Wskaźnik Nasilenia Bezsenności
Insomnia Severity Index
subiektywne nasilenie bezsenności (objawy nocne i dzienne, satysfakcja ze snu, wpływ na funkcjonowanie)
Podstawowe informacje
- Autorzy oryginału
- Charles M. Morin
- Grupa docelowa
- dorośli; przesiew i ocena efektów leczenia bezsenności
- Czas badania
- ok. 5 minut
- Procedura
- samoopis; indywidualnie
Co bada ten test
Wskaźnik Nasilenia Bezsenności (ISI) to krótkie narzędzie samoopisowe mierzące subiektywne nasilenie bezsenności w ciągu ostatnich dwóch tygodni. Przedmiotem pomiaru nie jest obiektywny sen, rejestrowany na przykład polisomnografią, lecz to, jak sam pacjent ocenia swoje trudności ze snem oraz ich wpływ na codzienne życie. Perspektywa ta jest zgodna z definicją bezsenności jako zaburzenia, którego istotą są skarga na sen i związane z nią cierpienie, a nie wyłącznie zmierzone parametry snu.
Narzędzie obejmuje kilka aspektów bezsenności. Pierwsze pozycje dotyczą nasilenia trzech klasycznych objawów nocnych: trudności z zaśnięciem, trudności z utrzymaniem snu oraz zbyt wczesnego budzenia się. Kolejne odnoszą się do zadowolenia z aktualnego wzorca snu, tego, na ile problem jest zauważalny dla innych, jak bardzo pacjent się nim martwi oraz w jakim stopniu zaburza on jego codzienne funkcjonowanie. Dzięki temu ISI ujmuje bezsenność nie tylko jako objaw nocny, ale też jako problem dzienny, obciążający samopoczucie i sprawność w ciągu dnia.
ISI powstało jako narzędzie autorstwa Charlesa Morina i jest dziś jedną z najczęściej stosowanych na świecie miar bezsenności, zarówno w praktyce klinicznej, jak i w badaniach. Ma dwie główne funkcje: przesiewową, czyli wykrywanie osób z klinicznie istotną bezsennością, oraz pomiarową, czyli ocenę zmiany nasilenia objawów w czasie, na przykład przed leczeniem i po nim. Właśnie ze względu na tę drugą funkcję walidowano je jako miarę wyniku (outcome measure) w badaniach nad terapią bezsenności.
Wynik ogólny mieści się w przedziale od 0 do 28 punktów i przekłada się na cztery przedziały interpretacyjne, od braku klinicznie istotnej bezsenności po bezsenność ciężką. W Polsce ISI jest szeroko używane, ale nie ma dotąd potwierdzonej, formalnej adaptacji z pełnymi polskimi parametrami psychometrycznymi, dlatego korzysta się z progów oryginalnych, a polskie właściwości psychometryczne pozostają do weryfikacji.
Typowe zastosowanie
Narzędzie stosowane w przesiewie bezsenności oraz w ocenie efektów jej leczenia, zarówno terapii poznawczo-behawioralnej bezsenności, jak i farmakoterapii. Wykorzystywane w podstawowej opiece zdrowotnej, poradniach leczenia zaburzeń snu, psychologii zdrowia oraz w badaniach naukowych nad snem. Ze względu na krótkość i czułość na zmianę często pełni rolę głównej miary wyniku w badaniach interwencyjnych oraz wchodzi w skład szerszych baterii oceniających zdrowie i samopoczucie.
Wymiary i podskale
Wynik ogólny (nasilenie bezsenności)7 pozycjizakres 0–28
Jedyny interpretowany wskaźnik. Powstaje z sumy siedmiu pozycji i mieści się w zakresie 0-28 punktów. Im wyższy wynik, tym silniejsza subiektywna bezsenność. ISI traktuje się jako narzędzie jednowymiarowe, a wynik ogólny odnosi do czterech przedziałów interpretacyjnych.
Objawy nocne (obszar treściowy)
Grupa pozycji dotyczących nasilenia trzech klasycznych objawów bezsenności: trudności z zaśnięciem, trudności z utrzymaniem snu oraz zbyt wczesnego budzenia się. Nie jest to osobno normowana podskala, lecz treściowy składnik wyniku ogólnego opisujący nocną stronę problemu.
Skutki dzienne i cierpienie (obszar treściowy)
Grupa pozycji dotyczących zadowolenia ze snu, zauważalności problemu dla otoczenia, zamartwiania się snem oraz zaburzenia codziennego funkcjonowania. Również nie jest osobno normowana, lecz opisuje dzienne konsekwencje i subiektywne obciążenie bezsennością.
