pierwotnemu przeznaczeniu narzędzia: w badaniach oryginalnych prężność zaradcza łagodziła wpływ nasilonych stresorów na nasilenie objawów depresyjnych. Narzędzie nadaje się natomiast słabo do badań, w których prężność jest głównym konstruktem i wymaga precyzyjnego pomiaru albo opisu na poziomie jednostki. W takich pracach lepiej sięgnąć po dłuższe skale prężności, a BRCS pozostawić jako uzupełnienie.
Wymiary i podskale
Prężność zaradcza (skala jednoczynnikowa)4 pozycjizakres 4–20
Jedyny wymiar narzędzia, obejmujący wszystkie cztery pozycje i interpretowany jako całość. Opisuje tendencję do aktywnego, elastycznego i twórczego mierzenia się z trudnościami: poszukiwania rozwiązań zamiast wycofywania się, przekonania o własnej sprawczości w sytuacji trudnej oraz wyciągania z przeciwności czegoś, co można wykorzystać dalej. Struktura jednoczynnikowa została potwierdzona konfirmacyjną analizą czynnikową w polskiej próbie, z bardzo dobrymi wskaźnikami dopasowania (GFI 0,992; AGFI 0,962; RMSEA 0,073). Wynik surowy mieści się w przedziale 4-20 punktów, zgodność wewnętrzna 0,625.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Cztery stwierdzenia w pierwszej osobie, opisujące typowy dla badanego sposób postępowania w obliczu trudności. Odnoszą się do zachowań i przekonań o charakterze zaradczym: poszukiwania twórczych sposobów zmiany trudnej sytuacji, wiary we własną zdolność poradzenia sobie z problemem, aktywnego szukania sposobów zastąpienia tego, co zostało utracone, oraz przekonania, że z trudnych doświadczeń da się wynieść coś pożytecznego. Wszystkie cztery pozycje sformułowane są wprost, w kierunku prężności, i żadnej nie odwraca się przy punktowaniu. Obliczanie sprowadza się do zsumowania zaznaczonych cyfr. Brak pozycji odwróconych upraszcza opracowanie wyników, ale oznacza też, że skala nie zawiera żadnego mechanizmu kontroli tendencji do zaznaczania wszystkiego po jednej stronie – przy zaledwie czterech pozycjach warto więc zwrócić uwagę na arkusze z identyczną odpowiedzią we wszystkich pozycjach. Stwierdzenia odnoszą się do ogólnej dyspozycji, bez ram czasowych i bez odniesienia do konkretnego wydarzenia. Badany ocenia, na ile dane stwierdzenie go opisuje.
- Skala odpowiedzi
- Pięciostopniowa skala opisowości, od 1 oznaczającego, że stwierdzenie zdecydowanie badanego nie opisuje, do 5 oznaczającego, że opisuje go zdecydowanie. Wynik to prosta suma czterech odpowiedzi, mieszcząca się w przedziale od 4 do 20 punktów. Wyższy wynik oznacza wyższą prężność zaradczą. Zakres 4-20 jest wąski i to ma praktyczne konsekwencje: różnice między badanymi wyrażają się w niewielkiej liczbie punktów, a przesunięcie o jeden punkt na jednej pozycji może zmienić przypisany sten. Widać to w polskiej tabeli norm, gdzie kilka stenów odpowiada pojedynczym wartościom surowym (na przykład 13 punktów to sten 4, a 14 punktów to już sten 5). Przy interpretacji wyniku pojedynczej osoby wymaga to dużej ostrożności. Wypełnienie zajmuje poniżej pięciu minut.