Jak wygląda badanie
- Budowa pozycji
- Siedem pozycji samoopisowych odnoszących się do ostatnich dwóch tygodni. Pierwsze dotyczą nasilenia objawów nocnych, kolejne zadowolenia ze snu, zauważalności problemu, zamartwiania się nim oraz jego wpływu na codzienne funkcjonowanie. Wszystkie pozycje są tak zorientowane, że wyższa odpowiedź oznacza większe nasilenie bezsenności, dlatego nie ma pozycji odwróconych i nie stosuje się przekodowania. Treść pozycji nie jest tu przytaczana.
- Skala odpowiedzi
- Każda z siedmiu pozycji jest oceniana na pięciostopniowej skali od 0 do 4, przy czym etykiety krańców zależą od treści pytania (na przykład od braku problemu do bardzo poważnego, od bardzo zadowolony do bardzo niezadowolony, od wcale do bardzo). We wszystkich pozycjach wyższa wartość oznacza gorszy stan. Wypełnienie zajmuje około pięciu minut, a badanie jest samoopisowe i prowadzone indywidualnie.
- Normy i interpretacja
- Zamiast norm populacyjnych ISI stosuje stałe punkty odcięcia, dzielące wynik ogólny na cztery przedziały: 0-7 brak klinicznie istotnej bezsenności, 8-14 bezsenność podprogowa, 15-21 bezsenność kliniczna umiarkowana, 22-28 bezsenność kliniczna ciężka. Progi pochodzą z oryginalnego badania walidacyjnego (Bastien, Vallieres, Morin, 2001) i są stosowane także w wersji polskiej, dla której nie opracowano dotąd odrębnych, formalnie zwalidowanych progów. Interpretacja jest kliniczna: wynik podwyższony wskazuje na potrzebę pogłębionej oceny, a przedziały ułatwiają zaklasyfikowanie nasilenia i śledzenie zmiany w czasie.
Mocne strony i ograniczenia
Mocne strony
- •Bardzo krótkie i szybkie: siedem pozycji i około pięciu minut badania, z gotowymi progami interpretacyjnymi
- •Ujmuje zarówno objawy nocne, jak i dzienne skutki oraz subiektywne cierpienie związane z bezsennością
- •Walidowane jako miara wyniku, czułe na zmianę, dobrze nadaje się do pomiarów przed interwencją i po niej
- •Powszechnie stosowane na świecie, z licznymi wersjami językowymi i bezpłatnym dostępem do badań niekomercyjnych po rejestracji
Ograniczenia
- •Brak potwierdzonej, formalnej polskiej adaptacji: polskie parametry psychometryczne i progi pozostają do weryfikacji, a cytowane wartości pochodzą z badania oryginalnego
- •Samoopis mierzy subiektywne nasilenie bezsenności, a nie obiektywne parametry snu
- •Punkty odcięcia pochodzą z próby oryginalnej, więc ich trafność w populacji polskiej wymaga sprawdzenia
- •Krótkie okno dwóch tygodni nie różnicuje bezsenności przewlekłej od przejściowej z dłuższej perspektywy
- •Nie różnicuje przyczyn zaburzeń snu (na przykład bezdechu czy zespołu niespokojnych nóg), więc nie zastępuje diagnostyki medycznej
Budowa
- Liczba pozycji
- 7
- Format odpowiedzi
- 5-stopniowa skala Likerta (0-4)
Obliczanie wyników
- Metoda
- suma punktów 7 pozycji
- Zakres wyniku
- 0–28
- Pozycje odwrócone
- brak pozycji odwróconych
- Uwagi
- Brak pozycji odwróconych (wszystkie punktowane wprost 0-4).
Jak policzyć wynik
Krok 1: zsumuj odpowiedzi na wszystkich siedmiu pozycjach, z których każda jest punktowana od 0 do 4. Wynik ogólny mieści się w zakresie 0-28. Nie ma pozycji odwróconych, ponieważ wszystkie są zorientowane tak, że wyższa odpowiedź oznacza większe nasilenie bezsenności.
Krok 2: odczytaj przedział interpretacyjny: 0-7 oznacza brak klinicznie istotnej bezsenności, 8-14 bezsenność podprogową, 15-21 bezsenność kliniczną umiarkowaną, a 22-28 bezsenność kliniczną ciężką.
Krok 3: przy ocenie skuteczności leczenia porównuj wyniki z kolejnych pomiarów. Interesuje wtedy nie tylko przedział, ale też wielkość zmiany wyniku surowego w czasie, która jest wskaźnikiem poprawy lub pogorszenia.
Krok 4: w pracy badawczej policz i podaj alfę Cronbacha własnej próby. Pamiętaj, że wartości psychometryczne dostępne w piśmiennictwie (alfa 0,74, stabilność 0,80) pochodzą z oryginalnego badania walidacyjnego, a nie z formalnej polskiej adaptacji, co należy zaznaczyć.