- Normy i interpretacja
- Polska adaptacja dysponuje tymczasowymi normami stenowymi opracowanymi na próbie 441 dorosłych dobranych metodą kuli śnieżnej w pięciu województwach. Autorzy sami określają je jako tymczasowe, co wynika ze sposobu doboru próby, a nie z jej liczebności. Przeliczenie wygląda następująco: 4-9 punktów to sten 1, 10 to sten 2, 11-12 to sten 3, 13 to sten 4, 14 to sten 5, 15 to sten 6, 16 to sten 7, 17 to sten 8, 18 to sten 9, a 19-20 to sten 10. Interpretacja zbiorcza: steny 1-4 oznaczają niską prężność zaradczą (26% próby normalizacyjnej), 5-6 przeciętną (34%), a 7-10 wysoką (40%). Zwróć uwagę na charakterystyczną nierównomierność tej tabeli: dolne wyniki surowe od 4 do 9 punktów mieszczą się w jednym stenie, podczas gdy w środkowej części skali każda wartość surowa odpowiada osobnemu stenowi. Oznacza to, że narzędzie słabo różnicuje osoby o bardzo niskiej prężności zaradczej, a bardzo mocno reaguje na drobne różnice w środku rozkładu. To typowa konsekwencja czteropozycyjnej skali o wąskim zakresie i argument za pracowaniem na wynikach surowych w badaniach grupowych. W literaturze anglojęzycznej funkcjonują ponadto punkty odcięcia wersji oryginalnej: 4-13 punktów oznacza niską prężność zaradczą, 14-16 przeciętną, a 17-20 wysoką. Nie zostały one zweryfikowane w polskiej adaptacji, więc w polskich pracach należy posługiwać się normami stenowymi, a progi oryginalne przywoływać najwyżej pomocniczo, z wyraźnym zaznaczeniem ich pochodzenia.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Ekstremalnie krótka: cztery pozycje i poniżej pięciu minut badania, więc można ją dołączyć do dowolnej baterii bez zauważalnego kosztu i bez ryzyka zmęczenia badanych
- •Ujmuje prężność jako proces radzenia sobie, a nie jako cechę osobowości, co czyni ją komplementarną wobec większości polskich skal prężności i przydatną tam, gdzie pytanie dotyczy sposobu działania w trudnej sytuacji
- •Bardzo dobrze potwierdzona struktura jednoczynnikowa w polskiej próbie (GFI 0,992; AGFI 0,962; RMSEA 0,073) oraz sensowny wzorzec trafności zbieżnej: 0,570 z prężnością mierzoną SPP-25 i 0,548 z elastycznością poznawczą
- •Dostępne polskie normy stenowe wraz z rozkładem procentowym kategorii, opracowane na próbie 441 dorosłych z pięciu województw
- •Bezpłatna, z polską adaptacją opublikowaną w otwartym dostępie i wykonaną za zgodą autorów oryginału
Ograniczenia
- •Niska zgodność wewnętrzna polskiej wersji (alfa 0,625) poniżej konwencjonalnego progu 0,70; autorzy uznają ją za akceptowalną przy czterech pozycjach, ale w pracy wymaga to jawnego skomentowania, a nie przemilczenia
- •Niska stabilność czasowa (0,584 po sześciu do siedmiu tygodni), co poważnie ogranicza użyteczność narzędzia w badaniach podłużnych i przy ocenie efektów interwencji
- •Bardzo wąski zakres wyniku (4-20 punktów) sprawia, że pojedyncza odpowiedź silnie wpływa na wynik i na przypisany sten, a błąd pomiaru na poziomie jednostki jest znaczny
- •Normy stenowe są przez autorów określane jako tymczasowe ze względu na dobór próby metodą kuli śnieżnej, a tabela przeliczeniowa jest nierównomierna: wyniki 4-9 punktów mieszczą się w jednym stenie, co oznacza słabe różnicowanie osób o niskiej prężności
- •Treść czterech pozycji polskiej wersji nie została opublikowana w aneksie artykułu adaptacyjnego, co wymaga sięgnięcia do autorów lub do artykułu oryginalnego (płatnego)
- •Cztery pozycje nie wyczerpują konstruktu prężności: narzędzie mierzy wąsko rozumianą zaradczość i pomija obszary takie jak regulacja emocji, optymizm czy tolerancja negatywnych emocji, obecne w dłuższych skalach
Budowa
- Liczba pozycji
- 4
- Format odpowiedzi
- 5-stopniowa skala typu Likerta (1 = zdecydowanie nie opisuje mnie, 5 = zdecydowanie opisuje mnie)
- Wersje
- KSPZ (polska adaptacja BRCS, 4 pozycje)
Podskale
Prężność zaradcza (skala jednoczynnikowa)
- Pozycje: 1, 2, 3, 4
- Zakres: 4–20
- Alfa Cronbacha: 0,63
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma punktów 4 pozycji; wynik surowy można przeliczyć na steny (tabela 5 artykułu); wyższy wynik = wyższa prężność zaradcza
- Zakres wyniku
- 4–20
- Pozycje odwrócone
- brak pozycji odwróconych
- Uwagi
- wszystkie pozycje wprost (obliczanie polega na prostym zsumowaniu zaznaczonych cyfr - opis procedury w artykule OA); steny 1-4 = niska, 5-6 = przeciętna, 7-10 = wysoka prężność zaradcza
Jak policzyć wynik
Krok 1: zsumuj cztery pozycje. To cała procedura – nie ma pozycji odwróconych i nie ma nic do przeliczania. Wynik surowy mieści się w przedziale od 4 do 20 punktów, a wyższy oznacza wyższą prężność zaradczą. Przy czterech pozycjach brak choćby jednej odpowiedzi jest poważny: podstawienie średniej opiera się wtedy na zaledwie trzech pozycjach, więc przy jakimkolwiek braku danych rozważ wyłączenie obserwacji.
Krok 2: zdecyduj, czy potrzebujesz stenów. W badaniach grupowych (porównania, korelacje, regresje) pracuj na wynikach surowych – przeliczanie na steny tylko traci informację i wprowadza sztuczną kategoryzację. Steny są potrzebne wtedy, gdy chcesz opisać pojedynczą osobę na tle populacji. Przeliczenie według polskiej tabeli: 4-9 punktów to sten 1, 10 to 2, 11-12 to 3, 13 to 4, 14 to 5, 15 to 6, 16 to 7, 17 to 8, 18 to 9, 19-20 to 10. Kategorie zbiorcze: steny 1-4 niska prężność, 5-6 przeciętna, 7-10 wysoka.
Krok 3: zaraportuj rzetelność uczciwie i we właściwy sposób. Alfa Cronbacha przy czterech pozycjach jest z definicji zaniżona, bo zależy od liczby pozycji, więc wartość 0,625 uzyskana w adaptacji nie jest zaskoczeniem ani błędem. Nie ukrywaj jej jednak i nie zastępuj wartością z innego narzędzia. Dobrą praktyką jest podanie obok alfy średniej korelacji między pozycjami, która przy krótkich skalach jest wskaźnikiem bardziej informacyjnym; wartości w przedziale mniej więcej 0,2-0,4 uznaje się za odpowiednie dla wąsko zdefiniowanego konstruktu. Policz alfę dla własnej próby i podaj ją obok wartości z adaptacji.
Krok 4: unikaj typowych błędów. Pierwszy to stosowanie w polskiej pracy angielskich punktów odcięcia (4-13, 14-16, 17-20) bez zaznaczenia, że pochodzą z wersji oryginalnej i nie zostały zweryfikowane w polskiej adaptacji – jeśli już je przywołujesz, zrób to obok stenów, a nie zamiast nich. Drugi to używanie narzędzia do pomiaru zmiany po interwencji mimo stabilności 0,584: przy takiej rzetelności retestowej trudno odróżnić rzeczywistą zmianę od błędu pomiaru. Trzeci to traktowanie wyniku pojedynczej osoby jako precyzyjnej charakterystyki, podczas gdy przy czterech pozycjach przedział ufności wokół wyniku jest szeroki. Czwarty to dzielenie próby na grupy niskiej i wysokiej prężności przy medianie i nazywanie tego zastosowaniem norm – to dwie różne procedury.