Kalkulator wyniku
Wynik ma charakter poglądowy i edukacyjny – nie jest diagnozą. Interpretacja kliniczna wymaga specjalisty i pełnego kontekstu badania. Progi z oryginalnego badania walidacyjnego; polskie parametry psychometryczne oznaczone we wpisie jako do weryfikacji. źródło progów
Normy
Dane o normach wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Typ norm
- punkty odcięcia
- Interpretacja
- 0-7 brak klinicznie istotnej bezsenności; 8-14 bezsenność podprogowa; 15-21 bezsenność kliniczna umiarkowana; 22-28 bezsenność kliniczna ciężka
Psychometria
Dane psychometryczne wymagają weryfikacji w źródle pierwotnym.
- Alfa Cronbacha
- 0,74
- Stabilność (test-retest)
- stabilność czasowa r = 0,80 (badanie walidacyjne Bastien, Vallieres, Morin 2001)
- Trafność
- potwierdzona trafność jako miara wyniku w badaniach nad bezsennością (Bastien i wsp. 2001)
Dostępność
- Typ
- Wymaga rejestracji
- Wydawca / źródło
- dystrybucja wersji językowych przez ePROVIDE (Mapi Research Trust); bezpłatny do niekomercyjnych badań klinicznych po rejestracji
- Zgoda autora / licencja
- licencja przez ePROVIDE/Mapi Research Trust (autor: C. M. Morin)
English version(kliknij, aby rozwinąć)
- Name
- Insomnia Severity Index
- Construct
- Subjective severity of insomnia (nighttime and daytime symptoms, sleep satisfaction, impact on functioning)
- Target group
- Adults; screening and evaluation of insomnia treatment outcomes
- Response format
- 5-point Likert scale (0-4)
- Scoring
- Sum of the 7 item scores; range 0-28; no reverse-scored items (all scored directly 0-4)
- Norms / interpretation
- Cut-offs: 0-7 no clinically significant insomnia; 8-14 subthreshold insomnia; 15-21 moderate clinical insomnia; 22-28 severe clinical insomnia
- Procedure
- Self-report; individual administration
- Administration time
- Approx. 5 minutes
- Notes
- Alpha 0.74 and temporal stability r=0.80 from the original validation study (Bastien et al. 2001), not from the Polish version. Language versions distributed via ePROVIDE (Mapi Research Trust); free for non-commercial clinical research after registration. [TO VERIFY]: formal Polish adaptation/validation (authors, parameters), year of the first ISI publication (Morin 1993 – the book 'Insomnia: Psychological Assessment and Management' – confirm).
Numerical data (reliability, norms, pricing) are shared with the Polish entry above.
Podgląd arkusza
Arkusz jest dostępny u źródła: zobacz arkusz. Nie hostujemy kopii ze względu na brak jednoznacznej licencji redystrybucji.
Jak opisać w pracy dyplomowej
W rozdziale metodologicznym podaj pełną nazwę i skrót, autora (Morin), liczbę pozycji (7), zakres wyniku (0-28), przedziały interpretacyjne oraz ramy czasowe (ostatnie dwa tygodnie). Zaznacz wyraźnie, że nie istnieje potwierdzona formalna polska adaptacja z pełnymi normami, dlatego stosujesz progi z oryginalnego badania walidacyjnego Bastien, Vallieres i Morina (2001).
W wynikach raportuj średnią i odchylenie standardowe wyniku ogólnego, alfę Cronbacha własnej próby oraz rozkład przedziałów interpretacyjnych. Jeśli oceniasz efekt interwencji, podaj zmianę wyniku między pomiarami oraz wielkość efektu, a przy korelacjach współczynnik, istotność i liczebność. Ograniczenie w postaci braku polskiej walidacji opisz wprost w dyskusji.
Uwzględnij dostępność. ISI jest udostępniane przez ePROVIDE (Mapi Research Trust) i bezpłatne do niekomercyjnych badań klinicznych po rejestracji, a prawa należą do autora. Zaplanuj rejestrację i uzyskanie właściwej wersji językowej przed rozpoczęciem badania oraz odnotuj sposób uzyskania zgody na wykorzystanie narzędzia.