Normy
- Typ norm
- tymczasowe normy stenowe (N = 441, dorośli, dobór kulą śnieżną w pięciu województwach): 4-9 pkt = 1 sten; 10 = 2; 11-12 = 3; 13 = 4; 14 = 5; 15 = 6; 16 = 7; 17 = 8; 18 = 9; 19-20 = 10 sten
- Interpretacja
- steny 1-4 = niska prężność zaradcza (26% próby), 5-6 = przeciętna (34%), 7-10 = wysoka (40%)
- Próba normalizacyjna
- N = 441 dorosłych (różne zawody, m.in. strażacy n = 101; wykształcenie wyższe 48%, średnie 47%)
Psychometria
- Alfa Cronbacha
- 0,63
- Stabilność (test-retest)
- r = 0,584 po 6-7 tygodniach (N = 66; wiek 18-68, M = 40,44)
- Trafność
- CFA potwierdziła strukturę jednoczynnikową (GFI = 0,992; AGFI = 0,962; RMSEA = 0,073); korelacje (N = 352): Kwestionariusz Elastyczności Poznawczej r = 0,548; SPP-25 wynik ogólny r = 0,570; SWLS r = 0,256; SERSS r = 0,373
Dostępność
- Typ
- Darmowy
- Zgoda autora / licencja
- adaptacja za zgodą autorów oryginalnej BRCS (Sinclair, Wallston); użycie badawcze z cytowaniem adaptacji
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- The Brief Resilient Coping Scale
- Construct
- resilient coping understood as a process – the tendency to cope with stress in a resilient, flexible and creative way
- Target group
- adults, both healthy and ill
- Response format
- 5-point Likert scale (1 = does not describe me at all, 5 = describes me very well)
- Scoring
- sum of the 4 item scores, total range 4-20; the raw score can be converted to sten scores (Table 5 of the article); higher score = higher resilient coping; all items scored directly (no reverse-scored items)
- Norms / interpretation
- provisional sten norms (N = 441, adults, snowball sampling in five voivodeships): 4-9 points = sten 1; 10 = 2; 11-12 = 3; 13 = 4; 14 = 5; 15 = 6; 16 = 7; 17 = 8; 18 = 9; 19-20 = sten 10. Stens 1-4 = low resilient coping (26% of the sample), 5-6 = average (34%), 7-10 = high (40%)
- Normative sample
- N = 441 adults (various occupations, incl. firefighters n = 101; higher education 48%, secondary 47%)
- Procedure
- self-report; individual or group administration
- Administration time
- under 5 minutes
- Notes
- The article describes the instructions and response scale but does not include an appendix with the content of the 4 Polish items. Interpretive note: Cronbach's alpha of 0.625 is below the conventional 0.7 threshold – the authors consider it satisfactory for a 4-item scale; the original's reliability was 0.687 (firefighter sample N = 103). English-language literature reports original cut-offs (low resilient copers 4-13, high 17-20) – not reported in the Polish adaptation; use the sten norms.
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Wersja oryginalna (EN)
- Artykuł źródłowy
- https://doi.org/10.1177/1073191103258144
- Dostępność wersji EN
- narzędzie badawcze darmowe do badań niekomercyjnych z cytowaniem; treść 4 pozycji EN opublikowana w artykule źródłowym (Assessment, Sage – dostęp płatny), brak oficjalnego publicznego arkusza EN na stronie autorów
Podgląd arkusza
Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W rozdziale metodologicznym opisz: pełną nazwę polską i angielską ze skrótem, autorów oryginału (Sinclair, Wallston, 2004) i polskiej adaptacji (Piórowska, Basińska, Piórowski, Janicka, 2017), liczbę pozycji (4), pięciostopniowy format odpowiedzi, sposób obliczania (prosta suma, brak pozycji odwróconych), zakres 4-20 oraz jednoczynnikową strukturę. Wyjaśnij też, że narzędzie ujmuje prężność jako proces radzenia sobie, a nie jako cechę osobowości – to rozróżnienie warto wprowadzić już we wstępie teoretycznym, bo od niego zależy, czy wybór tej skali zamiast dłuższych polskich narzędzi prężności jest uzasadniony.
Nie przemilczaj rzetelności. Podaj alfę z adaptacji (0,625) oraz alfę własnej próby, dodaj średnią korelację między pozycjami i skomentuj obie wartości w kontekście długości skali. Podaj również stabilność czasową z adaptacji (0,584 po sześciu do siedmiu tygodni) i wyciągnij z niej wniosek dla własnego projektu: jeśli planujesz pomiar powtarzany, uzasadnij, dlaczego mimo tej wartości narzędzie jest odpowiednie, albo rozważ dłuższą skalę. Recenzenci pytają o to regularnie i lepiej odpowiedzieć na to pytanie wcześniej, w metodologii, niż tłumaczyć się w dyskusji.
W wynikach raportuj średnią i odchylenie standardowe wyniku surowego, a jeśli używasz kategorii – rozkład procentowy z zaznaczeniem, czy opierasz się na polskich normach stenowych, czy na oryginalnych punktach odcięcia. Ze względu na wąski zakres skali przy porównaniach grup zawsze podawaj wielkość efektu, bo różnice rzędu jednego czy dwóch punktów mogą być istotne statystycznie przy dużej próbie, a jednocześnie pozbawione znaczenia praktycznego. Rozważ też sprawdzenie rozkładu: przy skali z sufitem na poziomie 20 punktów w grupach dobrze funkcjonujących może wystąpić efekt sufitowy.