Kiedy nie stosować tego narzędzia
- •Do diagnozowania przyczyny zaburzeń snu: ISI nie różnicuje bezsenności od bezdechu, zespołu niespokojnych nóg i innych zaburzeń snu
- •Do pomiaru obiektywnych parametrów snu, które wymagają aktygrafii lub polisomnografii
- •Jako jedynej podstawy rozpoznania bezsenności klinicznej bez wywiadu i oceny lekarskiej lub psychologicznej
- •Do badania dzieci: narzędzie jest przeznaczone dla osób dorosłych
- •Gdy praca wymaga w pełni zwalidowanej polskiej wersji z normami populacyjnymi, której na razie brak
Przykładowe tematy prac i pytania badawcze
- Nasilenie bezsenności a poziom stresu, lęku i objawów depresji u dorosłych
- Bezsenność a jakość życia i sprawność funkcjonowania w ciągu dnia
- Zmiana nasilenia bezsenności po terapii poznawczo-behawioralnej: pomiar przed i po interwencji
- Bezsenność a przewlekły ból i choroby somatyczne
- Higiena snu i styl życia a nasilenie objawów bezsenności
- Korzystanie z ekranów przed snem a bezsenność u młodych dorosłych
- Praca zmianowa i wypalenie zawodowe a nasilenie bezsenności
- Porównanie ISI z jakością snu mierzoną Pittsburskim Wskaźnikiem Jakości Snu
Tematy mają charakter inspiracji. Ostateczny zakres pracy uzgodnij z promotorem.
Co pokazują badania
Walidacja oryginalna
W badaniu walidacyjnym Bastien, Vallieres i Morina ISI wykazało zgodność wewnętrzną na poziomie alfa 0,74 oraz stabilność czasową r=0,80, a także potwierdzoną trafność jako miara wyniku w badaniach nad bezsennością. To na tym badaniu opierają się powszechnie stosowane parametry psychometryczne oraz progi interpretacyjne narzędzia.
źródłoProgi interpretacyjne
Na podstawie badania walidacyjnego przyjęto cztery przedziały wyniku ogólnego: 0-7 brak klinicznie istotnej bezsenności, 8-14 bezsenność podprogowa, 15-21 bezsenność umiarkowana, 22-28 bezsenność ciężka. Progi te są szeroko stosowane w praktyce i badaniach, również przy braku odrębnej walidacji polskiej.
źródłoDostępność i wersje językowe
Wersje językowe ISI są dystrybuowane przez ePROVIDE (Mapi Research Trust), a narzędzie jest bezpłatne do niekomercyjnych badań klinicznych po rejestracji. Taka forma udostępnienia sprzyja porównywalności wyników między krajami, ale wymaga formalnej rejestracji i zgody na użycie.
źródłoPodobne narzędzia
PSQI (Pittsburski Wskaźnik Jakości Snu)
Mierzy szeroko rozumianą jakość snu w ostatnim miesiącu w siedmiu komponentach (m.in. latencja, długość, zaburzenia, senność dzienna), a nie samo nasilenie bezsenności. Jest dłuższy i bardziej opisowy, podczas gdy ISI koncentruje się na nasileniu objawów bezsenności i ich skutkach.
AIS (Ateńska Skala Bezsenności)
Również krótka skala bezsenności, ale zbudowana wprost na kryteriach diagnostycznych ICD-10. Podobnie jak ISI ujmuje objawy nocne i dzienne, różni się jednak podstawą teoretyczną i sposobem sformułowania pozycji.
PSQI-A (Dodatek do PSQI dla PTSD)
Ujmuje zaburzenia snu specyficzne dla zespołu stresu pourazowego (m.in. koszmary i zachowania czujnościowe) jako uzupełnienie PSQI, a nie ogólne nasilenie bezsenności mierzone przez ISI.
Bibliografia
- Bastien, C. H., Vallieres, A., Morin, C. M. (2001). Validation of the Insomnia Severity Index as an outcome measure for insomnia research. Sleep Medicine, 2(4), 297-307.
Źródła
- dokument źródłowydocs/baza_testow_v0.1.md
- wydawcahttps://eprovide.mapi-trust.org/isi-insomnia-severity-index/
- artykuł open accesshttps://www.researchgate.net/publication/11903319_Validation_of_the_Insomnia_Severity_Index_ISI_as_an_outcome_measure_for_insomnia_research
Uwagi
Alfa 0,74 i r=0,80 z oryginalnego badania walidacyjnego (Bastien i wsp. 2001), nie z polskiej wersji. DO WERYFIKACJI: formalna polska adaptacja/walidacja (autorzy, parametry), rok pierwszej publikacji ISI (Morin 1993 – podręcznik 'Insomnia: Psychological Assessment and Management' – potwierdzić).
Baza ma charakter informacyjny. Treści pozycji testowych i pełne normy podlegają prawom autorskim wydawców. Dane oznaczone [DO WERYFIKACJI] wymagają potwierdzenia w źródle pierwotnym. Ostatnia aktualizacja wpisu: 2026-07-19.