Kwestie formalne: adaptacja powstała za zgodą autorów oryginału, a artykuł adaptacyjny jest dostępny w otwartym dostępie w repozytorium uczelnianym. Narzędzie jest bezpłatne do badań niekomercyjnych z obowiązkiem cytowania zarówno oryginału, jak i adaptacji. Treść czterech pozycji polskiej wersji nie została jednak opublikowana w aneksie artykułu, więc arkusz trzeba pozyskać od autorów adaptacji – uwzględnij to w harmonogramie.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Gdy prężność jest głównym konstruktem pracy i wymaga precyzyjnego pomiaru – cztery pozycje o rzetelności 0,625 to za mało, lepsze będą dłuższe skale prężności
- •Gdy planujesz ocenę zmiany po interwencji lub badanie podłużne – stabilność 0,584 nie pozwala wiarygodnie odróżnić rzeczywistej zmiany od błędu pomiaru
- •Gdy potrzebujesz opisu i interpretacji wyniku pojedynczej osoby, na przykład w diagnozie indywidualnej – błąd pomiaru przy tak krótkiej skali jest zbyt duży
- •Gdy interesuje Cię prężność jako cecha osobowości wraz z jej komponentami (optymizm, tolerancja negatywnych emocji, otwartość na doświadczenia) – narzędzie mierzy wąsko rozumianą zaradczość
- •Gdy badasz dzieci i młodzież – polska adaptacja i normy dotyczą osób dorosłych
- •Gdy zależy Ci na dobrym różnicowaniu osób o bardzo niskiej prężności – wyniki od 4 do 9 punktów mieszczą się w jednym stenie
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Prężność zaradcza jako moderator związku między stresem zawodowym a nasileniem objawów depresyjnych
- Prężność zaradcza a strategie radzenia sobie ze stresem u funkcjonariuszy służb ratunkowych
- Porównanie procesualnego i cechowego ujęcia prężności: zbieżność wyników KSPZ i SPP-25
- Prężność zaradcza a elastyczność poznawcza i satysfakcja z życia u młodych dorosłych
- Prężność zaradcza a przystosowanie do choroby przewlekłej i akceptacja choroby
- Prężność zaradcza a wypalenie zawodowe wśród pracowników ochrony zdrowia
- Prężność zaradcza a poczucie własnej skuteczności i poszukiwanie wsparcia społecznego
- Różnice w poziomie prężności zaradczej między grupami zawodowymi o zróżnicowanym obciążeniu stresem
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Polska adaptacja: struktura, rzetelność i normy
Konfirmacyjna analiza czynnikowa potwierdziła jednoczynnikową strukturę skali przy bardzo dobrych wskaźnikach dopasowania (GFI 0,992; AGFI 0,962; RMSEA 0,073). Zgodność wewnętrzna wyniosła 0,625, a stabilność po sześciu do siedmiu tygodni 0,584 (n = 66). Na próbie 441 dorosłych z pięciu województw opracowano tymczasowe normy stenowe, w których steny 1-4 objęły 26% badanych, steny 5-6 kolejne 34%, a steny 7-10 pozostałe 40%.
źródłoTrafność zbieżna polskiej wersji
W próbie 352 osób wyniki skali korelowały z prężnością mierzoną SPP-25 na poziomie 0,570 oraz z elastycznością poznawczą na poziomie 0,548, co potwierdza umiejscowienie konstruktu w oczekiwanym obszarze. Wyraźnie słabsze okazały się związki z satysfakcją z życia (0,256) i z poczuciem skuteczności w radzeniu sobie (0,373). Wzorzec ten jest sensowny teoretycznie: prężność zaradcza bliższa jest sposobowi działania niż ogólnej ocenie własnego życia.
źródłoWalidacja oryginalna i buforująca rola prężności zaradczej
Skalę opracowano i zwalidowano na dwóch próbach pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów (90 i 140 osób). Trafność zbieżną potwierdzono przewidywalnymi korelacjami z zasobami osobistymi (optymizm, poczucie bezradności, poczucie własnej skuteczności), ze sposobami radzenia sobie z bólem oraz z dobrostanem psychicznym. Kluczowe ustalenie dotyczy jednak efektu buforującego: prężność zaradcza łagodziła wpływ nasilonych stresorów, zarówno związanych z chorobą, jak i od niej niezależnych, na nasilenie objawów depresyjnych. To właśnie ta funkcja stanowi główne uzasadnienie stosowania skali.
źródłoStandaryzacja w populacji ogólnej i punkty odcięcia
Badania standaryzacyjne prowadzone w populacji ogólnej dostarczyły danych normatywnych w podziale na grupy wiekowe i płeć, potwierdzając zarazem powszechnie stosowane punkty odcięcia wersji oryginalnej: 4-13 punktów oznacza niską prężność zaradczą, 14-16 przeciętną, a 17-20 wysoką. Progi te nie zostały jednak zweryfikowane w polskiej adaptacji, w której interpretację oparto na własnych normach stenowych.
źródłoZachowanie skali w warunkach długotrwałego stresu
Ocena psychometryczna prowadzona w dużej próbie ogólnopopulacyjnej w kolejnych fazach pandemii pozwoliła prześledzić zachowanie skali w warunkach przedłużającego się stresora zbiorowego i potwierdziła jej użyteczność jako krótkiego wskaźnika prężności zaradczej w badaniach powtarzanych na poziomie grupowym, przy jednoczesnym utrzymaniu się typowych dla tak krótkich narzędzi ograniczeń rzetelności.
źródłoPodobne narzędzia
SPP-25 (Skala Pomiaru Prężności)
Polskie narzędzie ujmujące prężność jako cechę osobowości o pięciu składowych (m.in. wytrwałość, otwartość na doświadczenia, tolerancja negatywnych emocji). Dłuższe i znacznie bardziej rzetelne, daje profil zamiast jednej liczby. W polskiej adaptacji obie skale korelowały na poziomie 0,570, więc mierzą pokrewne, ale nie tożsame konstrukty.
SPP-18 (Skala Pomiaru Prężności dla młodzieży)
Wersja skróconej skali prężności przeznaczona dla młodzieży. Wybieraj ją, gdy badasz osoby młodsze, dla których polskie normy KSPZ nie zostały opracowane.
Również bardzo krótka, ale mierzy inny aspekt prężności: zdolność do powrotu do równowagi po trudnym doświadczeniu (odbicie się od dna), a nie aktywne zaradzanie trudności. Zawiera pozycje odwrócone, których KSPZ nie ma. Uwaga na podobieństwo skrótów i nazw: BRS i BRCS to różne narzędzia.
CD-RISC (Connor-Davidson Resilience Scale)
Jedno z najczęściej stosowanych na świecie narzędzi do pomiaru prężności, wielowymiarowe i znacznie dłuższe. Wybieraj je, gdy prężność jest głównym konstruktem pracy i potrzebna jest wysoka rzetelność oraz porównywalność z literaturą międzynarodową.
Bibliografia
- Piórowska, A., Basińska, M., Piórowski, K., Janicka, M. (2017). The Brief Resilience Coping Scale - polska adaptacja Krótkiej Skali Prężności Zaradczej. Przegląd Pedagogiczny, 1, 215-227.
- Sinclair, V. G., Wallston, K. A. (2004). The development and psychometric evaluation of the Brief Resilient Coping Scale. Assessment, 11(1), 94-101.
Źródła
- repozytoriumhttps://repozytorium.ukw.edu.pl/bitstream/handle/item/5503/The%20Brief%20Resilience%20Coping%20Scale%20polska%20adaptacja%20Kr%C3%B3tkiej%20Skali%20Pr%C4%99%C5%BCno%C5%9Bci%20Zaradczej.pdf?sequence=1&isAllowed=y
- artykuł open accesshttp://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-03594bc7-9cb9-462e-aa8e-03f31b24e84f
- artykuł open accesshttps://doi.org/10.1177/1073191103258144
- artykuł open accesshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5746021/
- artykuł open accesshttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14994958/
- artykuł open accesshttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39190766/
Uwagi
arkusz w aneksie artykułu: NIE (artykuł opisuje instrukcję i skalę odpowiedzi, ale nie zawiera aneksu z treścią 4 pozycji polskiej wersji). Wszystkie liczby z pełnego tekstu OA. Uwaga interpretacyjna: alfa Cronbacha 0,625 jest poniżej konwencjonalnego progu 0,7 - autorzy uznają ją za zadowalającą przy 4-pozycyjnej skali; rzetelność oryginału 0,687 (próba strażaków N = 103). W literaturze anglojęzycznej punkty odcięcia oryginału (low resilient copers 4-13, high 17-20) - nie raportowane w polskiej adaptacji, stosować normy stenowe.
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-18.